Animal Rights heeft vandaag een handhavingsverzoek ingediend bij de NVWA. De dierenrechtenorganisatie wil dat veehouders hun dieren beter gaan beschermen tegen aanvallen van wolven. De NVWA controleert niet actief of schapenhouders in een gebied met wolven de schapen goed beschermen. Daar is een melding voor nodig, zo blijkt uit een Tweet van de organisatie. Campagneleider Jessica Smit: “Die melding is vandaag gedaan en we zullen meldingen blijven doen waar nodig. Iedereen die dieren houdt heeft een wettelijke zorgplicht. Dat geldt ook voor dieren die uiteindelijk door veehouders zelf alsnog aan de slager worden overgeleverd.”
De gemoederen in Noord-Brabant lopen flink op door verschillende aanvallen van een wolf. Zo pleit Forum voor Democratie in het provinciehuis van Noord-Brabant voor het opheffen van de beschermde status van de wolf1 en zijn er in de omgeving van Heusden en Vlijmen extra boa’s ingezet. Er wordt gevreesd dat er een illegale jacht gaande is op de wolf die recentelijk tientallen schapen doodde. De boerenbelangenorganisatie LTO pleit voor extra maatregelen en heeft in het verleden meermaals gepleit voor afschot.2
Eén van de getroffen schapenboeren, Jos Verhulst, is woest en weigert maatregelen te nemen die zijn dieren zouden kunnen beschermen.3 Om de schapen te verzamelen zou de boer o.a. vier kilometer moeten lopen. Smit: “Nu breekt mijn klomp. Wie zou er niet vier kilometer lopen om de dieren waar hij zogezegd om geeft te beschermen? Het is te gek voor woorden dat veehouders weigeren hun vee te beschermen, maar tegelijkertijd wel een hoop stampij maken.”
De algemene huisvestings- en verzorgingsnormen van het Besluit houders van dieren (art. 1.6) stellen dat dieren die buiten lopen beschermd moeten worden tegen slechte weersomstandigheden, gezondheidsrisico’s en waar nodig roofdieren. Dat kunnen vossen, marterachtigen, katten of roofvogels zijn, maar geldt net zo goed voor wolven.
Een ieder die dieren houdt heeft een wettelijke zorgplicht. Kippenboeren zijn al langer gewend dat ze hun dieren moeten beschermen tegen predatoren. Zo zette een rechter een streep door het verzoek van 17 kippenboeren in Flevoland om [’s nachts vossen af te schieten](https://www.animalrights.nl/verbod-op-nachtelijke-vossenjacht). De rechter oordeelde dat boeren eerst [moeten investeren in deugdelijke hekken](https://www.animalrights.nl/verbod-op-nachtelijke-vossenjacht) die vossen buiten de verblijven houden.
Animal Rights snapt dat het vinden van opengereten dieren verschrikkelijk is, maar vindt tegelijkertijd dat veehouders hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Het is al een aantal jaar bekend dat wolven in Nederland voorkomen, juist bij boerenbelangenbehartiger LTO. Op andere plekken in Nederland en in Duitsland lijken werende middelen, zoals een anderhalve meter hoog stroomhek, goed te werken.4
Animal Rights stelt zich op het standpunt dat wilde dieren erbij horen en hun eigen plek verdienen in ons landschap. Smit: “We zijn niet meer gewend aan de aanwezigheid van wolven, maar de wolf is terug en de wolf is wild. Daar zullen we mee moeten leren leven. Laten we van de gelegenheid gebruik maken door te zoeken naar manieren om vreedzaam te co-existeren en voorkomen dat we terugvallen op de moordpartijen uit het verleden.”
Lees ook: [de wolf is geen moordenaar](https://www.animalrights.nl/de-wolf-geen-moordenaar)
Stad Genk doet het bij de bevolking en in de kranten uitschijnen dat het enkel everzwijnen wil gaan “bestrijden”. Wie de moeite neemt om de aanbesteding te lezen, komt echter tot de schokkende ontdekking dat de aanbesteding ook toelating geeft om reeën, exotische diersoorten en, mits toestemming van de ambtenaar van de stad Genk elke andere wildsoort, te bejagen.
Rowena Vanroy, Animal Rights: “Het heeft er alle schijn van dat stad Genk de wilde zwijnen gebruikt als smoes om alle wilde dieren in haar gemeentebossen te gaan bejagen.”
