Schokkende beelden van een klokkenluider hebben het vreselijke lot van proefdieren onthuld in het Spaans pharmabedrijf Vivotecnia. Vivotecnia voert studies uit naar de veiligheid van producten voor de cosmetica-, de chemische en de agrochemische industrie. De dieren die gebruikt worden zijn onder meer apen, varkens, honden, konijnen, muizen en ratten. Jen Hochmuth van Animal Rights: “Deze vreselijke beelden tonen dat er op geen enkel moment rekening wordt gehouden met de angst, pijn en stress van onschuldige dieren. Levende dieren worden geminimaliseerd tot wegwerpproducten.”
Bekijk [hier](https://youtu.be/joH_DR8heJI) de horrorbeelden gemaakt door onze collega’s van Cruelty Free International.
Cruelty Free International heeft vandaag vreselijke undercoverbeelden naar buiten gebracht van dierproeven.1 Dit dierenleed is volstrekt onacceptabel. Op de beelden, die door een klokkenluider zijn gemaakt, is te zien hoe dieren worden bespot en zwaar mishandeld. Er is te zien hoe een hooggeplaatst personeelslid een gezicht tekent op de genitaliën van een aap terwijl het dier op de tafel wordt vastgebonden en zijn bloed wordt afgenomen. Er is ook te zien hoe honden en ratten worden rondgeslingerd en hoe er zonder verdoving levende dieren worden opengesneden.
Op de video is te zien hoe jonge apen fysiek in bedwang worden gehouden, zonder verdoving om hun angst te verminderen; apen krijgen klappen op hun kop, er wordt aan hun vacht getrokken en ze worden vervloekt omdat ze tegenstribbelen. We zien konijnen worstelen in hun fixatieapparatuur, eruit vallen en ernstige verwondingen aan de ruggengraat oplopen.
Uit de vreselijke beelden blijkt naast het wrede gedrag van de personeelsleden, dat de huisvesting en verzorging van de proefdieren niet conform de Europese wet zijn. Honden worden vaak gescheiden van hun kooigenoten in slecht onderhouden, kale behuizing zonder speelgoed of strooisel, zonder regelmatige bewegingsprogramma’s. Varkens worden in etages gehuisvest in een donkere ruimte op een harde roostervloer, zonder rustplaatsen, zonder strooisel en zonder verrijking.
De technieken voor het oppakken en in bedwang houden van de dieren zijn volstrekt ongeschikt, de dieren worden aan de nek, de oren en de staart opgepakt. Dieren lijden meer dan nodig is als gevolg van de routinepraktijken die worden toegepast bij procedures zoals orale maagsonde en bloedafname.
Dit is geen op zichzelf staand incident. [In oktober 2019 waren vreselijke beelden van mishandelde proefdieren opgedoken](https://www.animalrights.be/honden-katten-en-apen-mishandeld-duits-proefdiercentrum), vastgelegd door de dierenrechtenorganisaties SOKO Tierschutz en Cruelty Free International. [Sinds 2015 hebben er 9 inspecties in het LPT plaatsgevonden, waarvan 7 onaangekondigd](https://www.animalrights.be/wat-gebeurt-er-achter-gesloten-labodeuren). In de inspectieverslagen werden talloze inbreuken vastgesteld, o.a. dat de apen in veel te kleine kooien gehouden werden en dat de proefdieren aanzienlijk lijden op lange termijn. Ondanks deze inspectieverslagen werden er geen gerechtelijke stappen ondernomen totdat de undercoverbeelden de wereld ingingen.
De omvang van dit misbruik en het onvoorstelbare lijden van apen, konijnen en muizen is een duidelijk bewijs dat de huidige EU-maatregelen proefdieren niet voldoende beschermen. Animal Rights eist een dringende herziening door de Europese Unie van alle toxiciteitsproeven en een actieplan met een stappenplan om een einde te maken aan dierproeven. [Elk jaar worden in Vlaanderen bij meer dan de helft van de proefdierlabo’s inbreuken vastgesteld op de wet van de bescherming van proefdieren](https://www.animalrights.be/wat-gebeurt-er-achter-gesloten-labodeuren).2 En daarbij is er alleen nog maar sprake van de labo’s die daadwerkelijk gecontroleerd worden. Want alleen een derde van alle laboratoria wordt jaarlijks gecontroleerd.
