Op 5 maart 2025 verleende het college van Gedeputeerde Staten (GS) van de provincie Groningen aan de jagersclub Stichting Faunabeheer Eenheid Groningen een gedoogverklaring voor het zonder vergunning vangen en doden van vossen en het vernietigen van diens vaste rust- en voortplantingsplaatsen met het gebruik van diverse verboden middelen en methoden.
Animal Rights en Fauna4Life verzochten op 10 maart om handhavend op te treden tegen deze illegale activiteit. “In de opinie van Animal Rights zijn jagers/beheerders niets anders dan gelegaliseerde stropers,” zegt Animal Rights adviseur Erwin Vermeulen. “Het enige verschil met stropers is dat ‘beheerders’ over een vergunning/ontheffing van de provincie beschikken voor hun moorddadige handelingen. De provincie Groningen haalt nu zelfs dat minieme onderscheid weg.”
Het is op grond van artikel 5.1, tweede lid, onder g, van de Omgevingswet verboden om zonder omgevingsvergunning een flora- en fauna-activiteit te verrichten. Een flora- en fauna-activiteit is volgens deze wet een activiteit met mogelijke gevolgen voor van nature in het wild levende dieren of planten. De door GS gedoogde activiteiten hebben allen duidelijk een gevolg voor vossen (en mogelijk andere wilde dieren) en zijn daarom vergunningsplichtig.
Groningen maakt deze noodsprong de illegaliteit in, omdat sinds 1 december 2024 de landelijke vrijstelling op de vos niet meer van kracht is in de provincie Groningen, zodat het niet meer mogelijk is om vossen te doden.
Die landelijke vrijstelling is niet voor niets van tafel geveegd; de onderbouwing hield geen stand bij de rechter. Dat brengt met zich mee dat het provinciaal toestaan van soortgelijke of meer ingrijpende afwijkingen van het verbod om wilde dieren te doden en/of verstoren des te beter moeten worden gemotiveerd in een voor bezwaar en beroep vatbaar besluit. Zeker omdat het hier om flora- en fauna-activiteiten met onomkeerbare gevolgen (gedode vossen blijven dood) gaat. Dat negeert de provincie Groningen.
In het geval dat wel tijdig een omgevingsvergunning was verleend (de aanvraag ligt er blijkbaar al sinds 21 oktober 2024, maar lijkt niet gepubliceerd te zijn) zou de omgevingsvergunning pas na vier weken gebruikt mogen worden (conform artikel 16.79, tweede lid, van de Omgevingswet). Binnen die vier weken hebben belanghebbenden, zoals Animal Rights en Fauna4Life, de mogelijkheid zich tot de voorlopige voorzieningenrechter te wenden waarna het besluit automatisch geschorst wordt. Door deze gedoogverklaring vindt deze vorm van rechtsbescherming ten onrechte niet plaats.
Dit is ook problematisch voor handhavers in het veld die op deze manier onmogelijk kunnen beoordelen of de uitvoerder zich aan de (nota bene niet eens vergunde!) aangevraagde activiteiten houdt of zelfs verder gaat dan dat. Het kan niet de bedoeling zijn om in het veld een vacuüm van rechten en plichten te creëeren. Toch is juist dat waar deze gedoogverklaring in de praktijk op neerkomt en dat is zowel onrechtmatig als zeer onwenselijk.
De gedoogverklaring bevat een groot aantal ‘afwijkingen’ van de regels, zoals de omvang van het jachtveld, het gebruik van een geluiddemper, vizier met beeldomzetter, gebruik van het geweer tussen zonsondergang en zonsopkomst en gebruik van het geweer binnen of onmiddellijk grenzend aan bebouwingscontour. Alle afwijkingen worden gedoogd zonder dat per afwijking deugdelijk te motiveren. Dit is des te onrechtmatiger vanwege het feit dat vrijwel alle aangevraagde (en nu gedoogde) afwijkingen in de voorgaande ontheffing niet zijn aangevraagd of vergund.
