Minister Schouten staat het ver transport van vee over de weg naar niet-EU-landen weer toe. Dit was sinds eind mei vorig jaar verboden, indien er tijdens het transport een rustplaats buiten de EU moest worden aangedaan. Dit omdat men geen controle had over de kwaliteit van de rustplaatsen buiten de EU. Nadat Vee&Logistiek Nederland een plan van aanpak heeft ingediend, staat de minister verre transporten weer toe.
Rowena Vanroy, Animal Rights: “Verschrikkelijk nieuws voor de dieren die nu weer urenlang in angst op vrachtwagens moeten doorbrengen. Hun leven en welzijn wordt te grabbel gegooid voor economische belangen.”
Lees ook: [Historische overwinning voor zieke varkens op transport.](https://www.animalrights.nl/historische-overwinning-voor-zieke-varkens-op-transport-nvwa-dierenartsen-hebben-onjuist-gehandeld)
De Europese transportverordening bepaalt dat dieren die in de veeteelt worden gebruikt, niet onbeperkt vervoerd mogen worden. [Koeien](https://www.animalrights.nl/koeien) moeten bijvoorbeeld om de acht uur water en voer krijgen. Voor zowel varkens als koeien geldt verder dat zij na 24 uur transport, 24 uur rust moeten krijgen. Dit gebeurt op rustplaatsen.
Tot voor kort werd deze Verordening geïnterpreteerd als enkel toepasbaar binnen de EU. Een arrest van het grondwettelijk hof heeft echter uitgewezen dat deze regels ook gelden voor dieren die uit de EU komen en de Europese grenzen overschrijden. Er moest dus worden gecontroleerd of de rustplaatsen buiten de EU ook aan de EU-normen voldoen.
Het Plan van Aanpak van de V&LN focust vooral op de export van [fokvaarzen](https://www.animalrights.nl/koeien). Niet enkel stierensperma en embryo’s worden wereldwijd verscheept, ook levend en zelfs drachtig fokvee. Volgens de NVWA zouden er tien exporteurs zijn die in de afgelopen jaren één of meer aanvragen voor exporten van fokrunderen hebben gedaan waarbij sprake was van een rustplaats in Rusland of Kazachstan. Deze rustplaatsen zijn gekend. Het plan van aanpak haalt aan dat deze rustplaatsen worden gecontroleerd door de lokale autoriteiten en dat Vee&Logistiek Nederland ook zelf aanvullende controles zal doen.
Animal Rights is kritisch: “De veehouderij gaat zichzelf controleren en dan is al het dierenleed kennelijk opgelost. Zelfcontrole is allerminst een betrouwbaar alternatief voor onafhankelijk toezicht.”
Het herziene beleid heeft enkel impact op het transport over de weg waarvoor wettelijk een rustplaats voor moet worden aangedaan. In de praktijk gaat het dan enkel over runderen en meer bepaald de exportlocaties in Rusland en Kazachstan. Maar daarnaast worden ook schapen, geiten en [varkens](https://www.animalrights.nl/stop-de-slacht/varkens) levend geëxporteerd via wegtransport of per schip. In 2021 werden er bijvoorbeeld varkens geëxporteerd naar Israël, Rusland, Iran en Moldavië. Ook tijdens deze transporten ervaren de dieren onnoemelijk veel stress en leed. Talloze dieren overleven de rit niet.
Bovendien beperkt de controle zich enkel tot het transport. Het is helaas een feit dat de regelgeving buiten de EU ter bescherming van landbouwdieren onbestaande is. Animal Rights pleit daarom, net als talloze andere organisaties, voor een volledig verbod op verre transporten.
Minster Schouten: “Ik wil benadrukken dat ik in Europees verband blijf pleiten voor een verbod van langeafstandstransporten naar landen buiten de EU. Zo lang dit nog wel mag, moeten we er zeker van zijn dat dit op een goede manier gebeurt. Daar hebben we nu noodzakelijke stappen voor gezet.”
Animal Rights heeft recent nog aangetoond dat het bij het transport van vee naar nabije lidstaat België misgaat. Niet-transportwaardige dieren worden toch op vrachtwagens geladen. Ook een onafhankelijke studie van 2solve toonde aan dat er onvoldoende samenwerking is met de bevoegde autoriteiten in Nederland en België. Wanneer er in die derde landen niet-transportwaardige dieren worden aangetroffen, wordt dit niet teruggekoppeld naar de betrokken bedrijven. Het is wel erg naïef om te stellen dat het er op verder transport, buiten de EU waar dieren zo mogelijk nog minder rechten hebben, beter aan toegaat.
Rowena Vanroy: “Verre transporten zijn ook op EU-niveau een belangrijk thema. Wanneer men echt bekommerd zou zijn om dierenwelzijn, zou de Nederlandse overheid zelf het goede voorbeeld geven en meteen helemaal stoppen met de verre transporten.”
BRONNEN
De Transportverordening:[ Verordening nr. 1/2005. ](https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX%3A32005R0001%3ANL%3AHTML)
[Kamerbrief: Hervatten vee-exporten met rustplaatsen in niet-EU-land.](https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/10/12/kamerbrief-over-hervatten-vee-exporten-met-rustplaatsen-in-niet-eu-landen)
[Plan van aanpak: Rustplaatsen derde landen export van fok- en gebruiksvee.](https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2021D38081&did=2021D38081)
[Statistieken landbouwproducten.](https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/handel-planten-dieren-producten/marktinformatie/statistieken)
In de regio Wuhan in China startte in december 2019 een uitbraak van een nieuw coronavirus, ook wel SARS-CoV-2 genoemd. Het virus lijkt namelijk sterk op SARS uit 2003, maar dan gemuteerd in een versie die veel makkelijker en sneller van mens op mens wordt doorgegeven. Het virus kan de ziekte COVID-19 veroorzaken. De meeste patiënten met dit virus hebben koorts en luchtwegklachten. SARS-CoV-2 is een zoönose, een ziekte die van dieren op mensen kan overspringen. Ook ebola, BSE en de pest zijn zoönosen.
Zoönosen zijn ziektes die van dieren op mensen kunnen worden overgedragen. Dieren worden ziek door de manier waarop mensen ze houden. En mensen worden ziek door de manier waarop we dieren gebruiken. Zoönosen zouden voor mensen een belangrijke reden moeten zijn om de manier hoe we met andere dieren omgaan te herbekijken. Zoönosen zijn slechts een symptoom. Speciësisme is de werkelijke ‘ziekte’.
Wetenschappers van de vakgroep psychologie van risico, conflict en veiligheid van de Universiteit Twente zeggen er in februari 2021 het volgende over: 1 “Zoönosen zoals covid ontwikkelen zich in gebieden waar mens en dier in groten getale dicht op elkaar leven. Gebieden als Nederland, zo hebben onderzoekers al diverse malen gewaarschuwd.” “Nederlanders hebben niet door hoe groot de kans is dat in eigen land een ziekte ontstaat die van dier op mens kan overspringen, zoals met het coronavirus is gebeurd. Die onderschatting is gevaarlijk, want het zorgt ervoor dat mensen hun gedrag niet aanpassen en de kans op een Nederlandse zoönose reëel blijft.” “Nadat de deelnemers te horen hadden gekregen welk gevaar Nederland loopt op de ontwikkeling van een zoönose, gaf 70 procent aan dat zij van wildmarkten en de intensieve veehouderij af willen.” “Tot nu toe dachten mensen bij intensieve veehouderij alleen aan dierenleed en klimaatproblemen, maar nu met zoönosen beseffen zij dat zij zelf gevaar lopen. Dan komt het dichterbij, wat zorgt voor angst en daardoor zijn mensen eerder bereid hun gedrag aan te passen.”
Die zelfde maand verklaart Wim van der Poel tegenover Omroep Brabant: “Deze infecties zullen blijven bestaan op plekken waar dieren naast mensen leven en waar er veel direct of indirect contact is tussen mensen en dieren. Dat worden ook wel hotspots voor zoönosen genoemd. Oost-Brabant is zo’n gebied.”2 Hij maakt deel uit van een werkgroep die aanbevelingen gaat doen om de risico’s op toekomstige zoönotische uitbraken te verkleinen.
