Animal Rights en Bite Back waren deze maand bij een hoorzitting bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in Den Haag. De aanleiding was de strijd voor gerechtigheid voor olifant Buba. Overheidsinstanties weigeren om handhavend op te treden tegen het Nederlandse Circus Freiwald, de voormalige ‘eigenaren’ van het dier, en daar maken de stichtingen bezwaar tegen. Begin 2022 verkocht de familie Freiwald ‘hun’ Buba aan een dubieus attractiepark in Hongarije en dat is volgens Animal Rights en Bite Back niet alleen schandalig, maar ook in strijd met de wet.
De laatste circusolifant van Nederland
Buba was de laatste olifant in Nederland die door een circus werd meegesleept. Sinds 15 september 2015 geldt er in Nederland een verbod op wilde dieren in circussen, maar Circus Freiwald kreeg voor Buba een tijdelijke ontheffing. Buba mocht van het ministerie voorlopig meereizen op voorwaarde dat het circus zou meewerken aan opvang zodra een geschikte locatie zich aandiende. Dat gebeurde: Buba kon naar Elephant Haven in Frankrijk. Maar daar ging Buba nooit naartoe.
Politiek falen
De familie Freiwald weigerde mee te werken aan de verhuizing en de Tweede Kamer verzocht middels twee aangenomen moties in december 2020 de regering er zorg voor te dragen dat Buba bij haar ‘eigenaar’ kon blijven. Toenmalig Landbouwminister Schouten negeerde de eigen ambtenaren die haar afraadden om mee te gaan in het sentiment van de PVV- en CDA-moties, met Buba als slachtoffer. Schouten verleende Freiwald vervolgens een permanente ontheffing om Buba (en zebra Smiley) bij het circus te laten blijven. Er loopt nog steeds een beroepsprocedure tegen deze beslissing van Bite Back en Animal Rights.
Buba ‘verpatst’ aan park in Hongarije
Na alle voorwendselen over hoe belangrijk het was voor Buba om bij haar ‘circusfamilie’ in Nederland te blijven, waar een deel van de Tweede Kamer met open ogen intuinde, is de vrouwelijke Afrikaanse olifant aan een park in Hongarije ‘verpatst’. Buba werd begin 2022 verplaatst van Circus Freiwald naar het ‘Kimba Elefant Park’ in Töltéstava, Hongarije: een attractiepark waar wilde dieren gedwongen worden om publiek te vermaken met kunstjes.
“Mocht Buba nu wel weer gebruikt gaan worden voor optredens voor publiek, lijkt het me dat dit niet in belang van het dier is,” zegt Landbouwminister Staghouwer in april 2022 op de vraag of Buba wel moet worden gehuisvest in een park waar in 2020 twee olifanten door nalatigheid om het leven kwamen.
Krokodillentranen, want zowel RVO (verantwoordelijk voor CITES-certificering) als de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (verantwoordelijk voor de afgifte van het noodzakelijke gezondheidsverklaring), beide onderdeel van het Landbouwministerie, werkten waarschijnlijk actief mee aan het wegsluizen van Buba naar Hongarije.
Bezwaar
Animal Rights en Bite Back hebben zowel de RVO als NVWA gevraagd om handhavend op te treden. Zoals gebruikelijk werd dat in eerste instantie weggewuifd en waren de organisaties genoodzaakt tegen die beslissing bezwaar te maken.
Buba is verplaatst zonder een correct NVWA-gezondheidsverklaring (TRACES-certificaat). Verder is er sprake van overtreding van artikel 2 van het ontheffingsbesluit voor Buba: het voorschrift dat stelt dat de olifant niet mag worden ingezet of verplaatst voor optredens en tentoonstellingen door Buba of publiekseducatie met Buba in Nederland of het buitenland.
RVO beweert dat sprake is van een in Duitsland afgegeven certificaat dat toestemming geeft Buba binnen de lidstaten van de EU commercieel tentoon te stellen. Het gaat om een certificaat afgegeven op 18 oktober 1999, meer dan 20 jaar geleden, dat volgens huidige wetgeving maar drie jaar geldig is.
Handhaven
Uit gemakzucht geven de overheidsinstanties aan dat we het maar in Hongarije moeten proberen, omdat Buba daar nu eenmaal is, en dat ze zelf niet weten wat ze nu nog kunnen doen.
Animal Rights en Bite Back leggen in het bezwaar uit wat de overheidsinstanties moeten doen. Effectieve handhaving is bijvoorbeeld het opleggen van een ‘last onder dwangsom’ aan Freiwald: een verplichting aan Freiwald om Buba terug naar Nederland te halen binnen een bepaalde termijn op straffe van een dwangsom bij overschrijding van die termijn.
Morele verplichting
Tot slot geven de stichtingen de minister mee dat er een morele verplichting rust op de Nederlandse overheid, en daarmee op de verantwoordelijke minister, ten aanzien van Buba. Voormalig minister Schouten heeft Buba’s gang naar het olifanten sanctuary ‘Elephant Haven’ in Frankrijk geblokkeerd. Vervolgens is geen enkel toezicht gehouden op Buba’s locatie en verplaatsingen, ondanks dat de juridische inspanningen van de stichtingen reeds volop in gang waren gezet.
