Gemiddeld worden er in Nederland ruim 430.000 proefdieren gedood zonder ooit te zijn gebruikt in een proef. Stichting Animal Rights vroeg in 2021 informatie op bij 13 universiteiten en medische centra naar het aantal proefdieren en stelde op basis daarvan een omvangrijk rapport op dat we overhandigden aan de Tweede Kamer. Ondanks meerdere aangenomen moties, blijft verandering uit. De minister voert nauwelijks druk uit op de sector. Proefdiernemers hebben vrij spel om verder te gaan zoals ze altijd hebben gedaan.
[Lees hier het volledige rapport.](https://drive.google.com/drive/u/1/folders/1npDhDTjjUHWJCDxwl3v2SPknyVG4MDjj?fbclid=IwAR2fJ4S9PZcXYy_Kf7yrYBdNhIzrqm3yWHfuBZWZh5ynYwfdeMHzUZJZydk)
In de periode 2016 – 2020 werden er meer dan 2,1 miljoen proefdieren gedood zonder ooit in een proef gebruikt te zijn. Een belangrijke reden hiervoor is genetische modificatie van proefdieren. 38% van de dieren gedood in voorraad wordt gedood omdat ze niet het gewenste genotype hebben. De overerving van eigenschappen van organismen vindt volgens een kansverdeling plaats. Dit houdt in dat vooraf niet is te voorspellen welke nakomelingen welke eigenschappen zullen krijgen.
Andere redenen zijn:
Het verkeerde geslacht (23,3%): men verkiest vaak om te experimenteren op mannelijke dieren, maar uiteraard is een groot deel van de geboren proefdieren vrouwelijk.
Leeftijd (21,6%): dieren die te lang blijven zitten omdat er geen vraag naar is voor een experiment, worden uiteindelijk gedood.
Fok: Fokdieren die niet langer geschikt zijn en niet langer gebruikt kunnen worden als proefdier, dragen voor 13.5% bij aan het aantal dieren gedood in voorraad.
Uitval door ziekte of andere gezondheidsproblemen (5%).
Animal Rights vroeg cijfers op bij 13 proefdiernemers: Radboud Universiteit, Universiteit Maastricht, Universiteit Leiden, Erasmus MC, UvA, LUMC, KNAW, RU-Groningen, Amsterdam UMC, Universiteit Utrecht, UMC Utrecht.
Bij de beste van de klas behoren het UMC Utrecht en de Universiteit Utrecht die beiden het aantal dieren zijn gedood zonder de zijn gebruikt in proef drastisch hebben doen dalen. Ook hebben ze een actief adoptiebeleid op poten gezet. Ook aan de universiteit Leiden nam het aantal overtollige proefdieren flink af, er is echter geen actief adoptiebeleid. Verder deed de Universiteit Maastricht het aantal dieren dat in voorraad is gedood dalen naar minder dan 7000 in 2020, ten opzichte van 11.000 in 2017.
Het VUmc doodt amper dieren in voorraad. Dit komt omdat zij niet langer zelf fokken, maar dieren aankopen. Het is de vraag of het fokbedrijf werk maakt van het aantal dieren dat gedood wordt zonder te zijn gebruikt. VUMc heeft een aantal keer ratten ter adoptie aangeboden. Het is onduidelijk in hoeverre de herplaatsing structureel plaats gaat vinden. Ook bij het LUMC waren de aantallen in 2020 licht afgenomen tot minder dan 30.000 dieren. Daar is er geen adoptiebeleid.
Erasmus MC scoort slecht. In 2019 en 2020 nam het aantal dieren gedood in voorraad toe. Schommelde het aantal gedode dieren in 2016, 2017 en 2018 nog rond de 60.000, in 2019 steeg het aantal naar ruim 70.000 en in 2020 waren het er zelfs bijna 85.000. De toename zit vooral in het aantal gefokte zebravissen. Een actief adoptiebeleid is er niet, hoewel muizen, ratten en fretten en gerbils in aanmerking zouden kunnen komen voor herplaatsing.
Ook bij het AMC is er een flinke toename. 2016 werden bijna 10.000 proefdieren (muizen en ratten) gedood zonder te zijn gebruikt in een proef. In 2020 was het aantal toegenomen tot meer dan 20.000. In 2020 werd er een beperkt aantal ratten aangeboden ter adoptie, maar het is nog te vroeg om te spreken van een structureel adoptiebeleid. Net zoals bij TNO. Daar werden er in 2016 bijna 3.500 dieren gedood in voorraad. In de jaren er na nam het aantal toe rond de 4.000 dieren, voornamelijk muizen. Er zijn geen dieren ter adoptie aangeboden.
