Op 30 april 2024 verzocht Animal Rights via de Wet open overheid (Woo) om informatie over controles van de NVWA welzijn en vervoerteams op het vangen en laden van eenden voor transport naar het slachthuis over de periode van 1 juni 2018 tot en met 30 april 2024.
Midden 2018 is niet voor niets gekozen als startdatum. Op 5 juli 2018 publiceerde RTLNieuws de undercoverbeelden van Animal Rights over de horror van het vangen van eenden. In de uiteindelijke beslissing om de betrokkenen uit 2018 boetes op te leggen, zegt de NVWA: “Niet alleen door de sector zelf zijn verbeteringen doorgevoerd, ook de NVWA heeft naar aanleiding van het handhavingsverzoek en de beelden haar werkwijze op een aantal punten verbeterd”. Een van de verbeterpunten die genoemd wordt, is: “Onaangekondigde controles door NVWA (Welzijn en vervoerteams) ten tijde van het vangen en laden van eenden voor transport naar het slachthuis.”
Animal Rights wilde graag weten hoeveel controles er hebben plaatsgevonden sinds de vangbeelden in juli 2018 naar buiten kwamen en dus of de NVWA haar belofte gehouden heeft om haar werkwijze te verbeteren.
Animal Rights ontving in totaal 31 documenten. Drie documenten betreffen hitte-inspecties bij het slachthuis zelf, vijf gaan over transportinspecties onderweg. Zes documenten behelsen controles in het kader van dierziekten/vogelgriep, vaak in combinatie met een ontheffing voor de afvoer van eenden uit een beperkingsgebied. Eén document gaat over het niet afschermen van gevogelte, waaronder twee eenden, tijdens vogelgriep. Zes documenten werden opgesteld naar aanleiding van het handhavingsverzoek van Animal Rights naar aanleiding van de beelden uit 2018 en gaan over het opleggen van waarschuwingen en een boete als gevolg daarvan.
Drie documenten gaan over dezelfde datum (29-04-2019) en locatie (Borger), waaronder één inspectie van de vangploeg naar aanleiding van afwijkende bevindingen inzake overbelading, vangletsel en DOA op slachthuis Tomassen Duck-To.
Bij de drie bedrijven uit de undercoverbeelden van 2018 worden vanginspecties gehouden. V.o.f. De Vlaake wordt eenmaal gecontroleerd op 27-08-2018, A.A. van den Hoorn tweemaal op 31-08-2018 en 22-10-2019 en Hendrikse & Roos op 26-11-2018 op het thuisadres in Hierden, niet in Epe. Hierover worden 6 documenten opgesteld.
Daarnaast worden er nog twee documenten gewijd aan het vangen van eenden op een eendenbedrijf in Schuinesloot op 11-01-2019.
In de 6 jaar sinds de eendenvang-undercoverbeelden van Animal Rights uit 2018 is er door de NVWA dus zes keer gecontroleerd bij het vangen van eenden: vier maal bij de eendenhouderijen waar Animal Rights in 2018 de beelden maakten, één keer naar aanleiding van geconstateerde afwijkingen in het slachthuis en één keer op een andere locatie. De laatste controle is van oktober 2019, vier-en-een-half jaar geleden.
Voor NVWA inspecties bij het vangen van pluimvee geldt het politieagent-naast-het-stoplicht-effect. Zoals er in het zicht van de politie zelden iemand door het rode verkeerslicht rijdt, zo zullen de vangploeg, de eendenmester en de chauffeur van Tomassen op hun tellen passen wanneer er toezicht is. In de gevallen uit de documenten werden eenden zelfs ineens onder de borst ondersteund bij het oppakken aan de nek en slecht lopende dieren werden met een kruiwagen naar de kratten gebracht. De NVWA slikt het allemaal als zoete koek.
Welzijnscheck aanvoer op het slachthuis
De NVWA deed nog meer beloftes; zo zegt de organisatie met betrekking tot haar ‘verbeterde handelswijze’ ook dat de “[w]elzijnscheck aanvoer op de slachterij geïntensiveerd en verbeterd” is. Ook dat was een loze belofte. Medewerkers van het slachthuis behoren de afgeladen kratten met eenden te controleren op dieren die in moeilijkheden zijn en aandacht nodig hebben, maatregelen te treffen om problemen direct te verhelpen en eventuele incidenten te noteren op een welzijnslijst. Dat laatste blijkt uit de rapporten. Uit de inspectierapporten blijkt dat dit alles keer op keer niet gebeurt. De NVWA-inspecteurs treden echter niet handhavend op maar beperken zich tot het geven van aanwijzingen.
Het gaat hierbij voornamelijk om zogenaamde ‘rugliggers’. Tijdens het vangen en in kratten gooien of tijdens (ruw) transport naar het slachthuis belanden eenden op hun rug en zijn vaak niet meer in staat om zelfstandig overeind te komen. In het slachthuis worden dergelijke ‘rugliggers’ veelvuldig aangetroffen in de overvolle kratten. Omdat eenden geen middenrif hebben, drukken, wanneer de eend op de rug ligt, alle organen op de longen. Hierdoor kan desbetreffende eend moeizaam ademhalen, raakt de eend in paniek en kan de eend door een gebrek aan lucht komen te overlijden.
Het derde punt dat de NVWA maakt met betrekking tot haar ‘verbeterde handelswijze’ is dat de frequentie van vangletsel-inspecties door NVWA geïntensiveerd is naar aanleiding van de publicatie van de beelden.
Uit de recentste inspectierapporten blijkt dat tussen 1 januari 2024 en 31 maart 2024 bij eendenslachter Tomassen Duck-To drie vangletsel-tellingen uitgevoerd werden, en wel op 10 januari (1,74% gemiddeld), 13 februari (0,63% gemiddeld) en 7 maart (4,7% gemiddeld). In twee van die drie gevallen werd de handhavingsgrens van 1% dus overschreden; op 7 maart zelfs met 470%! Let wel: Voor het bepalen van het percentage vangletsel worden alleen bloedingen geteld welke minimaal 3 centimeter en donkerrood tot paars van kleur zijn!
In het tweede kwartaal werden helemaal geen vangletsel-tellingen uitgevoerd op het slachthuis.
Conclusie
De conclusie mag duidelijk zijn. Nadat Animal Rights in 2018 vreselijke beelden naar buiten bracht van het vangen van eenden, deed de NVWA een aantal beloftes om deze horror in de toekomst te voorkomen. Uit de beelden van 2024 blijkt dat er bij het vangen van eenden niets veranderd is. Uit de Woo-verzoeken naar de inspectierapporten over het vangen van eenden in de stallen en over de welzijnschecks en vangletsel in het slachthuis blijkt dat de beloftes niet nagekomen zijn.
Animal Rights wil dat de eendensector wordt opgedoekt.
