In het VTM-programma Onderzoeksrechters was onlangs te zien hoe 26 illegaal gekweekte Chinese muntjaks op bevel van de rechter werden afgemaakt.1 Ze kregen dit doodsvonnis omdat ze van nature niet in ons land voorkomen, maar zich wel snel aan onze natuur aanpassen. Het opvangen van deze dieren bleek onmogelijk omwille van een tekort aan opvangplaatsen. Het steriliseren en opnieuw uitzetten van de dieren werd zelfs niet overwogen.
Rowena Vanroy, Animal Rights: “Het gebrek aan opvangplaatsen kan worden opgelost door de middelen die worden gebruikt voor bestrijding, te besteden aan het creëren van opvang.”
Teken ook deze petitie: [accepteer de wasbeer!](https://www.animalrights.nl/accepteer-de-wasbeer)
Sinds 2016 bepaalt de Europese wetgeving dat [bepaalde uitheemse soorten,](http://www.animalrights.be/vlaanderen-verplettert-en-verzuipt-muskusratten?fbclid=IwAR0oXJixRX9oDd22SzV2iim-oRprXMfnVOnj8RPkibCNBmMGw94qSjeo9w0) waaronder de Chinese muntjak, moeten worden opgespoord en bestreden. De middelen die daartoe worden gebruikt mogen echter zowel dodelijk als niet-dodelijk zijn. Bovendien mogen deze soorten niet worden gehouden, gekweekt, getransporteerd of verhandeld.2
Op basis van onder andere geregistreerde waarnemingen van voornoemde soorten op de website [waarnemingen.be](www.waarnemingen.be) kunnen de nieuwgekomen dieren worden opgespoord en uitgeschakeld. De website voor natuurliefhebbers wordt dus ingezet als verklikkersysteem.
Al deze dieren zijn door de mens geïntroduceerd. Nijlganzen werden ingevoerd als siervogels, ibissen ontsnappen regelmatig uit dierentuinen. Muntjaks werden gehouden als exotisch huisdier, maar ook door jagers gekweekt en uitgezet. In 2018 werden zelfs nog twee ambtenaren van het Agentschap natuur en bos veroordeeld voor het uitzetten van muntjaks.4 In ieder geval zijn dieren alweer de klos van menselijk handelen en is de enige oplossing die wordt aangereikt de dieren afmaken. In het geval van de muntjaks zouden er niet genoeg opvangplaatsen zijn. De mogelijkheid om de middelen die worden geïnvesteerd in bestrijding in te zetten voor alternatieven zoals herplaatsen of steriliseren wordt niet overwogen.5
Susan Hartland, Animal Rights: “Wereldwijd zijn er groepen die wilde dieren en ecosystemen proberen te beschermen. In plaats van leider te zijn in natuurbehoud en co-existentie met wilde dieren, kiest België nog steeds voor de achterhaalde en barbaarse optie door wilde dieren af te slachten.”
Het huidige beleid waarin muntjaks en andere nieuwkomers worden uitgeroeid, gaat uit van een statische visie op natuur. Volgens deze visie bevat een ecosysteem op een willekeurig gekozen ijkdatum bepaalde dier- en plantensoorten en wil men die toestand blijven behouden. Nochtans zijn globaal genomen ecosystemen altijd aan verandering onderhevig. Tussen de ijstijden leefden er bijvoorbeeld damherten in heel Europa, het dier werd tijdens de laatste ijstijd naar klein-Azië verdrongen en is nu door mensen terug bij ons in het wild geïntroduceerd.6 Fazanten komen van oorsprong uit centraal-Azië, maar werden door de Romeinen en vele generaties jachtliefhebbers na hen uitgezet in Europa als jachtwild.7
De mens heeft sinds zijn bestaan ingegrepen op de natuur en de natuur heeft zich daaraan aangepast. Akkervogels bijvoorbeeld hebben zich gespecialiseerd in een door de mens gecultiveerde habitat. Merels waren tot enkele decennia terug schuwe bosvogels, maar zijn nu vooral in tuinen te vinden.8 Er moet in de discussie rond muntjaks en andere nieuwkomers in ieder geval worden stilgestaan bij de ethische implicaties van het beleid. Dit ontbreekt op dit moment volledig. Nochtans is elk dier een individu met recht op leven en welzijn, ook uitheemse dieren. Het afmaken van ‘ongewenste’ dieren is nooit acceptabel.
