De Ethische Commissie heeft opnieuw een vreselijk experiment in Vlaanderen goedgekeurd: wetenschappers mogen de gezichten van varkens afsnijden om een nieuwe bewaarmethode van aangezichten voor transplantatie te testen. 1 Jen Hochmuth van Animal Rights: “Proefdiernemers proberen ons keer op keer wijs te maken dat we niet zonder dierproeven kunnen. Met als gevolg dat dieren worden gereduceerd tot wegwerponderdelen.”
In orgaantransplantatie wordt meer en meer een nieuwe bewaarmethode gebruikt waarbij het orgaan vochtig gehouden wordt met bloed tijdens de bewaring. Om na te gaan hoe deze nieuwe bewaarmethode kan worden toegepast op aangezichten hebben Vlaamse onderzoekers groen licht gekregen om 12 varkens als proefdieren te gebruiken.
Volgens de onderzoekers zelf ondervinden de dieren weinig of geen ongemak, omdat alle handelingen gebeuren onder volledige verdoving en het dier geëuthanaseerd wordt op het einde van de proef.
Varkens worden vaak gebruikt in experimenten naar transplantatie van organen, weefsel en cellen tussen verschillende diersoorten en tussen mens en dier. Zo maakt de KU Leuven al jarenlang en zonder enig bruikbaar resultaat gebruik van varkens als oefen- en ventilatiemachines om het bewaren van organen te verbeteren. 2
Onderzoekers gebruiken deze dieren omdat ze zowel anatomisch als fysiologisch het dichtst bij de mens liggen. “Als deze dieren zo veel op ons lijken, dan zou dit toch meteen een reden moeten zijn om hen niet als wegwerponderdelen te beschouwen maar als individuen met recht op leven en welzijn”, aldus Hochmuth.
Lees ook: [Op weg naar orgaanboerderijen en nieuwe zoönosen?](https://www.animalrights.be/op-weg-naar-orgaanboerderijen-en-nieuwe-zo%C3%B6nosen)
Varkenshouder Chris van Sleuwen moet 70% van de schade die hij en zijn bedrijven Zeeland Voeders en Domburg Varkens in 2002 leden door het voeren van varkens met en de handel in met MPA-besmet suikerwater zelf betalen. Daarmee komt een einde aan een langlopende zaak over de schuldvraag.
De Van Sleuwen’s kwamen in mei 2019 in het nieuws na de bezetting van een van hun stallen. [Ze speelden toen vooral het slachtoffer.](https://www.animalrights.nl/boxtelse-varkensboer-geen-heilige) In de MPA-zaak werden 50.000 varkens geruimd, waarvan 20.000 van Van Sleuwen zelf. De MPA-crisis kostte de Nederlandse staat en de varkenssector naar schatting 130 miljoen euro. 1
In juli 2018 [stikten ook al zo’n 1.200 varkens in een Haarense stal van de familie](https://www.animalrights.nl/bij-het-stikken-van-1200-varkens-haaren-faalden-zowel-de-ventilatie-als-de-boer) toen de ventilatie uitviel.
MPA of medroxyprogesteronacetaat is de werkzame stof in de humane anticonceptiepil en wordt ook gebruikt tegen overgangsklachten. Wyeth Medica Ireland had in Ierland een faciliteit voor de productie van farmaceutische producten. Zij produceerde onder meer anticonceptiepillen waarbij het synthetische hormoon ‘medroxy progesteron acetaat’ (MPA) werd gebruikt. Dit resulteerde onder meer in een afvalstroom van suikerwater met MPA.
Vanaf medio 2000 heeft Wyeth dit suikerwater met MPA overgedragen aan Cara Environmental Technology Ltd. Cara heeft vanaf september 2000 suikerwater met MPA afgeleverd aan Bioland Liquid Sugars B.V.. Bioland heeft het suikerwater met MPA vermengd met glucosestroop en dit samengestelde product in de periode van april tot en met juni 2002 verkocht aan Van Sleuwen’s bedrijf Zeeland Voeders.
Op 22 mei 2002 blijkt dat zeugen op drie varkenshouderijen in Brabant vreemde lichamelijke verschijnselen vertonen. De geboorte van biggen blijft uit, terwijl de duur van de zwangerschap al is overschreden.
Op 20 juni wordt de oorzaak van de problemen aangewezen: het gaat om het stofje Medroxyprogesteronacetaat (MPA).
Stukken vlees van besmette varkens zijn de voorafgaande weken aan consumenten verkocht, maar op 27 juni 2002 verzekeren ministers van Landbouw en Volksgezondheid Laurens Jan Brinkhorst en Els Borst de Kamer dat uit berekeningen van het RIVM blijkt dat het MPA geen risico vormt voor de volksgezondheid.