SARS-CoV-2 (Coronavirus)
Wetenschappers vermoeden dat het coronavirus afkomstig is van de Chinese Hoefijzervleermuis. 3 Daar hebben ze het virus nog niet bij aangetroffen, maar wel virussen die een zeer grote gelijkenis vertonen. Ook de SARS-epidemie van 2003 kwam bij dit diertje vandaan. Overigens is de mens niet ziek geworden van contact met deze vleermuis. Dat is een misverstand. Sterker nog, een dier zoals dit, is het reservoir. Het reservoir leeft met het virus en wordt daar zelf hoogstwaarschijnlijk niet ziek van. In zijn natuurlijke omgeving geeft het reservoir het virus door aan een zogenaamd gastdier. Dat kan door bijten zijn, maar ook via ontlasting of bloed. Wie het gastdier was van SARS-Cov-2, weten de wetenschappers nog niet zeker. In het geval van SARS 2003, was dat de civetkat en ze denken ook dit keer aan een soortgelijk dier.
Het probleem ontstaat nog niet in de jungle, waar reservoir en gastdier thuishoren. Het probleem ontstaat wanneer het gastdier wordt bejaagd door mensen, uit de jungle gehaald en in een menselijke omgeving, met gebrekkige hygiëne wordt geslacht. Zoals op de populaire en grootschalige dierenmarkten in China. Officieel zijn ze verboden, want de Chinese autoriteiten onderkennen de risico’s, maar handhaving is lastig. Als een gastdier zoals de civetkat vervolgens onder de mensen wordt gebracht en daar in de open lucht wordt geslacht, komt het virus vrij via bloed of ontlasting. Mogelijk zelfs via aanraking of bijten. De mensenmassa’s op de markt doen vervolgens de rest. Mensen die nog niet in contact zijn gekomen met het virus, hebben er nog geen weerstand tegen. Dan kan zo’n virus snel om zich heen grijpen.
In China is het na de uitbraak van het coronavirus verboden om nog langer wilde diersoorten te verhandelen en te eten. 4 Overheden wereldwijd nemen drastische maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Er is echter een eenvoudige manier om de bron van veel van dit soort infectieziekten aan te pakken. Namelijk: stoppen met dieren houden en eten.
Hoe verspreiden ziektes zich tussen dieren en mensen?
Zoönosen kunnen bacterieel, viraal of parasitair zijn of onconventionele agentia omvatten (zoals prionen bij BSE). 5 Wetenschappers schatten dat meer dan 6 op de 10 bekende infectieziekten bij mensen kunnen worden verspreid door dieren, en 3 op de 4 nieuwe of opkomende infectieziekten bij mensen komen van dieren. 6
Er zijn verschillende manieren waarop mensen geïnfecteerd kunnen raken met ziektekiemen die zoönosen kunnen veroorzaken:
1. Rechtstreeks contact: In contact komen met het speeksel, bloed, urine, slijm, ontlasting of andere lichaamsvloeistoffen van een besmet dier. Voorbeelden hiervan zijn het aaien of aanraken van dieren, en bijten of krabben. Voorbeelden daarvan zijn rabies (hondsdolheid) en Dermatophytose (ringworm).
2. Indirect contact: In contact komen met gebieden waar dieren leven en rondlopen, of objecten of oppervlakken die zijn besmet met ziektekiemen zoals aquariumwater, leefgebieden voor huisdieren, kippenhokken, schuren, planten en grond, maar ook huisdiervoer en waterbakjes. Voorbeelden zijn Q-koorts, Toxoplasmose.
3. Vectoraal gedragen: gebeten worden door een teek, of een insect zoals een mug of een vlo. Voorbeelden zijn de pest en de ziekte van Lyme.
4. Voedsel: Elk jaar wordt 1 op de 6 Amerikanen ziek door het eten of drinken van iets onveiligs, zoals ongepasteuriseerde (rauwe) melk, ondergekookt vlees of eieren, of rauwe groenten en fruit die besmet zijn met uitwerpselen van een besmet dier. Besmet voedsel kan leiden tot ziekte bij mensen en dieren, ook bij huisdieren. Voorbeelden zijn BSE, Campylobacter, en Salmonella.
5. Watergedragen: Drinken of in contact komen met water dat besmet is met uitwerpselen van een besmet dier. Voorbeelden zijn Giardiasis, E. coli, Campylobacter.
Apenpokkenvirus is een oorspronkelijk zeldzaam voorkomende virale infectie. De symptomen zijn uiteenlopend: koorts, hoofdpijn en spierpijn, tot gezwollen lymfeklieren, rillingen en vermoeidheid. Besmette personen kunnen huiduitslag krijgen die begint in het gezicht en zich daarna verder verspreidt naar andere plekken op het lichaam. De uitslag vormt korsten die opdrogen en van de huid vallen. Het virus heeft een gemiddelde incubatietijd van één tot twee weken. In de meeste gevallen is het apenpokkenvirus niet duidelijk, slechts in uitzonderlijke gevallen worden besmette personen ernstig ziek.
Apenpokken werd voor het eerst vastgesteld bij apen, maar ook knaagdieren kunnen de infectie oplopen. Het virus springt van dier op mens over wanneer een dier met het virus gevangen en geslacht wordt. Het gaat hierbij vooral om bushmeat.
Sinds 2022 rukt het virus op in Europa. Op 19 mei 2022 werd in België het allereerste geval van apenpokken vastgesteld bij een mens. Op 20 mei 2022 volgt het tweede geval. Viroloog Marc Van Ranst zegt daarover: “De ontbossing doet het risico stijgen. Het virus is zich ook al jaren aan het aanpassen aan de mens, waardoor we meer mens-op-mens-besmettingen zien. De langste gedocumenteerde overdrachtsketen in Afrika telt zes generaties. Buiten Afrika ging de besmetting tot nu niet verder dan één generatie.” 78
Nieuwe zoönose: G4
Eind juni 2020 werd een nieuw varkensgriepvirus ontdekt dat mogelijk tot een nieuwe pandemie kan leiden. De nieuwe virussen, ook wel G4 genoemd, zijn genetisch verwant met de H1N1-stam die tot een pandemie leidde in 2019. Deze virussen zouden in staat zijn zich snel aan te passen en de mens te infecteren. Dat wordt bevestigd door wetenschappers verbonden aan Chinese universiteiten en het Chinese Centrum voor Ziektepreventie en -Bestrijding.
Pest
Misschien wel de bekendste zoönose is de pest. De ziekte heeft in het verleden tot massale sterfte onder de Europese bevolking geleid. De Zwarte Dood was een van grootste pandemieën die de mensheid heeft moeten doorstaan. Tussen 1347 en 1351 werden miljoenen mensen ziek. Naar schatting stierven er zo’n 75 tot 200 miljoen mensen; een derde van de Europeanen kwam om door de ziekte.9 De laatste gevallen van pest in Nederland en België waren aan het begin van de 20e eeuw. Pest is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis. De ziekte is een zoönose omdat de bacterie wordt overgedragen van dieren naar mensen.
De pest werd veroorzaakt door een bacterie, de Yersinia pestis. Deze bacterie bevond zich in vlooien en luizen. Tot voorheen werd aangenomen dat de vlooien die de ziekte verspreidden zich nestelden in de vacht van zwarte ratten. Daarmee werd de rat dus als de grote boosdoener voor de verspreiding van de ziekte door Azië en Europa beschouwd. Onderzoekers van de universiteiten van Oslo en Ferrara hebben echter geloofwaardig bewijs gevonden dat het niet de ratten waren die de dodelijke vlooien met zich meedroegen maar vooral ook de mensen zelf. 10
Er bestaan drie typen pest: builenpest, longpest en septische infecties als gevolg van pest. Directe overdracht van persoon tot persoon komt niet voor, behalve in het geval van longpest, waarbij ademhalingsdruppels de infectie kunnen overbrengen van de patiënt naar anderen die in nauw contact staan met de patiënt.
Spaanse griep
De Spaanse griep was een beruchte griep-pandemie uit de jaren 1918-1919. Deze wereldwijde epidemie eiste naar schatting 20 tot 100 miljoen levens, een aantal dat het totale dodental van de Eerste Wereldoorlog ruimschoots overtreft.
Er bestaan ten minste twee theorieën over de oorsprong van het virus.
Sommige onderzoekers nemen aan dat de oorzaak van de griep een gemuteerd varkensvirus uit China was, dat misschien via Chinese spoorwegarbeiders in de VS belandde.
Een tweede theorie is dat het vogelvirus spontaan muteerde in Fort Riley, Kansas. In dit fort fokte men kippen en varkens voor eigen gebruik. Een kok zou besmet kunnen zijn geraakt met het virus, dat vanuit de kippen via de varkens dus bij de mens aankwam. Door mutatie was het virus in staat om besmetting van mens tot mens tot stand te brengen.