Hoewel de eenden in de eerste plaats geslacht worden voor vlees, verkoopt Tomassen Duck-To ook de veren. Deze gaan naar het bedrijf Ducky Dons dat eveneens in Ermelo zit. Zij maken donzen dekbedden en kussens.
Op hun pagina over ‘dons en dierenwelzijn’ zegt Ducky Dons: “… ook voor ons als producent van donzen dekbedden en kussens is het belangrijk dat we zeker weten dat we een verantwoord product verkopen. Zo willen we kunnen herleiden waar ons dons vandaan komt en of deze bedrijven erop toezien dat hun eenden en ganzen zo prettig en natuurlijk mogelijk leven.”1
De veren komen van eenden die geslacht worden voor vlees, eenden worden niet levend geplukt en de veren komen niet uit de foie gras dwangvoeder industrie. Aan deze voorwaarden is eenvoudig te voldoen, maar verder zegt Ducky Dons: “Ook mogen ze natuurlijk niet geslagen, geschopt of anderszins mishandeld worden.” En dat gebeurt wel, zoals in de beelden van Animal Rights uit 2018 en 2024 te zien is.
Ducky Dons verschuilt zich gemakshalve achter keurmerken: “Het is ontzettend lastig om te controleren of aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan. Daarom zijn we erg blij dat er keurmerken zijn als de Downpass en de Responsible Down Standard (RDS). Onafhankelijke controleurs zien erop toe dat het dons voldoet aan de dierenwelzijnsvereisten van deze keurmerken.”
“Alle donzen dekbedden en hoofdkussens van Ducky Dons zijn gecertificeerd volgens Downpass of de Responsible Down Standard (RDS).”
Downpass zegt op de website: “Voor DOWNPASS-gecertificeerde bedrijven … staan dierenwelzijn bij de verwerking van dierlijke materialen en transparantie in de toeleveringsketen centraal. Zij willen er zeker van zijn dat alle producten die ze verkopen aan de hoogste ethische eisen voldoen.”2
RDS zegt: “Respect for the welfare of birds and geese, from hatching to slaughter, is a core part of The Five Freedoms of animal welfare and is incorporated in the standard criteria.”3
Auditeurs van certificeringsorganisaties controleren, als het goed is, meerdere keren per jaar met aangekondigd en onaangekondigd bezoek de fok- en leefomstandigheden van de dieren op de boerderijen, het transport en het slachthuisproces, maar ook de opslag en verdere verwerking. De controles bij zowel RDS als Downpass worden uitgevoerd door certificeerder Control Union (CU). 4
In de beelden uit 2024 is te zien hoe er structureel met eenden wordt gegooid en gepropt en hoe individuele eenden beklemd raken, worden geslagen en geschopt. De toegepaste vangmethode is aan de nek, vlak onder de kop.
In de ‘Handling of Animals guidance Note’ van de RDS staat geschreven: “Never lift, suspend, or carry bird by the neck unless the breast is also fully supported.” “Ducks should be handled by placing one hand on each side of the body, over the wings, and lifting the bird.” “Once you have hold of the bird, slide one hand under the body and firmly clench the legs between your outstretched fingers (positioning one or two fingers between the legs) and support the bird’s breast on the palm of the same hand. The wings can then be controlled by your opposite hand or by holding the bird against your body, under your arm.”5 Daar waar eenden bij de nek worden gegrepen – kort en voorzichtig, voordat ze verplaats worden naar hand en arm – dient dit aan de basis van de nek te zijn (zonder teveel druk uit te oefenen), dus zo ver van de kop verwijderd als mogelijk.
Bij de certificeringseisen van RDS staat bij behandeling en transport onder andere: ”Animals shall be handled humanely; mistreatment of animals is unacceptable.” ”Mistreatment includes rough physical contact such as kicking, striking, throwing or dropping animals, dragging or pulling waterfowl by the feathers, wings, head, neck, tail, or legs.” Deze voorwaarden vallen onder de noemer ‘critical requirements’. In de gebruikershandleiding van de RDA staat: “If non-conformity to any of the critical requirements is found, the scope certificate shall be immediately suspended or the site removed from the scope certificate and the supply chain shall be informed.”
De eendenindustrie met Tomassen Duck-To als regisseur had nooit gecertificeerd mogen worden en had na de beelden uit 2018 die certificatie meteen moeten verliezen. Animal Rights heeft opnieuw een klacht ingediend bij Control Union met een waslijst aan gebreken die we uit eigen undercoverbeelden, maar ook uit via informatieverzoeken verkregen NVWA inspecties haalden.
Ook in 2018 diende Animal Rights een klacht in bij certificeerder Control Union. Er volgde een uiterst slap antwoord: “Wij hebben geen aanstelling door de overheid en beschikken niet over de daarbij horende bevoegdheden als bijvoorbeeld opsporing en beslagname. Wij moeten dus, ter bescherming van de betrouwbaarheid van het certificatie mechanisme, in alle gevallen uitgaan van onze eigen bevindingen en daarop en daarop alleen onze conclusies trekken. De door u aangedragen informatie zullen wij beschouwen als aanleiding tot nader onderzoek.” We hoorden vanzelfsprekend nooit meer iets van hen; zo serieus neemt Control Union haar certificering.
Daar zullen we deze keer geen genoegen mee nemen. Animal Rights gaat met haar advocaten onderzoeken hoe een keurmerk en haar certificeerder die de consument misleiden, aangepakt kunnen worden.
Control Union voert wereldwijd de controles uit voor een breed scala aan keurmerken, waaronder het Beter Leven Keurmerk, Marine Stewardship Council (MSC), Forest Stewardship Council (FSC) en On the way to PlanetProof.
Het moge duidelijk zijn dat als de eendendonsindustrie ondanks de vele misstanden en mishandelingen gewoon gecertificeerd wordt als ethisch en duurzaam, ook (de controle op) de duurzaamheid van andere keurmerken gewantrouwd dient te worden. Door de eendendonsindustrie te certificeren, ondergraaft Control Union het vertrouwen in alle keurmerken in haar portefeuille.
Zes jaar na de vreselijke undercoverbeelden van het vangen van eenden uit 2018, besloot Animal Rights dit jaar te kijken wat de beloften van eendenslachter Tomassen Duck-To en de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit (NVWA) van destijds waard zijn gebleken. Het antwoord is: niets! Er wordt nog altijd met eenden gegooid; de eenden worden nog altijd mishandeld tijdens het vangen en laden.
De NVWA zei over deze beelden: “Uit de beelden die u mij hebt toegestuurd blijkt een dergelijke minachting voor het welzijn van de dieren, in woord en daad, dat ik niet anders kan dan concluderen dat er sprake was van een bedrijfscultuur van veronachtzaming van het welzijn van de dieren.”