Lees ook: [Wat gebeurt er achter gesloten labodeuren?](https://www.animalrights.be/wat-gebeurt-er-achter-gesloten-labodeuren)
Een wet is echter slechts zo goed als de handhaving ervan en daarom biedt Animal Rights [ReportAnimalTesting.eu](https://reportanimaltesting.eu/nl) aan als een online portaal waar iedereen vertrouwelijk melding kan maken van activiteiten rond dierproeven die aanleiding geven tot bezorgdheid in de Europese Unie. Jen Hochmuth: “Volgens Animal Rights is het onmogelijk om die kloof tussen wetgeving en uitvoering inzake proefdierbescherming te dichten in een industrie die zonder bedenkingen dieren angst en stress bezorgt. Daarom pleit Animal Rights ook voor de volledige vervanging van dierproeven door innovatieve ethische onderzoeksmethoden.”
Op zaterdag 24 april 2021 houdt Animal Rights demonstraties aan de [KU Leuven](https://www.facebook.com/events/454807195737475) en bij [apenhandelaar Hartelust in Tilburg](https://www.facebook.com/events/454807195737475) naar aanleiding van Wereldproefdierendag.
Volgens Jen Hochmuth is de actie noodzakelijk: “Het standpunt van Animal Rights is dat dieren überhaupt niet gebruikt dienen te worden in experimenten en dat er ingezet moet worden op moderne dierproefvrije methoden. Daar hoeft geen enkel dier voor gebruikt of gedood te worden. Onze wetenschap kan en moet zo veel beter. We zijn het de proefdieren en onszelf verschuldigd.”
Er kan geen twijfel over bestaan dat dergelijke nodeloze wreedheid onnodig leed en onnodig lijden veroorzaakt. Het is ook onwettig.
Vanwege de als maar voortdurende [stalbrandenepidemie](https://www.animalrights.nl/stalbranden-2021) en [het vernietigende rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid](https://www.animalrights.nl/animal-rights-blij-met-harde-conclusies-over-stalbranden) dat stelt dat boeren en overheid niet of nauwelijks maatregelen nemen om stalbranden te voorkomen, wordt vaak de terechte vraag gesteld: Hoe kan het dat die veestallen nog verzekerbaar zijn?
De agrarische sector heeft vooral door de stalbranden te maken gekregen met een strengere acceptatieplicht van verzekeraars. Met name in de intensieve veehouderij. Het gevolg: verzekeren wordt moeilijker.
Publiciteit
De publiciteit die stalbranden tegenwoordig met zich meebrengen en de maatschappelijke onrust en onbegrip hierover, worden ook bij de verzekeringsmaatschappijen gevoeld. Ook het ontbreken van maatschappelijk draagvlak voor de megastallen speelt hierin mee.
Veranderde regelgeving
Daarnaast is er veranderde regelgeving. In 2016 ging de Solvency-II wetgeving in. Een Europese richtlijn met als doel ervoor te zorgen dat verzekeraars per branche voldoende geld achter de hand hebben. Opgetreden verliezen in de ene branche, bijvoorbeeld de vee-industrie, mogen niet meer worden gecompenseerd met winsten uit een andere branche. Mede hierdoor wordt het voor de toezichthouder meetbaarder en overzichtelijker. Grote schadeposten als stalbranden komen bovendrijven en tikken harder aan.
Verzekeraars kijken nu nog meer naar het premievolume in een branche en de uitgekeerde schadebedragen. Als een schade zwaar doortikt in het premievolume, dan wordt het acceptatieproces selectiever. Zo ontstaat langzaamaan de onverzekerbaarheid van veestallen.
Aantal branden en slachtoffers daalt niet
Het Verbond van Verzekeraars meldt dan ook dat het animo om stallen te verzekeren afneemt onder verzekeraars. Ook de verzekeraars zien dat het aantal branden en dierlijke slachtoffers nog steeds niet afneemt. “Vanuit de sector wordt vrijwillig geprobeerd om de stallen veiliger te krijgen. Mocht dit niet werken, dan is het goed denkbaar dat de verzekeraars zullen pleiten voor extra wetgeving om het aantal dierlijke slachtoffers terug te dringen,” vertelt woordvoerder Oscar van Elferen aan Nieuwe Oogst. Ook de verzekeringsbranche zou ondertussen moeten weten dat vrijwilligheid in de vee-industrie nooit iets oplevert.