In september 2005 zijn microbiologen van het US Armed Forces Institute for Pathology erin geslaagd om het virus na te maken. Het onderzoek was gebaseerd op viraal RNA uit de long van een soldaat die in 1918 was gestorven. De eiwitmantel van het virus had een structuur met als type H1N1, van oorsprong een vogelgriep virus.
SARS
Severe Acute Respiratory Syndrome heeft wereldwijd ruim 8000 mensen in ziekenhuizen terecht doen komen en ten minste 725 levens gekost. 11 De coronavirussen, waartoe het Sars-virus behoort, zijn lid van de orde van Nido-virussen. Een groep van virussen die tot luchtweginfecties kunnen leiden bij mensen en dieren. De meeste coronavirussen leiden bij besmetting, net als rhinovirussen, tot een gewone verkoudheid. Over het algemeen veroorzaken ze verkoudheid in de winter en vroeg in de lente.
Analyse van patiëntenmateriaal en van virussen die zijn geïsoleerd uit dieren op een markt in Guandong, wijzen op een direct verband tussen het menselijke SARS-virus en coronavirussen die werden aangetroffen in civetkatten en een wasbeerhond. “We hebben sterke aanwijzingen dat het virus, waarschijnlijk op de markten waar civetkatten worden verkocht, is overgegaan van dieren op mensen”, zeggen Malik Peiris en Leon Poon, onderzoekers van het eerste uur in het Queen Mary Hospital in Hongkong. “De virussen lijken heel sterk op elkaar.”
MERS
MERS staat voor Middle East Respiratory Syndrome. Net zoals SARS en SARS-CoV-2 hoort het MERS-virsus tot de corona-virusgroep, een groep van virussen die tot luchtweginfecties kunnen leiden bij mensen en dieren. 12 De meeste coronavirussen leiden bij besmetting, net als rhinovirussen, tot een gewone verkoudheid. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat dromedarissen in het Midden-Oosten het virus kunnen overdragen op mensen.
De precieze herkomst van het virus is echter nog onbekend. Nieuwe virussen kunnen het gevolg zijn van een verandering van een bestaand virus. Dat nieuwe virus gedraagt zich daardoor anders en kan ziekmakender worden. Sommige virussen geven een milde infectie bij dieren, terwijl ze bij mensen ernstiger infecties kunnen veroorzaken en omgekeerd.
Ebola
Ebola is een zeldzame maar ernstige infectieziekte die in Afrika voorkomt en vaak gepaard gaat met bloedingen in het lichaam. 13 De ziekte heet officieel ebola hemorragische koorts en wordt veroorzaakt door een virus (ebolavirus, een van de filovirussen). Andere virussen die hemorragische koorts kunnen veroorzaken zijn onder meer het marburgvirus en het lassavirus.
De ziekte ebola is vernoemd naar de rivier Ebola in de Congo, waar het virus voor het eerst in 1976 werd gevonden. In dat jaar waren er uitbraken in Soedan en het toenmalige Zaïre (nu de Democratische Republiek Congo). Ebola veroorzaakte in de jaren daarna meerdere epidemieën in verschillende Afrikaanse landen.
Vleermuizen zijn de meest waarschijnlijke bron voor filovirussen. Deze virussen zijn aangetroffen in verschillende vleermuissoorten die in Afrika leven. Zij verspreiden het virus onder meer via hun ontlasting. Verschillende dieren in het Afrikaanse tropische regenwoud, zoals chimpansees, gorilla’s en antilopen, kunnen met het virus worden besmet. Als mensen deze dieren slachten en eten, kunnen zij het virus ook krijgen.
Vogelgriep
Vogelpest, vogelgriep of aviaire influenza is een ziekte die voorkomt bij vogels, voornamelijk hoenderachtigen. De ziekte veroorzaakt griepachtige verschijnselen, met sufheid, tranende ogen en opgezette kelen. Ook verkleurt de kam van de vogel. Sommige vogels sterven direct na de eerste besmetting. De incubatietijd bedraagt drie dagen tot twee weken. De ziekte is dodelijk voor kippen, kalkoenen en eenden. De veroorzaker van de ziekte is een variant van het influenzavirus: het influenza A-virus. Dit virus is zeer variabel, zodat telkens nieuwe varianten ontstaan. Een laagpathogeen aviair influenzavirus kan muteren tot een hoogpathogeen virus dat een zeer besmettelijk en dodelijk is voor de meeste vogelsoorten.
Ook zoogdieren, waaronder mensen, kunnen door het vogelpestvirus worden besmet. In Hongkong overleden in 1997 zes slachtoffers aan besmetting met de H5-variant. Ook kan het virus bij mensen een niet-besmettelijke oogontsteking (conjunctivitis) veroorzaken. Tijdens de vogelpestuitbraak in 2003 in Nederland bleek dat ook in varkens de aanwezigheid van antistoffen tegen het vogelpestvirus kan worden aangetoond. Dit bleek het geval te zijn op gemengde boerenbedrijven, met zowel varkens als kippen.
Op 17 april 2003 overleed in het Jeroen Bosch Ziekenhuis in ‘s-Hertogenbosch een 57-jarige dierenarts aan een ernstige longontsteking. In de longen van deze dierenarts werd het vogelgriepvirus aangetoond. 14 Omdat er geen andere mogelijke verklaring is gevonden voor het ziektebeeld, is er een sterke aanwijzing dat de man is overleden aan de gevolgen van infectie met het vogelgriepvirus. In 2004 zijn er 65 mensen gestorven door het vogelpestvirus in Thailand, Cambodja, Vietnam, China en Indonesië. 15 Eind december 2007 maakte het Egyptische ministerie van Gezondheid bekend dat er vier mensen binnen een week aan de H5N1-variant zijn overleden.
20 februari 2021 maken Russische wetenschappers bekend dat de H5N8 variant nu ook in mensen is gevonden. 7 Medewerkers van een pluimveebedrijf in Zuid-Rusland zouden besmet zijn geraakt. Het virus verspreidt zich niet van mens naar mens. “Maar alleen de tijd zal uitwijzen hoe snel toekomstige mutaties het zullen toelaten om deze barrière te overwinnen,” zegt Anna Popova, het hoofd van de volksgezondheid van het land. 16
Eind november 2020 meldden een GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) en een ziekenhuis in Nederland een patiënt met een infectie met een influenzavirus. 17 Tijdens een behandeling voor een andere aandoening ontwikkelde de patiënt griepklachten (koorts, hoofdpijn). Uit laboratoriumonderzoek bleek het om varkensinfluenza A (H1N1)v-virus te gaan. Dit virus is de afgelopen jaren aangetoond in varkens in verschillende Europese landen. De patiënt is volledig hersteld.
Uit brononderzoek blijkt dat de patiënt geen direct contact heeft gehad met varkens of andere dieren. Er wordt nu verder onderzocht of er onder de contacten van de patiënt, in en buiten het ziekenhuis, blootstelling aan varkens is geweest. De klachten bij varkensgriep kunnen voorkomen zijn gelijk aan die bij de gewone griep: koorts, hoofdpijn, koude rillingen, klachten van de bovenste luchtwegen. Infecties met dit soort virussen worden heel soms vastgesteld. Er zijn onder mensen nog geen uitbraken bekend die door dit virus zijn veroorzaakt.
Nipahvirus
Nipahvirus is een lid van de familie Paramyxoviridae, genus Henipavirus. Het virus lijkt te worden gehandhaafd in vleerhonden (genus Pteropus), die mensen kunnen infecteren door directe blootstelling aan hun speeksel of uitwerpselen, inclusief door gecontamineerd voedsel, vooral palmsap. Vleerhonden kunnen het virus ook overdragen op intermediaire gastheren, vooral varkens, die een ademhalingsziekte ontwikkelen en het virus kunnen overbrengen op mensen. 18
Serologisch bewijs van infectie werd ook opgemerkt in katten, honden en paarden. Varkenshouders en slachthuismedewerkers hebben een verhoogd risico. Overdracht van mens op mens werd occasioneel waargenomen door blootstelling aan lichaamsvloeistoffen.