Na lang procederen door Animal Rights kregen de betrokkenen uit 2018 boetes opgelegd. De NVWA: “Ik ben van mening dat een boete van € 1.500,- recht doet aan de situatie. Daarbij heb ik overwogen dat van een boete een afschrikwekkend effect moet uitgaan. Aan de andere kant heb ik ook gezien dat de sector naar aanleiding de door u gemaakte beelden grote stappen heeft gezet ter verbetering van het dierenwelzijn. Een boete van € 1.500,- houdt rekening met beide overwegingen.”
“Animal Rights is van mening dat uit deze nieuwe beelden blijkt dat er nog altijd sprake is van een bedrijfscultuur van minachting voor en veronachtzaming van het welzijn van de dieren. Het toont aan dat het bestaande interventiebeleid van de NVWA niet effectief is, dat de opgelegde boetes en waarschuwingen niet tot gedragsverandering hebben geleid en er dus geen “afschrikwekkend effect” vanuit gaat. Er zijn overduidelijk geen “grote stappen” gezet.”
Erwin Vermeulen, Animal Rights
2024
Dit jaar volgde Animal Rights op veilige afstand de lege eendenvrachtwagens vanaf het slachthuis en filmde na aankomst bij de eendenmesterijen vanaf de openbare weg en met drones hoe er nog altijd misselijkmakend hardhandig met eenden wordt omgegaan tijdens het vangen en laden. Eenden worden ruw, van een afstand in de transportlades gegooid; de laatste eenden worden in de lades gepropt als vuile was in een wasmachine; de eenden klappen door het smijtwerk keer op keer tegen het frame van de container en bovenliggende lades aan; eenden raken voortdurend bekneld waneer lades achteloos worden dicht geduwd of getrapt. Individuele eenden worden getrapt en geslagen; eenden vallen uit lades op de grond en worden ruw weer opgeraapt en terug in een lade gesmeten.
Animal Rights filmde het gooi- en smijtwerk bij eendenmesterijen in Laren, Eibergen, Barneveld, Hierden en Terwolde in Gelderland, Zeewolde in Flevoland en Dalfsen in Overijssel.
Op het bedrijf in Dalfsen werd ook in 2018 gefilmd; de eendenmesters uit Hierden waren ook de eigenaren van het bedrijf in Epe waar in 2018 werd gefilmd. Men is hardleers in deze industrie.
“Animal Rights is van mening dat uit deze nieuwe beelden blijkt dat er nog altijd sprake is van een bedrijfscultuur van minachting voor en veronachtzaming van het welzijn van de dieren,” zegt Animal Rights adviseur Erwin Vermeulen. ”Het toont aan dat het bestaande interventiebeleid van de NVWA niet effectief is, dat de opgelegde boetes en waarschuwingen niet tot gedragsverandering hebben geleid en er dus geen “afschrikwekkend effect” vanuit gaat. Er zijn overduidelijk geen “grote stappen” gezet. Boetes van € 1.500,- doen deze keer dan ook geen “recht aan de situatie”. Ter bestraffing en ter afschrikking dienen bedrijven te worden gesloten en licenties te worden ingetrokken.”
Tomassen Duck-To’s 10 geboden van het eendenvangen
Naar aanleiding van de uitzending op 5 juli 2018 door RTLNieuws van de Animal Rights undercoverbeelden kwam eendenslachter Tomassen Duck-To met een aanscherping van de vang- en laadregels. Bij punt 2) van deze ‘Aankondiging Maatregelen bij Vangen en Laden van Eenden’ staat: “Alle eenden worden in de kratten gezet. Het van een afstandje ingooien van de eenden is niet toegestaan.”
“We verwachten van de NVWA dat ze optreedt tegen alle betrokkenen, van vangploegen, tot eendenhouders, tot Tomassen Duck-To zelf”
Erwin Vermeulen, Animal Rights
We zien in de nieuwe beelden overduidelijk dat het van een afstand in de lades werpen praktisch de enige toegepaste methode is op alle gedocumenteerde bedrijven. De eendenhouders en de chauffeurs van Tomassen staan erbij en kijken er naar.
De leden van de vangploegen zijn degene die het mishandelen van de eenden uitvoeren, maar Tomassen zegt in de aangescherpte regels ook iets over de verdere verantwoordelijkheid. Bij punt 1) staat: “Zoals voorgeschreven per 5-12-2017 jl. dient de eendenhouder, of een duidelijk aangewezen vervanger, bij het laden van zijn eenden aanwezig te zijn om toezicht te houden op de manier van laden en de gedragingen van het ingehuurde personeel. Indien nodig treedt deze persoon corrigerend op.” Bij punt 8) staat: “Indien onze chauffeurs misstanden zien zullen zij dit bij de eendenhouder melden en ook een melding maken bij de integratie-managers.” In de beelden is te zien hoe de chauffeurs van Tomassen, die met een vorklift eendencontainers af en aan rijden, continu getuigen zijn van het gooi en smijtwerk; de eendenhouder moet aanwezig zijn volgens het protocol.
“Dit houdt in dat naast de vangploeg ook de eendenhouder(s) en de eendenintegratie Tomassen Duck-To via haar chauffeurs verantwoordelijkheid dragen voor de overtredingen,” geeft Vermeulen aan. “Uiteindelijk werken alle betrokkenen op de een of andere wijze voor Tomassen.”
Bij punt 10) beloofde Tomassen onaangekondigde controles en audits. Als deze al hebben plaatsgevonden, dan heeft het niets geholpen.
De beloftes van de NVWA
Ook de NVWA zelf zegt haar werkwijze op een aantal punten te hebben verbeterd sinds 2018, waaronder “Onaangekondigde controles door NVWA (Welzijn en vervoerteams) ten tijde van het vangen en laden van eenden voor transport naar het slachthuis.”
Uit recent opgevraagde informatie via de Wet open overheid blijkt dat in de 6 jaar sinds de eendenvang-undercoverbeelden van Animal Rights er door de NVWA zes keer is gecontroleerd bij het vangen van eenden; vier maal bij de eendenhouderijen waar Animal Rights in 2018 de beelden maakten, één keer naar aanleiding van geconstateerde afwijkingen in het slachthuis, en één keer op een andere locatie. De laatste controle is van oktober 2019, vier-en-een-half jaar geleden. 1
Hoewel de eenden in de eerste plaats geslacht worden voor vlees, verkoopt Tomassen Duck-To ook de veren. Deze gaan naar het bedrijf Ducky Dons dat eveneens in Ermelo is gevestigd. Zij maken donzen dekbedden en kussens.
Met betrekking tot duurzaamheid en dierenwelzijn verschuilt Ducky Dons zich gemakshalve achter keurmerken: “Alle donzen dekbedden en hoofdkussens van Ducky Dons zijn gecertificeerd volgens Downpass of de Responsible Down Standard (RDS).”