Dan is er nog de universiteit van Amsterdam waar het aantal overtollige proefdieren gelijk blijft en er ook geen actief adoptiebeleid is. Ook bij de Wageningen Universiteit blijft het aantal dieren gedood in voorraad al jaren rond de 14.000 hangen. Er is wel een actief adoptiebeleid, maar dat is voornamelijk gericht op katten. Tot slot zijn er bij KNAW en RUG sterke fluctuaties in de aantallen, zij hebben geen adoptieprogramma.
Sinds 2013 spreekt een overduidelijke meerderheid van de Tweede Kamer zich uit voor het verminderen van het aantal proefdieren gedood zonder te zijn gebruikt in een proef. Er werden vier moties aangenomen, waarvan zelfs twee unaniem.
Het beleid van de minister is krachteloos. De minister voert nauwelijks druk uit op de sector om het aantal overtollige dieren te verminderen. Zij gaat wel in gesprek met de sector, maar laat het – zoals veel vaker – over aan de sector zelf. Er zit een enorme vrijblijvendheid in. Proefdiernemers hebben zodoende vrij spel om hun gangbare werkwijze voort te zetten. De zelfregulering faalt hopeloos.
Daarom heeft Animal Rights een lijvig rapport over dieren gedood in voorraad verspreid onder de leden van de Tweede Kamer. Onze eisen:
Voer de aangenomen moties uit
Stel verplicht dat elke vergunninghouder een fokcoördinator heeft.
Verbeter de registratie
Maak het werkelijke aantal proefdieren dat nodig is voor een experiment transparant
Verplicht het herplaatsen van proefdieren.
Maak middelen vrij voor herplaatsing van dieren.
Stel een proefdierheffing in voor elk gefokt dier, minus de herplaatste dieren
Animal Rights wil dat er een einde komt aan de intensieve eendenhouderij. Onze actie ‘Eendjes van de kaart’ werd door drieduizend mensen ondertekend. In april gingen we naar het ministerie van Landbouw om de kaarten met namen af te leveren. Op zaterdag 28 mei organiseren we een demonstratie in Ermelo. Lees hier waarom de Nederlandse eendenhouderij zo problematisch is.
1. Eendjes worden gruwelijk mishandeld
Eenden in de Nederlandse eendenhouderij worden gruwelijk mishandeld. Dat blijkt uit undercoverbeelden van Animal Rights die in 2018 zijn gemaakt bij bedrijven in Dalfsen, Epe en Putten. Zo worden de dieren doodgetrapt en tegen de muur doodgeslagen.
Ondanks de grove overtredingen kwamen de drie betrokken eendenhouderijen er aanvankelijk met een waarschuwing vanaf. Alleen op het doodslaan van eenden in Epe kwam een boete te staan. Animal Rights vond deze ‘strafmaat’ van de NVWA veel te laag en ging in beroep. En met succes. In december 2021 bepaalde de rechter dat de beelden opnieuw beoordeeld moesten worden. De eerder opgelegde maatregelen waren namelijk niet voldoende gemotiveerd.
“Uit de beelden blijkt een grote minachting voor het welzijn van de dieren, zowel in woord als daad,” schrijft Inspecteur Generaal Gerard Bakker van de NVWA naar aanleiding van de nieuwe beoordeling. “We zien in de beelden dat er ten tijde van deze beelden sprake was van een bedrijfscultuur van achteloosheid ten aanzien van het welzijn van de dieren. Deze houding is voor ons reden om de betreffende bedrijven verantwoordelijk te houden voor de gedragingen van de personen op de beelden.” Besloten werd een boete van 1.500,- per bedrijf op te leggen.1
Hoewel Animal Rights blij is dat de NVWA door het gebruik van woorden als ‘minachtig’ en ‘achteloosheid’ de mishandelingen veroordeelt, betreurt de organisatie de lage strafmaat. Campagnecoördinator Anna Krijger: “Een boete van 1.500,- is een lachertje voor deze bedrijven. Deze ‘straf’ heeft geen afschrikwekkende functie. In feite is hier sprake van een gedoogbeleid: de brute mishandeling van eendjes zal blijven doorgaan tot er een einde komt aan deze industrie.”