Het gaat niet goed met de patrijzen in Vlaanderen, toch mogen ze nog steeds door jagers gedood worden. In 2024 werden er nog steeds 2589 patrijzen gedood. Animal Rights staat daarom volledig achter het wetsvoorstel om de patrijs van de lijst van jachtwild te halen.1 In Nederland is de jacht al sinds 1998 gesloten.2
De patrijs is een grijsbruine vogel, met een opvallend oranjebruin gezicht. Patrijzen leven in koppels in het broedseizoen en in de winter in kleine groepen, kluchten genaamd. De dieren zijn plaatstrouw: ze blijven het hele jaar door in hun biotoop.3
De habitat van de patrijs zijn heggen en ruige perceelranden, insecten- en kruidenrijke akkers en grasranden. Ze mijden bomenrijen en bosranden omwille van de mogelijke aanwezigheid van predatoren.4
Van april tot juli is het broedseizoen. Patrijzen maken nesten op de grond, waardoor ze kwetsbaar zijn voor predatoren en landbouwmachines. Uit onderzoek blijkt dat de kans dat een legsel mislukt, rond de 40% ligt. Wanneer de eieren uitkomen, zijn de kuikens na 8 weken volgroeid.
40% van de legsels mislukt.
Aantal patrijzen neemt schrikwekkend af
Dat de patrijs het net zoals andere akkervogels moeilijk heeft, is niks nieuws. Tussen 2007 en 2016 is hun aantal volgens het INBO (Instituut voor Natuur en Bosonderzoek) met 56% afgenomen tot ongeveer 5000 broedparen.5 Ze staan daarom als kwetsbaar op de Vlaamse rode lijst.6
De belangrijkste bedreigingen voor de patrijzen zijn7:
1) Schaalvergroting in de landbouw: In het monoculturele landschap is de habitat van de patrijs sterk afgenomen. Minder heggen en ruige randen en minder variatie, betekenen minder voedsel en dekking voor de patrijzen. Als grondbroeders zijn patrijzen ook erg kwetsbaar voor landbouwmachines.
2) Lage kuikenoverleving: Door het hoge pesticidengebruik zijn er weinig insecten, het basisvoedsel voor de kuikens. Door het gebrek aan schuilmogelijkheden, zijn legsels, kuikens en broedende hennen gevoeliger voor predatoren.
3) Lage winteroverleving: Door de afname van geschikt leefgebied waardoor er een gebrek aan wintervoedsel ontstaat. De jaarlijkse overlevingskans voor een volwassen patrijs is slechts rond de 50%.8
Dat andere factoren een grotere bedreiging vormen voor de patrijs, kan het afschieten van de vogels niet verantwoorden. De soort wordt door de jacht verder onder druk gezet, wat een reële bedreiging vormt voor het voortbestaan van de soort.
Inspanningen om de patrijs te redden
De Vlaamse overheid financiert heel wat projecten om de patrijzen te helpen. Vlaanderen biedt landbouwers en jagers subsidies aan om beheermaatregelen te nemen voor de patrijs. In de laatste vijf jaar is het aantal akkervogelmaatregelen vervijfvoudigd.9
Jagers dreigen er steeds mee dat wanneer de jacht op de patrijs zou worden gesloten, zij ook geen inspanningen meer zouden leveren voor het behoud van het dier met een nog sterkere achteruitgang van de soort tot gevolg. 10 Zo houden ze de patrijs gegijzeld. Dit soort dreigementen zijn echter volstrekt onethisch. Als jagers echt zo bezorgd zijn om natuurbehoud als ze zelf stellen, dan zouden ze hun inspanningen niet stopzetten wanneer de jacht gesloten wordt.