“Dit houdt in dat naast de vangploeg ook de eendenhouder(s) en de eendenintegratie Tomassen Duck-To via haar chauffeurs verantwoordelijkheid dragen voor de overtredingen. Uiteindelijk werken alle betrokkenen op de een of andere wijze voor Tomassen.”
Erwin Vermeulen, Animal Rights
Beide keurmerken gebruiken certificeerder Control Union om een waslijst aan voorwaarden af te vinken, waarvan “Dieren moeten op humane wijze worden behandeld; Mishandeling van dieren is onaanvaardbaar” de meest vanzelfsprekende is.
Ook in 2018 diende Animal Rights een klacht in bij certificeerder Control Union. Er volgde een uiterst slap antwoord: “De door u aangedragen informatie zullen wij beschouwen als aanleiding tot nader onderzoek.” We hoorden nooit meer iets van hen.
“Het moge duidelijk zijn dat als de eendendonsindustrie ondanks de vele misstanden en mishandelingen gewoon gecertificeerd wordt als ethisch en duurzaam,” zegt Vermeulen, “ook de andere keurmerken onder de hoede van Control Union, zoals het Beter Leven Keurmerk en On the way to PlanetProof, gewantrouwd dienen te worden.”
Het maken en publiceren van de beelden is voor Animal Rights slechts een eerste stap. ”We verwachten van de NVWA dat ze optreedt tegen alle betrokkenen, van vangploegen, tot eendenhouders, tot Tomassen Duck-To zelf,” zegt Vermeulen.
Daarnaast is Animal Rights van mening dat, naast de evidente dierenmishandeling die in de beelden te zien is, ook de vangmethode (van eenden aan de nek) zelf in strijd is met onder andere de Europese Transportverordening en de Wet dieren. ”We gaan er vanuit dat we de NVWA via een handhavingsverzoek en uiteindelijk de rechter zullen moeten dwingen hier tegen op te treden,” verwacht Vermeulen.
Er zal ook opnieuw een klacht uitgaan naar de certificeerder van het dons. “We zullen niet nog eens accepteren afgewimpeld te worden,” geeft Vermeulen aan. “Animal Rights gaat met haar advocaten onderzoeken hoe keurmerken en haar certificeerder, die de consument misleiden, aangepakt kunnen worden.”
Het vangen en laden van eenden is slechts één schakel in een keten van ellende die loopt van de erbarmelijke omstandigheden in de stallen, tot de vele misstanden in het slachthuis. ”We verwachten van de politiek dat zij de walgelijke eendenindustrie beëindigt,” besluit Vermeulen. ”Animal Rights zal de voorzetten die hiervoor nodig zijn, blijven geven.”
Animal Rights werd vrijdagochtend 23 augustus geïnformeerd door de provincie Utrecht dat men de intentie heeft die dag nog een vergunning te verlenen voor het vangen, zenderen en, indien noodzakelijk, aanvullend negatief conditioneren – lees: paintballen – van wolf GW3237m.
Sinds mei vorig jaar is deze mannelijke wolf aanwezig op de Utrechtse Heuvelrug en in het Gooi. Het is een nakomeling van de zogenoemde ‘Noord-Veluwe-roedel’. Deze wolf staat er om bekend dat hij soms honden benadert.
De provincie kwam hiermee haar informatie-belofte na die onderdeel was van de afspraken bij het intrekken van het eerdere ‘bezwaar’ van Animal Rights tegen het zenderen van een wolf in Utrecht in december 2023, nadat de provincie het toenmalige project opgaf.
De provincie heeft toegezegd de vergunning nog niet te gebruiken, ook omdat er nog voorbereidingen moeten worden getroffen.
Daarom zal Animal Rights komende week bij de provincie bezwaar maken tegen de vergunning en een voorzieningenrechter vragen om een ordemaatregel uit te vaardigen die verbiedt om de vergunning te gebruiken.
De belangrijkste reden is het verbod vastgelegd in artikel 11.46 van het Besluit activiteiten leefomgeving (het voormalige artikel 3.5 uit de Wet natuurbescherming) om strikt beschermde diersoorten als de wolf opzettelijk te doden, te vangen, of te verstoren.
Animal Rights ziet geen reden om van dit verbod af te wijken en al helemaal niet om met de meest invasieve en gevaarlijkste (voor de wolf) optie te beginnen, het verdoven, dat dodelijk voor de wolf kan aflopen. Er is in Nederland geen enkele ervaring met het verdoven en zenderen van wolven en het falen van de Zoogdiervereniging in 2023 kwam dan ook niet als een verrassing. De verwachting van Animal Rights is dan ook dat men nu wil gaan werken met vangkooien en/of pootklemmen die een ongelofelijke hoeveelheid stress zullen veroorzaken, nog voordat de verdoving wordt toegepast.
Het is Animal Rights ook niet duidelijk hoe men een wolf negatief wil conditioneren met verdoving en een zender als het gedrag dat onwenselijk is de reactie op loslopende honden is. Hoe leert een wolf van een verdoving dat hij niet achter loslopende honden moet aanlopen die hij als concurrent (of speelkameraad of partner) in zijn territorium ziet?
Animal Rights plaatst ook kanttekeningen bij de beweegredenen van politici die besluiten nemen en de zelfverklaarde wolvenkenners die advies uitbrengen. In Utrecht lijkt de drijvende kracht achter de wolvenvervolging CDA-gedeputeerde Mirjam Sterk, ondersteund door BBB staatssecretaris Rummenie, te zijn, van bekende wolf-hatende politieke partijen. Animal Rights weet uit verschillende documenten verkregen via de Wet open overheid dat de Zoogdiervereniging provincies pusht om over te mogen gaan tot zenderen.
Animal Rights acht het een kwalijke zaak dat, met name, de Zoogdiervereniging, aan de ene kant de provincie adviseert over te ondernemen acties tegen individuele wolven en die vervolgens met een zak geld van die provincie ook zelf gaat uitvoeren. De provincie Utrecht heeft tot nu toe geweigerd openbaar te maken wat de vorige, gefaalde, zender-actie uit 2023 de belastingbetaler heeft gekost.
“Met ‘vrienden’ zoals het incestueuze groepje ‘experts’ rondom de Zoogdiervereniging heeft de wolf geen vijanden meer nodig,” zegt Animal Rights adviseur Erwin Vermeulen. “De belangen van de wolf worden opgeofferd aan de eerzucht, ijdelheid en het verdienmodel van een klein clubje wannabe-wetenschappers en adviseurs, die graag hun naam onder een wetenschappelijke paper willen zetten en faam nastreven in de Europese wolvenexpertgemeenschap.”
Wanneer de vergunning met onderbouwing gepubliceerd is, zal Animal Rights verdere argumenten tegen dit besluit aanvoeren.
