Multiple sclerose (MS) is een zeer ernstige chronische ziekte die de hersenen aantast. Dit is de rechtvaardiging die wordt aangevoerd om in Nederland in de komende twee en een half jaar opnieuw verschrikkelijke experimenten uit te voeren op 108 penseelaapjes (Callithrix jacchus) in de studie ‘Evaluatie van therapieën voor de behandeling van multiple sclerose’ (NTS-NL-924769 v.1, 28-02-2023).1
Men doet deze experimenten echter al tientallen jaren en het levert niets op, behalve dode aapjes.
Ook in augustus 2017 kreeg het BPRC toestemming van de Centrale Commissie Dierproeven (CCD) om vijf jaar lang experimenten uit te voeren op 144 penseelapen. Het gros van de apen raakt verlamd, blind en apathisch door het injecteren van stoffen die hun zenuwen aantasten. Na 120 dagen lijden werden de apen afgemaakt. 2 Animal Rights gaat er vanuit dat de nieuwe aanvraag hiervan een voortzetting is.
De aanvrager geeft als doelstelling voor de experimenten: “Het doel van dit onderzoek is daarom om nieuwe kandidaat-geneesmiddelen voor MS te evalueren in het diermodel genaamd ‘experimenteel auto-immuun encefalomyelitis’ (EAE) in het penseelaapje (marmoset).”
Experimenteel auto-immuun encefalomyelitis (EAE)
EAE is een diermodel van hersenontsteking. EAE kan worden geïnduceerd bij een aantal diersoorten, waaronder muizen, ratten, cavia’s, konijnen en primaten. Het wordt algemeen bestudeerd als een diermodel van ziekten van het het centrale zenuwstelsel bij de mens, waaronder multiple sclerose (MS).
Hoewel EAE aspecten van MS bevat is het zeker niet hetzelfde als MS. EAE zou bijvoorbeeld veel meer lijken op Acute Disseminated Encephalomyelitis (ADEM), een auto-immuunziekte van de oogzenuwen, de hersenen en het ruggenmerg, dan op MS. Ook is het tijdsverloop van EAE totaal anders dan dat van MS. 3
EAE is onbetrouwbaar
Een 2007 artikel in Nature zegt over EAE dat in sommige gevallen ernstige complicaties van de therapie niet voorspeld werden door dierproeven: “Ondanks de grote voordelen van EAE als een model van multiple sclerose, heeft het kritiek gekregen vanwege het grote aantal potentiële therapieën die veelbelovend waren in het model, maar geen klinische werkzaamheid bij multiple sclerose konden aantonen. Van groter belang zijn de interventies (opzettelijke acties die zijn ontworpen om te resulteren in een uitkomst) ontwikkeld in het model die significante klinische complicaties veroorzaakten die niet konden worden voorspeld op basis van de experimentele resultaten bij dieren.”4
Geen enkel zicht op succes
Toch durven de onderzoekers (opnieuw) te beweren dat “Een potentieel lange termijn voordeel van dit onderzoek is dat het bijdraagt aan de mogelijkheid om nieuwe kandidaat-geneesmiddelen te ontwikkelen en te testen voor MS”. In deze zin zit zoveel twijfel (‘potentieel’, ‘lange termijn’, ‘bijdraagt aan’, ‘mogelijkheid’) verborgen dat het er op lijkt dat de onderzoekers zelf niet eens in hun werk geloven.
Als ze daarom zeggen dat hun onderzoek gaat bijdragen “aan de bestaande kennis over de ziekte MS en over hoe we deze ziekte kunnen behandelen en voorkomen.,” lijkt het Animal Rights even aannemelijk dat het gaat bijdragen aan hun gebrek aan kennis over MS.
Het martelen van de aapjes
De penseelaapjes krijgen injecties onder de huid om EAE te induceren. Er wordt hen een medicijn toegediend (via injectie of via het eten). Hierna zal er bij de aapjes regelmatig bloed af worden genomen, om de bloedsamenstelling (cellen en chemische stoffen) te bepalen en/of om de veiligheid van het medicijn te onderzoeken.
Sommige aapjes zullen onder verdoving een MRI (magnetic resonance imaging) en/of een PET-CT (positron emission tomography – computed tomography) scan ondergaan om de pathologie (de studie van het ontstaan en het verloop van ziekten) en biologische processen te bestuderen in het brein. De penseelaapjes worden daarvoor verdoofd door middel van prik-anesthesie, niet ten behoeve van de dieren, maar om ervoor te zorgen dat ze goed stil blijven liggen.