Patrijzen worden op grote schaal bijgevoederd om de aantallen kunstmatig hoog te houden.
Vossen en kraaien betalen de rekening
De oplossing die vanuit de jachtsector wordt aangereikt voor het voortbestaan van de patrijs en andere akkervogels is uiteraard meer jacht. Onder het mom van “predatorcontrole” moeten vossen en kraaien zo veel mogelijk worden afgemaakt zodat ze geen patrijzen of patrijzeneieren kunnen verslinden. In de eerste plaats is het onethisch om een bepaalde diersoort op te offeren voor het voortbestaan van een andere. Elk dier is een individu en in dat opzicht is een vos niet meer of minder waard dan een patrijs. Beiden hebben recht op leven en welzijn.
Bovendien zijn vossen niet de enige predatoren van patrijzen. Patrijzeneieren staan op het menu van kraaien, ratten, egels, dassen en hermelijnen. De vogels worden gegeten door vossen, katten en hermelijnen. In een kwalitatieve habitat zijn de dieren minder gevoelig voor predatie.11
Vossen worden afgemaakt zogenaamd om patrijzen te beschermen.
Jagers sjoemelen met cijfers
Patrijzen mogen niet zomaar willekeurig geschoten worden. Sinds 2008 bepaalt de wetgeving dat enkel in jachtgebieden waarin de voorbije drie jaren 3 broedparen patrijzen voorjaarsstand op 100 hectare zijn geteld mag worden gejaagd.12 Alleen voeren de wildbeheereenheden de tellingen zelf uit. Zo komen de jagers op een aantal patrijzen dat maar liefst 5 keer hoger is dan de tellingen van de broedvogelatlas. De cijfers laten zien dat bepaalde WBE’s na de invoering van de drempel voor het toelaten van de jacht plots hogere aantallen patrijzen melden.
Patrijzenjacht is plezierjacht
Jagersverenigingen spannen zich inderdaad in voor de bescherming van de patrijs. Dat ze dit enkel uit liefde voor de natuur zouden doen is echter een leugen. Jagers zien al jaren het aantal geschoten patrijzen afnemen en zonder patrijzen is er ook geen patrijzenjacht. Tussen 2007 en 2016 werd 39 procent minder patrijzen geschoten.13 Jagers hebben er alle belang bij om de patrijzenstand net hoog genoeg te houden om ze te kunnen blijven schieten en steken dit ook niet onder stoelen of banken.14
Hubertus Vereniging Vlaanderen: “De wilde patrijzen die we dan na de jacht overhouden, vormen een waar culinair festijn. Is de ‘patrijzenjacht’ een beloning voor een jaar intensief beheerwerk, dan is het nuttigen van enkele vogels met familie of vrienden de culinaire hoogstand van het jaar.”
De wetgeving gaat ervan uit dat de jacht gebeurt in het kader van duurzaam soortenbeheer. Volgens het INBO schieten jagers echter meer patrijzen dan wat houdbaar is voor de soort. In 2016 was dit het geval voor 1 op 3 WBE’s die rapporteerden op patrijzen gejaagd te hebben.15 Niet alleen worden individuele dieren opgejaagd en afgeschoten, het voortbestaan van de soort wordt bedreigd door de jachtlust van enkele “liefhebbers”!
Jagers hebben er alle belang bij om de populatie kunstmatig in stand te houden.
