Plantaardig leven betekent niet alleen plantaardig eten, maar ook het gebruik van andere dierlijke producten vermijden. Je gebruikt geen producten die gemaakt zijn van de huid of vacht van dieren, zoals leren schoenen en donzen dekbedden. Gelukkig zijn er veel vegan opties als het aankomt op deze productcategorieën. Helaas zijn deze opties niet altijd ruim bekend. In dit artikel laten we zien welke alternatieven er voor dons, leer en wol zijn en waar je deze kunt verkrijgen.
Waarom geen dons, leer en wol?
Dons, leer en wol betekent dierenleed. Leer is dierenhuid en hiervoor worden dieren gedood, vaak na een ellendig leven. Leer uit Nederland komt van dieren uit de intensieve veehouderij. Als je leer koopt, draag je net zo goed bij aan dierenleed als wanneer je vlees koopt.
Ook de donsindustrie is afschuwelijk. Ganzen worden bijvoorbeeld levend geplukt. Over de wolindustrie weten veel mensen niet beter dan dat schapen ‘gewoon wol geven’, maar de realiteit is dat schapen ruw behandeld worden, lang niet de ruimte hebben die ze in de natuur zouden hebben en op elkaar gepakt verscheept worden op het moment dat ze niet meer efficiënt wol produceren.
Alternatieven voor dons
Dons en soms ook veren worden gebruikt als vulling van dekbedden, kussens en winterjassen. Gelukkig is er genoeg keuze uit vegan opties:
Een goed alternatief voor een donzen dekbed is een bamboe dekbed. Hartstikke duurzaam en ook nog eens hypoallergeen. Ideaal als je een allergie voor huisstofmijt hebt
Er bestaan ook dekbedden en winterjassen gemaakt van gerecycled petflessen. Licht materiaal en erg isolerend
Je kunt ook dekbedden kopen met een vulling van tencel, hennep of kokosvezels
Dekbedden van katoen en synthetisch materiaal vind je in (vrijwel) elke zaak waar je beddengoed kunt kopen
Bij beddenspeciaalzaken, zowel in fysieke winkels als online, kun je altijd plantaardige opties vinden. Ook bij IKEA heb je een ruime keuze in diervriendelijke dekbedden.
Alternatieven voor leer
Leren schoenen en tassen worden vaak duurzaam genoemd, omdat ze lang mee gaan. Goed nieuws: er bestaat ondertussen ontzettend goed veganistisch leer! Dit is gemaakt van bijvoorbeeld polyurethane (een duurzame plasticsoort), PVC en materialen als gerecycled nylon, kurk en rubber.1 Je kunt zelfs schoenen kopen die gemaakt zijn van ananasschillen.2 Je hoeft dus helemaal niet bij te dragen aan dierenleed en kunt een tof paar plantaardige of synthetische schoenen scoren. Er is in vegan winkels ook een ruime keuze uit vegan tassen, riemen, portemonnees en andere producten die vaak van leer gemaakt worden.
Alternatieven voor wol
Werd er vroeger ook tegen jou gezegd dat je een lekkere warme wollen trui aan moest trekken als je het koud had? Er bestaan gelukkig ook heerlijke, warme truien van materialen als hennep, linnen, biologisch katoen en synthetische materialen. Je kunt gerust door een regenbui fietsen met je linnen trui. In tegenstelling tot wol neemt dit materiaal veel meer vocht op, voordat het nat aanvoelt. Mocht je toch flink nat worden, dan droogt je linnen trui ook lekker snel. Hetzelfde geldt voor truien gemaakt van hennep. Deze stof houdt ook warmte goed vast zodat jij niet afkoelt. Elke stof heeft zo zijn voordelen.
Waar koop je het?
Er zijn online en offline vegan winkels waar je vegan kleding, accessoires en andere producten kunt kopen. In niet-vegan winkels vind je echter ook vaak plantaardige alternatieven. Wat betreft producten die vaak van leer zijn gemaakt, zoals schoenen, zijn die misschien iets lastiger te vinden, maar uit plantaardige dekbedden heb je een ruime keuze in iedere beddenspeciaalzaak.