De uitbraak van het Nipah-virus in Kerala in 2018 was een uitbraak van het Nipah-virus in de zuidelijke Indiase deelstaat Kerala, die terug te voeren was op de fruitvleermuizen in het gebied. 19 De uitbraak was gelokaliseerd in de districten Kozhikode en Malappuram in Kerala en eiste 17 levens. Dit was de derde uitbraak van het Nipahvirus in India, de eerste in 2001 en 2007, beide in de oostelijke deelstaat West-Bengalen.
Het virus komt van nature voor in fruitvleermuizen in Zuid- en Zuidoost-Azië en kan zich naar de mens verspreiden door contact met de lichaamsvloeistoffen van de vleermuizen. Er is geen vaccin en geen genezing. 20 Het virus wordt beschouwd als een mogelijke epidemiedreiging en wordt door de WHO als een hoge prioriteit voor onderzoek aangemerkt. Ondanks het gevaar dat het virus vormt, wordt er weinig gedaan om manieren te vinden om het te bestrijden, waarschuwen deskundigen. “Er is een marktfalen voor het beschermen van mensen tegen dit”, vertelde Dr. Steve Luby, een epidemioloog aan de Stanford Universiteit. “Het is niet zoals het behandelen van kaalheid of borstkanker, waar rijke mensen zullen betalen voor uw product. Er is hier geen grote klant, geen stimulans, totdat het escaleert”, voegt hij toe.
BSE
BSE staat voor Bovine Spongiforme Encephalopathie. Het is een ziekte die voorkomt bij runderen. Daarnaast bestaat de vrees dat het ook kan voorkomen bij kleine herkauwers. Tot nu toe is onder natuurlijke omstandigheden slechts één geval van BSE bij een Franse geit vastgesteld.
Bij deze ziekte wordt het centrale zenuwstelsel van de dieren aangetast. Er ontstaan microscopisch kleine holtes in de hersenen van de dieren, waardoor het gedrag verandert (schrikreacties, overgevoeligheid voor licht, geluid, aanraken) en bewegingsstoornissen ontstaan wat uiteindelijk leidt tot de dood. 21
Zowel de menselijke variant als die bij koeien worden niet veroorzaakt door een virus of een bacteriële infectie. BSE is een mutatie van in het brein aanwezige eiwitten. 22 Bij schapen en geiten komt scrapie voor. Besmetting van mensen via schapen en geiten is nooit aangetoond. Verder komen vergelijkbare ziektebeelden voor bij herten (Chronic wasting disease (CWD)) en nertsen (Transmissible Mink Encephalopathy (TME)). Een Amerikaans onderzoeksteam vermoedde een mogelijke besmetting van nertsenbedrijven in 1985 in Stetsonville (Wisconsin, USA) waar aan de dieren karkassen werden gevoederd van melkkoeien die leden aan het zgn. “downer cow” syndroom. 23
Katten kunnen Feliene spongiforme encefalopahtie (FSE) krijgen. De in de dierentuinen vastgestelde gevallen worden veroorzaakt door het voederen van besmette karkassen of slachtafval aan de wilde katten. Onderzoek van enkele gevallen toonde aan dat de FSE het gevolg was van het feit dat de BSE-agens de barrière tussen soorten had overschreden. De bij huiskatten vastgestelde gevallen moeten worden toegeschreven aan diervoeder dat het B.S.E-agens bevat. 24
Tuberculose (tbc)
Op 18 december meldde het nationale referentielaboratorium (Sciensano) een geval van tuberculose bij een rund afkomstig uit een melkveebedrijf met 278 runderen in de provincie Luik. Dit is de eerste rundertuberculosehaard sinds 2 jaar. Mensen lopen een besmetting met rundertuberculose meestal op door het drinken van ongepasteuriseerde melk. Veehouders, dierenartsen, slachthuismedewerkers etc. lopen het risico geïnfecteerd te worden met rundertuberculose bij een onbeschermd en nauw contact met een besmettelijk dier (open tbc). Rundertuberculose kan in zeldzame gevallen doorgegeven worden van mensen op mensen, maar is over het algemeen niet overdraagbaar van mens tot mens. Rundertuberculose bij mensen is zeer zeldzaam. Iemand kan geïnfecteerd zijn met rundertuberculose zonder dat hij daar iets van merkt. Meestal treedt ziekte binnen 1 of 2 jaar na de besmetting op, maar het kan ook 60 jaar of langer duren. Als mensen ziek worden kunnen de volgende klachten optreden: langdurig hoesten, vermagering, vermoeidheid, koorts, nachtzweten, gebrek aan eetlust en soms het ophoesten van bloed. In Nederland kwam deze wijze van besmetting vroeger veel voor, maar dit werd met succes bestreden door het invoeren van gepasteuriseerde melk en het tbc-vrijmaken van de veestapel.
Tuberculose (tbc) is een besmettelijke infectieziekte veroorzaakt door Mycobacterium tuberculosis of de bacil van Koch. 25 Dat is een bacterie genoemd naar Koch, de Duitse bacterioloog die ze in 1882 ontdekte. Vroeger werd tbc de tering genoemd, naar het uitgeteerde uitzicht van de sterk vermagerde en ondervoede patiënten. Deze bacterie veroorzaakt in het lichaam ontstekingen.
De tuberkelbacil is een parasiet die zich alleen binnen een menselijke (of dierlijke) gastheer kan vermenigvuldigen. Een infectie met de bacterie gebeurt in de regel door hoesten, niezen of spreken. Een enkele uit de kluiten gewassen hoest kan zo’n 3.000 infectieuze druppels genereren en er zijn slechts een tiental bacillen nodig om iemand te besmetten. Speekseldruppeltjes volgeladen met bacteriën komen aan hoge snelheid in de lucht terecht. De druppeltjes drogen wel snel op, maar de opgedroogde bacillen kunnen nog dagenlang infectieus in de lucht aanwezig blijven, klaar om nietsvermoedende passanten te besmetten. Tbc kan alle weefsels en organen aantasten, maar alleen longtuberculose is besmettelijk. Mensen kunnen echter ook worden geïnfecteerd door de consumptie van voedsel dat tuberculosebacteriën bevat. Zo kunnen mensen besmet raken door het drinken van melk van koeien die lijden aan rundertuberculose. Rundertuberculose wordt veroorzaakt door Mycobacterium bovis.
Tuberculose is allerminst een ziekte van het verleden. 26 Ze rukt langzaam maar zeker op, ook bij ons. De laatste dertig jaar leek tuberculose in de westerse wereld onder controle dankzij de verbeterde leef- en werkomstandigheden en de ontwikkeling van de antibiotica. Ook in sommige derdewereldlanden kwam de ziekte minder vaak voor. De interesse voor tbc zwakte geleidelijk af, maar het optimisme blijkt voorbarig. Een derde van de wereldbevolking is besmet met tbc, maar slechts tien procent wordt ook ziek. Momenteel is tuberculose weer een van de zwaarste epidemieën van de derde wereld. Ook in het Westen wordt de ziekte de afgelopen jaren vaker gesignaleerd.
Als er een nieuwe epidemie van tbc is, waarom vaccineren we dan niet massaal de wereldbevolking? Er is al een vaccin sinds de jaren 1920. Het wordt alleen aangeboden aan mensen met een hoger risico, zoals kinderen die voor lange tijd naar een land gaan met een hoge besmettingsgraad. Wereldwijd zijn dus heel wat mensen ingeënt tegen de ziekte. Toch roept het vaccin de epidemie geen halt toe. Het is dan ook een vrij controversieel middel waarvan de bescherming op zijn minst vragen oproept. Bij jonge kinderen biedt het BCG-vaccin vaak enige bescherming tegen een aantal ernstige vormen van tuberculose (zoals die vorm die hersenvliesontsteking veroorzaakt), maar het is slechts matig effectief bij volwassenen.
Q-koorts
Ook Q-koorts is een infectieziekte die van dieren op mensen kan overgaan, een zoönose dus. 27 In Nederland zijn vooral besmette melkgeiten en melkschapen de infectiebron voor mensen. Q-koorts is niet van mens op mens overdraagbaar. Tussen 2007-2011 was er een Q-koortsepidemie in Nederland. De meeste mensen lopen Q-koorts op door het inademen van lucht waar de bacterie inzit, tijdens de lammerperiode (februari tot en met mei) van geiten en schapen. Dat betekent dat mensen besmet kunnen worden door dieren die de bacterie dragen.