Wordt vervolgd
Animal Rights en Bite Back strijden door voor gerechtigheid. We eisen dat Buba terugkomt naar Nederland om van daaruit te verhuizen naar een permanente, olifantvriendelijke opvang zoals Elephant Haven in Frankrijk, een opvangcentrum dat is goedgekeurd door de ‘Global Federation of Animal Sanctuaries’.
De huidige vogelgriepepidemie is de ergste die Europa ooit heeft gekend. In Nederland alleen zijn er al meer dan zes miljoen dieren ‘geruimd’. De Europese Commissie (EC) staat vanaf 12 maart vaccineren tegen vogelgriep toe. Wel moet er dan eerst nog een effectief vaccin worden gevonden en toegelaten. Deze ontwikkeling is niet in het belang van de dieren of de volksgezondheid. Sterker nog: een vaccin kan risico’s op uitbraken zelfs vergroten. Animal Rights legt uit waarom.
Een vaccin tegen vogelgriep lijkt de ultieme oplossing voor de pluimveeindustrie om hun ‘business as usual’ te kunnen voortzetten. In Azië worden ze al lange tijd ingezet. De EU wilde tot voor kort niet dat pluimvee preventief werd gevaccineerd, omdat dat de export van kippenvlees bemoeilijkte. Omdat tests voor vogelgriep bij gevaccineerd pluimvee niet meer werken, mochten ingeënte kippen niet worden verhandeld binnen Europa.
Europa koos tot nu toe dus bewust voor het regelmatig vergassen van grote hoeveelheden kippen en andere vogels, puur vanwege het economische belang van de export.
Maar zo’n marker lost de overige problemen niet op. De meeste vaccinatieprogramma’s tegen het H9N2 – het meest voorkomende en schadelijkste laagpathogene vogelgriepvirus ter wereld – blijken weinig effectief tegen besmetting en overdracht in de praktijk, ondanks de positieve resultaten onder laboratoriumomstandigheden. Dat blijkt in januari 2023 uit onderzoek in China door Xue Pan van Wageningen University & Research.
Franse onderzoekers die op verzoek van de EC en de landbouwministers onderzoek doen naar vaccinatie van pluimvee komen ook tot de conclusie dat inenting de vogelgriepverspreiding niet stopt.
Volgens het Franse voedselveiligheidsbureau Anses is slechts een van de vijf vaccins die wereldwijd beschikbaar zijn tegen het HPAI-virus goedgekeurd voor kippen in de EU. Dat vaccin dateert echter uit 2006 en is sindsdien niet meer bijgewerkt. Daarom is bescherming tegen de huidige virusstammen onzeker. En het meest gevoelige pluimvee – kalkoenen en eenden – kan er niet mee ingeënt worden.4
Bovendien betekent vaccinatie niet dat een kip, eend of kalkoen niet ziek wordt. Onder gevaccineerde dieren kan een virus makkelijker sluimerend aanwezig zijn. Pluimvee kan ziek en besmettelijk zijn zonder dat de dieren symptomen vertonen of dat er sprake is van verhoogde sterfte.
De Nederlandse overheid houdt, logischerwijs, een slag om de arm: “Er is nog geen vaccin goedgekeurd voor de Europese markt waarvan bewezen is dat het werkt tegen het huidige vogelgriepvirus. Zo’n vaccin moet zowel de ziekteverschijnselen als de verspreiding van vogelgriep beperken. Als een vaccin alleen de ziekteverschijnselen beperkt, kan het virus zich onopgemerkt verspreiden.”5
En dat is ook de conclusie van AVINED, brancheorganisatie voor de pluimveehouderij: “Momenteel zijn er echter geen vaccins beschikbaar in Nederland en de EU die goed werken tegen de HPAI-virusstammen die we de afgelopen jaren hebben gevonden.” […] Er wordt elders op de wereld wel preventief gevaccineerd, maar de kwaliteit van de gebruikte vaccins laat te wensen over. Als pluimvee wordt gevaccineerd met een vaccin van onvoldoende kwaliteit, kan er virusmutatie en verspreiding plaatsvinden zonder dat dit wordt opgemerkt. Dit maakt de situatie alleen maar erger.”6
Wageningen University & Research meldt: “In Nederland is er slechts één commercieel vaccin beschikbaar en geregistreerd voor gebruik in pluimvee. Dit vaccin is gebaseerd op een laag pathogene aviaire influenza (LPAI) H5N2 stam uit 1986. Deze vaccinstam is niet verwant aan het huidige hoog pathogene aviaire influenza (HPAI) H5N8 virus en zal daarom naar verwachting onvoldoende bescherming bieden tegen infectie met dit virus.”
“In het buitenland zijn enkele andere commerciële vaccins beschikbaar tegen H5-virussen, maar geen van deze vaccins is ontwikkeld tegen het HPAI H5N8 virus [en] ook niet tegen het huidige H5N1 virus. Wanneer een vaccin wordt gebruikt dat pluimvee maar deels zou beschermen tegen vogelgriepinfectie, dan kan dit de infectie verbergen. Het virus kan zich dan ongemerkt verspreiden, waardoor de bestrijding van het virus juist moeilijker wordt.”