De maximale mogelijke duur van een EAE procedure is 140 dagen; daarna worden de penseelaapjes vermoord om de hersenen en andere organen te onderzoeken op pathologie en de werking van de medicatie.
Pijn, stress en de dood
De dieren zullen stress en pijn ondervinden als gevolg van de injecties en de ziekteverschijnselen bijbehorend bij EAE, zoals verlamming en verminderde bewegingsvrijheid. Als dieren verlamd raken aan twee of meerdere ledematen worden ze afgemaakt “om ernstig ongerief te voorkomen.” Dat noemen onderzoekers het ‘humane eindpunt’.
Dat ‘humane’ is echter niet de prioriteit daar “het wel nodig is dat de wetenschappelijke doelen van het experiment gehaald kunnen worden (zoals het testen van de werking van een medicijn).”
Bij ernstige gedragsafwijkingen of ernstig gewichtsverlies besluit men of behandeling nodig is, of dat het aapje wordt afgemaakt (“uit een studie moet worden genomen”). “In het geval van EAE in de marmoset is het humane eindpunt bepaald op incomplete verlamming van twee ledematen.”
Tijd om te kappen
De onderzoekers beweren in hun aanvraag dat “er alleen therapieën [worden] getest waarvan er een hoge kans is dat deze werken voor mensen met MS.” Dit lijkt Animal Rights een klinklare leugen.
Dit EAE model werd voor het eerst geïntroduceerd in de jaren dertig van de vorige eeuw, en het BPRC gebruikt het sinds 1998. Al in 2002 melde de Erasmus Universiteit Rotterdam dat “Ondanks tientallen jaren van intensief onderzoek is de primaire oorzaak van MS nog steeds onbekend en bestaat er geen curatieve behandeling.”5 Daaraan is 20 jaar later nog niets veranderd.
Het tientallen jaren martelen en vermoorden van dieren heeft niets opgeleverd.
De 3 O’s: onnodig, overbodig, onbetrouwbaar
De redacteur van het British Medical Journal, Dr. Fiona Godlee, stelt de vraag “Hoe voorspellend en productief is dieronderzoek?”6 In hetzelfde tijdschrift vraagt Dr. Pandora Pound: “Levert dierproeven-onderzoek voldoende bewijsmateriaal om een hoeksteen van biomedisch onderzoek te zijn?”7 Professor Michael Bracken zegt: “Voor elke 100 onderzoeksprojecten leidt slechts de helft tot gepubliceerde bevindingen. Van die 50 heeft de helft aanzienlijke ontwerpfouten, waardoor hun resultaten onbetrouwbaar zijn. En van die 25 is de helft overbodig of onnodig vanwege eerder werk.”8
Onlangs heeft het BPRC weer een aanvraag gedaan, ditmaal voor 108 aapjes voor de komende 30 maanden. Naast het onrecht dat dierproeven in zijn algemeenheid vertegenwoordigen en het feit dat het onderzoek tot nu toe weinig tot niets heeft opgeleverd, blijkt uit de aanvraag ook dat de onderzoekers de lijdensweg die de apen hiervoor moeten doorstaan slechts als “matig ongerief” beschouwen. Onacceptabel, vindt Animal Rights, en is in beroep gegaan tegen de aanvraag.
Animal Rights vraagt de rechter om deze experimenten stil te leggen en de onderzoekers rekenschap te laten afleggen. Een van de bezwaargronden die Animal Rights aanhaalt, is dat de proeven niet matig, maar ernstig ongerief veroorzaken. Dezelfde proeven worden bij muizen wel als ernstig ingeschat in de Richtlijnen van de Europese Commissie. Door deze zaak voor te leggen aan een rechter hoopt Animal Rights een precedent te kunnen scheppen voor toekomstige aanvragen.
Animal Rights is tegen iedere vorm van dierproeven. Het is een morele nullijn die niet overschreden mag worden. Er moet ingezet worden op alternatieven.
Begin 2017 filmde dierenrechtenorganisatie Animal Rights een maand lang undercover in het grootste varkensslachthuis van België, exportslachthuis Tielt. Onvoorstelbaar dierenleed werd op camera vastgelegd. ‘Tielt’ werd een synoniem voor dierenmishandeling. Misschien wel de gruwelijkste beelden waren die van een varken dat bij volle bewustzijn ondergedompeld werd in het broeibad, een heet waterbad dat dient om het ontharen van geslachte varkens te vergemakkelijken. Het varken raakt los uit de takel, doet wanhopige pogingen om uit het dampende water te komen, maar sterft een gruwelijke verdrinkingsdood.
Uit een recent informatieverzoek blijkt dat er meer dan vijf jaar later nog altijd varkens levend verdrinken in Belgische slachthuizen. Animal Rights wil weten wat de overheid hieraan gaat doen. We hebben genoeg beloftes gehoord en willen nu actie zien!