Meer dan de helft van de mensen met Q-koorts heeft geen klachten. De mensen die wel klachten hebben, hebben vaak een griepachtig ziektebeeld. Soms verloopt Q-koorts ernstiger. Dan begint de ziekte in korte tijd met heftige hoofdpijn, hoge koorts en een longontsteking met droge hoest en pijn op de borst. De bacterie kan een leverontsteking veroorzaken. Deze klachten komen echter ook bij andere ziektebeelden voor. Mannen hebben vaker last van Q-koorts dan vrouwen en ook mensen die roken worden vaker ziek. Veel mensen die Q-koorts hebben gehad, zijn daarna nog lange tijd moe. Wanneer er ziekteverschijnselen optreden gebeurt dat gemiddeld 2 à 3 tot 6 weken na de besmetting. Soms kan Q-koorts tot een chronische infectie leiden. Dan is er vaak een ontsteking aan het hart. Chronische Q-koorts komt meestal voor bij patiënten met een afweerstoornis en hartpatiënten. Bij zwangere vrouwen kan een eerder doorgemaakte Q-koortsinfectie tot chronische Q-koorts leiden.
Vooral vruchtwater en de moederkoek van besmette dieren bevatten grote hoeveelheden bacteriën. De bacterie kan ook in melk, mest en urine zitten, maar niet in het vlees van de geit of het schaap. Ook andere dieren zoals koeien en huisdieren kunnen besmet zijn en de infectie overdragen op mensen. In Nederland is dit nog niet of nauwelijks gebeurd. De bacterie kan maanden tot jaren overleven in de omgeving. Het drinken van rauwe melk kan ook een bron van besmetting zijn. De bacterie wordt inactief door pasteurisatie of koken. Dieren zijn besmettelijk zolang zij de bacterie bij zich dragen. Er is in Nederland alleen een vaccin voor dieren beschikbaar.
Als een patiënt overlijdt aan Q-koorts is dat vrijwel altijd ten gevolge van chronische Q-koorts. Chronische Q-koorts is echter niet meldingsplichtig waardoor de GGD en het RIVM daar geen informatie over hebben. Een schatting van het aantal sterfgevallen is beschikbaar vanuit de landelijke database die beheerd wordt door onderzoekers vanuit het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU), het Radboud UMC, en het Jeroen Bosch ziekenhuis. Q-koorts-experts van die ziekenhuizen hebben op basis van de database vastgesteld dat de afgelopen tien jaar 74 patiënten zeker of waarschijnlijk aan Q-koorts zijn overleden.
Hondsdolheid is een acute, zeer dodelijke ontsteking van de hersenen en het ruggenmerg (encefalomyelitis) die wordt veroorzaakt door lyssavirussen. Lyssavirussen zijn afkomstig van vleermuizen en worden in meer dan 99% van de gevallen op de mens overgedragen door honden. 28
Mensen krijgen meestal hondsdolheid door de beet van een hondsdol dier. Het is ook mogelijk, maar zeldzaam, dat mensen hondsdolheid krijgen door blootstelling aan een niet-beet, waaronder krassen, schaafwonden of open wonden die worden blootgesteld aan speeksel of ander mogelijk besmettelijk materiaal van een hondsdoldier. Andere vormen van contact, zoals het aaien van een hondsdol dier of contact met het bloed, de urine of de uitwerpselen van een hondsdolheidsdier, worden niet in verband gebracht met het risico op infectie en worden niet beschouwd als een blootstelling die aanleiding geeft tot hondsdolheid. 29
Hondsdolheid veroorzakt meer dan 60.000 sterfgevallen per jaar over de hele wereld, waarbij de meerderheid van de gevallen in Azië en Afrika voorkomt. 30
HIV-AIDS
Op basis van bevindingen die de aap-oorsprong van HIV aantonen, is gemeld dat AIDS een zoönose is. Deze theorie is echter nooit bewezen en serieus in twijfel getrokken door wetenschappers. 31 Verschillende argumenten tonen aan dat HIV-AIDS geen zoönose is:
Als AIDS een zoönose zou zijn, moet worden aangetoond dat AIDS rechtstreeks van een diersoort wordt overdragen, net als hondsdolheid, een ziekte die rechtstreeks van dieren wordt overdragen.
Ondanks langdurige en frequente blootstelling van de mens aan met SIV ((‘Simian’ of ‘aap’ in plaats van ‘Human’ Immunodefeciency Virus) besmette apen in Afrika zijn er slechts elf gevallen van overdracht van mens op mens bekend, en slechts vier daarvan hebben geleid tot een significante overdracht van mens op mens. SIV is weliswaar in staat tot kruisbestuiving, maar is dus slecht aangepast aan de verspreiding van ziekten en epidemieën. Als AIDS een zoönose zou zijn die in staat is tot een aanzienlijke verspreiding van mens tot mens, zou er een overvloed aan stichterssubtypes en -groepen zijn.
De blootstelling van de mens aan SIV is duizenden jaren oud, maar AIDS is pas in de 20e eeuw ontstaan. Als AIDS een zoönose was die zich onder de menselijke bevolking verspreidde, zou het zich tijdens de slavenhandel naar het Westen hebben verspreid.
Experimentele overdracht van SIV’s op verschillende soorten apen wordt vaak goed gecontroleerd door de nieuwe gastheer, waaruit blijkt dat het virus en niet de ziekte wordt overgedragen.
Daarom concluderen wetenschappers dat de overdracht van SIV’s op zichzelf niet de basis vormt voor een zoönose. Overdracht op zich is niet de belangrijkste voorwaarde voor het ontstaan van de AIDS-epidemie. Alle HIV’s zijn wel afkomstig van apensoorten, maar AIDS is geen zoönose en deze verklaring kan op zich niet de oorzaak zijn van de AIDS-epidemie. Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen AIDS en echte zoönosen (bijvoorbeeld hondsdolheid).
Brucelose
Ruim 3.000 mensen hebben in het noordwesten van China hebben positief getest op de dierziekte brucellose. 32 Volgens gezondheidsautoriteiten in de stad Lanzhou zijn de besmettingen te wijten aan een lek bij een biofarmaceutisch staatsbedrijf. Daar werden in juli en augustus 2019 vaccins tegen de dierziekte gemaakt. Het bedrijf gebruikte desinfectiemiddelen waarvan de vervaldatum verlopen was voor het schoonmaken van de fabriek. Daardoor was het bedrijf niet volledig vrijgemaakt van de bacterie die de ziekte veroorzaakt en verspreidde het lucht naar buiten waarin bacteriehoudende aerosolen zaten. Mensen die besmet zijn geraakt, hebben deze ingeademd. Volgens de gezondheidsautoriteiten zijn er geen aanwijzingen dat mensen elkaar hebben besmet.
De dierziekte brucellose wordt veroorzaakt door de brucella-bacterie en komt voor bij runderen, varkens, schapen, geiten en honden. De ziekte kan bij runderen en schapen leiden tot een abortus. Bij mensen komt de ziekte in Noordwest-Europa nauwelijks voor. Als mensen besmet raken, komt het meestal door het eten of drinken van rauwmelkse zuivelproducten., zoals kaas die gemaakt is van rauwe melk. In Nederland krijgen de GGD en het RIVM jaarlijks vier tot vijf meldingen van personen met brucellose, die de infectie in het buitenland opliepen. Patiënten krijgen de bacterie meestal door het eten of drinken van rauwmelkse zuivelproducten. De bruccella-bacteriën komt zelden voor in Noord- en West-Europa en ook de ziekte brucellose bij dieren komt in Nederland niet voor.
ESBL-producerende bacteriën
Dierenartsen en hun assistenten zijn vaker besmet met gevaarlijke ESBL-bacteriën dan mensen die niet met dieren werken, blijkt uit onderzoek van het RIVM. 33 ESBL is een enzym dat ervoor zorgt dat bacteriën resistent worden tegen veel antibiotica. Daardoor zijn infecties niet of minder goed te behandelen.
Volgens het gezondheidsinstituut is het aannemelijk dat dierenartsen besmet zijn geraakt door het contact met dieren tijdens hun werk. Maar omdat veel van hen in contact zijn geweest met zowel huisdieren als vee, is het niet mogelijk om een specifiek dier als bron van de besmettingen aan te wijzen.
Zoönosen zijn slechts het symptoom. Speciësisme is de ziekte.
Dierenartsen en hun assistenten zijn vaker besmet met gevaarlijke ESBL-bacteriën dan mensen die niet met dieren werken, blijkt uit onderzoek van het RIVM.34 ESBL is een enzym dat ervoor zorgt dat bacteriën resistent worden tegen veel antibiotica. Daardoor zijn infecties niet of minder goed te behandelen.