Het standpunt van de provincie Groningen dat er sprake is van een concreet zicht op legalisatie van de aangevraagde afwijkingen is daarom dus nergens op gebaseerd. De uitkomst van de beoordeling van de aanvraag is verre van vanzelfsprekend en bovendien niet geheel aan GS. Bijvoorbeeld wat betreft de geluiddemper is een ontheffing van de minister van Justitie & Veiligheid nodig. En dat is nog zonder er rekening mee te houden dat belanghebbenden, zoals Animal Rights en Fauna4Life, tegen een verleende vergunning in bezwaar kunnen gaan met de mogelijkheid dat het besluit tot vergunningverlening wordt herroepen of vernietigd.
Groningen heeft een beginselplicht tot handhavend optreden. De provincie heeft niet deugdelijk gemotiveerd dat handhavend optreden disproportioneel is. Om deze vraag te beantwoorden moet onder meer beoordeeld worden of de afwijkingen nodig zijn en er geen andere bevredigende oplossing is om het doel (bescherming van weidevogels en akkervogels) te behalen.
Animal Rights en Fauna4Life betwisten dat het nodig (ofwel effectief en doeltreffend) is om vossen af te schieten om weidevogels en akkervogels te beschermen. Dat blijkt ook niet uit het Faunabeheerplan. Bovendien zijn er alternatieven, zoals rasters, om deze vogels tegen predatie te beschermen.
Overigens zijn de stichtingen wel van mening dat er iets moet gebeuren om weidevogels en akkervogels te beschermen, namelijk het bieden van een geschikt biotoop. Het is al decennia lang bekend dat het steeds slechter gaat met boerenlandvogels door de intensivering van de landbouw. Hierdoor is de bodem dermate verontreinigd dat de biodiversiteit is gekelderd met als gevolg dat er te weinig voedselaanbod (zoals wormen) voor boerenlandvogels en diens kuikens aanwezig is.
Fauna4Life en Animal Rights concluderen dat GS de overtredingen ten onrechte gedoogd en dat er geen sprake is van een concreet zicht op legalisatie of disproportionele gevolgen bij het niet gedogen van de afwijkingen.
Daarom vragen de stichtingen GS om met spoed handhavend op te treden en de vergunninggebruiker(s) op te dragen de niet vergunde flora- en fauna-activiteiten onmiddellijk te doen staken.
Animal Rights vindt het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen kennis hebben van dierenrechten en hoe dieren in Nederland en België leven. Daarom willen wij ook aandacht voor dieren en dierenrechten in het onderwijs. Wij dragen daaraan bij door het geven van gastlessen en lezingen. Ook heeft Animal Rights een lespakket ontwikkeld voor groep 7 en 8 van de basisschool en de onderbouw van de middelbare school.
Wil je een gastles of lezing van Animal Rights? Neem dan contact op met ons via [email protected] (voor Nederland) of [email protected] (voor België).
Lespakket
Animal Rights heeft een lespakket ontwikkeld dat erop gericht is leerlingen te laten reflecteren op het gebruiken van dieren. Het doel is om leerlingen na te laten denken over het consumeren van dierlijke producten en ze hier zelfstandig een mening over te laten vormen die ze kunnen beargumenteren.
Het lespakket bestaat uit een werkboek voor leerlingen en een handleiding voor docenten. Het is kant-en-klaar: docenten kunnen met dit pakket direct de les uitvoeren. Het werkboek en de handleiding zijn gratis te downloaden (klik op de woorden hierboven). Als je papieren versies van het lespakket wil, neem dan contact met ons op via [email protected] (voor Nederland) of [email protected] (voor België).
Het lespakket is geschikt om het maatschappelijk debat over de veehouderij en het gebruiken van dieren beter te duiden. In het lespakket brengen personages namelijk de standpunten en achterliggende belangen van veganisten en veehouders naar voren. Daarom is het lespakket ook interessant voor iedereen die zich hierin wil inlezen. Alles wordt in begrijpelijke taal uitgelegd.
Gastlessen en lezingen
Animal Rights geeft bij gelegenheid gastlessen op basisscholen, middelbare scholen en op MBO-opleidingen. Ook bezoeken we studieverenigingen, bedrijven en andere organisaties om lezingen te geven of om mee te doen aan debatten. Kortom, we delen graag onze kennis – op welke bijeenkomst dan ook. We kunnen gastlessen en lezingen ook digitaal verzorgen.