Op 12 augustus 2024 diende Animal Rights een verzoek tot handhavend optreden in bij de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit (NVWA), waarin de dierenrechtenorganisatie eist dat de NVWA maatregelen neemt tegen schapenhouder Gerben Heuver. Deze veehouder uit het Overijsselse Kallenkote biedt na meer dan 30 aanvallen van wolven op zijn schapen de dieren nog altijd niet de wettelijk verplichte bescherming.
Het gaat dan onder andere om overtredingen van artikel 1.6 van het Besluit houders van dieren. Dit artikel luidt: “Een dier wordt, indien het niet in een gebouw wordt gehouden, bescherming geboden tegen slechte weersomstandigheden, gezondheidsrisico’s en zo nodig roofdieren.”
Overijssel
Overijssel zag zijn eerste aanvallen van een wolf op schapen in oktober 2018 (6), januari en februari 2019 (5), november 2020 (4) en oktober 2021 (5). In 2022 zijn er 39 meldingen bij BIJ12, de organisatie die voor de provincies onder andere faunaschadeafhandeling regelt, waarvan 35 aanvallen ook daadwerkelijk aan wolven worden toegeschreven. In 2023 zijn er rond de 30 meldingen waarvan het bij een twintigtal om een wolf gaat, een daling dus. In 2024 zijn er tot 6 augustus 16 meldingen van wolfaanvallen.
“Heuver lijkt van de wolfaanvallen een verdienmodel gemaakt te hebben. Het moet afgelopen zijn met schade-uitkeringen aan veehouders die weigeren hun dieren te beschermen en de NVWA moet keihard optreden tegen lieden als Heuver.”
– Erwin Vermeulen, Animal Rights
Opvallend is dat van die 20 bevestigde wolf aanvallen in 2023 er 15 plaatsvinden tussen de dorpen Kallenkote en Eesveen in de Kop van Overijssel. Alle 16 meldingen van wolfaanvallen in 2024 uit Overijssel komen van die paar vierkante kilometer tussen Kallenkote, Eesveen en Steenwijk.
Het lijkt om één enkel bedrijf te gaan met zo’n 600 schapen, waarvan eigenaar Gerben Heuver weigert zijn dieren te beschermen en waarvan de wolven uit het Drents-Friese roedel inmiddels geleerd hebben dat er daar eenvoudige prooien te verschalken zijn.
In de pers
Op 29 augustus 2022 schrijft de Steenwijker Courant: “Schapenhouder Gerben Heuver in Kallenkote werd vanochtend geconfronteerd met vier dode schapen op zijn perceel bij De Wulpen. Drie dieren waren dermate toegetakeld dat ze uit hun lijden moesten worden verlost. “Het loopt de spuigaten uit. Dit is al de vierde keer dat schapen van mij het leven laten.”” 1
Op 10 februari 2023 schrijft RTV Oost: “Voor de achtste keer zijn de schapen van Gerben Heuver uit Kallenkote aangevallen door de wolf. Sinds juni 2022 is hij meer dan 60 schapen verloren door verschillende wolven. […], ”De schapen zijn voor mij een uit de hand gelopen hobby. In totaal had ik zeshonderd schapen, maar daar is nu dus tien procent van afgeslacht door de wolf.” Hij heeft lang getwijfeld over of hij wolfwerende hekken zou plaatsen. ”Ze lopen gewoon achter een draadje, zoals ik altijd heb gehad. Ik zorg ervoor dat mijn schapen in het weiland blijven en ik vind dat mensen die over de wolf gaan die ook maar achter een hek moeten plaatsen.” […] Voor Heuver is het een simpele zaak. De wolf is niet welkom in zijn weilanden. ”Het is één grote ellende met dat beest, één grote bloederige toestand. Van mij mag de wolf echt afgeschoten worden.”” 2
Op 23 juli 2024 schrijft De Stentor: “Schapenfokker Gerben Heuver is er helemaal klaar mee. Al meer dan twintig keer werden zijn schapen aangevallen door wolven, zo stelt hij. Hij maakt hierdoor veel extra kosten en is uren kwijt met het opruimen en herstellen van de schade. Hiervoor eist Heuver een extra financiële vergoeding van de provincie Overijssel.” 3
Meer dan 30 aanvallen met meer dan 150 dode schapen?
Animal Rights telt tot en met 6 augustus 2024 maar liefst 34 aanvallen in de weilanden van Kallenkote en Eesveen achter het huis en de schuren van ‘Stalhouderij Heuver’, met meer dan 150 dode schapen tot gevolg.
Animal Rights heeft de taxatierapporten van de eerste 10 aanvallen bij Heuver in haar bezit. De reeks begon twee jaar geleden op 15 augustus 2022. Bij alle 10 aanvallen waren de schapen onbeschermd. Aan de Gruttoweg: “Schapen staan op een dijk omringd door sloot en kanaal.” Aan De Wulpen: “Het weiland is gesitueerd op een dijk met een natuurlijke afrastering door watergangen aan beide zijden.” Aan het Eeserwoldpad: “Schapen stonden op de dijk waar geen hek om heen staat. Alleen een sloot en en kanaal.” Langs de Steenwijker Aa: “behalve toegangshekken naar de dijk, is het dijkperceel geheel omsloten door waterkeringen.”
Uit de bronbestanden van schademeldingen bij BIJ12 blijkt dat tot en met 13 juni 2024 alle aanvallen in Overijssel plaatsvonden op onbeschermde schapen; van recentere aanvallen zijn de gegevens nog niet bijgewerkt.
Heuver heeft ook percelen in Drenthe, maar die provincie weigert vooralsnog aan Animal Rights de Uniek Bedrijfsnummers (UBN) te verstrekken in de taxatierapporten van wolfaanvallen, waardoor het voor de dierenrechtenorganisatie niet te achterhalen is hoeveel slachtoffers Heuver daar maakt. Maar de kans is groot dat het aantal aanvallen en dode en verwonde schapen nog vele malen hoger ligt.
De ‘bescherming’ die Gerben Heuver ‘zijn’ schapen biedt:
“Het gaat hier, echter, niet alleen om die wettelijke beschermingsplicht, de grove nalatigheid van Heuver valt onder dierenmishandeling. Animal Rights streeft naar een houdverbod voor deze recidivist.”
– Erwin Vermeulen, Animal Rights
Heuver is een gevaar, de NVWA moet nú optreden!