“In het laboratorium is aangetoond dat vaccinatie de transmissie van het HPAI virus kan voorkomen, als de vaccinstam en de uitbraakstam nauw verwant zijn. In de praktijk blijkt echter dat er te weinig antistoffen worden aanmaakt tegen het HPAI virus na een of twee vaccinaties. De ontwikkelde vaccins bleken in het veld dus niet effectief genoeg (R>1), en hebben de uitbraken in deze landen [in Azië, Egypte] niet kunnen stoppen.”7
Het wachten op en uitvoeren van vaccinaties vertraagt de afbouw en uitfasering van de pluimvee-industrie alleen maar. Zolang er zicht blijft op een ‘oplossing’ die ons in staat stelt om dieren te blijven exploiteren, zal die altijd prevaleren.
Afgezien van de bezwaren van de sector, de twijfelachtige werkingen van een vaccin en het risico op ongemerkte verspreiding van het virus, zijn er nog andere bezwaren. Zo is het vogelgriepvirus inmiddels wijdverspreid onder wilde vogels zoals kokmeeuwen.8 Ook wilde zoogdieren vallen ten prooi aan het virus.9 Hen kun je niet vaccineren.
Elke keer dat een virus ‘overspringt’, is er kans op mutatie. Als er uiteindelijk een werkend vaccin wordt gevonden en goedgekeurd is er geen enkele garantie dat het een lang leven beschoren is. Nieuwe mutaties, waar het vaccin geen vat op heeft, liggen dan al op de loer.
Bovendien is het vaccineren van vogels in de bio-industrie niets meer dan symptoombestrijding. Zolang we geen fundamentele veranderingen doorvoeren in de manier waarop we met dieren omgaan, zullen ziektes, en mogelijk voor de mens gevaarlijke zoönosen, de kop opsteken.
En ’ten slotte’ is er dan nog het immense dierenleed dat de intensieve pluimveehouderij aanricht. Daar zal geen vaccinatie verandering in kunnen brengen. Sterker nog: het wachten op en uitvoeren van vaccinaties vertraagt de afbouw en uitfasering van deze industrie alleen maar. Zolang er zicht blijft op een ‘oplossing’ die ons in staat stelt om dieren te blijven exploiteren, zal die altijd prevaleren.
FUNDAMENTELE OPLOSSING
Op dit moment loopt een onderzoek naar de effectiviteit van enkele vaccins tegen HPAI bij Wageningen Bioveterinary Research (WBVR), het nationaal referentielaboratorium voor HPAI. De resultaten werden, zo was de planning bij de aanvang, eind 2022 verwacht. Eind december gaf het WBVR aan dat de eerste uitkomsten van deze proef niet eerder dan in de loop van januari 2023 werden verwacht.10
17 Maart 2023 meldt de minister dat twee nieuwe vaccins tegen hoogpathogene vogelgriep effectief zijn gebleken in een eerste experimentele proef onder gecontroleerde omstandigheden. 11 De volgende stap is onderzoeken of de twee nieuwe vaccins ook effectief zijn in een praktijkomgeving. Daarvoor wordt een veldproef op enkele pluimveebedrijven voorbereid. Zoals hierboven aangegeven reageert een vaccin in de praktijk vaak anders dan in een lab: “Onder praktijkomstandigheden kan de effectiviteit van een vaccin mogelijk anders zijn dan onder gecontroleerde omstandigheden in een laboratorium. In een pluimveestal zijn bijvoorbeeld de huisvesting en het stalklimaat anders, worden de dieren tegen meer ziekten gevaccineerd en zijn er andere kiemen in de stal aanwezig die de effectiviteit van een vaccin zouden kunnen beïnvloeden.” Daarom wordt “in een tweede onderzoek nagegaan welke risico’s er zijn in het geval vaccinatie een suboptimaal effect heeft en het virus zich ongemerkt kan verspreiden. Als dat gebeurt, is dat een risico voor verdere verspreiding binnen een bedrijf en naar andere bedrijven.” De veldproef zal minimaal een jaar duren en de kandidaatvaccins zijn nog niet toegelaten in de Europese Unie; het wordt dus een langdurig traject.
Er zijn dus nog altijd geen toepasbare vaccins en zijn er grote bezwaren op het gebied van veiligheid en uitvoerbaarheid. Wat Animal Rights betreft is er maar één duurzame oplossing die dier en mens beschermt tegen de vogelgriep en alle andere ziektes die de pluimvee-industrie voortbrengt. Stop met het vullen van leeggekomen stallen na een ‘ruiming’. Op deze manier kunnen we vandaag nog beginnen met het afbouwen en uitfaseren van deze schadelijke industrie.
Wil je niet wachten tot de overheid actie onderneemt? Ook jij kunt vandaag nog bijdragen aan een diervriendelijke en gezonde wereld. Kies plantaardig!
Het wachten op en uitvoeren van vaccinaties vertraagt de afbouw en uitfasering van de pluimvee-industrie alleen maar. Zolang er zicht blijft op een ‘oplossing’ die ons in staat stelt om dieren te blijven exploiteren, zal die altijd prevaleren.
Het verzoek van Animal Rights om handhavend op te treden tegen een jager die met negen stokslagen een haas doodt, is afgewezen. De provincie Overijssel meent dat er geen sprake is van een overtreding. Animal Rights gaat bezwaar maken.