Wil je zeker weten dat je goed zit? Kies van voor een vegan winkel. Bijvoorbeeld voor:
Shop Like You Give a Damn: online winkel voor kleding, schoenen, tassen en accessoires, zoals portemonnees en riemen
VEGA-LIFE: online winkel met een fysieke winkel in Amsterdam, eveneens voor kleding, schoenen, tassen en accessoires
Er zijn steeds meer vleesopvolgers op de markt: plantaardige burgers, schnitzels, biefstuk, nuggets en meer. Door deze ruime keuze aan kant-en-klare opties, kunnen klassieke alternatieven voor vlees als tofu, tempeh en seitan in de vergetelheid raken. Dat is zonde, want je kunt met deze producten eindeloos variëren. Hetzelfde geldt voor jackfruit, dat geen klassieker is, maar een recente ontdekking. In dit artikel geven wij onze tips.
Tofu
Tofu een vleesvervanger noemen is misplaatst. Het werd meer dan 2000 jaar geleden al gemaakt in het oosten van Azië en heeft daar al eeuwen een plaats in traditionele gerechten. Het is een gezonde bron van eiwitten, bevat geen cholesterol, maar wel belangrijke vitaminen en mineralen, zoals vitamine B1, ijzer, calcium en zink.
Tofu bestaat uit gemalen sojabonen en water. Er bestaan verschillende varianten. De tofu die je het meest in de supermarkt vind, is stevige tofu. In toko’s is er een breder aanbod en vind je bijvoorbeeld zachtere varianten zoals zijdentofu. Dit is zachter, omdat het aandeel water in de tofu groter is. Je kunt tofu ook in gerookte of gemarineerde vorm kopen, maar je kunt het ook zelf marineren. Dit is een van de redenen waarom je er zo goed mee kunt variëren.
Van zichzelf heeft tofu een neutrale smaak, maar het neemt andere smaken op. Als je een alternatief wilt voor kippenvlees, kun je tofu kruiden of marineren met kipkruiden. Je kunt naar eigen smaak variëren. Als je tofu gebruikt in wokgerechten, snijd het dan in blokjes en laat het een half uur in marinade staan om te zorgen dat de marinade goed wordt opgenomen. Je kunt tofu ook verkruimelen en daarmee scrambled tofu maken. Ook in zo’n gerecht kun je uiteraard naar eigen smaak variëren in het gebruik van kruiden.
Je ziet dat tofu veelzijdige toepassingen kent. De zachtere soorten zijn bijvoorbeeld een belangrijk ingrediënt in plantaardige cheesecake.
Ook tempeh is een al eeuwenoud sojaproduct. Het is afkomstig uit Indonesië. Tempeh bestaat uit samengeperste sojabonen die gefermenteerd zijn onder invloed van de schimmel Rhizopus oligosporus. Het is minder bewerkt dan tofu en ook gezonder, hoewel tofu al een gezond product is. Tempeh is rijker aan eiwit, vezels en vitaminen. Het is te koop in de meeste supermarkten.
Tempeh is steviger dan tofu en vooral geschikt voor hartige gerechten. Het heeft een wat nootachtige smaak. Door het te marineren, kun je ook met tempeh allerlei kanten op. Een marinade van 2 eetlepels olijfolie, 2 eetlepels sojasaus, knoflook naar smaak en 1 theelepel gerookte paprikapoeder is zeer geschikt voor 200 gram tempeh bij een klassieke Hollandse stamppot.
Net als tofu en tempeh is seitan een eeuwenoud product uit Azië, maar anders dan tofu en tempeh wordt het gemaakt van tarwegluten. De structuur lijkt op vlees en het heeft een hartige smaak. Ook met seitan kun je eindeloos variëren door verschillende marinades te gebruiken. Maar je kunt seitan zelf ook veelzijdig toepassen. Je kunt er worstjes van maken, maar ook gehakt.
Je kunt seitan kant-en-klaar kopen bij toko’s en natuurvoedingswinkels, maar je kunt het ook zelf maken. Als je kant-en-klare seitan koopt, zit het meestal in een potje met een marinade erbij. Op Vegetus vind je een recept voor basis seitan. Op die site vind je ook verschillende recepten met seitan, zoals Italiaanse seitan worstjes en seitan kipstukjes.
Jackfruit
Jackfruit is de laatste jaren pas bekend geworden als vleesvervanger. Het is een vrucht die onrijp een vlezige structuur heeft. Net als tofu, tempeh en seitan kun je jackfruit zelf heerlijk op smaak brengen.