Undercoverbeelden uit de eendenhouderij
2. Eenden worden extra hard getroffen door vogelgriep
Europa maakt de grootste vogelgriepepidemie ooit door. Volgens Wageningen University and Research zijn er sinds het najaar 2021 meer dan twee miljoen dieren gedood wegens besmetting met hoog pathogene aviaire influenza (HPAI).2
De Partij voor de Dieren maakt zich ernstig zorgen over de eenden. Op 14 april 2022 diende Esther Ouwehand vragen in bij de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de nieuwe vogelgriepuitbraak in de Gelderse Vallei. De bewindsvrouw vraagt de ministers te reageren op het feit dat eenden vele malen vatbaarder zijn voor vogelgriep dan andere vogels. Om die reden is er dit ‘seizoen’ maar liefst een vijfde van alle eenden in de eendenhouderij vergast. Ook wijst Ouwehand erop dat er in de eendenhouderij sprake is van structurele, ernstige dierenwelzijnsproblemen. 3
Omdat ze geen toegang hebben tot open water kunnen de eenden natuurlijke gedragingen zoals zwemmen, niet vertonen. Daarnaast leidt het selectief fokken op snelle groei en hoog gewicht net als bij plofkippen tot bewegingsproblemen, hart-, lever- en longproblemen en vroegtijdige sterfte. Beelden van verborgen camera’s, die Animal Rights in 2017 in stallen plaatsten, bevestigen dit.
Animal Rights vindt het bizar dat de intensieve pluimveehouderij niet aan banden wordt gelegd nu de gezondheid van dier en mens opnieuw door een zoönose in gevaar wordt gebracht. Campagnecoördinator Anna Krijger: “Het leven van een dier is niets waard. Eenden en andere vogels worden massaal ‘geruimd’ en korte tijd later worden de stallen weer gevuld met nieuwe vogels. Dat zoogdieren, en dus ook mensen, besmet kunnen raken met het vogelgriepvirus lijkt ondanks waarschuwingen van onderzoekers ook nog niet door te dringen.”
Eenden en andere vogels geruimd vanwege vogelgriep
3. Wetteloosheid in de Nederlandse eendenindustrie
Jaarlijks worden er meer dan 8,4 miljoen eenden geslacht in Nederland. Voor de productie van eendenvlees worden in Nederland uitsluitend ‘pekingeenden’ gefokt, een zwaardere eendensoort die weinig eieren oplevert, maar veel vlees. Nederlanders eten amper eend: de productie is met name bestemd voor de export.
De volledige Nederlandse eendensector wordt beheerst door de omstreden eendenslachterij Tomassen Duck-To in Ermelo. Dit bedrijf begeleidt en betaalt diverse andere eendenbedrijven voor het afleveren van eenden. Tomassen neemt het verdere productieproces op zich: slachting, verwerking, verkoop en export. Het Ermelose bedrijf werkt al jaren zonder de benodigde vergunningen. Ook is het gebruik in strijd met het bestemmingsplan. De rechter stelde onlangs opnieuw vast dat Tomassen Duck-To de regels overtreedt.4
Inwoners van Ermelo strijden al jaren tegen het onrecht dat hun door Tomassen en de gemeente wordt aangedaan. Onder het mom van ‘zicht op legalisatie’ houdt het bedrijf zich niet aan de bestaande regels en de gemeente treedt vervolgens ook niet handhavend op. Stank- en verkeersoverlast zijn het gevolg. Het tv-programma Opstandelingen van BNNVARA wijdde er een aflevering aan.5
Stop de eendenhouderij
De combinatie van de wrede mishandelingen van eendjes in de eendenhouderij, de grootste Europese vogelgriepuitbraak in de geschiedenis en de wetteloosheid in de Nederlandse eendenindustrie, gedomineerd door Tomassen Duck-To, laat er geen twijfel over bestaan. Er moet een einde komen aan de Nederlandse eendenhouderij!
Volgende week 20 april vindt er een Algemeen Overleg dierproeven plaats in de Tweede Kamer. Animal Rights nam van de gelegenheid gebruik om een petitie tegen de genetische modificatie van proefdieren in te dienen om het vreselijke lot van deze proefdieren op de agenda te zetten.
Jen Hochmuth, Animal Rights: “Met deze petitie zetten we onze eis op de politieke agenda: zet volop in op betrouwbaardere proefdiervrije methoden, in plaats van vast te houden aan een techniek die onnodig, misleidend en schadelijk is, niet alleen voor de betrokken dieren, maar ook voor mensen die afhankelijk zijn van goede wetenschap om ziekten te behandelen.”