Wetgeving
Verzekeraars mogen zelf voorwaarden stellen op het gebied van brandveiligheid, maar ze mogen er van de mededingingsautoriteit onderling geen afspraken over maken. Dit is dan ook de reden, naast morele armoede, dat de verzekeringsmaatschappijen falen in het stellen van strengere eisen. Als de competitie daarin niet meegaat, verlies je klanten. Via wetgeving kunnen er wel landelijke voorwaarden gesteld worden.
Deze wetgeving is door het ministerie van Landbouw en de afgelopen 4 jaar door demissionair [minister Schouten](https://www.animalrights.nl/minister-schouten-verzint-daling-aantal-stalbrandslachtoffers), tegengehouden en gesaboteerd. Na het rapport van de OvV kwamen er wat vage beloften los. Eerst zien dan geloven.
Animal Rights
Als het aan Animal Rights ligt, stappen we af van het gezemel over een extra brandmelder, een sprinklerinstallatie, vluchtwegen, brandwerend materiaal, etc. Dit zijn opnieuw pogingen om verbeteringen aan te brengen in een systeem dat moreel failliet is.
We zien met de uitstoot van broeikasgassen en stikstof keer op keer dat het inzetten op technologie ook gewoon niet werkt; het levert zelden of nooit wat er beloofd en verwacht wordt. Sterker nog: de technologie die emissie-beperkend moet werken, zoals bijvoorbeeld luchtwassers, zorgt weer voor een afnemende brandveiligheid.
Levenslang opgesloten dieren zullen niet vluchten; als de brandmelder af gaat is het meestal te laat voor de dieren; zo ook wanneer de sprinkler opstart.
We moeten eenvoudigweg stoppen met het opsluiten van dieren. Het is zo simpel!
Rechtvaardigheid en de voortschrijdende moraal Als dierenrechtenorganisatie gaat het ons allereerst om rechtvaardigheid (en niet omdat we iets “zielig” vinden, zoals het vaak geportretteerd wordt). Andere levende, voelende wezens hebben hun eigen belangen en interesses die onafhankelijk zijn van hun nut voor mensen. Dit is in de Wet dieren verankerd in het begrip “intrinsieke waarde”. Deze Wet zegt dat de wetgever deze waarde erkent; wij zouden graag zien dat de overheden de intrinsieke waarde respecteren. Waar politiepersoneel kiest voor dit beroep en daarmee accepteert in dergelijke situaties terecht te kunnen komen hebben de honden en paarden hierin geen keuze.
Het is daarom voor de dierenrechtenorganisaties in de eerste plaats een principiële zaak. Dit zijn conflicten tussen mensen, die door mensen opgelost moeten worden. De honden en paarden hebben hier part noch deel aan en kunnen alleen maar verliezen, bijvoorbeeld hun gezondheid of hun leven.
De voortschrijdende moraal heeft onder andere geleid tot een verbod op wilde dieren in circussen, een einde aan de bontfokkerij en verboden op bijvoorbeeld kale legbatterijen en het kisten van kalveren. Het is naïef om te veronderstellen dat het gebruik van dieren door de politie hieraan ontkomt. De overheden en politie zouden er dan ook verstandig aan doen om deze onontkoombare ontwikkelingen voor te blijven en over te stappen op alternatieven en niet zoals de verantwoordelijke minister de kop in het zand te steken en te blijven hameren op effectiviteit en deëscalerend effect.4
Geweld tegen de dieren Waar men in het verleden in ieder geval nog respect voor politiehonden en -paarden leek te kunnen opbrengen, zien we bij de recente rellen rondom de coronamaatregelen of het vuurwerkverbod dat grof geweld direct tegen de dieren gericht wordt. In januari werd een politiepaard zwaar mishandeld met een ploertendoder – een wapenstok met een loden kop erop.5 Op beelden was ook te zien hoe een paard tegen de vlakte ging in het centrum van Eindhoven en in paniek het hazenpad koos, al dan niet als gevolg van zwaar vuurwerk.6 In oktober 2019 reed een protestboer in Groningen een politiepaard aan met zijn trekker.7 Op zondag 14 maart ging het bij protesten op het Haagse Malieveld opnieuw mis. Een hondengeleider van de politie werd belaagd door demonstranten tijdens een charge. Zijn hond werd geschopt en zelf werd hij belaagd door een andere hond. Daarop werd een waarschuwingsschot gelost.8 Zomaar wat voorbeelden; op YouTube staan er talloze.