Het is belangrijk dat je de onrijpe variant gebruikt. De rijpe variant is zoet en niet geschikt als alternatief voor vlees. Je kunt de groene onrijpe jackfruit in blik kopen in de toko en van het merk Fairtrade Original in steeds meer grote supermarkten, waaronder Albert Heijn. Het is ideaal voor het bereiden van vegan pulled pork zoals in de video hierboven. Je kunt er echter allerlei kanten mee op. Op Wat eet je dan wel vind je recepten voor o.a. stoofvlees, huzarensalade, kippensoep en bitterballen. Je kunt zelfs vegan kapsalon maken.
Je kunt ook kant-en-klare vleesvervangers van jackfruit kopen in de supermarkt, bijvoorbeeld bij Albert Heijn van het merk Upton’s naturals.
Door geen vis te eten, bespaar je veel vissenleed en schade aan de natuur. Hetzelfde geldt voor schaaldieren. Ook zij zijn individuen die pijn kunnen voelen.
Maar je doet ook jezelf een plezier door plantaardig te koken! Je kunt allerlei nieuwe gerechten zonder vis en schaaldieren ontdekken, die wel een visachtige smaak hebben. Ook zijn er allerlei visvervangers op de markt. Wij maken het je graag makkelijk en geven in dit artikel onze beste tips.
Kant-en-klare visvervangers
Kant-en-klare visvervangers vind je in het schap met vleesvervangers in de supermarkt: plantaardige visburgers, vissticks, visfilet en visnuggets.
Het merk SoFine heeft SoFish burgers, filets en nuggets. Je vindt deze in Nederland bij Jumbo en Vomar en in België bij verschillende supermarkten, o.a. Carrefour, Delhaize en Colruyt
Bij de Aldi vind je visburgers en vissticks van het merk Meat Free Days
Vivera heeft visburgers, zalmfilets en vissticks. Deze zijn bij verschillende supermarkten te koop
Vissticks zijn er ook van Vegafit. Te koop bij Albert Heijn
Vissticks van Woezel & Pip zijn te koop bij Jumbo
Vissticks van Iglo vind je in verschillende grote supermarkten
Albert Heijn en Delhaize hebben ook vissticks van eigen merk: ‘zeesticks’
In de diepvries bij grote filialen van Albert Heijn vind je plantaardige visfilet en vissticks van het merk Quorn
EkoPlaza verkoopt biologische vegan zeewierburgers en vissticks van het merk ProLaTerre
Op zoek naar plantaardige vervangers voor schaaldieren? Die kun je online bestellen.
De webshop veggie4u.nl verkoopt ‘vegan lemon shrimp’
Vegan krab sticks vind je bij veggiegarden.nl
Online vind je vegan bloggers die vlees- en visvervangers testen. Van een aantal van de hier genoemde producten vind je een beschrijving en ervaring op bijvoorbeeld Gewoon Vegan en The Vegan Effect.
Vegan Wiki is een informatiegids voor de Nederlandse veganist. Hier vind je lijsten met veganistische producten, merken en relevante informatie over veganisme. Zo vind je er ook een uitgebreide lijst met vegan visvervangers en aanvullende informatie, zoals waar deze te koop zijn.
Ook de plantaardige alternatieven voor tonijn zijn aan een echte opmars bezig. Zo vind je verschillende soorten tonijnsalade, onder andere de 100% plantaardige tonino van Delio. Ook voor de tonijn in blik zijn er inmiddels al tal van alternatieven. Onder andere de VUNA van Garden Gourmet (die vind je in het koelschap in de meeste supermarkten) en de Sea So Good visvrije tonijn.
Let op! Kant-en-klare visvervangers zijn niet altijd plantaardig. De vegetarische tonijnsalade van De Vegetarische Slager bijvoorbeeld, bevat melk. De vervangers die op deze pagina afgebeeld staan, zijn uiteraard plantaardig. Het is wijs om goed de etiketten te lezen.
In plantaardige webshops vind je nog meer aanbod aan kant-en-klare visvervangers, zoals plantaardige tonijn en zalm. Neem eens een kijkje bij onderstaande webshops. Tip: zoek niet alleen op ‘vis’ maar ook op specifieke namen zoals ’tonijn’, ‘zalm’ of ‘garnalen’ (‘scampi’).
Met zeewier, zoals nori, kombu en wakame, kun je de smaak van vis nabootsen in gerechten. Zeewier vind je bij natuurvoedingswinkels, toko’s, maar ook steeds vaker in de supermarkt.