Volgens het gezondheidsinstituut is het aannemelijk dat dierenartsen besmet zijn geraakt door het contact met dieren tijdens hun werk. Maar omdat veel van hen in contact zijn geweest met zowel huisdieren als vee, is het niet mogelijk om een specifiek dier als bron van de besmettingen aan te wijzen.
Fragment uit de cluster ‘Zoönosen’ van de documentaire ‘One Single Planet’van de Nicolaas G. Pierson Foundation.
Hoeveel zoönosen zijn er?
Hieronder is een (niet volledige) alfabetische lijst van 37 bekende zoönosen: 3536:
Na het mysterie van -de ondertussen meest beroemde wolf in Vlaanderen en omstreken- wijlen Naya, zijn nu opnieuw twee Belgische wolven spoorloos verdwenen. Eentje komt uit Kalmthout en eentje uit Limburg. Na het vinden van vergiftigd vlees in de omgeving van de Limburgse wolvenroedel, wordt vergiftiging of ander kwaad opzet als meest plausibele verklaring naar voren geschoven.
Animal Rights is onthutst en looft net als twee jaar geleden opnieuw een beloning van 5000 euro uit voor diegene die een gouden tip heeft die leidt tot de ontmaskering en veroordeling van de dader. “Dergelijke criminele en verwerpelijke daden mogen niet ongestraft blijven. Wij willen er alles aan doen om de waarheid aan het licht te brengen!”, aldus campagneleider Legon.
Dat sommigen de wolf liever zien gaan dan komen, is geen verrassing. Dat heeft de “grote boze wolven- fakkeltocht” die eind september in Oudsbergen georganiseerd werd1, nogmaals pijnlijk bevestigd. Hoewel de fakkeltocht bij aankondiging iets weg had van een wansmakelijk Middeleeuws tafereel, is deze geëvolueerd tot een festival-achtige bijeenkomst met luide muziek en verlichting voor de tocht zelf begon. Borden met opschriften zoals “Rot op wolf” en “Jan Loos is kansloos” gaven het gebeuren een nog grimmigere lading.
“Dat zo’n hoop mensen samenkomen omdat ze weigeren naar vredelievende oplossingen te zoeken is triest. Laten we onze morele ontwikkeling aanspreken en ons niet meteen laten leiden door destructieve impulsen.”, aldus Legon, campagneleider bij Animal Rights.
Lees ook: “[Update: Wie heeft Naya gedood? Intussen 7 bruikbare tips](https://www.animalrights.be/update-wie-heeft-naya-gedood-intussen-7-bruikbare-tips)”
Hoe je het ook draait of keert: de wolf is beschermd door de Vlaamse- en Europese wetgeving23. Dat is nu al ontelbare keren duidelijk gemaakt én toch dringt het niet door. Elke (poging tot) moord is een misdrijf en moet als dusdanig bestraft worden. Animal Rights eist dan ook een onafhankelijk, objectief onderzoek naar de verdwijning. Vergiftigd vlees45, Facebookpagina’s die oproepen tot vergiftiging en doodsbedreigingen voor wie opkomt voor de wolf6 zijn een heel duidelijk signaal dat er kwaad opzet in het spel is. Ook moeten er extra inspanningen komen ter bescherming van de andere wolven, of zij zijn de volgende slachtoffers. Het is niet aan de mens om de natuur te modelleren naar zijn of haar behoefte of welbehagen.
Joffrey Legon: “Dat deze dieren opgejaagd en vermoord worden omdat ze niet passen in de “huisje, tuintje, boompje” mentaliteit, is ontoelaatbaar. Co-existentie is de enige juiste weg vooruit!”
Iedereen moet de mogelijkheid hebben om op een vredevolle manier zijn of haar mening te uiten. Ook de veehouders en buurtbewoners in wolvengebieden. Maar er is een verschil tussen een mening uiten en het demoniseren van een inheemse diersoort die elk recht heeft om hier te vertoeven. De mens is en blijft echter maar één van de vele soorten die onze planeet bewoont.
Dat veehouders gezellig verkondigen dat de wolven zorgen voor immens veel dierenleed6, is in onze ogen dan ook volledig hypocriet. Legon: “Wolven volgen hun instinct en doden niet uit kwade wil. De industriële veehouderij staat met bebloede handen doodleuk met de vinger te wijzen, degoutant!”
Animal Rights roept op om alle gerelateerde en potentieel nuttige informatie te bezorgen via [email protected].
De persoon die de gouden tip bezorgt die leidt tot de ontmaskering en veroordeling van de dader, ontvangt een beloning van 5000 euro.
Organisaties of personen die willen bijdragen aan de beloning kunnen ons contacteren via hetzelfde e-mailadres.
Laten we onze morele ontwikkeling aanspreken en ons niet meteen laten leiden door destructieve impulsen.
Dat deze dieren opgejaagd en vermoord worden omdat ze niet passen in de “huisje, tuintje, boompje” mentaliteit, is ontoelaatbaar. Co-existentie is de enige juiste weg voorruit!”
Wolven volgen hun instinct en doden niet uit kwade wil. De dierlijke industriële agro-industrie staat met bebloede handen doodleuk met de vinger te wijzen, degoutant!
In juni van dit jaar bracht Animal Rights undercover beelden uit die werden gemaakt bij slachthuis Mulder in Twello. Op de beelden was te zien hoe geiten en schapen op een gruwelijke manier om het leven worden gebracht. Hoewel veel van dit leed gewoon legaal is, waren er ook een aantal misstanden te zien. Animal Rights diende een handhavingsverzoek in bij de NVWA. De reactie hierop is niet bevredigend dus er volgt een beroep tegen het besluit van de NVWA.
Lees ook: [Nieuwe undercoverbeelden uit Nederlands slachthuis](https://www.animalrights.nl/nieuwe-undercoverbeelden-uit-nederlands-slachthuis)
Animal Rights merkte op dat dieren bij [de kop, hoorns, staarten en vacht worden gepakt](https://www.animalrights.nl/slachthuis-twello-bagatelliseert-dierenleed) om voortgedreven te worden. De NVWA verwerpt de meeste van deze gevallen omdat op de beelden niet altijd het hele dier te zien is en dus niet bewezen is dat ze ook langs achter worden voortgedreven. In twee gevallen worden geiten bij de staart gepakt en middels een draaibeweging voortgedreven. Enkel daarvoor wordt een waarschuwing gegeven.
“De NVWA geeft steevast eerst een waarschuwing wanneer er sprake is van dierenleed. Dit is onaanvaardbaar. Wie verkeerd parkeert krijgt ook meteen een boete zonder waarschuwing, waarom krijgen slachthuizen en hun medewerkers een voorkeursbehandeling?” vraagt Rowena Vanroy, directeur Animal Rights.
Daarnaast vroeg Animal Rights om handhaving over de manier waarop de [schapen](https://www.animalrights.nl/schapen) en [geiten](https://www.animalrights.nl/stop-de-slacht/geiten) worden geslacht. Ze worden bijeengedreven, met hun kop tegen de elektroden geduwd terwijl ze het uitschreeuwen van de pijn, vervolgens op tafel gegooid, gekeeld en leeggebloed.
Reactie NVWA: “Het oppakken van de bokjes is noodzakelijk om ze goed te kunnen fixeren. Het oppakken zal spanning geven, maar er hoeft geen sprake te zijn van een vermijdbare vorm van pijn, spanning of lijden om een goede fixatie bij het bedwelmen te garanderen.”
En ook: “Op het moment dat de dieren elektrisch zijn bedwelmd, is er geen bewustzijn meer en is het dier ongevoelig voor prikkels. Als het dier dan op de tafel wordt gelegd, veroorzaakt dit geen pijn, spanning of lijden.”
Dieren [elektrocuteren](https://www.animalrights.nl/stop-de-slacht/slachthuizen) heet in juridische termen immers “elektrisch bedwelmen”. Door middel van een stroomstoot worden de dieren buiten bewustzijn gebracht. Dat dit pijn, spanning en lijden met zich meebrengt is duidelijk. De doodskreten van de bokjes gaan immers door merg en been. Juridisch is echter enkel van belang of deze pijn, spanning en lijden vermijdbaar is, en dat is niet het geval.