Dit is het eerste deel in ons dossier misstanden in Vlaamse varkensslachthuizen.
Animal Rights kreeg in het kader van de wetgeving betreffende openbaarheid van bestuur de informatieformulieren met dierenwelzijnsinbreuken in handen van alle varkensslachthuizen in Vlaanderen van 2019 tot eind 2023. In totaal gaat het om 28 rapporten uit varkensslachthuizen. Dit is het eerste deel in dit slachthuisonderzoek.
Twee jaar na ‘Tielt’
Twee jaar na ‘Tielt’ toonde Animal Rights dat ook bij slachthuis Van Hoornweder in Torhout varkens in het broeibad verdronken. De varkens ontwaken weer na verdoving, leven zelfs nog nadat hun hals is doorstoken, komen schreeuwend bij, ondersteboven-hangend aan een ketting in de slachtlijn, en verdrinken nog altijd levend in het broeibad.
Animal Rights toonde het in beelden en via de inspectierapporten. Twee jaar na Tielt, op 30 januari 2019, tekent een inspecteur bij Van Hoornweder op: “Om 14h39 stel ik vast dat een zeug terug bij bewustzijn komt (oogleden open, hangt te trekken aan de ketting) net voor ze de broeibak in gaat. Op dat moment was geen personeelslid aanwezig om in te grijpen.”
Vier en een half jaar na ‘Tielt’
Ook bij het inmiddels failliete slachthuis Porc Meat uit Zele verdwenen varkens levend in het broeibad. Vier en een half jaar na ‘Tielt’, op 9 oktober 2021, noteert een inspecteur in een rapport: “Zeug wordt onvoldoende elektrisch bij verdoofd na CO2 verdoving. Werknemer ziet niet dat zeug onvoldoende verdoofd is en grijpt pas in na opmerking collega, verdoofd elektrisch maar controleert niet of dit voldoende id, zeug wordt onvoldoend verdoofd opgetakeld en gestoken. Gelijktijdig zeug bij volle bewustzijn in waterbad, achteraf blijkt deze niet gestoken te zijn door nieuw personeelslid.”
Onderstaande beelden waren bij het rapport gevoegd.
Vijf en een half jaar na ‘Tielt’
Vijf en een half jaar na ‘Tielt’ is er nog steeds niets veranderd. Animal Rights vroeg recent de inspectierapporten van de dienst Dierenwelzijn in Vlaamse slachthuizen op. Ook deze bevatten alweer een video-opname van een varken dat op een verschrikkelijke manier crepeert in een broeibad. Het gaat om een melding van 10 augustus 2022. De dienst Dierenwelzijn weigert te vertellen om welk slachthuis het gaat, hoewel deze informatie in andere rapporten wel wordt vrijgegeven. ” Wij melden u dat wij niet op uw vraag kunnen ingaan de naam van het slachthuis mee te delen. Dit gebeurde na de afweging van het belang van het openbaar maken van deze informatie versus het belang van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer.”
Animal Rights vraagt zich af waarom precies dit slachthuis dan anoniem moet blijven?
Zeven jaar na ‘Tielt’
Inmiddels leven we zeven jaar na het maken van de beelden uit ‘Tielt’. Zoals uit het antwoord van de dienst Dierenwelzijn en recente rechterlijke uitspraken blijkt, weegt het recht op privacy van de slachthuizen die dieren mishandelen en hun medewerkers nog altijd zwaarder door dan het leed dat de dieren wordt berokkend. Zo kunnen slachthuizen zich blijven verstoppen achter hun ondoorzichtige muren en consumenten laten geloven dat zij dieren op een liefdevolle manier van kant maken. Gestraft worden de slachthuizen bijna nooit. In verreweg de meeste documenten die Animal Rights kon inkijken, blijft het bij waarschuwingen zonder dat het ooit tot boetes komt.
Een eerste stap is transparantie. Animal Rights wil dat de namen van deze slachthuizen bekend gemaakt worden, zodat de supermarkten er hun handen vanaf kunnen trekken.
Het is genoeg geweest. We krijgen al jaren beloftes, maar de ellende stopt niet. We verwachten van de overheid dat ze harder op gaat treden via boetes, gevangenisstraffen en het intrekken van licenties.
De verschrikkelijke verdrinkingsdood van een onverdoofde, ongekeelde zeug in een heet broeibad
Animal Rights kreeg in het kader van de wetgeving betreffende openbaarheid van bestuur de informatieformulieren met dierenwelzijnsinbreuken in handen van alle varkensslachthuizen in Vlaanderen van 2019 tot eind 2023. In totaal gaat het om 42 rapporten uit varkensslachthuizen. Dit is het tweede deel in dit slachthuisonderzoek.