Bovengenoemde berichten bevestigen dat de schapenhouder al meer dan twee jaar te maken heeft met aanvallen van wolven op zijn schapen en nog steeds nalaat zijn schapen afdoende te beschermen tegen predatie door roofdieren (omdat de schapen altijd al tussen slechts enkele draadjes hebben gestaan en de wolf dan maar moet worden afgeschoten). Bovendien eist de schapenhouder naast de vergoeding van de gederfde inkomsten van zijn schapen én een subsidie voor een wolfwerend raster, nog een extra financiële vergoeding uit publieke middelen om zijn (naar eigen zeggen) uit de hand gelopen hobby te financieren. Zowel vanuit het belang van de schapen (zorg, veiligheid en bescherming op grond van de Wet dieren en het Besluit houders van dieren), de wolf (intrinsieke waarde en bescherming op grond van de Wet natuurbescherming), andere schapenhouders (lerend vermogen van de wolf), als de belastingbetaler (vergoedingen uit publieke middelen) is deze situatie zeer onwenselijk en dient deze zo snel mogelijk te worden beëindigd.
“Heuver lijkt van de wolfaanvallen een verdienmodel gemaakt te hebben,” zegt Animal Rights woordvoerder Erwin Vermeulen. “Het moet afgelopen zijn met schade-uitkeringen aan veehouders die weigeren hun dieren te beschermen en de NVWA moet keihard optreden tegen lieden als Heuver.”
Wettelijk kader
Onder 12 van de Richtlijn 98/58/EG VAN DE RAAD van 20 juli 1998 inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren: “Dieren die niet in gebouwen gehouden worden, moeten zo nodig voorzover mogelijk beschermd worden tegen slechte weersomstandigheden, roofdieren en gezondheidsrisico’s.”
Artikel 1.4 van de Wet dieren: “1 Een ieder neemt voldoende zorg in acht voor dieren. 2 De zorg, bedoeld in het eerste lid, houdt in ieder geval in dat een ieder die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat door zijn handelen of nalaten nadelige gevolgen voor dieren worden veroorzaakt, verplicht is dergelijk handelen achterwege te laten voor zover zulks in redelijkheid kan worden gevergd, dan wel alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van hem kunnen worden gevergd teneinde die gevolgen te voorkomen of, voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen, deze zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken.”
Artikel 2.1, eerste lid, van de Wet dieren: “Het is verboden om zonder redelijk doel of met overschrijding van hetgeen ter bereiking van zodanig doel toelaatbaar is, bij een dier pijn of letsel te veroorzaken dan wel de gezondheid of het welzijn van het dier te benadelen.”
Artikel 2.2, achtste lid, van de Wet dieren: “Het is houders van dieren verboden aan deze dieren de nodige verzorging te onthouden.”
Artikel 1.6, derde lid, van het Besluit houders van dieren: “Een dier wordt, indien het niet in een gebouw wordt gehouden, bescherming geboden tegen slechte weersomstandigheden, gezondheidsrisico’s en zo nodig roofdieren.”
Toepassing van het wettelijk kader
Sinds 2022 worden de schapen van Heuver aangevallen door, onder andere, wolven. Het is dus nodig om de schapen te beschermen. Met de duidelijke handvatten die BIJ12 middels de ‘faunaschade preventiekit’ biedt, staat ook vast dat bescherming mogelijk is. De wet is duidelijk: zodra het nodig en mogelijk is om gehouden dieren te beschermen tegen o.a. roofdieren, dan moet die bescherming geboden worden.
Animal Rights concludeert dat de schapenhouder vanaf het begin nalaat voldoende beschermingsmaatregelen te nemen en daarmee willens en wetens de wet overtreedt. Animal Rights wijst de NVWA op deze overtredingen zodat deze verplicht is om hiertegen handhavend op te treden.
“Het gaat hier, echter, niet alleen om die wettelijke beschermingsplicht,” zegt Vermeulen, “de grove nalatigheid van Heuver valt onder dierenmishandeling. Animal Rights streeft naar een houdverbod voor deze recidivist.”
Hieronder enkele van Heuvers slachtoffers:
Het bloed aan de handen van de NVWA
Door twee soortgelijke handhavingsverzoeken (die momenteel bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) aanhangig zijn) is Animal Rights bekend met het standpunt van de NVWA dat schapenhouders die geen wolfwerende maatregelen nemen op dit moment nog niet in overtreding zijn van artikel 1.6 van het Besluit houders van dieren en handhaving derhalve niet aan de orde is.
Het bloed van de schapen die door wolvenaanvallen omkomen, kleeft niet alleen aan de handen van de veehouders die weigeren hun dieren te beschermen, maar ook aan die van de verantwoordelijken binnen de NVWA en de verantwoordelijke minister, die niet optreden tegen deze wetsovertreders.
Erwin Vermeulen, Animal Rights
Animal Rights acht dit uiterst principiële standpunt pertinent onjuist, omdat de overtreding een gegeven is en de NVWA de wettelijke taak heeft om de wet te handhaven en niet om overtreders een hand boven het hoofd te houden. De weigering om handhavend op te treden is niet alleen in strijd met de wet, maar verergert de situatie aanzienlijk en daarom is het van groot belang dat de NVWA haar standpunt wijzigt en zo snel mogelijk alsnog handhavend optreedt.
Dat is niet alleen het standpunt van Animal Rights. De voorzieningenrechter wees in een eerdere zaak het verzoek van Animal Rights weliswaar af, maar volgde de minister/NVWA niet in haar verstrekkende principiële betoog. Omdat de Drentse schapenhouder in die zaak een poging had gedaan tot het plaatsen van een wolfwerend raster, had de schapenhouder volgens de rechter gedaan wat onder de toenmalige omstandigheden van hem verwacht kon worden om aanvallen op zijn schapen te voorkomen, maar niets doen, lijkt geen optie.
Ook de Wolvencommissie Gelderland beschrijft in haar advies van oktober 2023 dat schadepreventie de sleutel is om erger te voorkomen en dat dat door het lerend vermogen van de wolf zo snel mogelijk en op veel grotere schaal dient te gebeuren.
Ook de Raad van Dierenaangelegenheden dringt in haar advies van mei 2024 aan op de urgentie die met het onderwerp gemoeid is: “Houders zijn verplicht om hun dieren een veilige omgeving te bieden en te voorkomen dat deze pijn lijden. Vanuit die plicht zou dan ook moeten worden ingezet op bescherming en preventie…”
Hoe gaat het verder?
Animal Rights heeft de NVWA 8 weken gegeven om een besluit te nemen op dit handhavingsverzoek. De NVWA vertraagt – saboteert, zou je kunnen stellen – nu al jaren besluitvorming in deze principiële zaken. Animal Rights is er van overtuigd dat eenmaal voor de rechter de NVWA gedwongen zal worden om bakzeil te halen en eindelijk aan het werk zal worden gezet om dierhouders te houden aan hun wettelijke beschermplicht.
“Het bloed van de schapen die door wolvenaanvallen omkomen, kleeft niet alleen aan de handen van de veehouders die weigeren hun dieren te beschermen,” zegt Vermeulen, “maar ook aan die van de verantwoordelijken binnen de NVWA en de verantwoordelijke minister, die niet optreden tegen deze wetsovertreders.”