Patrijzen geen jachtwild meer
In Nederland is de patrijzenjacht al sinds 1998 gesloten onder de wet Natuurbescherming.16 In Wallonië kan er door een arrest van de Raad van State vanaf 2020 niet meer op patrijzen gejaagd worden.17 In Vlaanderen diende Mieke Schauvliege begin 2020 een wetsvoorstel in. Zij wil niet dat de jacht op patrijs enkel tijdelijk wordt gesloten, maar dat de patrijs van de lijst van jachtwild wordt gehaald. Daarmee zou de patrijzenjacht voorgoed verleden tijd zijn. Animal Rights steunt dit voorstel volledig. Niet alleen voor het behoud van de soort, maar ook zodat geen enkel individu meer op het bord van de jagers belandt.
In januari gaf de provincie Drenthe toestemming om maar liefst 41 soorten vogels en 26 soorten zoogdieren af te schieten in het belang van de vliegveiligheid op en rondom Groningen Airport Eelde (liggend in Drenthe). Voor sommige soorten is geen enkele onderbouwing aanwezig. Animal Rights en Fauna4Life hebben bezwaar gemaakt. Jessica Smit van Animal Rights: “Steeds meer organisaties spreken zich uit tegen dit absurde besluit.”
“Onacceptabel om 67 diersoorten, waarvan sommige op de Rode Lijst van bedreigde diersoorten staan, zomaar af te knallen.”
KAMERVRAGEN AAN DE MINISTERS
De Partij voor de Dieren heeft Kamervragen gesteld aan de ministers over de toestemming die de provincie Drenthe heeft gegeven voor het afschieten van tientallen diersoorten op het vliegveld: “Onacceptabel om 67 diersoorten, waarvan sommige op de Rode Lijst van bedreigde diersoorten staan, zomaar af te knallen.” Naast de landelijke fractie, roept ook de provinciale fractie van de Partij voor de Dieren het provinciebestuur ter verantwoording.
GEMEENTE GRONINGEN AANDEELHOUDER
De Groningse gemeenteraadsfractie van de Partij voor de Dieren wil opheldering van het stadsbestuur over het natuurbeheer rond Groningen Airport Eelde. Jagers mogen daar dieren afschieten die in Groningen speciale bescherming genieten. “Het college van Groningen is mede aandeelhouder van het vliegveld”, verklaart fractievoorzitter Kirsten de Wrede van de PvdD-fractie in de gemeenteraad. “Dus kan het college dit beleid ook aan de kaak stellen.”
Scholekster mogen worden afgeschoten
In 2009 heeft de gemeente een lijst opgesteld van dieren waarvoor ze zich bijzonder wil inspannen. Soorten die ze wil laten floreren met het natuurbeleid. De scholekster hoort daar bijvoorbeeld bij. Toch staat de provincie Drenthe nu toe dat scholeksters rond het vliegveld worden afgeschoten.
“Dit besluit rammelt aan alle kanten. Wij willen dat al het afschot stopt, totdat er op onze bezwaren is beslist. Daarvoor hebben we een verzoek ingediend bij de rechter.“
– Jessica Smit, Animal Rights
VOGELBESCHERMING NEDERLAND SPREEKT ZICH UIT
Vogelbescherming Nederland maakte gisteren bekend dat ze bezwaar hebben aangetekend tegen het besluit. Het besluit geeft te veel ruimte voor het onnodig doden van vogels. Zelfs bedreigde vogels die weinig of geen gevaar opleveren voor de luchtverkeersveiligheid worden vogelvrij verklaard. Het besluit geeft toestemming voor het doden van vogels met het geweer, maar ook met niet-selectieve middelen (netten, vallen e.d.) waarmee vogels massaal kunnen worden gevangen en gedood. Er is onvoldoende gemotiveerd, waarom deze middelen nodig zijn.
ANIMAL RIGHTS EN FAUNA4LIFE NAAR DE RECHTER
Animal Rights en Fauna4Life hebben een verzoek bij de rechtbank ingediend. Zij willen dat het afschot wordt opgeschort. Jessica Smit: “Dit besluit rammelt aan alle kanten. Wij willen dat al het afschot stopt, totdat er op onze bezwaren is beslist. Daarvoor hebben we een verzoek ingediend bij de rechter.”