Het gaat hier om documenten van de inspecteurs van de dienst Dierenwelzijn in Vlaanderen. Zij bezoeken met enige regelmaat slachthuizen aangekondigd én onaangekondigd, maar zijn niet zoals het Federaal Agentschap voor Voedselveiligheid (FAVV) permanent aanwezig op de slachtvloer. Het FAVV speelt geconstateerde misstanden wel door aan Dierenwelzijn. Wat we zien is dus het topje van de ijsberg qua misstanden in slachthuizen. Mishandelingen moeten eerst door een inspecteur geconstateerd worden. Slachthuismedewerkers moeten wel heel dom zijn om hun misdaden voor de ogen van een inspecteur uit te voeren en die moet het dan ook nog de moeite waard vinden om het bijbehorende papierwerk te verrichten.
In totaal werden er in de periode 2019-2023 26 rapporten opgemaakt in varkensslachthuizen. Zeven daarvan zijn gericht aan Porc Meat Zele, meer dan een kwart van het totaal! Animal Rights waarschuwde de afgelopen jaren meermaals voor dit slachthuis. Zo filmde Animal Rights in de zomers hittestress bij varkens wachtend in de stalen vrachtwagens voor het slachthuis. We filmden hoe dode zeugen werden aangevoerd en respectloos van het losplatform werden gegooid. 1 We filmden bij Porc Meat het barbaarse ‘klopmerken’. En we filmden hoe tientallen afkeur-karkassen in afvalcontainers werden gedumpt.
Het horrorslachthuis is inmiddels failliet. Dat is op zichzelf natuurlijk een uitstekende uitkomst, maar niemand werd ooit gestraft voor de mishandelingen die de dieren werden aangedaan. Gerechtigheid voor de dieren is er niet gekomen.
Zeugen overleven het transport naar Porc Meat Zele niet
Extreem dierenleed
Wat we lezen in de rapporten is erg verontrustend. Het is onbegrijpelijk dat het slachthuis hiermee weg is gekomen. Er worden kreupele dieren aangevoerd, of dieren raken gewond in het slachthuis zelf en krijgen vervolgens geen verzorging. Dieren van verschillende leeftijdscategorieën worden niet gescheiden. De CO2-verdoving werkt niet, vervolgens de elektrische back-up ook niet, varkens ontsnappen, glijden uit en lopen botbreuken op. Zeugen worden onvoldoende verdoofd, vervolgens niet gecontroleerd, worden onverdoofd gestoken (de keel doorgesneden), of belanden bij volle bewustzijn in het hete broeibad (zie de video).
We laten de rapporten voor zich spreken:
14/12/2020
“Mestvarken komt met poot vast te zitten in afvoerput thv drijfgang. Deksel ligt los en sluit niet goed af. Kan leiden tot verwonding bij de varkens.”
14/12/2020
“3 zeugen aanwezig tussen mestvarkens in wachtruimte. Dieren van verschillende leeftijdscategorie niet gescheiden van elkaar (zeug – mestvarken)”
14/12/2020
“Voor aanvang slachten 1 mestvarken thv de loskade afgezonderd welke niet zelfstandig kan lopen en moeilijke ademhaling vertoont. 5u15 dier overleden. Gelost 0.30u.”
Het varken is afkomstig uit Frankrijk en wordt post mortem afgekeurd.
De verspilling: afkeur karkassen worden in een afvalcontainer geladen
10/12/2020
“Voor aanvang slacht 1 zeug welke niet zelfstandig kan lopen, deze ligt tussen de mestvarkens in de wachtruimte en heeft over het gehele lichaam huidletsels tgv trauma (bijten, trappen).”
Op 9 april 2021 wordt een ‘aanvankelijk proces-verbaal van vaststelling van overtreding’ opgemaakt voor deze overtreding en de laatste van 14/12.
06/07/2021
“4 zeugen mank 3 poten, geen steunname en pathologisch letsel. Klopnr FR33VHY en FR29NU1 [Franse varkens]. Geslachtsrijpe beer niet gescheiden van zeugen in de wachtruimte, samen gelost. 1 zeug exungulatie [loslaten de klauw aan de basis].”