Lees meer over [genetische modificatie van proefdieren.](https://www.animalrights.be/wist-je-deze-5-dingen-al-over-genetisch-gemodificeerde-proefdieren)
Voornamelijk ratten, muizen en zebravissen worden [genetisch gemodificeerd](https://www.animalrights.nl/genetisch-gemodificeerde-proefdieren-moeten-verboden-worden) om meer te lijken op de mens. Hun genetische materiaal wordt gewijzigd om de dieren kenmerken te doen vertonen die van nature niet voorkomen, zoals muizen die vatbaarder zijn voor kanker of beroertes. In 2020 werden er in Nederland 78.151 dierproeven uitgevoerd op genetisch gewijzigd dieren. Dit aantal ligt hoger dan in 2019 (+2.296).1
Nochtans zijn de resultaten van onderzoeken op genetisch gemodificeerde dieren amper bruikbaar voor de mens. Menselijke ziektes proberen nabootsen door het kunstmatig creëren van symptomen bij proefdieren heeft grote wetenschappelijke beperkingen die niet kunnen worden overwonnen. Heel vaak zijn de symptomen en reacties op behandelingen bij andere diersoorten verschillend van die van menselijke patiënten.
De genetische modificatie van proefdieren verspilt een enorme hoeveelheid dierenlevens. Er zijn tientallen dieren nodig voordat onderzoekers een nieuw genetisch gemanipuleerd dier hebben ‘gemaakt’. Over de periode 2016-2020 werden er maar liefst 2.230.945 genetisch gemodificeerde dieren zijn gedood. Daarvan zijn 440.290 dieren gebruikt in experimenten, wat slechts 20% van het totaal bedraagt. De overige 80%, 1.790.655 dieren, voldoen niet aan de eisen van de onderzoekers en worden gedood zonder ooit te zijn gebruikt.2
Vooral de moederdieren hebben ernstig te lijden onder de handelingen die worden uitgevoerd om de zogenaamde transgene dieren te maken. Vrouwelijke dieren worden bijvoorbeeld gedood om de eicellen te ‘oogsten., de rijping van de eicellen wordt gestimuleerd door middel van een injectie met hormonen, bij draagmoeders wordt operatief gemodificeerde embryo’s ingebracht in de baarmoeder.
Maar ook de nakomelingen ondervinden leed. Het hele doel van de [genetische modificatie](https://www.animalrights.nl/genetisch-gemodificeerde-proefdieren-moeten-verboden-worden) is dieren te vermenselijken. Hierdoor worden vaak dieren geboren met genetische defecten om menselijke ziekten na te bootsen, waardoor ze nog meer lijden.
Toe nu toe is er amper politiek debat gevoerd over het ethische aspect van genetische modificatie van proefdieren. Daarom onze duidelijke eis vlak voor het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer: stop de genetische modificatie van proefdieren. Bovendien moet het gebruik van [genetische gemodificeerde dieren](https://www.animalrights.nl/genetisch-gemodificeerde-proefdieren-moeten-verboden-worden) zwaarder doorwegen in de ethische afweging van dierproeven, omdat het zo veel meer dierenlevens verslindt dan enkel de dieren die worden gebruikt in de proef.
Naast de petitie, dienden we ook een lijvig rapport in over de 440.000 proefdieren die in Nederland jaarlijks worden gedood in voorraad. Deze dieren zijn nooit gebruikt in een proef en worden gedood omdat ze niet langer bruikbaar zijn. Genetisch gemodificeerde dieren die niet de gewenste genen hebben, worden het vaakst gedood. Andere redenen zijn te oud, niet langer bruikbaar voor de fok, niet het gewenste geslacht, te ziek of zwak.
Rowena Vanroy, Animal Rights: “Genetische modificatie zorgt niet voor wetenschappelijke doorbraken die we niet ook zonder proefdieren zouden kunnen verkrijgen. De politiek moet hier nu een einde aan maken en instellingen verplichten te stoppen met dit zinloze dierenleed.”
Zet volop in op betrouwbaardere proefdiervrije methoden, in plaats van vast te houden aan een techniek die onnodig, misleidend en schadelijk is.