We geven lezingen over onder andere:
Activisme en wat wij als organisatie vinden en doen
Plantaardig eten en een plantaardige levensstijl
Specifieke onderwerpen waar dierenrechten van belang zijn, zoals onze campagnes bont, slacht, jacht en dierproeven
Wil je een gastles of lezing van Animal Rights? Neem dan contact op met ons via [email protected] (voor Nederland) of [email protected] (voor België).
De overheden in België houden geen cijfers bij van het aantal slachtoffers dat jaarlijks om het leven komt in brandende stallen. In Nederland worden de cijfers bijgehouden door de brandweer en verzekeraars.
Animal Rights brengt zelf de stalbranden in kaart en blijft druk uitoefenen op de politiek om de branden aan te pakken.
In januari 2024 berichtte Animal Rights over de grove misstanden bij slachthuis Ryckaert in het Oost-Vlaamse Eeklo, die leidde tot een tijdelijke sluiting vanaf 28 januari 2022. De elektrische veedrijvers worden continu misbruikt. Dieren hebben geen water in de wachtruimtes. De verdoving werkt niet en personeel weet vervolgens niet wat te doen of is niet ter plaatse. Kreupele dieren worden achtergelaten in de wachtruimten, een ander wacht onnodig lang in de fixatie box. Een varken ligt dood in de stal en een varken loopt op de oprit, zonder dat iemand dit opmerkt. Er worden niet-transportwaardige dieren aangevoerd die ook niet worden opgemerkt. Varkens ontsnappen en bereiken de openbare weg.
Het slachthuis kreeg meerdere malen de kans om de problemen aan te pakken, maar bleef dezelfde fouten maken. “Wie niet wil horen, moet voelen,” zei dierenwelzijnsminister Ben Weyts. “De exploitatie moet per direct stopgezet worden en kan pas heropstarten als de werking structureel veranderd is. Ook in een slachthuis moeten dieren nog altijd fatsoenlijk behandeld worden”. 1
Slachthuis Ryckaert was blijkbaar niet blij met de onthulling, want op 13 mei 2024 kreeg Animal Rights van de Gentse politie een uitnodiging om gehoord te worden over artikel 443, 444 en 460 van het strafwetboek.
Volgens artikel 443 van het Belgische Strafwetboek is hij die aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste legt, dat zijn eer kan krenken of hem aan de openbare verachting kan blootstellen, en waarvan het wettelijk bewijs niet wordt geleverd, schuldig aan laster en eerroof. Artikel 444 gaat over de wijze waarop, bijvoorbeeld een artikel op de website van Animal Rights. Artikel 460 gaat over het openbaren van geheimen.
Van de zotte natuurlijk; het slachthuis is immers vanwege de beschreven misstanden tijdelijk gesloten en de informatie kwam voort uit de Wet openbaarheid van bestuur en is dus per definitie niet geheim maar voor iedereen toegankelijk/opvraagbaar.
Het is niet de eerste keer dat Animal Rights met deze intimidatie-tactiek van slachthuizen te maken krijgt. Ook slachters uit Zele dachten Animal Rights het zwijgen op te leggen via een aangifte vanwege laster, bedreiging en belaging, na de publicatie van schokkende beelden uit het slachthuis Moerbeko. De raadkamer besloot op 15 december 2023 dat Animal Rights (natuurlijk) niet wordt vervolgd!
Animal Rights ziet deze procedures als een poging om Animal Rights de mond te snoeren, een zogenaamde SLAPP. SLAPP is een Engels acroniem voor Strategic Lawsuit Against Public Participation en behelst een rechtszaak die aangespannen wordt met het oogmerk, niet persé om te winnen, maar om een kritische partij te intimideren en tot zwijgen te brengen. Bijvoorbeeld door deze te dwingen tot het maken van dusdanig hoge juridische kosten dat de aangeklaagde partij de kritiek of oppositie dient op te geven.
Animal Rights heeft genoeg van deze intimidatie en diende op zaterdag 13 juli 2024 een ‘tegenklacht’ in van ‘lasterlijke aangifte’.
Dit jaar lag de nadruk van onze dierproevencampagne sterk op experimenten met apen. Daarnaast organiseerden we een reeks acties, waaronder onze jaarlijkse mars op Wereldproefdierendag, informeerden het publiek over goede doelen die dierproeven financieren, kwamen we op voor proefdieren in de rechtbank en gaven proefdieren een tweede kans op een beter leven.