10/08/2021
“CO2 carroussel defect, elektrische backup niet OK: elektrische bedwelming geeft 2 a 3 tal maal per uur storing waardoor deze uitvalt en het varken onvoldoende verdoofd is, dier blijft onvoldoende verdoofd liggen tot er terug elektriciteit is of wordt opgetakeld en geslacht. Regelmatig springen er mestvarkens voorbij de backup tot in de opvangbak van de CO2 carroussel waar ze uitglijden en elektrisch verdoofd worden door de AWO. AWO verdooft eveneens varkens bij welke ervoor onvoldoende verdoofd zijn en in de opvangbak getakeld worden. Echter wanneer er een varken doorspringt, wordt deze verdoofd door de AWO en is de vorige getakelde soms onvoldoende verdoofd wegens geen bijverdoving en verder lopen slachtlijn, wordt opgetakeld en geschoten. Collega’s FAVV melden eveneens tal van fracturen op de karkassen. Na contact Dierenwelzijn en terugkomen DMO thv verdoving, bevinden er zich 6 varkens in de opvangbak ipv 1 per 1 (takel), deze zijn allen in de opvangbak gesprongen en aldaar onvoldoende verdoofd aangezien ze er op hetzelfde moment inkomen en men moet ingrijpen daar ze er anders uitspringen (zie foto: allen bewegen nog met de poten na verdoving). Na overleg met Dierenwelzijn en blijvende problemen, slachtproces stilgelegd tot CO2 carroussel hersteld is.”
Het wrede ‘klopmerken’ bij Porc Meat Zele
09/10/2021
“Zeug wordt onvoldoende elektrisch bij verdoofd na CO2 verdoving. Werknemer ziet niet dat zeug onvoldoende verdoofd is en grijpt pas in na opmerking collega, verdoofd elektrisch maar controleert niet of dit voldoende id, zeug wordt onvoldoend verdoofd opgetakeld en gestoken. Gelijktijdig zeug bij volle bewustzijn in waterbad, achteraf blijkt deze niet gestoken te zijn door nieuw personeelslid.”
Deze dieren waren niet-transportwaardig
Deze dieren waren niet-transportwaardig
Deze dieren waren niet-transportwaardig
Deze dieren waren niet-transportwaardig
Deze dieren waren niet-transportwaardig
Toezichthouder staat erbij en kijkt ernaar
Porc Meat beschikte al over een Animal Welfare Officer (AWO). Een maatregel die door Ben Weyts en de slachthuizen zelf naar voren werd geschoven als oplossing voor de structurele misstanden die Animal Rights aan het licht blijft brengen. Bij Porc Meat ging het toch nog grondig mis, ondanks de aanwezigheid van de AOW. Een interne ‘waakhond’ is niet meer dan ‘welfare-washing’, het slachten blijft even gruwelijk als altijd.
Faillissement
Op 23 december 2021 is Porc Meat Zele te Zele (Oost-Vlaanderen) door de rechtbank in Gent failliet verklaard. Vanaf 8 maart 2022 werd de inboedel van het slachthuis geveild.
Het is een goede zaak dat dit slachthuis voorgoed verdwenen is. Animal Rights vindt het, echter, onbegrijpelijk dat de inspectiediensten het slachthuis niet zelf hebben gesloten, maar dat hiervoor een faillissement nodig was. Er was aanleiding genoeg gezien de informatieformulieren, de beelden en de eerdere waarschuwingen van Animal Rights. Animal Rights wil dat er sneller wordt opgetreden bij misstanden en slachthuizen subiet kunnen worden gesloten.
Animal Rights wil dat de dienst Dierenwelzijn onderzoekt of de verantwoordelijken voor de misstanden bij Porc Meat alsnog gestraft kunnen worden.
Hittestress: Varkens wachtend in de hitte bij slachthuis Porc Meat Zele
Is bestraffen nog mogelijk? Wie zit er achter Porc Meat?
Voormalig zaakvoerder van Porc Meat, Laurent Dehennin, heeft nog altijd een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BVBA) gevestigd op het voormalige slachthuisadres Baaikensstraat 2 te Zele, genaamd PORC SIDES. Via naamloze vennootschap D-Trade & Invest N.V., gevestigd in Sint-Lievens-Houtem, is de familie Dehennin ook gelinkt aan Vleeshandel Walter Fonck in Bavegem.
Bruno en Walter Dehennin kregen in 2004 een gevangenisstraf van drie jaar, waarvan twee jaar met uitstel, en een boete van 4.957 euro opgelegd voor jarenlange vleesfraude. Tussen 1995 en 2001 werd in het bedrijf stelselmatig met vlees geknoeid. Zo werden systematisch etiketten van de invries- of houdbaarheidsdatum losgeweekt en vervangen door nieuwe etiketten. Bedorven en beschimmeld vlees werd letterlijk weer witgewassen. Om het bederf te maskeren ging het vlees in een sodabad en werd het zelfs met een hogedrukreiniger afgespoten. Het vlees werd dan weer in de voedselketen gebracht. De zaakvoerders moesten zich ook verantwoorden voor het vervalsen van dioxinevlees om onterecht overheidssubsidies te kunnen op zak steken. 2
Bruno en Wouter zijn samen met Laurent mede-bestuurders van weer een andere naamloze vennootschap, DISTRIMMO, gevestigd op hetzelfde adres als D-Trade & Invest.