Een gedegen training is geen vervanging voor keuzevrijheid en beschermt niet tegen zwaar vuurwerk, ploertendoders of trekkers.
Misstanden bij training De eerste week van maart toonde een uitzending van Zembla opnieuw dat politiehonden door middel van mishandeling getraind worden.9 Al in 2018 onthulde het televisieprogramma RamBam, dat er bij KNPV-verenigingen honden worden mishandeld. Vorig jaar toonde het programma Undercover in Nederland dat opnieuw aan.
Tekenend is ook dat per 1 juli dit jaar het gebruik van stroomapparatuur bij honden die worden opgeleid verboden is, maar dat de politie en Defensie de honden waar ze al mee werken wel met stroom mogen blijven trainen. Omdat – zo stelt minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit in een toelichting bij het aanstaande verbod – ‘het niet altijd mogelijk is met stroom opgeleide honden in te zetten zonder het gebruik van stroom’.
De inzet van een diensthond resulteert relatief vaak in letsel bij burgers Het laatste uitgebreide onderzoek naar de inzet van geweldmiddelen door de politie ‘Met gepast geweld, 2016’10 laat zien dat in 40% van de voorvallen waarbij een diensthond werd ingezet, dit leidde tot (gering) letsel bij een burger. Dat percentage ligt veel hoger dan bij fysiek geweld door agenten, of bij het gebruik van pepperspray en wapenstok. Het rapport concludeert dan ook: “De inzet van een diensthond resulteert relatief vaak in letsel bij burgers.”
Maatschappelijk draagvlak Het draagvlak onder de bevolking voor de inzet van dieren bij rellen lijkt, wanneer men over de voor en tegens wordt geïnformeerd, te zijn verdwenen.11
Conclusie Het is niet alleen onrechtvaardig tegenover de individuele honden om hen te gebruiken als geweldmiddel, maar dit gebruik leidt ook tot geweld tegen deze dieren. Ze worden door middel van mishandeling getraind en de inzet leidt relatief vaak tot letsel bij burgers. Steeds meer burgers zien in deze combinatie van factoren een reden om tegen de inzet van dieren door de politie te zijn.
De ruiterij is uit de moderne legers verdwenen. Het is tijd dat dieren ook bij de politie vervangen worden door gemotoriseerde vervoersmiddelen en innovatieve technologieën.
Het aantal dierproeven aan de UGent daalt. Zo blijkt uit cijfers van de website van de universiteit. 1 Een stap in de goede richting volgens Jen Hochmuth van Animal Rights: “Natuurlijk omarmen we elke stap die het aantal dierproeven vermindert, maar we moedigen de UGent aan om verdere stappen te zetten om op een innovatieve manier alle dierproeven daadwerkelijk te vervangen.”
In 2020 werden aan de UGent 45.942 dierproeven uitgevoerd. Dit is een daling van 23% ten opzichte van 2019 toen er 65.291 dierproeven werden uitgevoerd. Meer dan de helft van alle dierproeven werd op muizen uitgevoerd. Zebravissen, varkens en kippen werden ook veel ingezet in dierproeven. Katten en honden werden ook in dierproeven gebruikt. Van de proeven op honden werden er 141 uitgevoerd op proefhonden, en 257 op eigenaarshonden.
Ongeveer 5% van alle dierproeven aan de UGent zijn zogenaamde ‘reglementaire testen’ en verplicht volgens de wet, de rest is niet wettelijk verplicht. Jen Hochmuth: “De universiteiten zijn op dit moment de grootverbruikers van proefdieren. Niemand dwingt een universiteit om dierproeven uit te voeren. Ze zouden net het goede voorbeeld moeten geven en volop inzetten op dierproefvrij onderzoek zonder dierenleed.”