Gevaar voor de volksgezondheid is er dus niet, maar de stof hoort niet in de voedselketen. Het MPA is na zo’n 7 à 10 dagen uit de varkens verdwenen, maar de Europese Unie eist dat alle varkens van 27 zwaar getroffen bedrijven individueel worden getest en in Nederland worden geconsumeerd. Testen is duur.
De varkenssector wil de dieren echter vooral zo snel mogelijk ruimen, omdat Italië zijn grenzen gesloten heeft voor Nederlandse varkens en varkensvlees, zolang niet alle dieren weg zijn die mogelijk besmet voer hebben gehad. In leven laten betekent dat het laatste varken uit de MPA-crisis pas na vier maanden wordt geslacht. De export naar Italië zou vier maanden plat liggen en het bedrijfsleven miljoenen kunnen kosten.
De Correspondent beweert in september 2017 dat de Nederlandse overheid er alles aan gedaan heeft om informatie over de MPA-affaire onder het tapijt te vegen. 2
Trouw verslaggever Bert van den Berg schreef in augustus 2002: “Ondanks alle maatregelen om de kwaliteit te bewaken zijn een paar knoeiers er in geslaagd het hormoon MPA in varkensvoer te verwerken.” 3 De Hoge Raad is het op 16 oktober 2020 met die kwalificatie eens. 4
De Hoge Raad concludeert dat aan de zijde van Van Sleuwen’s bedrijf sprake is geweest van “ten minste onachtzaamheid en goedgelovigheid”. Zeeland Voeders “heeft zonder voldoende onderzoek een product, waarvan zij (beweerdelijk) niet meer wist dan dat het afkomstig was van de limonade-industrie van Bioland, waarmee zij niet eerder zaken had gedaan, gebruikt voor de verwerking in diervoeder” en “had zich moeten realiseren dat hiermee een risico werd gelopen.”
Het Hof acht het aannemelijk dat als het bedrijf van Van Sleuwen “de vereiste zorgvuldigheid zou hebben betracht, zij zou hebben ontdekt dat geen sprake was van afval uit de limonade-industrie, waarna zij het product niet zou hebben gebruikt als grondstof voor diervoeder. Ook dan zou de schade zich niet hebben voorgedaan.”
“Eveneens dient het ervoor te worden gehouden dat zij wisten, althans behoorden te weten, dat Bioland niet GMP-erkend was. Onder meer om die redenen rustte op hen een stringente onderzoeksplicht.”
Good Manufacturing Practices (goede manier van produceren) of GMP is een kwaliteitsborgingssysteem voor de humane en veterinaire farmaceutische industrie, de cosmetische industrie en de voedingsmiddelenindustrie.
“Dat leidt ertoe,” volgens het Hof, “dat sprake is van (een aanzienlijke mate aan) eigen schuld.“
Van Sleuwen’s bedrijf wordt door het Hof ook onoordeelkundigheid verweten in haar oordeel over de schuldvraag van Wyeth: “Wyeth heeft daarmee het aanmerkelijke risico genomen dat er onoordeelkundig mee zou worden omgegaan, zoals ook is gebeurd. Dit moet Wyeth worden aangerekend, omdat zij als geen ander moet hebben geweten welke gevolgen […] onoordeelkundige aanwending van het afval zou kunnen hebben.”
“Het intreden van de schade benadrukt het belang van de strikte toepassing en naleving van de diervoederwetgeving. Het niet in acht nemen daarvan moet dan ook zwaar wegen. Daartegenover staat dat Wyeth bedacht had moeten zijn op zekere onervarenheid en nonchalance in (bijvoorbeeld) de betreffende agrarische sector.”
Daarom legt de Hoge Raad de schade voor 30 procent bij Wyeth neer en 70 procent bij Zeeland Voeders/Van Sleuwen/Oostburg Varkens.
De 50.000 varkens die in 2002 werden afgemaakt waren dus het slachtoffer van de onachtzaamheid, goedgelovigheid, onoordeelkundigheid, onervarenheid en nonchalance van Zeeland Voeders/Van Sleuwen/Oostburg Varkens.
De rechtszaken gingen echter vooral over geld. In dit hele verhaal worden de varkens vergeten. Voor hen is er geen gerechtigheid. Animal Rights doet daarom aangifte en heeft bij de Officier van justitie van het Arrondissementsparket Den Haag het verzoek neergelegd om tot vervolging over te gaan. Circa 50.000 varkens zijn vroegtijdig van het leven beroofd. Het is op deze onverdedigbare daad tegen de levens van tienduizenden varkens dat deze aangifte zich richt.