In februari brachten we aan het licht dat er tuberculose werd verspreid vanuit Nederland door apen verhandeld door Hartelust. Dit leidde tot het doden van besmette apen, zowel in Nederland als in buitenlandse laboratoria waar deze dieren naartoe werden geëxporteerd. In totaal liet Hartelust in Nederland 177 apen afmaken omdat zij “onbruikbaar” waren voor experimenten. Dit leidde tot een brandbrief aan de minister en een reeks kritische kamervragen. Verder demonstreerden we bij Hartelust, onderzochten we de handel van Hartelust en brachten we de wreedheid van deze handel onder de aandacht. Ook zetten we druk op minister Wiersma om een verbod op de apenhandel in te stellen.
Met nooit eerder vertoonde dronebeelden gaven we een uniek inkijkje in het BPRC, waar 944 apen in vijf gebouwen gevangen zitten. We onthulden de experimenten die hier plaatsvinden en voerden actie bij de poorten van deze “apenhel”. In oktober overhandigden we een petitie met 20.000 handtekeningen aan de Tweede Kamer, waarin we opriepen tot de sluiting van dit testcentrum.
In Leuven richtten we onze pijlen op hersenexperimenten met apen. In augustus startten we een posteractie in de Leuvense binnenstad, hiermee informeerden we voorbijgangers over het leed van apen in deze experimenten. In september organiseerden we een demonstratie tijdens de plechtige opening van het academiejaar om de druk op de KU Leuven verder op te voeren.
Foto van een aapje van Hartelust. Verkregen via WOB-verzoek bij het department Dierenwelzijn
In de rechtbank
We zetten de juridische strijd voor de rechten van proefdieren voort. Zo gingen we naar de rechter om meer transparantie te eisen over onder meer Hartelust en TNO. Wat betreft TNO stelde de rechtbank ons na jaren in het gelijk, TNO heeft geen reden om ons de toegang tot informatie te ontzeggen. We starten ook een rechtszaak tegen een experiment waarvoor in Nederland de komende vijf jaar een kleine 2000 dieren, waaronder honden, katten, cavia’s, hamsters, konijnen, paarden, kippen, muizen en ratten, worden opgeofferd voor experimenten voor kattenvaccins.
We trachten het bewustzijn bij de bevolking rond de experimenten die worden uitgevoerd te vergroten. Dit jaar brachten we schrijnende feiten over dierproeven in Nederland en België aan het licht, zoals experimenten met fretten, wasberen en een wrede proef met varkens voor een schoonmaakproduct voor waterleidingen. Ook richtten we ons op gezondheidsfondsen die donateursgeld gebruiken voor dierproeven.
Leer hier meer over recente experimenten met proefdieren op fretten en wasberen
Op Wereldproefdierendag organiseerden we onze jaarlijkse mars, dit keer in Rotterdam met het Erasmus MC als eindpunt. Hiermee vroegen we aandacht voor de honderdduizenden proefdieren die lijden in laboratoria in Nederland en België.
We zetten druk op Brussels Airport om te stoppen met het faciliteren van apenhandel. Nooit eerder vertoonde beelden van apen in transport maakten diepe indruk en haalden zelfs de Britse pers.
Tot slot konden we 33 konijnen redden van een treurig lot als proefkonijn. Deze dieren waren bestemd voor dierproeven voor vaccins, omdat het project werd geschrapt zocht men een nieuwe bestemming voor de dieren. Dankzij Animal Rights kregen ze vervolgens de kans op een nieuw leven. Dit is de eerste keer dat Animal Rights proefkonijnen herplaatst; eerder hebben we met succes labratjes, muizen en cavia’s een beter leven bezorgd.
Animal Rights zet actief in op beleidsverandering. We dringen aan op verbeteringen bij politici, voorzien hen van essentiële achtergrondinformatie over dierproeven en nemen deel aan overleggen met universiteiten en beleidsmakers. Zo versterken we onze rol als een constructieve partner in het versnellen van de transitie naar proefdiervrije wetenschap.
Steun de strijd tegen dierproeven
Jij kan actief helpen een verandering te creëren voor de dieren. Animal Rights ontvangt geen subsidies en is volledig afhankelijk van jouw donaties om het werk voort te zetten.