De maatregelen omtrent Covid-19 hebben de cijfers aan de UGent voor 2020 beïnvloed: sommige niet-dringende studies werden uitgesteld. Bijgevolg werden minder dieren aangekocht, en minder dieren gebruikt. Binnen de faciliteiten gehouden dierenkolonies brachten uiteraard wel nog nakomelingen voort, waarvan er een relatief groter aantal dus niet gebruikt werden. Dit wil zeggen dat veel “niet essentiële” proefdieren in voorraad gedood werden.
Momenteel zijn de officiële cijfers van proefdieren die in voorraad gedood worden in België nog niet publiek beschikbaar. Europese cijfers laten ons vermoeden dat er evenveel proefdieren overbodig gedood worden dan dat er jaarlijks in dierproeven gebruikt worden. Uit een [rapport van de KU Leuven van 2017](https://www.animalrights.be/de-ku-leuven-doodt-honderdduizenden-overbodige-proefdieren) blijkt dat er zelfs meer proefdieren overbodig gedood worden zonder dat ze überhaupt voor een dierproef gebruikt worden.
Animal Rights vraagt zich af waarom miljoenen euro’s van de belastingbetaler worden gebruikt voor experimenten die duidelijk niet essentieel zijn en aan de kant worden gezet zodra er een pandemie voorbijkomt. “Zodra de experimenten terug mogen starten, moeten al de vernietigde dieren vervangen worden door nieuwe dieren. Dit betekent niet alleen extra kosten maar ook dubbel zoveel dierenleed”, zegt Hochmuth.
Lees ook: [Proefdieren de corona crisis behandeld als vervallen producten](https://www.animalrights.be/proefdieren-de-corona-crisis-behandeld-als-vervallen-producten)
Tot nu toe is de UGent de enige Belgische Universiteit die haar cijfers van 2020 al bekend heeft gemaakt. Elke gebruiker van proefdieren dient uiterlijk op 31 januari aan de overheid de statistieken mee te delen over het gebruik van dieren in laboratoria tijdens het vorige kalenderjaar. De cijfers van 2020 moeten in principe al beschikbaar zijn.
“Het gebrek aan transparantie over dierproeven wordt terug aan de kaak gesteld doordat de exacte cijfers over de aantallen grotendeels ontbreken”, zegt Hochmuth. Animal Rights heeft de andere Belgische universiteiten benaderd om hun cijfers ook zo spoedig mogelijk bekend te maken.
Sinds oktober 2019 heeft Animal Rights in samenwerking met anderen al meer dan 200 muizen en ratten herplaatst en zo van een zekere dood gered.
Binnen de faculteit Diergeneeskunde van de UGent werd een succesvol adoptieprogramma opgestart. Sinds 2015 werden zo onder meer 50 honden, 13 katten, en 18 paarden en pony’s ter adoptie vrijgegeven. Voorlopig gebeurt dit aan de UGent nog niet voor kleine proefdieren zoals ratten en muizen.
Sinds oktober 2019 werkt de Universiteit Utrecht samen met Animal Rights aan de [herplaatsing van kleine ex-proefdieren](https://www.animalrights.be/succesverhaal-proefdieren-gered-van-de-dood), zoals muizen en ratten. Al meer dan 200 muizen en ratten werden herplaatst en zo van een zekere dood gered. “Deze muizen en ratten zijn de ambassadeurs die ons vertellen dat we moeten streven naar dierproefvrij onderzoek. We hopen dat we binnenkort ook een succesvolle samenwerking met Belgische universiteiten zoals de UGent kunnen starten”, zegt Hochmuth.
Op zaterdag 24 april 2021 houdt Animal Rights een [grote demonstratie naar aanleiding van Wereldproefdierendag](https://www.facebook.com/events/454807195737475).
Volgens Jen Hochmuth is de actie noodzakelijk: “Het standpunt van Animal Rights is dat dieren überhaupt niet gebruikt dienen te worden in experimenten en dat er ingezet moet worden op moderne dierproefvrije methoden. Daar hoeft geen enkel dier voor gebruikt of gedood te worden. Onze wetenschap kan en moet zo veel beter. We zijn het de proefdieren en onszelf verschuldigd.”