Met het op 16 oktober 2020 gewezen arrest is vast komen te staan dat Chris van Sleuwen voor 70% schuldig is aan het mpa-debacle op zijn varkenshouderijen, omdat zijn bedrijven niet de vereiste zorgvuldigheid hebben betracht. Stichting Animal Rights komt namens tienduizenden dierenvrienden- en vriendinnen op voor dieren die het slachtoffer zijn van misstanden in de dierenindustrie en wiens belang om zo lang en gezond mogelijk te leven tot nu toe in geen enkele rechtszaak een rol van betekenis heeft gespeeld. Animal Rights vraagt het OM om Chris van Sleuwen te vervolgen voor diverse strafbare feiten die verband houden met het vergiftigen, het ziek maken en de uiteindelijke vernietiging van tienduizenden varkens.
Indien de overtredingen vandaag zouden plaatsvinden komen de volgende overtreden regels in elk
geval in het vizier:
• artikel 1.3., derde lid, aanhef en onder a Wd (intrinsieke waarde en juiste voeding);
• artikel 2.1, eerste lid Wd (dierenmishandeling);
• artikel 2.8., eerste lid, aanhef en onder a – c Wd (onvruchtbaar maken);
• artikel, 2.4., zevende lid Bhd (voer);
• artikel 2.17, eerste lid, aanhef en onder a – c Wd (deugdelijkheid diervoerders).
Animal Rights verzoekt het OM de hierboven genoemde strafbare feiten, destijds onder andere strafbaar gesteld op grond van de Wet op de uitoefening van de diergeneeskunde 1990 en de Gezondheidsen welzijnswet voor dieren, voor zover dat nog mogelijk is door het verstrijken van de tijd, te vervolgen en haar over de voortgang zo spoedig als mogelijk te informeren.
Er is natuurlijk veel tijd verstreken en wetten zijn veranderd. De maximale gevangenisstraf voor het mishandelen of verwaarlozen van een dier is drie jaar of een maximale geldboete van € 19.500. Op basis van artikel 14c, lid 2 sub 5 Sr kan de rechter bij een voorwaardelijke veroordeling als bijzondere voorwaarde het verbod op het houden van één of meer dieren stellen. 5 Misdrijven waarop een boete, hechtenis of gevangenisstraf van maximaal 3 jaar is gesteld, hebben een verjaringstermijn van 6 jaar. 6
Behalve dat deze strafmaat in dit geval veel te laag zou zijn, is de definitieve schuld ook pas eind 2020 vast komen te staan. We gaan zien wat het OM hiermee gaat doen.
Animal Rights verwacht ook van de overheid dat het aan deze zaak uitgegeven gemeenschapsgeld op de schuldigen wordt verhaald.
Het afschot van alle damherten in de Hoeksche Waard in Zuid-Holland gaat door. Dat heeft de provincie Zuid-Holland besloten. Vorig jaar gaven de dierenbelangenorganisaties Fauna4Life en Animal Rights hun zienswijze op het voorgenomen besluit. Volgens het provinciebestuur zijn een aantal damherten zo’n 20 jaar geleden ontsnapt en is hieruit een verwilderde populatie ontstaan. De organisaties: “Omdat deze damherten 20 jaar geleden zijn ontsnapt, wat overigens niet bewezen is, vindt de provincie het gerechtvaardigd om ze allemaal dood te schieten.”
De opdracht van de provincie Zuid-Holland moet zo snel mogelijk uitgevoerd worden. Jagers in de Hoeksche Waard krijgen vijf jaar de tijd om de volledige populatie uit te roeien. Er mag gebruik worden gemaakt van het geweer, honden, kunstmatige lichtbronnen en nachtzichtapparatuur.
“Afschot van gezonde dieren die zich prima handhaven is onacceptabel en het tegenovergestelde van diervriendelijk.”
Jessica Smit, Animal Rights
In het voorjaar van 2020 zijn er 24 dieren geteld. De provincie verwacht dat de populatie inmiddels is doorgegroeid naar 48 dieren. Omdat het hier om verwilderde (huis)dieren gaat, hoeft er niet eerst gekeken te worden naar alternatieve maatregelen, aldus de provincie. De dierenrechtenorganisaties vinden het absurd dat de provincie Zuid-Holland eerst 20 jaar lang geen actie onderneemt en vervolgens besluit dat het hier om ‘verwilderde dieren’ gaat die allemaal de kogel moeten krijgen. Het afschot wordt gepropageerd als ‘de meest diervriendelijke oplossing’.
“Of het hier nou wel of niet om verwilderde dieren gaat, de provincie had al veel eerder iets kunnen ondernemen. Afschot van gezonde dieren die zich prima handhaven is onacceptabel en het tegenovergestelde van diervriendelijk”, zegt Jessica Smit van Animal Rights.