Animal Rights vzw stelt al sinds haar oprichting de praktijken van de Belgische vleesindustrie aan de kaak. Denk daarbij aan de (undercover)beelden uit de slachthuizen van Tielt, Izegem, Hasselt, Torhout, Kruishoutem en Zele. Animal Rights vroeg de Afdeling Dierenwelzijn en het Federaal Agentschap voor de veiligheid van de voedselketen (FAVV) verscheidene keren om inspectierapporten opgesteld bij de verschillende slachthuizen. De conclusie uit dit onderzoeksdossier is dat er niets veranderd is in al die jaren van openbaringen. Veeboeren, transporteurs en slachthuizen blijven dieren in iedere schakel van de keten mishandelen. Humane veehouderij en slacht bestaat niet.
Ryckaert en Moerbeko tijdelijk gesloten
In de informatieformulieren van de inspectie Dierenwelzijn springt slachthuis Ryckaert er al meteen uit door de eindeloze stroom overtredingen: de elektrische veedrijvers worden continu misbruikt. Dieren hebben geen water in de wachtruimtes. De verdoving werkt niet en personeel weet vervolgens niet wat te doen of is niet ter plaatse. Kreupele dieren worden achtergelaten in de wachtruimten, een ander wacht onnodig lang in de fixatiebox. Een varken ligt dood in de stal en een varken loopt op de oprit, zonder dat iemand dit opmerkt. Er worden niet-transportwaardige dieren aangevoerd die ook niet worden opgemerkt. Varkens ontsnappen en bereiken de openbare weg. Het slachthuis werd slechts vier weken gesloten ondanks deze zeer ernstige misstanden.
Ook slachthuis Moerbeko werd tijdelijk gesloten. Wat de opgevraagde rapporten vooral laten zien is dat Moerbeko jarenlang een ‘magneet’ is geweest voor Nederlandse, maar ook Belgische, Franse en Luxemburgse veehandelaren, die een geschikte plek zochten om hun ‘wrakke’ vee te dumpen.
Noordvlees en Van Landschoot
Op 5 juli 2023 ontvangt slachthuis Noordvlees – Van Gool in Kalmthout een waarschuwingsbrief van de afdeling Dierenwelzijn van de Vlaamse overheid voor het op 19 juni 2023 laten vervoeren van een niet-transportwaardig varken naar het slachthuis. Uit het rapport blijkt al snel dat het wel vaker misgaat bij Noordvlees.
Bij Slachthuis Westvlees in Westrozebeke worden varkens die weigeren naar hun executie te lopen, aan de poten en oren voortgetrokken. Ook hier wordt de elektrische veedrijver keer op keer misbruikt als martelinstrument. Verder kunnen varkens in dit slachthuis aan de verdoving ontsnappen en vervolgens van een trap afvallen.
Porc Meat werd nooit bestraft voor dierenmishandeling
Donderdag 11 januari 2024 was de laatste dag om een zienswijze in te dienen bij de gemeenteraad van Deurne over het ontwerpbestemmingsplan voor het slangengif-konijnen-laboratorium dat aan Riet 3 in Deurne moet komen. Ook dierenrechtenorganisatie Animal Rights heeft een dergelijke zienswijze op de post gedaan.
Deze gaat vooral over de onduidelijkheden die dit project omgeven en daarbij in de eerste plaats over de ‘status’ die het bedrijf zal krijgen; is het nu een konijnenhouderij of een dierproefcentrum?
Het ontwerpbestemmingsplan heeft het over “de oprichting van een onderzoekscentrum voor de productie van antiserum tegen slangengif en diagnostische teststrips.” De natuurvergunning is echter al eerder afgegeven “voor de oprichting van een konijnenhouderij”.
Veehouderij?
In de beantwoording van raadsvragen op 21 februari 2019 werd ook gesteld: “De bedrijfsvoering is het meest vergelijkbaar met een konijnenhouderij waar vlees geproduceerd wordt. Een dergelijk bedrijf is passend binnen een agrarische bestemming (in het buitengebied).” En: “De konijnenstal voor maximaal 400 konijnen is grotendeels bepalend voor de bedrijfsvoering. Hoewel in eerste instantie de nadruk ligt op onderzoek, zal uiteindelijk de productie van antiserum de bedrijfsvoering bepalen. Het laboratorium heeft hierin een ondersteunende functie.” Het bedrijf werd dus gepresenteerd als een konijnenhouderij waar in plaats van vlees, bloed (met antistoffen) wordt ‘geoogst’.