“Het is nog maar eens bewezen dat het onmogelijk is om dieren op een vriendelijke manier om te brengen. We zouden het geen mens toewensen om geëlektrocuteerd en gekeeld te worden. Voor een dier is dat niet anders,” aldus Vanroy.
Tot twee keer toe onstnappen er dieren. Een schaap rent de slachtvloer op en verschuilt zich achter leegbloedende soortgenoten. Een [geit](https://www.animalrights.nl/stop-de-slacht/geiten) weet naar buiten te rennen, een woonwijk in. Het dier wordt achtervolgd, kan gepakt worden en wordt dan alsnog naar de slacht geleid.
Dit is in strijd met de wet, omdat een bedrijf zodanig geconstrueerd moet zijn dat ontsnappen onmogelijk is. Maar omdat het de eerste keer was dat dit voorviel bij Mulder, kiest de NVWA ervoor om enkel een waarschuwing te geven.
De NVWA kiest er steevast voor om eerst waarschuwingen te geven omdat het “de eerste keer is dat zoiets voorvalt”. Dit is niet helemaal correct. Het is de eerste keer dat de NVWA weet dat zoiets voorvalt. Als we voor elke inbreuk eerst moeten wachten tot het op de radar van de NVWA verschijnt en er dan ook nog eens voor elke afzonderlijke inbreuk eerst een waarschuwing wordt gegeven, dan worden misstanden de facto gedoogd. Bovendien kunnen we ons afvragen hoe de NVWA uberhaupt kan toezien op naleving van de regels wanneer er in Nederland wel 1,7 miljoen dieren per dag geslacht worden.
Dit is in strijd met het Europees recht dat doeltreffende en afschrikwekkende sancties vereist. Animal Rights eist dan ook dat het bestraffingsbeleid wordt herzien en gaat in beroep tegen het besluit van de NVWA. Uiteraard in afwachting van het voorgoed sluiten van de slachthuizen, want dat is de enige manier waarop dieren echt vermijdbare pijn, spanning of lijden bespaard kan worden.
Animal Rights legt door middel van beeldmateriaal de misstanden bloot achter de gesloten deuren in de veehouderij. Het beeldmateriaal bereikt vaak een groot publiek via de pers, en veroorzaakt een storm van protest. Dankzij onze beelden wordt de bevolking zich meer bewust van wat zich daar afspeelt. Hieronder volgt een overzicht van publicaties van beeldmateriaal.
Mei 2023 Animal Rights filmt de slachtoffers van een zoveelste transportongeluk, deze keer in het West-Vlaamse Ruiselede. De overleden dieren lagen onder een zeil in het veld langs de gracht waar het dodelijke ongeval gebeurde. Op de Animal Rights beelden is te zien hoe Rendac de kadavers oplaadt om ze mee te nemen voor vernietiging. Sommige lichamen hebben schrammen en we zien een varken met een bebloede snuit. Dieren in de vleesindustrie worden als goederen behandeld, zelfs wanneer ze sterven is er geen enkele waardigheid en worden hun lichamen als afval in containers gekieperd om mee te nemen voor destructie.
April 2023 Animal Rights brengt alweer aan het licht via inspectierapporten met beeldmateriaal hoe niet-transportwaardige dieren over de grens naar België vervoerd worden. Vooral bij slachthuis Moerbeko – waar Animal Rights in 2020 vreselijke undercoverbeelden van publiceerde – in Zele gaat het mis.
Januari 2023 Animal Rights publiceert beelden van hoe kreeften in plastic verpakkingen liggen te wachten op de dood bij supermarkt Delhaize in Asse. De dieren worden als eindproduct verpakt terwijl ze nog in leven zijn.
December 2022 Animal Rights filmde in drie West- en Oost-Vlaamse kalkoenstallen trieste beelden van creperende dieren. Het is duidelijk dat de doodzieke kalkoenen noodzakelijke zorg onthouden wordt. Nog levende kalkoenen zitten tussen vertrappelde karkassen die er op sommige plekken al minstens dagen liggen. Talloze dieren hebben pootproblemen en we zien dieren met tumoren en misvormingen die ronduit gruwelijk zijn. De beelden werden de afgelopen maanden gemaakt.
November 2022 Animal Rights filmt hoe de lichamen van 25.000 vleeskuikenouderdieren in het Nederlandse Neerkant afgevoerd worden voor vernietiging. De dieren werden vergast nadat een vogelgriepbesmetting ontdekt werd in het bedrijf. Waar de reguliere pers de interesse verloren lijkt te hebben in het topic vogelgriep, was Animal Rights aanwezig om dit grote onrecht vast te leggen.
Juni 2022 publiceert Animal Rights beelden die Varkens in Nood met ons deelde. De undercoverbeelden uit slachthuis Gosschalk in Epe tonen aan dat een waterbuffel na de bedwelming nog steeds bij bewustzijn is, elektrische schokken krijgt en wordt geslagen met de takelketting.
Juni 2022 Animal Rights maakte bij de Nederlandse slachthuizen in Apeldoorn en Epe beelden van dieren die blijven aangevoerd worden in de hitte. Varkens worden schuimbekkend van de vrachtwagens gehaald, lijdend onder hittestress tijdens hun laatste levensmomenten. De kippen in Epe zitten op elkaar gepropt in kratten zonder enige verfrissing.
Juni 2022 Animal Rights filmde hoe varkens in een vrachtwagen bij varkensslachthuis Van Hoornweder in Torhout minstens 30 minuten in de hete zon staan te wachten. De buitentemperatuur was op dat moment opgelopen tot 26 graden. Op de beelden is te zien hoe de varkens schuimbekkend en oppervlakkig ademend in de hete vrachtwagen zitten. Zelfs tijdens hun laatste levensmomenten krijgen de dieren geen greintje mededogen: varkens krijgen zelfs geen verkoeling terwijl ze letterlijk op de dood wachten in de hitte.
Mei 2022 Animal Rights deed zes maanden lang onderzoek naar de levensomstandigheden van varkens in de Vlaamse varkenstallen. Daar zagen we schokkende taferelen: Dieren met grote, onverzorgde abcessen, ontstoken ogen, kadavers tussen de levende varkens en kannibalisme.
Maart 2022 Animal Rights heeft nieuwe bewijzen verkregen van recente dierenmishandeling in slachthuis Tielt. Dat deed de organisatie door inspectierapporten op te vragen bij de dienst Dierenwelzijn waaruit blijkt dat tussen oktober en december van 2021 varkens geslagen worden met de peddel. Een kreupel dier dat niet zelfstandig uit de vrachtwagen kon komen werd eerst hardhandig natgespoten met een waterslang in plaats van meteen een noodslachting uit te voeren. Erna werd door dezelfde medewerker het bedwelmingstoestel volledig verkeerd op het hoofd van het dier geplaatst. Naar aanleiding van het vijfjarig bestaan van de undercoverreportage rijdt Animal Rights door West-Vlaanderen met de beelden op groot scherm van een rijdende vrachtwagen.
Januari 2022 publiceert nieuwe undercoverbeelden uit de Nederlandse zuivelindustrie. Op de beelden is zowel de geboorte van een kalfje te zien als het melkproces waar koeien meermaals per dag aan worden onderworpen. Het bedrijf waar de beelden zijn gemaakt is leverancier van FrieslandCampina: de belangrijkste speler in het schoolmelkprogramma.
Januari 2022 Animal Rights filmt de slachtoffers die vielen bij een stalbrand in Geluwe. 1200 biggen vonden er de dood. We zien hoe dode biggen onder gesmolten isolatiemateriaal liggen, dat ongelooflijk heet moet geweest zijn op het moment dat het neerkwam. Het is mogelijk dat sommige dieren nog leefden op dat moment en enorme pijnen hebben doorstaan. Dieren in stalbranden sterven een gruweldood in de vlammen.
December 2021 verspreidt Animal Rights beelden die gemaakt werden door het Duitse Soko Tierschutz. Het gaat om beelden die in Frankrijk gemaakt werden op een vissersboot die als ‘duurzaam’ bestempeld wordt. We zien hoe medewerkers de krabben vertrappen en horen de rugpantsers en poten van de dieren verbrijzelen. Daarna worden ze van het dek geschopt.” De krabben worden als ongeregistreerde bijvangst illegaal gedumpt in zee. Frankrijk exporteert grote hoeveelheden visvangst naar België en Nederland.
Oktober 2021 toont Animal Rights met trieste beelden hoe het eindigt voor de varkens die sterven in Vlaamse varkensstallen. De dierenlevens zijn niets waard voor de varkenshouderij die alleen uit is op winstbejag. Zieke en zwakke dieren maken geen kans, zij eindigen als eerste op de afvalberg.