Zwakke argumenten
In november 2022 bracht Animal Rights beelden naar buiten van een jager die een aangeschoten haas met negen stokslagen om het leven brengt. De beelden waren gemaakt in Overijssel, door een oplettende voorbijganger. Animal Rights diende naar aanleiding van de video een handhavingsverzoek in bij de provincie.
Deze week ontving Animal Rights het definitieve besluit. De provincie Overijssel liet weten het handhavingsverzoek af te wijzen. Hier werden drie argumenten voor gegeven.
De eerste twee argumenten betreffen het wapen waarmee het dier is gedood. Een jager is wettelijk verplicht om een dier dat nog leeft nadat het geschoten is, uit het lijden te verlossen. Volgens de provincie was dat in dit geval niet mogelijk met het geweer, omdat het dier dan van ’te dicht bij’ geschoten zou moeten worden. Dit zou gevaarlijk kunnen zijn. Daarom zou de jager gebruik hebben gemaakt van een slagwapen. Het is weliswaar bij wet verboden om een slagwapen te gebruiken in het kader van de jacht, maar volgens de provincie heeft de jager in kwestie het slagwapen ná de jacht gebruikt en niet tijdens de jacht.
Het derde argument betreft de manier waarop de haas is gedood. De provincie beweert in het ontwerpbesluit, dat enige tijd vóór het definitieve besluit bekend werd gemaakt, dat de jager die op de beelden te zien is ‘onervaren’ was.
Wat Animal Rights betreft blijft geen van deze argumenten overeind staan. Het is volstrekt onduidelijk waarom het dier niet veilig uit zijn lijden verlost had kunnen worden met het geweer. Bovendien is het gebruik van een slagwapen verboden ‘in het kader van de jacht’ en dat is nu precies het kader waarin het slagwapen wél gebruikt is. Ten slotte is er geen enkele reden om aan te nemen waarom de jager in kwestie ‘onervaren’ zou zijn. Daar is geen bewijs voor en het zou bovendien ook niet uit moeten maken. Wie door rood licht rijdt, overtreedt de verkeersregels en krijgt een boete, ook als de bestuurder ‘onervaren’ is.
Animal Rights tekent bezwaar aan tegen de beslissing van de provincie. Wordt vervolgd!
HELP DE DIEREN
Help de dieren met een donatie. Juridische procedures kosten veel tijd en geld. Alleen samen kunnen we ons blijven inzetten voor dierenrechten!
Dierenmishandeling
Campagnecoördinator Anna Krijger reageert: “Het is triest dat de provincie Overijssel deze jager de hand boven het hoofd houdt. We zien duidelijk dat de haas achteloos en wel negen keer met een stok wordt geslagen. Dit heeft niets te maken met ‘uit het lijden verlossen’. Dit is dierenmishandeling.”
Advocaat Marco van Duijn vult aan: “Bij de plezierjacht mag geen slagwapen worden gebruikt, punt uit. Wie niet weet hoe je een slagwapen moet gebruiken moet bovendien met zijn tengels van zo’n ding afblijven.”
Nare beelden
Op de beelden is te zien hoe een aangeschoten haas hevig spartelend in een greppel in een weiland ligt. De jager pakt het dier vast en slaat het vier keer met een stok in de richting van het hoofd. Vervolgens tilt de jager de haas op en begint te lopen. De haas leeft nog steeds en spartelt hevig. Vervolgens slaat de jager de haas nog vijf keer met de stok in de richting van het hoofd. Dan lijkt de haas niet meer te bewegen.
Stalbranden zijn al jarenlang schering en inslag in de veehouderij. Animal Rights houdt sinds 2017 cijfers bij over het aantal stalbranden en hoeveel dieren er jaarlijks omkomen.
Harde conclusies OVV
In een rapport van maart 2021 kwam de Onderzoeksraad Voor de Veiligheid (OVV) met harde conclusies over de stalbranden epidemie in Nederland.
“Maatregelen hebben geen resultaat gehad, er zijn zelfs nauwelijks maatregelen voor bestaande stallen, de aanpak is te vrijblijvend, het ontbreekt aan urgentie en ook wet en regelgeving is gebrekkig en leidt soms zelfs tot verslechtering van brandveiligheid,” somde Animal Rights destijds de conclusies van de Onderzoeksraad op.
Aanbevelingen worden niet opgevolgd
Op 11 oktober 2023, tweeënhalf jaar later, signaleert de OVV dat haar aanbevelingen om stallen brandveiliger te maken grotendeels nog niet opgevolgd zijn. Ten opzichte van 2020 zijn er juist meer dieren omgekomen.
De urgentie om stalbranden te voorkomen ontbreekt regelmatig nog bij veehouders, ziet de onderzoeksraad. ”Veehouders gaan ervan uit dat een stalbrand hen niet overkomt en investeren daarom niet in brandveiligheid van hun stallen.” Het excuus voor de laksheid van de boeren is deze keer – voorspelbaar – onduidelijkheid over het stikstofbeleid.
De andere lakse partij, demissionair Landbouwminister Piet Adema, leurt ondertussen nog steeds (en slechts) met zijn verplichte elektra-keuring. ”Het doel is en blijft om vanaf 2026 een halvering van het aantal stalbranden te realiseren (ten opzichte van 2020).”