Je vindt talloze plantaardige recepten met zeewier op het internet. Google er maar eens op. Op de website van de Vegan Challenge bijvoorbeeld vind je een plantaardige tonijnsalade en een vegan paella.
Wil je zelf plantaardige kreeftensoep maken? Wij hebben een mooi recept voor je gevonden!
Als je van kookboeken houdt, zijn Non-fish-a-li-cious (2011) en Groente uit Zee (2015) van Lisette Kreischer aanraders. Hierin vind je recepten met zeewier.
Daarnaast zijn er talloze andere recepten die je kunt ontdekken als je plantaardig gaat eten. Het hoeft natuurlijk niet op vlees of vis te lijken. Er is veel ander lekkers. Kijk bijvoorbeeld eens op Vegan Challenge en Vegetus.
The Dutch Weed Burger
The Dutch Weed Burger is een hamburger op basis van zeewier die bij verschillende restaurants en op sommige festivals geserveerd wordt. Waar precies, vind je op de site van The Dutch Weed Burger.
Gezondheid
Je hoort vaak dat vis of visolie gezond is vanwege de omega-3 vetzuren in vis. In vissen zitten echter ook zware metalen en andere stoffen die in veel lagere concentraties al schadelijk en giftig zijn. Vissen maken omega-3 bovendien niet zelf aan, maar halen dit uit algen. Je kunt omega-3 dus ook binnenkrijgen door zelf algen zoals zeewier te eten of door algenoliecapsules te slikken.
Maar er is meer. De omega-3 vetzuren waar het om gaat, zijn onderverdeeld en heten afgekort ALA, DHA en EPA. Alleen ALA is een essentieel vetzuur, omdat je lichaam zelf DHA en EPA aanmaakt als je ALA binnenkrijgt. Een deel ALA wordt namelijk omgezet in DHA en EPA en een deel aangemaakte DHA wordt ook omgezet in EPA.
ALA vind je in noten en zaden. Vooral in walnoten, chiazaad, hennepzaad en lijnzaad. In lagere concentraties zit het ook in tofu en groenten (maar hier eet je over het algemeen meer van dus ook op die manier krijg je aardig wat ALA binnen). Lijnzaadolie bevat de hoogste concentratie ALA, maar is gevoelig voor oxidatie als je een fles eenmaal hebt geopend, waardoor ALA verdwijnt. Vers gemalen lijnzaad is daarom de beste bron en dit biedt ook andere gezondheidsvoordelen van lijnzaad. Je kunt lijnzaad dus het beste het zelf malen vlak voordat je het eet. Je kunt het makkelijk toevoegen aan havermout, sojayoghurt of een smoothie.
De toekomst van zuivel is plantaardig. Ook grote bedrijven krijgen dit in de gaten. Zuivelgiganten zoals Danone brengen plantaardige zuivel op de markt. Becel stelt dat planten de nieuwe koeien zijn.1 Het aanbod aan plantaardige melk, yoghurt, kaas, en boter, plantaardig ijs en andere zuivelproducten wordt steeds groter: Wij hebben van deze zuivelopvolgers op een rijtje gezet.
Melk
In iedere supermarkt vind je plantaardige melk. Het staat in het schap bij de houdbare melk, maar er zijn ook gekoelde varianten. Het voordeel van kiezen voor plantaardige melk is dat je een ruime keuze hebt: sojamelk, havermelk, rijstmelk, amandelmelk, cashewmelk en melk op basis van kokos: genoeg opties om melk te blijven drinken. In discount supermarkten als Aldi en Lidl is deze keuze minder ruim.
Plantaardige melk is ook geschikt voor het maken van havermout of een ander granenontbijt en je kunt koemelk in recepten – bijvoorbeeld voor pannenkoeken en gebak – vervangen door plantaardige melk.
Daarnaast is plantaardige melk er ook in smaakjes zoals banaan en is er ook plantaardige chocolademelk! Ook dit vind je bij de houdbare zuivel.