In de aanbesteding zegt de stad Genk dat ze [het aantal everzwijnen wil verminderen](https://www.animalrights.be/everzwijnen-vlaanderen) omwille van overlast in de omliggende woonwijken en voor het verkeer. Er zouden reeds preventieve maatregelen zijn genomen, zo was er een groepsaankoop van wildrasters waar weliswaar slechts 23 gezinnen aan deelnamen. Toch meldt de krant het Belang van Limburg dat het aantal klachten van everzwijnen in Genk dalende is.2
“De maatregelen die de stad heeft genomen zijn een goed begin, maar moeten worden uitgebreid om echt een impact te hebben. Het is onbegrijpelijk dat ondanks de afname van het aantal klachten de gemeente beslist om toch maar te gaan schieten,” zegt Vanroy.
In Vlaanderen is het zo dat wildschade enkel wordt vergoed [wanneer jacht niet mogelijk of toegestaan is](https://www.animalrights.be/dodelijke-herfst-voor-everzwijnen).3 Door deze aanbesteding kan de gemeente haar aansprakelijkheid afschuiven op de jachtrechthouder.
“De jachtrechthouder is aansprakelijk voor schade veroorzaakt door het wild in zoverre het afkomstig is uit de gebieden waarin hij het jachtrecht heeft en voor de soorten waarop hij de jacht of bestrijding heeft mogen uitoefenen.”
Tot nu toe is er nog nooit schadevergoeding betaald voor schade veroorzaakt door everzwijnen uitbetaald.
Everzwijnen en andere wilde dieren kunnen in het verkeer terechtkomen en zo bestuurders en inzittenden, maar ook zichzelf in gevaar brengen. Verkeersongelukken zijn een van de voornaamste doodsoorzaken onder wilde dieren. Jaarlijks sterven er zo’n elf miljoen dieren in het verkeer.4
Vlaanderen is erg versnipperd en de voorbije legislaturen is er amper werk van gemaakt om dit te verhelpen door wildrasters te plaatsen langs gewestwegen en ecoducten te voorzien. België telt op dit moment zes ecoducten en in 2020 zullen er nog twee worden bijgebouwd. In Nederland zijn dit er maar liefst 66.5
Daarnaast kan ook het verlagen van de snelheid van 80 naar 60 km/h en het openhouden van bermen een groot aantal ongelukken voorkomen.
We hebben wilde dieren verdrongen en de natuur volgebouwd. Sommige wilde dieren passen zich aan deze situatie aan en eisen gewoon hun plaats op. In plaats van hen met man en macht te proberen terugdringen, moeten we aanvaarden dat everzwijnen hier zijn om te blijven en manieren zoeken om met hen samen te leven.
Wilde zwijnen horen hier thuis en zijn een aanwinst voor onze natuur.
Everzwijnen eisen gewoon hun plaats op. We moeten aanvaarden dat ze hier zijn om te blijven.
De provincie Noord-Holland had toestemming gegeven om op verschillende locaties kraaien en kauwen te vangen met akelige kooien en vervolgens te doden. De kooien mogen het hele jaar door worden gebruikt, zelfs in het broedseizoen. Fauna4Life en Animal Rights stapten naar de rechter en [kregen eind vorig jaar gelijk](https://www.animalrights.nl/oordeel-rechter-geen-vangkooien-noord-holland). De kooien zijn onrechtmatig. Een aantal dagen geleden werden de ontheffingen pas ingetrokken.
De organisaties zijn woest: “De provincie heeft maandenlang een onrechtmatig besluit in stand gehouden. Deze akelige kooien kunnen veel langer gebruikt zijn dan is toegestaan. Stelt het provinciebestuur zichzelf boven de wet? Onbegrijpelijk en onfatsoenlijk.”
Lees ook: [oordeel rechter – geen vangkooien in Noord-Holland](https://www.animalrights.nl/oordeel-rechter-geen-vangkooien-noord-holland)
De provincie Noord-Holland had toestemming gegeven om [vijf jaar lang kraaien en kauwen te vangen met kooien en vervolgens dood te schieten](https://www.animalrights.nl/dierenorganisaties-vechten-afschieten-kraaien-en-kauwen-aan). Kraaien en kauwen zijn beschermde vogelsoorten die volgens de wet in principe met rust moeten worden gelaten. Via een ontheffing kan een provincie toestemming verlenen om deze dieren te vangen en doden met anders verboden middelen.