Update – verdere vertraging door de NVWA
Op 12 augustus 2024 diende Animal Rights een handhavingsverzoek in bij de NVWA om maatregelen af te dwingen tegen schapenhouder Gerben Heuver uit het Overijsselse Kallenkote. Deze biedt ook na meer dan 30 aanvallen van wolven op zijn schapen de dieren nog altijd niet de wettelijk verplichte bescherming. Op 15 augustus liet de NVWA in de ontvangstbevestiging weten dat Animal Rights uiterlijk op 7 oktober een beslissing tegemoet kon zien. Op 7 oktober stuurt de NVWA een brief dat ze de beslistermijn met nog eens 8 weken verlengen omdat ze “momenteel” onderzoek doen naar aanleiding van het handhavingsverzoek; tot 2 december dus.
Ook op 14, 15, 18 en 20 augustus waren er weer meldingen van dode schapen in Kallenkote en Eesveen.
Update – Geen extra schadevergoeding voor Heuver
Afgelopen zomer probeerde Heuver een hogere vergoeding af te dwingen bij de rechter voor het extra werk dat een wolfaanval met zich meebrengt: “We moeten de schade herstellen aan bijvoorbeeld hekwerk, de boel opruimen en ook de ontsnapte schapen terugvinden.”4 De vergoeding is echter al riant: “Het is een politieke keuze geweest om boeren die overlast ervaren van wolven extra te ondersteunen, de vergoeding voor het afvoeren van de dode dieren en de dierenartskosten zijn al extra.” Het extra werk is ondernemersrisico.
De Stentor vervolgd: “Of de broers wolfwerende maatregelen hebben genomen, wilde Heuver na afloop van de rechtszaak niet zeggen. Wel werd de bescherming van de schapen op deze boerderij onlangs ter discussie gesteld door Animal Rights NL. De dierenrechtenorganisatie beschuldigt de schapenfokker van nalatigheid bij het beschermen van zijn dieren tegen wolven en heeft een handhavingsverzoek ingediend bij de NVWA. Uit taxatierapporten van minstens tien aanvallen blijkt volgens Animal Rights dat de schapen onvoldoende beschermd waren. Tot augustus 2024 waren er al 34 wolvenaanvallen met ruim 150 dode dieren, constateert de stichting. Animal Rights vindt het onbegrijpelijk dat Heuver naast een schadevergoeding ook extra financiële steun vraagt. ‘Heuver lijkt van de wolvenaanvallen een verdienmodel gemaakt te hebben. Het moet afgelopen zijn met schadevergoedingen aan veehouders die weigeren hun dieren te beschermen, en de NVWA moet keihard optreden tegen lieden als Heuver’, zei woordvoerder Erwin Vermeulen deze zomer. Vermeulen laat nu weten dat dit handhavingsverzoek nog steeds loopt. „Als het goed is, komt de NVWA begin december met meer duidelijkheid. Op dit moment zijn ze nog bezig met het onderzoek.””
“Hoewel er meerdere wolvenaanvallen zijn geweest bij het bedrijf in Kallenkote, gaat de rechtszaak over drie specifieke aanvallen in 2022, met in totaal vijftien dode dieren, waarvoor een hogere vergoeding wordt geëist. De rechter stelt nu [14 november] dat de extra kosten die Heuver vergoed wil zien niet direct te maken hebben met de wolvenaanvallen en door de boer zelf betaald moeten worden. Ook het feit dat de gedode schapen vervangen zijn door jongere schapen, die minder lammetjes krijgen, is volgens de rechter indirecte schade die de provincie niet hoeft te vergoeden. De provincie moet alleen de directe schade aan de landbouw, in dit geval de schapen, vergoeden. Eventuele vervolg- of indirecte schade valt hier volgens de rechter niet onder.”
Update – Officiële waarschuwing
Op 17 december meldt de NVWA dat ze een schapenhouder een officiële waarschuwing heeft gegeven, omdat hij zijn schapen onvoldoende beschermde tegen wolven. Met de waarschuwing wil de NVWA, naar eigen zeggen, stimuleren dat de situatie verbetert voor alle schapen. 5
Het is de eerste keer dat de NVWA een officiële waarschuwing geeft voor het onvoldoende beschermen van vee tegen de wolf. De inspectie vond plaats naar aanleiding van een handhavingsverzoek van Animal Rights uit augustus over de tientallen aanvallen op de schapen in de omgeving Kallenkote-Eesveen van schapenhouder Gerben Heuver.
De NVWA informeerde Animal Rights hier ’s middag over. Er is op 6 december een inspectie uitgevoerd en een waarschuwing gegeven.
Hoewel Animal Rights deze waarschuwing te slap en volstrekt onvoldoende vindt, is het wel een welkome kentering in het overheidsbeleid. Tot nu toe was het standpunt van de NVWA en LNV/LVVN dat schapenhouders die geen wolfwerende maatregelen nemen (nog) niet in overtreding zijn. De voorzieningenrechter in een andere, overeenkomstige handhavingszaak concludeerde echter al dat ‘niets doen’ voor schapenhouders geen optie is.
De NVWA is al laat met een besluit op het handhavingsverzoek van Animal Rights, maar zal daar nu waarschijnlijk snel mee komen. De waarschuwing wijst er op dat het handhavingsverzoek zal worden toegewezen. Dit houdt volgens Animal Rights in dat vanaf nu iedere houder van dieren buiten stallen, die deze dieren onvoldoende beschermt, kan rekenen op handhaving door de NVWA met waarschuwingen en vervolgens boetes.
Update – LTO is ‘verbijsterd’
De bedelaarsorganisatie van de boeren, LTO, “zegt ‘verbijsterd’ te zijn dat de NVWA met de berisping afwijkt van het beleid van de eigen minister.”6 Met de officiële waarschuwing voor een Overijsselse schapenhouder die zijn vee onvoldoende beschermde tegen wolven, zou de NVWA het vertrouwen van boeren in de overheid schaden.
“De NVWA handhaafde bij de schapenhouder op verzoek van dierenrechtenorganisatie Animal Rights. Door dat te doen, wijkt de NVWA volgens LTO Nederland af van de aangekondigde overgangsfase. ‘Dit geeft schapenhouders het gevoel dat de organisatie in de praktijk meer wordt aangestuurd door dierenactivisten dan door de eigen bewindspersoon. Dit schaadt het vertrouwen van boeren in de overheid.'”
LTO stelt op 18 december in ‘Nieuwe Oogst’ dat er momenteel gesprekken plaatsvinden “over een beleidsregel die schapenhouders duidelijkheid geeft over de vraag wanneer er een beschermingsplicht geldt bij wolvenaanvallen.” De LTO lijkt in de war te zijn. Artikel 1.6, derde lid, van het Besluit houders van dieren schrijft immers al voor: “Een dier wordt, indien het niet in een gebouw wordt gehouden, bescherming geboden tegen slechte weersomstandigheden, gezondheidsrisico’s en zo nodig roofdieren.” Die beschermingsplicht is er dus allang, ongeacht wat een BBB-minister daarvan vindt.