De provincie Friesland heeft jagers toestemming gegeven om knobbelzwanen in bijna de hele provincie af te schieten, in verband met mogelijke schade aan graslanden en granen.1 De dierenrechtenorganisaties Animal Rights en [Fauna4Life](https://fauna4life.nl/) hebben samen bezwaar aangetekend. De organisaties: “Deze toestemming rammelt aan alle kanten. Zo mogen er zwanen worden afgeschoten in maanden, waarin de dieren ruien en zich aan de Friese kust ophouden. In deze maanden is al sinds 2013 geen schade gemeld. Zonder aangetoonde schade mogen er volgens de wet geen dieren worden doodgeschoten.”
In beginsel worden alle inheemse dieren in Nederland door de Wet natuurbescherming beschermd. Zo is het verboden om in het wild levende vogels te vangen of te doden en hun nesten, rustplaatsen of eieren te vernielen, beschadigen of weg te halen. Knobbelzwanen zijn een inheemse diersoort en worden beschermd door deze wet.
Provinciebesturen kunnen een ontheffing verlenen om een uitzondering te maken op deze bescherming. Dit kan alleen als de soort niet in gevaar is (bijvoorbeeld met uitsterven wordt bedreigd), als er geen andere preventieve oplossing te vinden is én als er daadwerkelijk sprake is van belangrijke schade.
Jessica Smit van Animal Rights: “Wij zien dat ontheffingen in Nederland veel te makkelijk worden verleend. Ze worden aangevraagd door jagers die een direct belang hebben bij de jacht en ze worden routinematig door provinciebesturen verleend. Als er niemand bezwaar aantekent, worden duizenden dieren zonder protest overgeleverd aan schietgrage jagers.”
Knobbelzwanen mogen van het provinciebestuur het hele jaar door, tussen zonsopkomst en zonsondergang, worden doodgeschoten. Een ontheffing kan alleen worden verleend ter voorkoming van belangrijke schade. De provincie heeft deze toestemming verleend, omdat er zogezegd in de hele provincie sprake zou zijn van schade.
Pauline de Jong van Fauna4Life: “De rechter heeft al eerder geoordeeld dat uit het enkele gegeven dat zowel knobbelzwanen als schadegevoelige gewassen in de hele provincie voorkomen, niet de conclusie kan worden getrokken dat belangrijke schade zich in de hele provincie voordoet. Er moet per geval, bijvoorbeeld per bedrijf, worden aangetoond dat er sprake is van (dreigende) belangrijke schade én dat preventieve maatregelen niet mogelijk zijn.”
Knobbelzwanen zijn grote dieren die bijna nooit in één keer dood worden geschoten. Iedereen kent de beelden van half aangeschoten zwanen in Zuid-Holland die een vreselijke doodsstrijd doormaken.
Beelden uit het Groene Hart van Stichting Dierenradar tonen de lijdensweg van zwanen.
Keer op keer verlenen provinciebesturen ontheffingen die het doden van wilde dieren mogelijk maken. In plaats van het geweer te zien als enige en ultieme oplossing, voor problemen die er misschien helemaal niet zijn, moeten we wilde dieren in Nederland zo veel mogelijk rust en ruimte geven. Jessica Smit van Animal Rights: “Knobbelzwanen zijn onderdeel van ons landschap en hebben net zoveel recht om hier te leven en niet doodgeschoten te worden als wij.”
Teken ook voor [dierenrechten in de grondwet](https://www.animalrights.nl/dierenrechten-de-grondwet).
Als er niemand bezwaar aantekent, worden duizenden dieren zonder protest overgeleverd aan schietgrage jagers.
Knobbelzwanen zijn onderdeel van ons landschap en hebben net zoveel recht om hier te leven en niet doodgeschoten te worden als wij.