———
Bovenstaande beelden zijn gemaakt in Vlaanderen.
———
Dieren worden in de val gelokt met behulp van een levende lokvogel. Kraaien en kauwen zijn intelligente vogels die zich niet zomaar laten vangen. Door een lokvogel te plaatsen, krijgen soortgenoten een gevoel van vertrouwen, zodat ze in de val lopen. Animal Rights wil een [algeheel verbod op het gebruik van levende lokdieren](https://www.animalrights.nl/stop-jacht-met-levende-lokdieren) tijdens de jacht. Jessica Smit van Animal Rights: “Sommige lokdieren komen enkel buiten om te zien hoe hun soortgenoten worden afgeschoten. Wij willen dat deze middeleeuwse praktijken zo snel mogelijk worden verboden.”
Teken de petitie: [stop jacht met levende lokdieren](https://www.animalrights.nl/stop-jacht-met-levende-lokdieren)
De Partij voor de Dieren in Noord-Holland heeft [politieke vragen gesteld](https://noordholland.partijvoordedieren.nl/vragen/vragen-over-door-rechter-vernietigde-ontheffingen-doden-van-kauwen-en-zwarte-kraaien). Ze vragen zich onder andere af waarom het intrekken van de ontheffing zo lang op zich heeft laten wachten, of er in de tussentijd gebruik is gemaakt van de ontheffing en hoeveel dieren er nog gedood zijn na de uitspraak van de rechter.
Animal Rights en Fauna4Life verzetten zich ook in Gelderland tegen het gebruik van vangkooien met levende lokvogels. Daar loopt de procedure nog. Lees ook: [jagers mogen nekken kraaiachtigen breken](https://www.animalrights.nl/jagers-mogen-nekken-kraaiachtigen-breken)
Wij willen dat deze middeleeuwse praktijken zo snel mogelijk worden verboden.
Als de volksgezondheid en de gezondheid van dieren in gevaar zijn door coronabesmettingen op nertsenfokkerijen, dan worden alle nertsen, ook de gezonde, geruimd. Dat heeft minister Schouten van Landbouw 26 mei gezegd in de Tweede Kamer.1
LEES OOK: [OOK CORONA BESMETTING VAN NERTS NAAR MENS](https://www.animalrights.nl/ook-corona-besmetting-van-nerts-naar-mens)
De minister zegt dat zij het veterinair epidemiologisch onderzoek moet afwachten, waarvan de uitslag vrijdag wordt verwacht. “Ruimen is het ultieme middel, maar dan moet er echt een groot risico zijn”, zegt Schouten. “Zo’n besluit moet goed onderbouwd worden.”
De NOS citeert enkele kamerleden die oproepen tot massamoord: “Als ik duizenden kooien met zieke dieren zie dan kan ik niet begrijpen dat er niet nu al wordt geruimd”, zegt SP-Kamerlid Futselaar. De PvdA noemt de fokkerijen “een broedplaats van virussen”. D66-Kamerlid De Groot: “Met al onze kennis over het gevaar van dierziekten voor de mens, waarom worden deze dieren niet geruimd?”
“Populistisch geleuter voor de bühne over de rug van de nertsen, die vervolgens geslachtofferd moeten worden,” zegt Animal Rights campagneleider Erwin Vermeulen. “Natuurlijk moeten de nertsenfokkerijen onmiddellijk verdwijnen; voor de dieren! En daarnaast om het minimale, onnodige risico voor de volksgezondheid uit te sluiten. Benadrukt moet echter worden dat virologen zich geen grote zorgen maken. 4 Alle onderzoeken hebben tot nu toe aangetoond dat nertsen de ziekte op vergelijkbare wijze ondergaan als mensen, de meeste genezen dus, en op vergelijkbare wijze verspreiden. En er dus niet-dodelijke maatregelen te nemen zijn.”
“Daarnaast zijn alle veehouderijsystemen “een broedplaats van virussen”. Kunnen we die ook meteen afschaffen?”
Ook de gemeente Gemert-Bakel vindt dat nertsenfokkerijen waar het coronavirus is vastgesteld, direct geruimd moeten worden. 2 Dat werd duidelijk tijdens een extra raadsvergadering dinsdagavond 26 mei vanwege de zorgen over corona op nertsenfokkerijen. Omdat de gemeente die beslissing echter niet zelf kan nemen, gaat er nu een brandbrief naar minister Carola Schouten van Landbouw.