Yoghurt, kwark en vla
Plantaardige yoghurt is er in steeds meer varianten. Je vindt dit in het zuivelschap in de koeling. Alpro heeft allerlei smaken sojayoghurt op de markt – een greep daaruit staat hierboven afgebeeld. De meeste supermarkten hebben ook een huismerk sojayoghurt in hun assortiment. Deze plantaardige yoghurts zijn zeer geschikt voor je ontbijt of als toetje
Over toetjes gesproken: Danone heeft plantaardige yoghurts op de markt gebracht onder de merken Danio en Activia. Let op, want van de vegan varianten bestaan ook varianten met dierlijke zuivel. De plantaardige versies van Activia zijn op basis van soja, die van Danio op basis van kokos
Kwark is er ook plantaardig, bijvoorbeeld Alpro GO ON die in veel supermarkten verkrijgbaar is. Provamel heeft ook plantaardige kwark (en andere plantaardige zuivel) die biologisch is. De producten van Provamel vind je bij Ekoplaza en andere natuurwinkels, enkele van deze producten zijn ook verkrijgbaar bij Albert Heijn
Alpro heeft ook plantaardige vla: vanillevla, chocoladevla en caramelvla. Dit vind je bij de houdbare melkproducten
Meer weten over deze plantaardige zuivel, zoals de gezondheid en voedingswaarde van deze producten? Bekijk dit artikel van diëtist Lisa Steltenpool.
Kaas
Het aanbod aan plantaardige kaas wordt steeds groter. Kaas van Wilmersburger – zowel plakjes als strooikaas, de zogenaamde ‘pizzaschmelz’ – is verkrijgbaar bij Albert Heijn, Jumbo en diverse andere supermarkten. Ook de plantaardige kazen van Violife – zoals cheddar, roomkaas en parmezaanse kaas – zijn verkrijgbaar bij Albert Heijn en Jumbo. Een ander merk met plantaardige kazen is Vegan Deli. Hun producten vind je bij Ekoplaza. Bij deze supermarkt, andere natuurwinkels en in webshops zoals Vegan Mission, Veggie4U en Veggiedeli is het aanbod groter. Je vindt hier plakjes kaas, maar ook vegan mozzarella, allerlei soorten (gekruide) roomkaas en meer
Oatly heeft verschillende smaken haverspread die je kunt vergelijken met roomkaas. Verkrijgbaar bij Albert Heijn
Nature & Moi heeft een vegan camembert kaas die bij Albert Heijn in de schappen ligt
Bij Albert Heijn kun je ook SoCheeze Cubes vinden van SoFine: zeer geschikt om te gebruiken als plantaardige feta
Houd je van kaasfondue? Ook dan is er een plantaardige optie! BioToday heeft vegan kaasfondue die verkrijgbaar is bij Albert Heijn. Je kunt ook zelf vegan kaasfondue maken
Met edelgistvlokken kun je de hartige smaak van kaas nabootsen in pasta en sauzen. De Groene Meisjes gebruiken edelgist bijvoorbeeld in hun Mac & “Cheese” en in deze ovenschotel di Mama. Het is op steeds meer plekken verkrijgbaar: bij Ekoplaza, Holland & Barrett, maar ook bij Albert Heijn. Ook online is het bij voedingswebshops, zoals De Notenshop, te bestellen
Je kunt ook zelf plantaardige kaas maken van noten. Vaak voeg je edelgist toe. Online zijn er verschillende recepten te vinden, zoals deze cashewkaas
IJs
Je kunt natuurlijk kiezen voor sorbetijs of waterijsjes, verkrijgbaar bij supermarkten en ijssalons. Er zijn echter ook plantaardige varianten roomijs en andere soorten ijs:
De populaire magnum heeft ook twee vegan varianten die verkrijgbaar zijn bij Albert Heijn en Jumbo
Ook de cornetto is er in een plantaardige versie, verkrijgbaar bij Albert Heijn, Jumbo en diverse andere supermarkten
De vegan peanut butter roomijs van Breyers is te koop bij Albert Heijn en Plus
Ook Alpro heeft verschillende smaken ijs. Te koop bij verschillende supermarkten
Ben & Jerry’s heeft plantaardig ijs dat verkrijgbaar is bij onder andere Albert Heijn en Jumbo
Swedish Glace heeft roomijs dat te koop is in verschillende supermarkten
Professor Grunschnabel ijs is er in allerlei smaken en deze zijn allemaal 100% plantaardig. Het is verkrijgbaar bij Albert Heijn en Jumbo. Het ijs bevat geen soja en ook geen gluten
Er is zelfs vegan softijs! Te koop bij Ikea
Boter, room en meer
Er is nog veel meer plantaardige zuivel:
Boter. Boter voor op brood, bakboter en margarine bestaan allemaal in volledig plantaardige varianten. Alpro is sowieso plantaardig, maar ook een aantal producten van Becel is dat, evenals producten van andere merken. Check de ingrediëntenlijst op de verpakking
Kruidenboter. Bij de versafdeling van de Jumbo vind je naast de kruidenboter ook plantaardige kruidencrème
Ailloli. Een plantaardige variant is verkrijgbaar bij Albert Heijn
Zure room. Soyanada heeft een plantaardige zure room die verkrijgbaar is bij Ekoplaza. Een lekker smeerseltje op toastjes!