Animal Rights boeit het aantal branden een stuk minder dan het aantal individuen dat er bij omkomt….
1 januari Swartbroek (Limburg). 13 kippen zijn om het leven gekomen doordat smeulend vuurwerk een overkapping van een woning in brand zette. 1 1:01-01 Swartbroek
1 januari Ermelo (Gelderland). 6.000 eenden zijn gestikt of levend verbrand. Vermoedelijke oorzaak van de brand in de eendenstal is vuurwerk. Twee minderjarigen zijn door de politie aangehouden. 2 2: 01-01 Ermelo
5 januari Hoogwoud (Noord-Holland). 4 paarden zijn gestorven bij de brand op het agrarisch bedrijf. 3 3: 01-05 Hoogwoud
7 januari Halle (Gelderland). 3 kalfjes zijn om het leven gekomen. 4 kalfjes konden worden gered. 4 4: 01-07 Halle
8 februari Aalten (Gelderland). 6 kalveren zijn gestikt of levend verbrand, de rest is gered. 5 5: 02-08 Aalten
9 februari Vlagtwedde (Groningen). Geen slachtoffers bij de brand in de mestkelder. 6 6: 02-09 Vlagtwedde
20 februari Dronten (Flevoland). 10.000 leghennen zijn om het leven gekomen. 7 7: 02-20 Dronten
21 februari Lemmer (Friesland). Geen slachtoffers bij de brand in de trekker die oversloeg op de stal. 8 8: 02-21 Lemmer
1 maart Maassluis (Zuid-Holland). 40 schapen & 25 lammeren zijn omgekomen. De 5 paarden en een pasgeboren veulentje zijn bevrijd. 9 9: 03-01 Lemmer
2 maart Heeten (Overijssel). Geen slachtoffers tijdens de brand in de varkensstal. 3.800 biggen werden verplaatst en dus gered. 10 10: 03-02 Heeten
10 maart Lemelerveld (Overijssel). 3 konijnen zijn gestorven. 2 konijnen moesten aan de beademing en naar een opvang. Alle aanwezige kippen konden worden gered. 11 11: 03-10 Lemelerveld
15 maart Genemuiden (Overijssel). 8 kalveren zijn levend verbrand. 12 12: 03-15 Genemuiden
29 maart Jutrijp (Friesland). 2 pony’s dood door grote brand. 13 13: 03-29 Jutrijp
30 maart Ter Aar (Zuid-Holland). Geen slachtoffers tijdens brand in schapenschuur. 14 14: 03-30 Ter Aar
2 april Zuidwolde (Drenthe). In een schuur naast 2 kippenstallen is brand ontstaan. Er zijn geen slachtoffers. 15 15: 04-02 Zuidwolde
4 april Oldeholtpade (Friesland). Stalbrand bij een dierenkliniek kost het leven aan 2 veulens en een paard.16 16: 04-04 Oldeholtpade
5 april Sint-Oedenrode (Noord-Brabant). 9000 varkens komen om het leven bij grote brand.17 17: 04-05 Sint-Oedenrode
5 april Bergen op Zoom (Noord-Brabant). Op een manege woedt grote brand. Alle paarden zijn op tijd in veiligheid gebracht.18 18: 04-05 Bergen op Zoom
5 april Lucaswolde (Groningen). Bij-schuurtje vliegt in brand. Paarden in nabijgelegen schuur liepen geen gevaar.19 19: 04-05 Lucaswolde
6 april Ter Idzard (Friesland). Schuur met strobalen vliegt in brand. Geen slachtoffers.20 20: 04-06 Ter Idzard
19 april Landhorst (Noord-Brabant). Brand verwoest loods. Naastgelegen varkensstal vat geen vlam.21 21: 04-19 Landhorst
20 april Uitgeest (Noord-Holland). Geen slachtoffers. Tractor naast schuur vliegt in brand, maar slaat niet over. 22 22:04-20 Uitgeest
23 april Hillegom (Zuid-Holland). Geen slachtoffers. Verblijven van dieren op een hertenkamp aangestoken door jongeren. 23 23:04-23 Hillegom
30 april Lochem (Gelderland). Geen slachtoffers. Kortsluiting in ventilator bij een kippenschuur met 30.000 kippen. 24 24:04-30 Lochem
3 mei Bodegraven (Zuid-Holland). Geen slachtoffers. Stacaravan naast grote kippenschuur vat vlam. 25 25:05-03 Bodegraven
19 mei Glane (Overijssel). Geen slachtoffers. Naastgelegen schuur met zonnepanelen op het dak vat vlam. 26 26:05-19 Glane
23 mei Reusel (Noord-Brabant). 3000 varkens omgekomen in grote brand. 27 27:05-23 Reusel
26 mei Boxmeer (Noord-Brabant). Geen slachtoffers. Paardenstal vliegt in brand. 28 28:05-26 Boxmeer
4 juni Oudenhoorn (Zuid-Holland). Geen slachtoffers. Paardenstal grenzend aan de boerderij vliegt in brand. 29 29:06-04 Oudenhoorn
6 juni Beerta (Groningen). Volgens een eerste schatting zijn er 200 tot 300 varkens omgekomen. 30 30:06-06 Beerta