Dit is dezelfde gemeente die jarenlang de nertsenindustrie binnen de gemeentegrenzen omarmd heeft. Gemert-Bakel is de ‘nertsen(leed)hoofdstad’ van Nederland. In de gemeente Gemert-Bakel zijn volgens Omroep Brabant 21 nertsenfokkerijen, die samen één miljoen nertsen houden.
Ook amateur-politici in de raden van Deurne en Laarbeek roepen, niet gehinderd door enige expertise, om ruimingen.
Bij nertsenfokker Huub Kuijpers uit Deurne kregen begin mei een aantal van de opgesloten nertsen verschijnselen van het coronavirus. 3 Ook hij en zijn vrouw zijn ziek geworden door de nertsen. Huub vindt het risico van verdere verspreiding inmiddels zo groot, dat hij het liefst zijn nertsen zou laten ruimen, schrijft Omroep Brabant.
Van de 1500 nertsen op het bedrijf, zijn er zo’n 160 moederdieren besmet met het coronavirus. De pups worden niet meegerekend. Huub: “Ik heb het idee dat het virus op mijn bedrijf veel heftiger verloopt dan op andere bedrijven. Ik zie dagelijks zieke en dode dieren.” In november vermoordt hij de dieren zelf voor hun pels dus aan dode dieren is hij niet alleen gewend, hij is er zelf de oorzaak van.
Huub is zo bang dat het virus zich nog verder zal verspreiden dat hij uit voorzorg zijn bedrijf zou willen laten ruimen, schrijft Omroep Brabant. “Het liefst zou ik de nertsen laten ruimen. Maar dat is niet aan mij, daar moet het ministerie over beslissen.”
Natuurlijk staat het Huub vrij om al zijn dieren te vermoorden waneer hij dat maar wil, dat is namelijk precies wat een nertsenfokker doet! Wat Huub bedoelt is dat als de overheid tot de massamoord beslist, hij zijn hand op kan houden voor gemeenschapsgeld.
Ruud Kuijpers, mede-eigenaar van het getroffen bedrijf, is raadslid in Deurne. Corruptie is in deze dorpen nooit ver weg.
”Preventief stopzetten van nertsenbedrijven of het ruimen ervan, is nog niet aan de orde,” zei Schouten in de Tweede Kamer. “Er zijn geen taboes, maar ruimen is het laatste middel.”
Het vroegtijdig sluiten van alle nertsenfokkerijen, zoals sommige partijen willen, is juridisch niet haalbaar volgens Schouten. Ze verschuilt zich achter de wet waar in staat dat de fokkerijen uiterlijk tot 1 januari 2024 mogen voortbestaan.
GroenLinks wil dat als de bedrijven wegens de coronabesmettingen geruimd worden, zij daarna niet opnieuw kunnen opstarten. Maar dat is juridisch ook al niet tegen te houden, zegt Schouten.
“Als minister Schouten een massamoord op nertsen initieert, gebeurt dat om populistische redenen, om tegemoet te komen aan onderbuikgevoelens,” zegt Vermeulen. “Om ongeïnformeerde burgers, bang gemaakt door populistische schreeuwers, een vals gevoel van veiligheid te bieden. Minister Schouten vindt de massamoord op duizenden nertsen geen taboe, maar dierenleed voorkomen daar heeft ze niets mee.”
Eind mei werd op drie besmette bedrijven epidemiologisch onderzoek gedaan. Daaruit moet blijken of de bedrijven een blijvende bron zou kunnen worden voor herinfectie van mens en dier. De resultaten van dit onderzoek worden vrijdag 29 mei verwacht. De deskundigengroep Dierziekten zal vervolgens een veterinaire inschatting maken of het virus blijft circuleren op de bedrijven. Daarna zullen zullen humane en veterinaire deskundigen volgende week in een OMT-Z (Outbreak Management Team Zoönosen) beoordelen wat het risico hiervan is voor de volksgezondheid.
Op 1 juni blijkt dat op nog eens drie nertsenhouderijen nertsen zijn besmet met het coronavirus. 5 Een vierde bedrijf wordt nog nader onderzocht, omdat het erop lijkt dat het virus ook daar heeft toegeslagen. Het virus is nu bij zes Brabantse nertsenhouderijen geconstateerd, op acht locaties. Het gaat om bedrijven in Gemert-Bakel, Laarbeek, Deurne en Sint Anthonis, in het oosten van de provincie. Ook op een boerderij in het Limburgse Venray is het mogelijk raak.