Room. Opklopbare slagroom van Alpro is te koop in de supermarkt. Je kunt dit ook gebruiken als kookroom. Plantaardige slagroom in een spuitbus vind je bij Albert Heijn bij de houdbare plantaardige melk. Het is ook in webshops te vinden, bijvoorbeeld van het merk Schlagfix
Koffiemelk. Joya heeft een plantaardige koffiecreamer die te koop is bij Albert Heijn en Jumbo. Ook de barista van Alpro en Oatly zijn zeer geschikt als koffiemelk
Er zijn ook specifieke campagnes die voorlichting geven over de zuivelindustrie en leven zonder melk. In Nederland is er de campagne Melk, je kan zonder! van de Nederlandse Vereniging voor Veganisme2 en in België is er de campagne Melk moet niet van Ethisch Vegetarisch Alternatief.3
Plantaardig eten hoeft niet moeilijk te zijn: in plaats van dierlijk gehakt kun je makkelijk voor plantaardig gehakt kiezen en verder hoef je aan je recept helemaal niets te wijzigen. Een kleine moeite met een grote impact, niet alleen voor dieren en het milieu.
Wij vergelijken plantaardig en dierlijk gehakt. Het gaat hier om een vergelijking tussen de “vegetarische (vegan) rulstukjes” van het huismerk van Albert Heijn en het dierlijke “Albert Heijn rundergehakt”.
Kilocalorieën Het rundergehakt bevat ongeveer 1/3 meer calorieën dan het plantaardige gehakt, wat te wijten is aan het hoge vetgehalte. Gehakt (of het nu dierlijk of plantaardig is) vormt een belangrijk eiwitcomponent binnen een maaltijd en hoeft dus geen hoge bron van vetten en energie te zijn. Het eiwitgehalte is voor beide varianten gelijk.
Vet Het rundergehakt bevat maar liefst 15 maal meer vet dan het plantaardige gehakt. Bovendien zijn er zo goed als geen verzadigde vetten aanwezig in de plantaardige versie. Verzadigde vetten zijn vooral aanwezig in dierlijke producten en verhogen het risico op hypercholesterolemie, wat gepaard gaat met hart- en vaatziekten.
Vezels Voedingsvezels zijn niet aanwezig in het dierlijke gehakt, terwijl de plantaardige versie 6 gram bevat. Vezels worden niet teruggevonden in vlees of zuivelproducten maar wel in groenten, fruit en graanproducten. Soja, waar het plantaardig gehakt van gemaakt is, bevat dus vezels. De totale opname van voedingsvezels moet voor een volwassen persoon minimaal 30 gram per dag zijn. Vezels hebben verschillende voordelen op de werking van ons lichaam, zo bevorderen ze bijvoorbeeld de effectiviteit van de darmflora.
Eiwitten Aan eiwitten hoeft de plantaardige variant zeker niet onder te doen voor de dierlijke. Integendeel, het plantaardige gehakt bevat 1 gram meer eiwit dan de dierlijke versie. De plantaardige versie bevat sojaeiwitten, welke op vlak van samenstelling gelijkwaardig zijn aan dierlijke eiwitten.
Zout Het plantaardige gehakt heeft een hoger zoutgehalte dan het rundergehakt, maar in vergelijking met vele andere producten, is het zoutgehalte in deze producten relatief laag.
B12 en ijzer Het plantaardig gehakt wordt verrijkt met vitamine B12 en ijzer. Per 100 gram betekent dit een opname van 0.38 µg voor vitamine B12 en 2.1 mg voor ijzer. Dat is maar liefst 15% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen.
In samenwerking met Evelyne Mertens, Diëtiste – specialisatie vegetarisme/veganisme Master of Science in het management en beleid van de gezondheidszorg.