Enkele weken geleden adverteerde Lidl met “meer diervriendelijk konijnenvlees” van dieren die “niet in kooien, maar in grotere parken” worden gehouden. Een misleidende boodschap, want het leven van de konijnen in parksystemen is ver van een paradijs. Animal Rights diende klacht in bij de Jury voor Ethische Praktijken inzake reclame (JEP).
Rowena Vanroy, Animal Rights: “Producenten weten dat hun klanten dierenwelzijn belangrijk vinden. Ze spelen daarop in met mooie reclames over blije dieren en eufemismen, terwijl in werkelijkheid het leven van de dieren in de industrie een nachtmerrie is.”
“Natuurlijk blijft ‘beter’ hier een relatief begrip. Niemand zal kunnen beweren dat vlees ooit 100% diervriendelijk kan zijn. Daarom letten wij als Lidl steeds op het gebruik van dit woord en omschrijven we het in onze folder als: ‘meer diervriendelijke huisvesting’.
Gezien er tot op vandaag nog steeds konijn uit kooien op de markt is, en dit nog toegelaten is tot 2024 (zie opnieuw het Koninklijk Besluit), vinden wij het belangrijk onze klanten te wijzen op dit verschil, en de mogelijkheid tot een (relatief) betere keuze. Waar wij wel compromis mogelijk zien, is in de aanduiding ‘geen kooi’. De dieren zitten wel nog opgesloten in een omheinde ruimte. Daarom stellen wij voor in de toekomst onze verwoording aan te passen naar onderstaande:
“Parkkonijnen hebben meer ruimte en beschikken over klimplateaus, tunnels en knaagmateriaal.””
“Wij zijn het over een ding met Lidl eens, namelijk dat diervriendelijk vlees niet bestaat. Maar verder zien we in dit betoog enkel holle frasen,” zegt Vanroy.
Misleidende reclame
De JEP oordeelt nu dat delen van de reclameboodschap inderdaad de consument misleiden. Lidl mag haar konijnenvlees jammer genoeg “meer diervriendelijk” blijven noemen, maar de combinatie van “park” en “niet in kooien” creëert volgens JEP ten onrechte bepaalde verwachtingen bij de consument.
“De Jury is anderzijds echter van mening dat de combinatie van het woord “Parkkonijn”, dat in de betrokken wetgeving niet als dusdanig gebruikt wordt en geen ingeburgerde term is, met de vermelding “Zo zitten de dieren niet in een kooi” verkeerde verwachtingen op het vlak van het dierenwelzijn creëert in hoofde van de gemiddelde consument die volgens haar niet per se weet wat een parkkonijn of een park in deze context is en wat dit inhoudt. Zij is ook van mening dat dit des te meer het geval is in de Franstalige versie met de combinatie van de woorden “Lapin élevé en parc” en “jamais tenus en cage” en “vivent dans un grand parc”. De Jury is derhalve van oordeel dat de reclame in kwestie van aard is om de gemiddelde consument te misleiden op dit punt.”
In 2019 onderzocht Animal Rights de Nederlandse konijnenhouderij. De omstandigheden in de Belgische parksystemen zijn vergelijkbaar. Bovendien is er in Nederland geen konijnenslachthuis, de in Nederland gekweekte konijnen worden in een van de twee Belgische konijnenslachthuizen gedood en hun vlees ligt ook bij ons in de rekken. Hieronder zie je beelden van konijnen uit parksystemen.
Reactie Lidl op de uitspraak
De supermarktketen krijgt nog de kans om in beroep te gaan. Animal Rights heeft zelf nog geen antwoord ontvangen of Lidl het oordeel van de JEP aanvaardt. Maar tegen Het Laatste Nieuws laat Lidl weten: “Het was zeker niet de bedoeling om te misleiden. Het label ‘parkkonijn’ is niet van Lidl, maar het is een standaard waaraan een lastenboek gekoppeld is, dat bepaalt hoe de konijnen moeten opgroeien. Dat is wat beschreven stond in de folder, dat is niet misleiden. Maar we zullen het niet meer zo formuleren.”
“Wij zijn blij met deze uitspraak en hopen dat dit een precedent zal scheppen om de huichelachtige goednieuwsshow rond parkkonijnen te stoppen. (Konijnen-)vlees is niet diervriendelijk, punt”, zegt Vanroy nog.