Het gevaar is buiten de stal volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu niet groot. Die conclusie blijft ook na de nieuwe gevallen overeind. Theoretisch zou het virus onder nertsen kunnen blijven circuleren, ook wanneer de epidemie bij mensen is uitgedoofd, maar de nertsen kunnen net als mensen geïsoleerd en behandeld worden. Of die wil er is bij de overheid is wat anders; het uitmoorden van dieren is natuurlijk veel makkelijker, want de “’Volksgezondheid staat altijd voorop,” onderstrepen minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) en zijn collega Carola Schouten (Landbouw), niet het respect voor de dieren die door mensen besmet zijn. Dat de volksgezondheid voorop zou staan is natuurlijk ook onzin. [De vee-industrie maakt mensen ziek](https://www.animalrights.nl/de-vee-industrie-maakt-mensen-ziek) en mag daar gewoon mee doorgaan.
Deze dieren worden gefokt om vermoord te worden voor hun pels. Ze zijn hoe dan ook slachtoffers.
Natuurlijk moeten de nertsenfokkerijen onmiddellijk verdwijnen; voor de dieren! En daarnaast om het minimale, onnodige risico voor de volksgezondheid uit te sluiten. Benadrukt moet echter worden dat virologen zich geen grote zorgen maken. Alle onderzoeken hebben tot nu toe aangetoond dat nertsen de ziekte op vergelijkbare wijze ondergaan als mensen, de meeste genezen dus, en op vergelijkbare wijze verspreiden. En er dus niet-dodelijke maatregelen te nemen zijn.
Populistisch geleuter voor de bühne over de rug van de nertsen, die vervolgens geslachtofferd moeten worden.
Gisterenmiddag hebben de eigenaren van een nertsenfarm in Wilbertoord vijf vossen officieel afgestaan aan Animal Rights. Vorige week bracht Animal Rights beelden naar buiten van de vossen in de krappe draadgaas kooien. “We dienden bij de NVWA een handhavingsverzoek in, maar een week later zaten de vossen er nog steeds hetzelfde bij,” zegt Animal Rights campagneleider Erwin Vermeulen.
Het verhaal van de vossen
De kooien waren smerig, klein en kaal. Er was geen enkele afleiding voor de dieren. De meeste vossen hadden nog geen vierkante meter aan ruimte en leefden boven hun eigen uitwerpselen.
De nertsenfokkerij van Jan en Ans Selten in Wilbertoord begon in de jaren tachtig als vossenfarm. 1 Met zeventig teven (en zes à zeven jongen per teef) waren ze naar eigen zeggen een kleine fokkerij. Ze gingen over op nertsen. Vijf poolvossen behielden ze.
Voor deze vijf zorgden ze dagelijks, al nam de zorg wel af omdat ze er een baan bij moesten zoeken. De vossen zaten volgens hen in de oude kooien , maar met twee schotten minder voor meer ruimte. Achteraf zeggen ze: misschien was een grotere kooi inderdaad beter geweest.
“We hadden ze voor de hobby,’’ zegt Ans Selten tegen de Gelderlander. “Het was dus niet illegaal, zoals gesuggereerd werd. Er waren drie opties: laten inslapen, afstaan of een grotere kooi. De NVWA vond de kooi te klein. We konden een grotere kooi bouwen, maar ze konden niet uitsluiten dat die bij een volgende controle afgekeurd zou worden.’’
“Als dat werkelijk de houding van de NVWA is, is dat voor ons onbegrijpelijk,” verzucht Vermeulen.
“Het is jammer’’, zegt Jan. ,,Het is verschrikkelijk’’, zegt Ans.
Gisterennamiddag heeft Animal Rights de vossen opgehaald.
Na quarantaine gaan ze naar een permanente opvang.
De vossen zijn overgebracht naar Zoo Veldhoven. Een veilige locatie met meer vloeroppervlakte dan ze ooit gehad hebben en een nachthok met stro. Zoo Veldhoven ondersteunt het werk van Animal Rights. De vossen kunnen niet worden bezocht of bezichtigd. Na een nacht rust worden ze vandaag onderzocht door een dierenarts. “Met de dierenarts zal worden overlegd hoe lang de dieren in quarantaine blijven en welke zorg ze verder nodig hebben,” geeft Vermeulen aan.