Voor onze campagne [weg met bont](https://www.animalrights.nl/weg-met-bont) zijn we op zoek naar bontkragen, mutsen en bontjassen. Heb jij een jas gevonden op zolder of een bontkraag waar je vanaf wil? Stuur deze dan op naar stichting Animal Rights. We zullen het bont gebruiken voor educatieve doeleinden, acties op straat en demonstraties.
Je kan bont doneren door het op te sturen naar onze postbus of door het langs te brengen op kantoor. Stuur je een groot pakket? Laat het ons dan even weten. Dan zorgen we dat we aanwezig zijn of het op tijd op kunnen halen. Dit geldt ook voor het langsbrengen van bont. Maak hiervoor een afspraak via [email protected]. Ons kantoor is in Den Haag.
Postadres: Animal Rights Nederland, Postbus 73937, 2507 AK Den Haag.
Woon je in de randstad dan kunnen we in overleg de spullen ook ophalen.
Samen met Bont voor Dieren strijden we voor een bontvrij Nederland: we willen de [import, doorvoer en verkoop van bont verbieden](https://www.animalrights.nl/weg-met-bont-uit-nederland). Wij blijven druk uitvoeren op de overheid om aangenomen moties door te gaan voeren.
Daarbij blijven we verkopers en consumenten oproepen om te stoppen met de verkoop en koop van bontproducten. Help je de dieren mee en doneer je de oude bontproducten aan ons?
Teamleden van Animal Rights schrijven de namen van alle deelnemers van de actie ‘Eendjes van de kaart’ op.
De gemeente Ermelo en de provincie Gelderland zijn op de vingers getikt voor het niet handhaven bij Tomassen Duck-To. Een buurtbewoner had het college van B&W gevraagd om handhavend op te treden tegen (onder andere) de illegale bouwwerken van Tomassen en het handelen in strijd met het bestemmingsplan en de milieuvergunning.
Ondertussen zet Animal Rights de strijd tegen de eendenindustrie voort. Deze week bieden we ruim drieduizend handtekeningen aan de minister van Landbouw aan.
Gemeente en provincie door rechter berispt
Op 31 maart 2022 zijn er twee bestuursrechtelijke uitspraken gedaan door de rechtbank Gelderland die betrekking hebben op eendenslachter Tomassen Duck-To in Ermelo.12 Zowel de provincie Gelderland als de gemeente Ermelo is door de rechtbank in het ongelijk gesteld als het gaat om het niet handhavend optreden tegen het bedrijf Tomassen Duck To. Wel hebben beide partijen de mogelijkheid in beroep te gaan bij de Raad van State.
Een buurtbewoner had B&W in 2018 gevraagd om handhavend op te treden tegen (onder andere) de illegale bouwwerken van Tomassen Duck-To en het handelen in strijd met het bestemmingsplan en de milieuvergunning.
De rechtbank verwijt Ermelo dat er inmiddels een “onaanvaardbare impasse” is ontstaan en wijst het college erop dat ze “niet verplicht is om af te zien van handhaving als er sprake zou zijn van concreet zicht op legalisatie” en voegt daaraan toe: “Het blijven stilzitten is niet evenredig naar omwonende toe.” De rechtbank draagt Ermelo op om binnen zes weken een nieuw besluit te nemen en legt het college een dwangsom op.
Animal Rights vindt het schandalig dat de omstreden eendenslachter onder het mom van ‘zicht op legalisatie’ al jaren zijn gang kan gaan en hoopt dat gemeente en provincie eindelijk handhavend zullen optreden.
De namen van de deelnemers aan onze actie staan op de kaarten
Animal Rights eist einde aan de eendenindustrie
Nederlandse eendenhouderijen en de enige Nederlandse eendenslachterij, Tomassen Duck-To, zijn al langer negatief in het nieuws. Animal Rights onthulde met undercoverbeelden dat de eenden, wanneer ze gevangen worden om naar de slachterij te worden gebracht, wreed worden mishandeld. Dieren worden doodgeschopt en tegen de muur doodgeslagen. Na een jarenlange juridische strijd legde de NVWA uiteindelijk boetes op aan de overtreders.
De actie ‘Eendjes van de kaart’, die oproept tot een einde aan de eendenhouderij, leverde drieduizend handtekeningen op. De namen van de deelnemers zijn op grote kaarten geschreven die speciaal voor deze actie zijn ontworpen. Aankomende week biedt Animal Rights de kaarten aan bij het ministerie van Landbouw. Andere acties volgen!