Elk jaar worden in Vlaanderen bij meer dan de helft van de proefdierlabo’s inbreuken vastgesteld op de wet van de bescherming van proefdieren. En daarbij is er alleen nog maar sprake van de labo’s die daadwerkelijk gecontroleerd worden. Want alleen een derde van alle laboratoria wordt jaarlijks gecontroleerd. Animal Rights campagnecoordinator Jen Hochmuth: “Als een proefdierlabo in een gegeven jaar gecontroleerd wordt, kunnen proefdiernemers ervan uitgaan dat ze de erop volgende 2 jaar ongehinderd hun gang kunnen gaan.”
In 2016 werden inbreuken vastgesteld in 28 van de 42 geïnspecteerde labo’s, in 2017 was dat het geval in 24 op 43 labo’s, in 2018 in 21 op 39 labo’s en in 2019 in 25 op 42 labo’s. 1 Volgens de Europese regelgeving moet jaarlijks tenminste één derde van alle laboratoria gecontroleerd worden zodat alle labo’s minstens één keer om de drie jaar controle krijgen. Volgens Animal Rights zijn deze maatregelen sowieso louter ‘greenwashing’ van het systeem van uitbuiting en doen inspecties als het erop aan komt niets voor proefdieren.
Als reactie op een schriftelijke vraag van een parlementslid heeft minister van dierenwelzijn Ben Weyts recent geprobeerd te verzekeren dat de meerderheid van de geconstateerde inbreuken van administratieve aard zijn maar hij kon geen overzicht voorleggen van het aantal vastgestelde inbreuken per type. 2 Voor Animal Rights campagnecoordinator Jen Hochmuth wijst deze reactie op nalatigheid. “Het draait voor de minister duidelijk alleen om het afvinken van minimale wettelijke verplichtingen en niet daadwerkelijk om het beter beschermen van proefdieren.”
Dat inspecties falen inzake bescherming van proefdieren bewijst het recente verhaal van het Duitse horrorlab LPT. In oktober 2019 waren vreselijke beelden van mishandede proefdieren opgedoken, vastgelegd door de dierenrechtenorganisaties SOKO Tierschutz en Cruelty Free International. Sinds 2015 hebben er 9 inspecties in het LPT plaatsgevonden, waarvan 7 onaangekondigd. In de inspectieverslagen werden talloze inbreuken vastgesteld, o.a. dat de apen in veel te kleine kooien gehouden werden en dat de proefdieren aanzienlijk lijden op lange termijn. Ondanks deze inspectieverslagen werden er geen gerechtelijke stappen ondernomen totdat de undercoverbeelden de wereld ingingen. 3
In 2016 onthulde GAIA schokkende wantoestanden in het animalarium van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) waar onderzoekers gewonde proefmuizen in de diepvriezer staken, een allesbehalve pijnloze, illegale dodingsmethode. Ook daar werden er tevoren routinematig inspecties uitgevoerd. 4
Animal Rights is er van overtuigd dat zware dierenmishandelingen zoals die van het LPT en de VUB geen alleenstaande gevallen zijn: “De horrorverhalen uit deze proefdierlabo’s tonen dat inspecties een falende maatregel zijn en hoe cruciaal undercoverbeelden zijn om dierenleed daadwerkelijk aan te pakken”, aldus Jen Hochmuth.
Volgens Animal Rights is het onmogelijk om die kloof tussen wetgeving en uitvoering inzake proefdierbescherming te dichten in een industrie die zonder bedenkingen dieren pijn angst en stress bezorgdt. Daarom pleit Animal Rights ook voor de volledige vervanging van dierproeven door innovatieve ethische onderzoeksmethoden.
Als een proefdierlabo in een gegeven jaar gecontroleerd wordt, kunnen proefdiernemers ervan uitgaan dat ze de erop volgende 2 jaaren ongehinderd hun gang kunnen gaan.
De horrorverhalen uit deze proefdierlabo’s tonen dat inspecties een falende maatregel zijn en hoe cruciaal undercoverbeelden zijn om dierenleed daadwerkelijk aan te pakken