September 2021 brengt Animal Rights schokkende beelden van een stalbrand in het Vlaamse Sint-Niklaas. Alle 165.000 dieren, opgesloten in verrijkte kooien, stierven in de brand.
Juni 2021 in het Nederlandse Twello maakt Animal Rights undercoverbeelden in schapen- en geitenslachthuis Mulder BV. De beelden tonen hoe angstige dieren ontsnappen aan de slachters, worden getrapt en opnieuw moeten worden gevangen. Ook hoe de dieren getuige zijn van het verdoven en slachten van hun lotgenoten en hoe onwillige dieren aan de staart worden voortgedreven.
November 2020 bracht Animal Rights aan het licht hoe vleeskuikens lijden in een Vlaams pluimveeslachthuis, Nollens. Zowel het levend “aanhangen” aan de slachtlijn, als de elektrische waterbadverdoving zijn gruwelijk.
September 2020: ook in schapenslachthuis Moerbeko gaat het mis. Er is te zien hoe er met schapen wordt gesmeten, hoe de dieren getuige zijn van de slacht van hun lotgenoten en hoe zeker één schaap bij volle bewustzijn aan de slachthaak lijkt te hangen.
Juni 2020 ontzettende beelden uit horrorslachthuis Torhout komen naar buiten. Op de beelden zijn een lange reeks misstanden te zien: varkens die te kreupel zijn om zelfstandig uit de vrachtwagens te komen of nog net hinkend hun weg naar buiten vinden, varkens met prolapsen, varkens met necrotische wonden, varkens met enorme abcessen en hoogzwangere zeugen.
April 2020 wijdde het TV programma Kassa een reportage aan het leven van kooikippen. Animal Rights leverde hier een grote bijdrage aan.
Februari 2020 werd de documentaire ‘Welche Rechte haben Tiere?’ uitgezonden via Arte TV en diverse Duitse zenders. Animal Rights werkte hieraan mee om een licht te schijnen op de industriële varkenshouderij.
December 2019 lanceerde Animal Rights een onderzoek van een jaar naar de konijnenhouderij in samenwerking met Konijn in Nood. De beelden haalden landelijk en regionaal de pers en leidden tot kamervragen van de PvdD en de SP.
November 2019 filmde een Animal Rights onderzoeksteam de lijken van achtergelaten konijnen op een houderij. Ze werden breed gedeeld in het Vlaamse nieuws en TV.
Oktober 2019 gebruikte Zembla onder andere deze beelden in een uitzending over de kalverhouderij.
Juli 2019 deelde Animal Rights de beelden van SOKO Tierschutz die de mishandeling en verwaarlozing van melkkoeien op een Beiers melkveebedrijf toonden. Nederlandse en Belgische supermarktketens beëindigden of heroverwogen hun samenwerking met de kaasmaker die de melk afnam.
Begin juli 2019 voerde Animal Rights actie samen met The Save Movement en All For Animals aan het runderslachthuis Adriaens NV in Zottegem.
Eind juni filmt Animal Rights in Zuid-Holland het vreselijke lot van ‘plofkippen’ op transport naar het slachthuis. De beelden verschijnen onder andere in het AD.
Tijdens de eerste hittegolf van 2019, eind juni, filmt Animal Rights in zowel Nederland als België dieren wachtend in de volle zon in trailers voor slachthuizen. De beelden worden door diverse media overgenomen.
In juni 2019 brengt Animal Rights samen met RTL Nieuws een onderzoek over het transport van kreupele varkens van Nederlandse verzamelplaatsen naar Belgische slachthuizen. Het leidt tot extra onderzoek naar het functioneren van de NVWA.
In mei filmt Animal Rights bij een pluimveeslachthuis in Epe de verschrikkelijke toestand van moederdieren (die de eieren leggen waaruit ‘plofkippen’ komen).
Animal Rights brengt in april 2019 beelden naar buiten van de ruwe behandeling die kalveren ondergaan tijdens bloedonderzoek. De beelden worden onder andere door RTV Oost opgepikt.
Animal Rights brengt in februari 2019 via het TV programma Kassa in een uitzending over dons nieuwe beelden naar buiten van het verschrikkelijke leven van eenden in schuren in Flevoland.
Animal Rights brengt in januari 2019 trieste beelden naar buiten van de leefcondities van maar liefst 290.000 kooikippen in een dubbele megastal in Merksplas.
Animal Rights brengt in januari 2019 beelden naar buiten gemaakt in stallen met leghennen in Flevoland, Noord-Brabant, Gelderland, Nederlands Limburg. Ze worden onder andere getoond in het TV programma Nieuwsuur.
In 2018 filmde Animal Rights met verborgen camera’s de misstanden in een runderenslachthuis in Hasselt.
In 2018 filmde Animal Rights undercover in het hart van de Nederlandse varkensindustrie.
In 2018 bracht Animal Rights, oa via Hart van Nederland, beelden naar buiten van het ondraaglijk lijden van leghennen in een kooi-schuur in Tollebeek, Flevoland.
In 2018 deelt Animal Rights beelden van SOKO Tierschutz over de behandeling van afgedankte, uitgemolken melkkoeien en hun kalveren bij een Duits slachthuis, waarvan het vlees ook naar België werd geëxporteerd. De beelden haalden onder andere het VTM Nieuws.
In de zomer van 2018 filmde Animal Rights hittestress bij varkens op een Vlaamse fokkerij.
In 2018 bracht Animal Rights via Hart van Nederland beelden naar buiten van de ruwe en respectloze behandeling van vleeskuikens door vangploegen.
In 2018 filmde Animal Rights de mishandeling van eenden tijdens het vangen bij eendenfokkerijen in Epe, Putten en Dalfsen. We openbaarden ook de NVWA inspectierapporten van eendenslachterij Tomassen Duck-To.
In 2018 bracht Animal Rights beelden naar buiten van de ruwe en respectloze behandeling die de dieren ondergaan in de Belgische vleesindustrie.Een medewerker van Animal Rights werkte een twintigtal keren undercover bij het grootste pluimvee-servicebedrijf van België.
In 2017 heeft Animal Rights gewonde, zieke en gestreste scharrelkippen gefilmd bij bvba Pyfferoen, een Vlaamse eierproducent die meerdere legkippenbedrijven bezit.
In 2017 bracht Animal Rights schokkende beelden naar buiten van dierenmishandeling in een runderenslachthuis in Izegem.
In 2017 onthulde een 11 maanden durend onderzoek de vele misstanden in de Veluwse eendenfokkerij.
In 2017 werkte een activist van Animal Rights een maand lang undercover in het varkensslachthuis te Tielt. De wreedheden die hij daar aantrof waren onbeschrijflijk. Het slachthuis werd onmiddellijk gesloten na een inspectie door de dienst Dierenwelzijn. Na 10 dagen kon het terug heropenen onder ‘strenge voorwaarden’.
Animal Rights legt in 2016 dierenleed vast in de vleeskippensector. Hij werkte undercover in een broeierij waar met kleine kuikens gegooid wordt en hun nek gebroken wordt. De jonge dieren belanden ook tussen het afval waar ze een langzame dood sterven
Animal Rights deed in 2016 onderzoek naar het leven van zeugen in een varkensstal in Vlaanderen. Op de beelden zie je dat er heel wat dierenleed gepaard gaat met de productie van varkensvlees. De biggetjes worden geboren op een metalen rooster terwijl de zeugen gevangen zitten tussen stangen, ze lijden ook aan allerlei aandoeningen.
Animal Rights is geschokt (2016) door de toestand waarin legkippen leven in de Vlaamse eiersector. De dierenrechtenorganisatie spreekt over horrorcondities; zij maakten beelden van gewonde, zieke en kale kippen in de kooien van een kippenschuur.
Animal Rights heeft in maart 2016 schokkende undercoverbeelden gemaakt in een megastal van de beruchte varkensbaron Straathof. Hierop is de lijdensweg te zien van een verzwakt biggetje die naar adem hapt terwijl zij bovenop haar dode soortgenoten in een kruiwagen ligt, wachtend op de dood.
Animal Rights filmt misstanden bij Porc Meat in Zele: In de wagens zaten varkens met wonden, striemen en zwellingen. Eenmaal op het terrein werden de varkens hardhandig de wagen uitgewerkt.