13 juni De Heurne (Gelderland). 10 kalfjes omgekomen bij stalbrand. 31 31:06-13 De Heurne
13 juni Eemnes (Noord-Holland). Hooibalen vliegen in brand bij paardenstal. Geen slachtoffers. 32 32:06-13 Eemnes
17 juni Hall (Gelderland). Schuur met hooibalen vat vlam. Geen slachtoffers. 33 33:06-17 Hall
19 juni Ophemert (Gelderland). Grote brand in loods bij melkveehouderij. Geen slachtoffers. 34 34:06-19 Ophemert
22 juni Haps (Noord-Brabant). Loods naast stal met kalveren brand af. Geen slachtoffers. 35 35:06-22 Haps
22 juni Egmond aan den Hoef (Noord-Holland). Geitenstal op zorgboerderij brand af. Geen slachtoffers. 36 36:06-22 Egmond aan den Hoef
24 juni Vorden (Gelderland). Voor zover bekend geen slachtoffers. 37 37:06-24 Vorden
24 juni Leidschendam (Zuid-Holland). Hooibalen vliegen in brand. Geen slachtoffers. 38 38:06-24 Leidschendam
25 juni Soest (Utrecht). Grote brand ontstaan in stapel pallets. Geen slachtoffers. 39 39:06-25 Soest
26 juni Groesbeek (Gelderland). Hooibrand bij manege. Geen slachtoffers. 40 40:06-26 Groesbeek
26 juni Nijbroek (Gelderland). Brand in stal met koeien. Geen slachtoffers. 41 41:06-26 Nijbroek
27 juni Lelystad (Flevoland). Geen slachtoffers. Paarden uit stal in veiligheid gebracht. 42 42:06-27 Lelystad
28 juni Oud-Gastel (Noord-Brabant). Brand in loods met hooi. Geen slachtoffers bij de paarden in de naastgelegen stal. 43 43:06-28 Oud-Gastel
30 juni De Knipe (Friesland). Brand in hooibalen naast een schuur. Geen slachtoffers. 44 44:06-30 De Knipe
1 juli Augsbuurt (Friesland). Brand in hooibalen bij een melkveehouderij. Geen slachtoffers. 45 45:07-01 Augsbuurt
2 juli Gilze (Noord-Brabant). Opslagloods volledig uitgebrand. Geen slachtoffers door de brand in de aangrenzende koeienstal. 46 46:07-02 Gilze
5 juli Warffum (Groningen). Brand in koeienstal. Onbekend of er slachtoffers zijn. 47 47:07-05 Warffum
5 juli Scheemda (Groningen). Grote hooibrand. Geen slachtoffers; kalveren op tijd in veiligheid gebracht. 48 48:07-05 Scheemda
5 juli Wijk en Aalburg (Noord-Brabant). Loods met hooi vat vlam. Geen slachtoffers door de brand in de aangrenzende koeienstal.49 49:07-05 Wijk en Aalburg
7 juli Rossum (Gelderland). 60 kalveren omgekomen.50 50:07-07 Rossum
7 juli Oss (Noord-Brabant). Hooibrand in loods. Geen slachtoffers. Stieren zijn geëvacueerd, geiten zijn niet in gevaar geweest.51 51:07-07 Oss
8 juli Gellicum (Gelderland). Brand bij zorgboerderij. Geen slachtoffers.52 52:07-08 Gellicum
9 juli Aalten (Gelderland). Ruim 400 varkens omgekomen.53 53:07-09 Aalten
10 juli Sexbierum (Friesland). Geen slachtoffers. Hooibalen onder kapschuur van een melkveehouderij vatten vlam.54 54:07-10 Sexbierum
10 juli Meteren (Gelderland). Geen slachtoffers. Hooi vliegt in brand in loods. Stieren in veiligheid gebracht.55 55:07-10 Meteren
11 juli Nijmegen (Gelderland). Het is onduidelijk of de 40 konijnen de brand hebben overleefd. 56 56:07-11 Nijmegen
15 juli Bakel (Noord-Brabant). Schuur met stro afgebrand. Geen slachtoffers. 57 57:07-15 Bakel
15 juli Loosdrecht (Noord-Holland). Brand in hooiopslag. Geen slachtoffers. 58 58:07-15 Loosdrecht
16 juli Ysselsteyn (Limburg). Brand in loods met machines. Geen slachtoffers onder de dieren. 59 59:07-16 Ysselsteyn
17 juli Schoorl (Noord-Holland). Grote brand in manege. Een paar paarden zijn gewond geraakt. 60 60:07-17 Schoorl
21 juli Alphen aan den Rijn (Zuid-Holland). Grote brand in woongedeelte van zorgboerderij. Geen slachtoffers bij de dieren. 61 61:07-21 Alphen aan den Rijn
21 juli Zundert (Noord-Brabant). Grote hooibrand bij veehouderij. Geen slachtoffers. 62 62:07-21 Zundert
23 juli Zeeland (Noord-Brabant). Hooiopslag in brand. Geen slachtoffers. 63 63:07-23 Zeeland
25 juli De Punt (Drenthe). Hooischuur in brand. Geen slachtoffers. 64 64:07-25 De Punt
28 juli Barneveld (Gelderland). Hooischuur in brand. Voor zover bekend geen slachtoffers. 65 65:07-28 Barneveld