De documenten van het ontwerpbestemmingsplan maken niet duidelijk hoe de dieren gehouden zullen worden in Deurne. De toelichtingstekst spreekt nu over groepshuisvesting, maar de tekeningen in dezelfde toelichting vertellen een ander verhaal: “480 kooien / 400 bezet”. Eenzame opsluiting wordt in de reguliere konijnenhouderij stap voor stap verboden. Dit houdt in dat het nieuwe bedrijf aan Riet 3 op dit moment al niet meer passend is binnen de tijdgeest. Het is daardoor ook maar zeer de vraag of dit project nog wel passend is binnen de goede ruimtelijke ordening.
Dierproefcentrum?
In de hierboven genoemde beantwoording van raadsvragen werd gesteld: “Er worden geen dierproeven uitgevoerd op de konijnen.” Daar blijkt de verantwoordelijke wethouder nu niet meer in te geloven. “Als mens ben ik zoveel mogelijk tegen het gebruik van proefdieren, in de meeste gevallen zijn er ook alternatieven. Om deze reden heb ik in het college tegen dit initiatief gestemd”, zegt wethouder Marinus Biemans op 12 september tegen de pers; en: ”Als mens ben ik tegen het gebruik van proefdieren.”12 Ook Berry van Waayenburg van VVD Deurne heeft het in de pers over dierproeven: “Niemand wil dat er proeven met dieren worden gedaan, er komen gelukkig steeds meer andere oplossingen.”
Ook de (nieuwe) aanduiding ‘onderzoekscentrum’ wijst op dierproeven. Maar nergens in de toelichting bij het ontwerpbestemmingsplan komt het woord ‘dierproeven’ voor. Alleen al vanwege de verwarring die er ook in het college en de raad van Deurne blijkt te zijn, zou moeten worden onderbouwd waarom dit project wel of geen dierproefcentrum en/of veehouderij is. Zolang daar geen duidelijkheid over is, is het ontwerpbestemmingsplan prematuur, onvolledig en onzorgvuldig.
Nog meer vragen
Er zijn natuurlijk nog veel meer onduidelijkheden en vragen: Hoeveel konijnen worden jaarlijks door dit bedrijf ‘verwerkt’/gedood? Moeten de konijnen wel dood voor het ‘oogsten’ van het serum? Waar komen de konijnen vandaan? Is het een speciale soort? Worden er ook slangen gehuisvest/gemolken? Zo niet, waar komt het gif dan vandaan? Van welke slangen soorten? Waar gaat het antiserum naar toe? Wie is de afnemer? Waar en door wie moet het worden gebruikt? Waarom wordt de anterieure overeenkomst geheim gehouden? Is er een vergunning aangevraagd bij de Centrale Commissie Dierproeven? Hoe gaat het slachtproces er uit zien? Wie wordt de controlerende instantie?
Redelijk doel – Nee, tenzij
Het verbod op dierenmishandeling staat in artikel 2.1 Wet dieren en luidt: “Het is verboden om zonder redelijk doel of met overschrijding van hetgeen ter bereiking van zodanig doel toelaatbaar is, bij een dier pijn of letsel te veroorzaken dan wel de gezondheid of het welzijn van het dier te benadelen.” Een slangengiflab in een land zonder gevaarlijke, giftige slangen, waar een paar keer per jaar behoefte is aan antigif voor mensen die er zelf voor kiezen om gevaarlijke exotische dieren te houden, is geen redelijk doel. In Nederland dieren misbruiken voor de export van antiserum is eveneens niet als een redelijk doel te kwalificeren.
In het geval van dierproeven is de noodzaak ervan een eerste vereiste; die is er niet, zoals hierboven betoogd. Ook de dierproeven industrie kent een “nee, tenzij…”-principe. Dierproeven zijn niet toegestaan behalve als er geen volwaardig alternatief beschikbaar is. Er is een alternatief voor antiserum, al is Animal Rights daar natuurlijk geen voorstander van, en dat is het gebruik van paarden. Deze hoeven niet te worden gedood voor het aftappen van bloed. Maar veel belangrijker: er kan ook zonder het gebruik van dieren antigif worden geproduceerd via stamcelonderzoek en genoomkartering en dat onderzoek is onder andere in Nederland gedaan: 34 Dit soort innovatief onderzoek zou veel beter in de in de toelichting aangehaalde ‘Brainport-regio’ passen als het onderliggende project.