Animal Rights heeft een opvangcentrum gevonden waar de dieren een thuis zullen vinden en hun leven onder aangename omstandigheden uit kunnen leven.
De beelden die Animal Rights vorige week maakte. De vossen zijn gered!
Updates vanaf mei t/m nu
27 mei: De vossen zijn al een stuk rustiger dan maandag. Ze liggen te slapen op het stro en ogen ontspannen. De dieren worden tijdelijk opgevangen door Zoo Veldhoven. Ze kunnen niet worden bezocht of bezichtigd. De quarantaine is gesteld op in ieder geval 2 weken. Ondertussen wordt gemonitord of ze voldoende blijven eten, drinken en of de ontlasting goed blijft. Hierna gaan ze, wanneer hun gezondheid dit toelaat, naar een permanente opvang. Wij zijn Zoo Veldhoven, betrokken buurtbewoners en een ieder ander die heeft geholpen dankbaar!
3 juni: Het gaat goed met de bevrijde vossen. De drie dames zitten bij elkaar met aan weerszijde de twee mannetjes in hun eigen ruime hokken. Het vrouwtje in de foto is 9 jaar oud. Ze heeft die 9 jaar in een draadgazen kooi doorgebracht en ondervindt nog wat moeite met lopen. De NVWA heeft de vossen ondertussen bezocht en besloten dat de quarantaine 30 dagen moet duren. Er is één verzorger aan de vossen toegewezen. Deze houdt ons op de hoogte en kan foto’s maken.
6 juni: Het gaat goed met de vossen. Dit mannetje is 9 jaar oud. Hij houdt zijn ogen toegeknepen, maar deze zijn niet ontstoken. We hopen dat ook zijn onderlip weer helemaal goed komt. Ondertussen hebben de PvdD en de SP Kamervragen gesteld over hoe het kan dat er nog vossen in kleine, gazen kooien zaten op een nertsenfarm. 23
14 juni: Het gaat goed met de vosjes in de derde week van hun door de NVWA opgelegde quarantaine. De dieren worden steeds tammer, waardoor het voor de aangewezen verzorgster mogelijk was van enkelen van hen de uitgegroeide teennagels bij te knippen (daar we dit zonder anesthesie willen doen).
17 juni: Week vier van de door de NVWA opgelegde quarantaine is begonnen. Het gaat goed met de dieren. Bij de twee jongste dieren van 3 jaar oud begint weer haar te groeien op de afgekloven staarten. Een duidelijk teken dat ze opgehouden zijn met zelfverminking uit frustratie over de levensomstandigheden in de vreselijke, kleine draadgaaskooitjes op de nertsenfokkerij.
Het 9-jarig mannetje is erg nieuwschierig.
Eén van de jongere vrouwtjes met haar donkere zomervacht.
Het oortje van het jongste mannetje hangt een beetje vanwege de operatie.
2 juli: Het gaat goed met de vijf vossen die gered zijn uit een nertsenfokkerij. De dieren zijn volop in de rui. Vooral de oorspronkelijk witte vrouwtjes worden steeds donkerder van vacht. Het haar op de eens afgekloven staarten van de twee jongste dieren groeit steeds verder terug aan. Verder zijn we begonnen de ruim 600 m2 bos die de dieren in België tot hun beschikking krijgen gereed te maken voor hun aankomst. Daarover later meer.
1 september: Wat zijn ze blij met hun nieuwe leven. Ook al zitten ze nog heel even op de tijdelijke locatie, voor hen is het al een wereld van verschil. Ze ontdekken hun nieuwe leven en de vele mogelijkheden met behulp van de verrijking die de verzorgster aanbiedt. Ze leren te zoeken naar eten, graven het zelf onder, proberen hun grenzen te verleggen en daarmee worden hun hersenen op een positieve manier aan het werk gezet. Langzaamaan zie je hun vertrouwen in de mens groeien. De mannen zijn in de tussentijd gecastreerd en binnenkort zullen zij rustig aan opnieuw geïntroduceerd worden aan de vrouwen. Het jongste mannetje is geopereerd aan een oor infectie (daardoor hangt zijn oor een beetje), en dat moet eerst goed genezen. Ondertussen zitten ze allemaal in hun zomervacht en de staarten zien er mooi uit. Voor het verplaatsen naar de nieuwe locatie worden papieren aangevraagd. Zodra we meer weten maken we dat bekend.