3 augustus Sprang-Capelle (Noord-Brabant). Brand op boerenerf. Voor zover bekend geen slachtoffers. 66 66:08-03 Sprang-Capelle
19 augustus Olst (Overijssel). Hooibroei. Geen slachtoffers. 67 67:08-19 Olst
22 augustus Dronryp (Friesland). Paardenstal brandt uit. Geen slachtoffers. 68 68:08-22 Dronryp
24 augustus Deurne (Noord-Brabant). Geen slachtoffers. 40 kalveren op tijd in veiligheid gebracht. 69 69:08-24 Deurne
1 september Tolbert (Groningen). Geen slachtoffers. Koeien ternauwernood in veiligheid gebracht. 70 70:09-01 Tolbert
3 september Hem (Friesland). Geen slachtoffers. Rookontwikkeling door afvalverbranding achter de stal. 71 71:09-03 Hem
4 september Kootwijkerbroek (Gelderland). Geen slachtoffers. Kalverschuur was op het moment van de brand leegstaand. 72 72:09-04 Kootwijkerbroek
11 september Oss (Noord-Brabant). Geen slachtoffers. Brand vond plaats in de hooischuur. Naastgelegen stal bleef bespaard. 73 73:09-11 Oss
12 september Montfort (Limburg). Geen slachtoffers. Brandlucht ontstaan door blikseminslag in meterkast, verder geen gevolgen. 74 74:09-12 Montfort
15 september Ruurlo (Gelderland). Geen slachtoffers. Brand vond plaats in een naastgelegen opslagschuur. Stal bleef bespaard. 75 75:09-15 Ruurlo
19 september Zoeterwoude (Zuid-Holland). Geen slachtoffers. Hooi vat vlam. 76 76:09-16 Zoeterwoude
25 september Noordbeemster (Noord-Holland). Geen slachtoffers. Koeien werden op tijd in veiligheid gebracht. 77 77:09-25 Noordbeemster
25 september Vorden (Gelderland). Geen slachtoffers. Hooi vat vlam. 78 78:09-25 Vorden
1 oktober Texel (Noord-Holland). Geen slachtoffers. Hooi vat vlam. 79 79:10-01 Texel
10 oktober Eelde (Drenthe). Geen slachtoffers. Hooi vat vlam. 80 80:10-10 Eelde
14 oktober Boazum (Friesland). Geen slachtoffers. Woonhuis vat vlam. De dieren in de naastgelegen stal zijn op tijd in veiligheid gebracht. 81 81:10-14 Boazum
17 oktober Zuidoostbeemster (Noord-Holland). Voor zover bekend geen slachtoffers. In ieder geval 300 koeien in veiligheid gebracht. 82 82:10-17 Zuidoostbeemster
24 oktober Westerhaar (Overijssel). Voor zover bekend geen slachtoffers. In de stal waren ongeveer 25 koeien aanwezig. 83 83:10-24 Westerhaar
28 oktober Lith (Noord-Brabant). Voor zover bekend geen doden. “5 of minder” varkens zijn gewond geraakt. 84 84:10-28 Lith
2 november Kampen (Overijssel). Geen slachtoffers. Koeien op tijd uit de stal gehaald. 85 85:11-02 Kampen
3 november Roosteren (Limburg). Geen slachtoffers. Koeien op tijd uit de stal gehaald. 86 86:11-03 Roosteren
6 november Siebengewald (Limburg). Geen slachtoffers. Geiten op tijd uit de stal gehaald. 87 87:11-06 Siebengewald
7 november Ambt Delden (Overijssel). “Minder dan 10 kalveren” kwamen om het leven. 88 88:11-06 Ambt Delden
14 november Alphen aan den Rijn (Zuid-Holland). Geen slachtoffers. Koeien op tijd uit de stal gehaald. 89 89:11-14 Alphen aan den Rijn
15 november Delfgauw (Zuid-Holland). Voor zover bekend geen slachtoffers. Naastgelegen koeienstal is gespaard gebleven. 90 90:11-15 Delfgauw
2 december Groenekan (Utrecht). Geen slachtoffers. Loods in brand, naastgelegen koeienstal is gespaard gebleven. 91 91:12-02 Groenekan
5 december Wilp (Gelderland). Geen slachtoffers. Varkens stonden in een ander gedeelte van de stal. 92 92:12-05 Wilp
7 december Beemte Broekland (Gelderland). Geen slachtoffers. Dieren op tijd uit de stal gehaald. 93 93:12-07 Beemte Broekland
9 december Waarde (Zeeland). Geen slachtoffers. Brand ontstaan in “boerenschuur”. 94 94:12-09 Waarde
Zie ook: [stalbranden in België.](https://www.animalrights.nl/stalbranden-belgi%C3%AB-2023)
Vanaf 1 januari 2024 mag er niet meer worden gefokt met de herten van hertenkampen en kinderboerderijen. Minister Adema van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) wil dat hertenkampen uit Nederland verdwijnen. Zijn besluit kon op flinke maatschappelijke verontwaardiging rekenen: wat is er eigenlijk mis met zo’n hertenkamp? Animal Rights legt het uit.