Daarnaast zijn er in dierproevenland zo’n 3 tot 5 V-principes met betrekking tot dierproeven. Het streven is naar het Vervangen van dierproeven door andere onderzoeksmethodes, het Verminderen van het aantal proefdieren, het Verfijnen van de proeven voor minder ongerief of lijden en voor een beter dierenwelzijn, en Verantwoord en Verantwoordelijk omgaan met dieren. Een slangengiflab waar konijnen routinematig worden gebruikt en afgemaakt voor geldelijk gewin, voldoet aan geen van deze principes.
Slotsom
Er zijn te veel vragen over dit project. Vragen die het college en de raad zelf hadden moeten stellen. Een enkeling heeft die vragen ook gesteld, maar zover Animal Rights weet, zijn deze onbeantwoord gebleven. Noch als veehouderij, noch als dierproefcentrum is dit project verdedigbaar. Animal Rights kan zich dan ook niet verenigen met het ontwerpbestemmingsplan en verzoekt de gemeenteraad om geen verder medewerking te verleen aan de bouw van dit onderzoekscentrum/konijnenhouderij.
Animal Rights maakt graag gebruik van de aangeboden mogelijkheid om de zienswijze mondeling toe te lichten.
Updates
Op 25 januari 2024 deed de rechtbank Oost-Brabant in Den Bosch een tussenuitspraak over de natuurvergunning verleend door de provincie Noord-Brabant voor een konijnenfokkerij met ‘serumkonijnen’ in Deurne. 5 De rechtbank oordeelt:
Er is ten onrechte niet onderzocht of en in welke mate sprake is van stikstofdepositie in de bouwfase. Verder is er gerede twijfel over de juistheid van emissiefactoren, zo ook voor de voorgestelde chemische luchtwasser voor Riet 3. Verder kan het college niet inzichtelijk maken welke maatregelen worden genomen om dreigende achteruitgang van natuurwaarden in nabijgelegen Natura-2000 gebieden te voorkomen.
De provincie moet binnen twee weken beslissen of het gebruik maakt van de mogelijkheid om de gebreken in de verleende natuurvergunning binnen 8 weken te herstellen.
Dinsdag 6 februari lichte Animal Rights haar zienswijze in deze zaak toe bij de Hoorcommissie ruimtelijke plannen in het Huis voor de Samenleving op de Markt in Deurne.
Midden mei 2024 horen we bij navraag dat er voorlopig geen gemeentelijke procedure loopt, omdat eerst het provinciale traject wordt afgewacht. De provincie heeft van de rechter uitstel gekregen om de vergunning Wet natuurbescherming op een aantal punten te herstellen.
Op 25 oktober bericht de Deurne Media Groep 6 dat het onderzoekscentrum voor de productie van antiserum tegen slangengif op de Riet 3 in Deurne er voorlopig niet komt. Op 4 september deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State een uitspraak over combiluchtwassers, waarna Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant lieten weten tijdelijk geen besluiten te nemen op aanvragen voor natuurvergunningen met emissiearme stalsystemen.
Het bericht is gebaseerd op een raadsinformatiebrief van 16 oktober. Naar aanleiding van de 4 september-uitspraak heeft GS op 16 september 2024 aan de rechtbank laten weten op dit moment niet te kunnen voldoen aan de herstelopdracht.
Voor de realisatie van het laboratorium is een vergunning Wet natuurbescherming nodig, die door de provincie nu dus niet wordt gegeven. Daarmee liggen de voor de konijnen onheilspellende plannen nu voor onbepaalde tijd stil. Het is volgens gemeente Deurne niet de verwachting dat een nieuwe vergunning op korte termijn zal worden verleend. Zolang die er niet is, kan het bestemmingsplan voor Riet 3 in Deurne niet voor vaststelling worden voorgelegd aan de gemeenteraad.
Op 18 oktober wordt een ‘VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN’ 7 gepubliceerd bij de ‘Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (XIV) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2025’. Hierbij komen de volgende vragen en antwoorden voorbij: “Op hoeveel locaties wordt in Nederland antiserum voor slangengif gewonnen? Van welke dieren wordt daarvoor gebruik gemaakt? Om hoeveel dieren gaat het? Deze gegevens zijn niet bekend bij het ministerie van LVVN. Er zijn geen vergunningen voor het winnen van antiserum aangevraagd bij de Centrale Commissie Dierproeven. Kan de regering het proces van het winnen van antiserum voor slangengif omschrijven? Gegevens hierover zijn niet bekend bij het ministerie van LVVN.”