De Nederlandse veeboeren zijn bedelaars. Het gaat ook hier de LTO gewoon weer om geld: “LTO Nederland vindt dat handhaving pas aan de orde kan zijn wanneer er een duidelijk beleidskader is waarbij dierhouders voldoende financiële steun krijgen …” Die steun moet natuurlijk komen van de belastingbetaler.
Update – Ook Lientje vindt het een schande
Op 19 december deelt trippel-B op haar sociale media kanalen het gefoeter van Caroline van der Plas in de Tweede Kamer over dit onderwerp: “Het lijkt erop dat Nederland op dit moment wordt geregeerd door activisten op allerlei mogelijke manieren. Ik vind het een schande dat dit is gebeurd.”7 Ze vergeet daarbij dat het haar twee handlangers Wiersma en Rummenie zijn, die, hoe incompetent ook, het LVVN departement beheren, waar ook de NVWA onder valt. De NVWA bracht nota bene zelf het nieuws via een persbericht naar buiten.
Kijk hier hoe Lientje het verwoordt:
Update – Heuver opnieuw inhalig bij de rechter
Op 28 januari 2025 staan de gebroeders Heuver opnieuw bij de rechter om inhalig meer geld te eisen. 8 Een vergoeding voor gedode dieren, de kosten voor het afvoeren van de dode dieren en de dierenartskosten komen al voor rekening van de provincie, maar dat is Stalhouderij Heuver nog niet genoeg. De Heuvers claimen ook extra werk dat zij moeten verrichten voor het opruimen van de dode schapen en het bijeenzoeken van gewonde dieren en het verzorgen daarvan.
Eerder probeerden de broers dergelijke kosten al te verhalen op de overheid via de rechtbank in Overijssel, zonder succes. Het hoger beroep loopt inmiddels. Nu stonden ze tegenover de provincie Drenthe. De aanvallen waar het nu over ging dateren van juni en september 2022. Uit DNA blijkt dat tien ooien en tien lammeren in een weiland aan de Wapserveense Aa en negentien drachtige ooien en drie dekrammen in een natuurgebied in Hoogeveen door wolven zijn gedood.
Alleen de directe kosten van de aanval worden vergoed en die zijn riant. Overig extra werk kan worden gezien als ondernemersrisico. Een jurist van BIJ12, die op dat moment sprak namens de provincie Drenthe, merkte op dat je je kunt afvragen hoe het toch komt dat er zoveel wolvenaanvallen zijn bij één bedrijf. Dat was in de context van de discussie over het niet vergoeden van uren voor het opruimen en afwikkelen van de schade. De dierhouder had die uren ook kunnen besteden aan het plaatsen en onderhouden van preventieve maatregelen (afrastering) tegen wolvenschade. Daarnaast gaf de jurist aan dat de provincie subsidie verleent voor die preventieve maatregelen.
De schapenhouders lieten doorschemeren dat op dit gebied actie is ondernomen, maar wilde na de zitting niets zeggen in hoeverre aan deze verplichting nu wordt voldaan. De zaak zelf ging alleen over de hogere vergoeding die door de stalhouder wordt gevraagd.
De uitspraak volgt over zes weken.
Update – Heuver opnieuw grotendeels in het ongelijk gesteld
Op 23 april 2025 oordeelt de Rechtbank Noord-Nederland 9 dat de provincie Drenthe “zich in redelijkheid op het standpunt kon stellen dat de eventuele meerkosten die eiseres heeft moeten maken door later drachtige ooien aan te schaffen, voor rekening van eiseres behoren te blijven. Ook de keuze om de overige kosten die eiseres benoemt niet voor een tegemoetkoming in aanmerking te laten komen acht de rechtbank niet onredelijk. Wel is de rechtbank van oordeel dat het college ten onrechte geen wettelijke rente aan eiseres heeft toegekend.”
Update – Vervolg op het handhavingsverzoek
Op 23 december 2024 neemt de NVWA een besluit op het handhavingsverzoek van Animal Rights. Op 2 februari 2025 maakt Animal Rights bezwaar bij de NVWA tegen dit besluit om niet handhavend op te treden tegen deze schapenhouder. Een officiële waarschuwing geldt niet als handhavend optreden. Op 19 maart levert Animal Rights de gronden aan.
In het besluit stelt de NVWA dat er in het onderhavige geval sprake is van een exces, een uitzonderlijke situatie. Daarom heeft de NVWA een nader onderzoek uitgevoerd. Daaruit is gebleken dat er sprake is van een structurele overtreding. Volgens het Specifiek Interventiebeleid Dierenwelzijn van de NVWA betekent dit dat er sprake is van een zware overtreding. Voor een dergelijke zware overtreding geldt dat de interventie bij een eerste constatering een bestuurlijke boete is, eventueel gecombineerd met corrigerende interventie(s) en nalevingshulp.
Desondanks kiest de NVWA ervoor om aan de houder een Officiële Waarschuwing te geven en daarmee af te wijken van uw eigen interventiebeleid. De NVWA doet dit omdat ze van mening is dat er sprake is van bijzondere omstandigheden. Animal Rights vermoedt dat de NVWA handhavend optreden onevenredig vindt, omdat het bij houders niet bekend zou zijn waaraan zij gehouden zijn en hoe de NVWA haar toezicht invult.
In mei 2025 krijgt animal Rights eindelijk het door de NVWA-inspecteurs opgemaakte Rapport van Bevindingen toegestuurd en ook een afschrift van de hoorzitting met de schapenboer over deze zaak op 29 april. Animal Rights heeft afgezien van deelname aan een hoorzitting op 6 mei omdat ons bezwaarschrift aan duidelijkheid niets te wensen overlaat.
Het RvB komt grotendeels overeen met het NVWA-besluit. Wel laat de NVWA nogmaals zien de term ‘wolfwerend’ niet te begrijpen: “Alleen uit het laatste taxatierapport TKW137387 (bijlage 2-2) blijkt dat bij deze wolvenaanval het perceel wel wolfwerend was ingericht, alleen voldeed het niet aan alle normen.” Als het niet aan alle normen voldoet is het dus niet wolfwerend!
Op 6 juni 2025 wijst de NVWA ook het bezwaar af, onder andere omdat de NVWA zich niet gebonden acht aan de Faunaschade PreventieKit van BIJ12 en verschuilt zich vervolgens achter het gebrek van besluitvorming en daadkracht bij het BBB-ministerie van LVVN.
Op 18 juli gaat Animal Rights in beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven.