De minister van LNV zei in een debat in de Tweede Kamer dat hij zich kan voorstellen dat veel mensen het jammer vinden dat hertenkampen in de toekomst ophouden te bestaan, maar hij vindt dat het ‘dierenwelzijn voor moet gaan’. Er mag vanaf 1 januari 2024 niet meer worden gefokt met herten in hertenkampen en kinderboerderijen. Hertenkampen worden dus uitgefaseerd. De dieren komen niet op de zogenaamde positieflijst met dieren die als hobby- of huisdier gehouden mogen worden.1
De positieflijst is opgesteld op advies van een groep onafhankelijke wetenschappers. Zij hebben een groot aantal zoogdiersoorten die in Nederland gehouden worden beoordeeld op risicofactoren. Naast het dierenwelzijn is daarbij gekeken naar de risico’s op letsel bij mensen veroorzaakt door de dieren en hoe groot de kans is dat ze ziektes overbrengen.2
Er zijn zo’n 250 hertenkampen in ons land. Adema heeft laten weten dat dam- en edelherten in velden en bossen moeten kunnen leven, en niet in een beperkte ruimte achter een hek moeten worden gehouden. “Dat hoort niet bij deze dieren”, vindt hij.2
Het is Animal Rights niet ontgaan dat er veel ophef is ontstaan omtrent het besluit van minister Adema om hertenkampen uit te faseren. De VVD, PVV, SGP en BBB lieten weten dat ze het niet eens zijn met het besluit. SGP-Kamerlid Bisschop vroeg zich af wat er mis is met hertenkampen. Hij wees erop dat herten al eeuwen in dit soort kampen worden gehouden en dat een hert dat daar wordt geboren iets heel anders is dan een hert dat in het wild is geboren. Volgens PVV-Kamerlid Graus hebben herten het in een hertenkamp zelfs vaak beter dan in de vrije natuur “waar stropers en jagers rondlopen en waar ze plastic vreten”.3
Aysis Plet, campagnecoördinator Ban de jacht, reageert: “Dat we iets al eeuwen hebben gedaan en het om die reden nog steeds moeten doen, is een klassieke drogreden. Bovendien snijdt ook het argument herten het in de vrije natuur minder goed hebben, geen hout. Het is de taak van de overheid om wilde dieren te beschermen tegen (illegale) jacht en vervuiling.”
Vanzelfsprekend verzetten ook beheerders van hertenkampen zich tegen het besluit. Er zijn al petities gestart om lokale hertenkampen te behouden. ‘De dieren hebben het toch goed in het kamp?’ Maar die redenering wordt juist door de minister weersproken. Ook het veelgehoorde argument dat een hertenkamp een fijne ontmoetingsplek is voor mensen, overtuigt niet. Plet: “Een park is ook een fijne ontmoetingsplek. We hoeven geen dieren op te sluiten in een kamp om met onze buurtbewoners in contact te komen. Dieren zijn niet op de wereld voor ons vermaak.”
Herten kunnen in hertenkampen weinig van hun natuurlijke gedrag vertonen. De dieren hebben minstens één of meerdere hectares aan grond nodig en deze ruimte krijgen ze vaak niet als ze in gevangenschap leven. Herten zijn schichtige dieren die behoefte hebben aan veel bomen en struikgewas, zodat ze zich terug kunnen trekken en zich beschermd kunnen voelen. In een hertenkamp kunnen ze dit niet of nauwelijks.4 Dit betekent dat de dieren dagelijks stress ervaren.
Damherten, het soort hert dat meestal in kampen gehouden wordt, leven in de natuur in roedels. Na de paartijd leven de mannetjes in vrijgezellengroepjes, terwijl de vrouwtjes, de hinden, met hun jongen van dit en het voorgaande jaar in groepjes van vijf tot zeven dieren samenleven. Een hindenroedel wordt geleid door een dominant vrouwtje.5 Leven in gevangenschap verhindert dat de herten zelf kunnen bepalen in welke samenstelling ze leven.
En dan is er nog een andere reden waarom Animal Rights tegen het houden van herten in kampen en kinderboerderijen is. Plet: “Nieuwe kalfjes trekken bezoekers en hertenvlees levert geld op. Dit betekent dat oudere dieren regelmatig ‘plaats moeten maken’ voor jonge dieren. Ze worden verkocht aan een handelaar en gaan naar de slacht. Schandalig, natuurlijk.” [Ook op kinderboerderijen](https://www.animalrights.nl/update-amsterdamse-kinderboerderij-hoe-gaat-het-nu) gebeurt dit maar al te vaak. Het fokverbod dat per 1 januari ingaat zal dit in ieder geval verhinderen.
Animal Rights juicht iedere inperking van het houden van dieren toe en is blij dat de hertenkampen worden uitgefaseerd. Maar het roept ook de vraag op waarom minister Adema zo willekeurig met de term ‘dierenwelzijn’ strooit. Ook de varkens in de bio-industrie ervaren pijn en stress. Ook de koeien in de zuivelindustrie kunnen niet hun natuurlijke gedrag vertonen. Plet: Als minister Adema werkelijk zo begaan is met dierenwelzijn, dan mag hij vandaag nog beginnen met het uitfaseren van de bio-industrie.”
[Lees verder over herten in het wild.](https://www.animalrights.nl/herten)