Eis van evenredige besluitvorming
Ook als het hier wel om verwilderde dieren gaat dan nog mag de provincie niet zomaar overgaan tot het doden van een volledige populatie. Uit de ‘eis van evenredige besluitvorming’ volgt dat het bestuur altijd de minst vergaande maatregel dient te treffen. Een maatregel die in verhouding staat tot de te dienen belangen, in dit geval verkeersveiligheid en het verminderen van landbouwschade.
“Er zijn alternatieve maatregelen, maar die zijn niet toegepast en worden ook op geen enkele manier voorgeschreven.”
Pauline de Jong, Fauna4Life
Zonder enig onderzoek naar diervriendelijke alternatieven is besloten tot de meest radicale oplossing: het doden van alle damherten. Pauline de Jong van Fauna4life: “De nadelige gevolgen van dit besluit voor de betrokken diersoort zijn onevenredig groot. Er zijn alternatieve maatregelen die kunnen worden getroffen, maar die zijn niet toegepast en worden ook op geen enkele manier voorgeschreven. Dit is onacceptabel.”
Verkeersveiligheid
De provincie stelt dat de populatieomvang bepalend is voor het aantal aanrijdingen. Dit blijkt echter niet uit het besluit. Terwijl het aantal damherten tussen 2015-2020 meer dan verdubbelde, is er geen stijging van het aantal wildaanrijdingen. Gemiddeld gaat het om 1 aanrijding per jaar.
In de provincie, en in de Hoeksche Waard, komen ook reeën voor. Op locaties waar voor een aanrijding van damherten of reeën wordt gevreesd kan actie worden genomen, zoals het plaatsen van hekken en wildroosters of het verlagen van de snelheid. De Module Hertachtigen van BIJ12 noemt een groot aantal mogelijke maatregelen.
Naar de rechter
Dierenbelangenorganisaties Animal Rights en Fauna4Life stappen gezamenlijk naar de rechter. Zij zullen de rechter vragen het afschot te verbieden in afwachting van de beroepsprocedure.
Enkele maanden geleden kreeg Animal Rights een melding binnen over Fifi, een Duitse herder die in Dilbeek een droevig leven leidde. Animal Rights stelde zich burgerlijke partij en eiste dat Fifi zou worden weggehaald. De uitspraak door de rechtbank van eerste aanleg zou aanvankelijk plaatsvinden in november 2020, maar werd uitgesteld naar 19 januari van dit jaar. Vandaag werd de zaak opnieuw uitgesteld omdat de advocaat van de tegenpartij vraagt om bijkomend onderzoek.
Uit het dossier dat bij de rechtbank van eerste aanleg ligt, blijkt de situatie de voorbije maanden verbeterd. De lokale politie voerde meerdere controles uit en Fifi bleek op die momenten niet meer aan de ketting te liggen. Fifi werd vorig jaar ook onderzocht door een dierenarts op verzoek van de onderzoeksrechter en die stelde vast dat Fifi in goede toestand verkeerde.
Daarmee is aan de wettelijke voorwaarden inzake dierenwelzijn voldaan. Al is Animal Rights van mening dat de lat gewoon veel te laag ligt en er helemaal geen rekening wordt gehouden met de mentale noden van dieren.
Het is afwachten wat de rechter zal beslissen en of de eigenaar van Fifi alsnog zal veroordeeld worden voor de mistoestanden uit het verleden.
De Partij voor de Dieren wil dat de provincie varkensbaron Straathof uit Flevoland zet. In een van de megastallen van de beruchte varkensindustrieel blijkt dat varkens worden gehouden zonder vergunning. Statenlid Jesse Luijendijk wil dat de provincie hiertegen hard optreedt: “het gaat hier om een industriële ondernemer met een geschiedenis vol overtredingen en dierenleed.”
In Duitsland heeft Straathof (Sebava B.V.) een beroepsverbod wegens ernstige dierenmishandeling, waarop hij zijn stallen in Duitsland heeft verkocht. In Nederland heeft hij zijn bedrijf daarop uitgebreid met megastallen, waaronder het bedrijf in Creil. De bekendste megastal van Straathof was ‘Knorhof’, waar in 2017 door een brand 20.000 varkens omkwamen. Ook in Nederland heeft de NVWA herhaaldelijk ernstige dierenwelzijnsovertredingen geconstateerd.
De Provincie heeft zelf bevestigd dat het bedrijf in Creil momenteel geen onderliggende Wnb-vergunning heeft, terwijl in de stallen wel dieren worden gehouden. Zonder geldige vergunning is er sprake van illegale stikstofuitstoot. Als we onze plannen voor stikstofaanpak en verduurzaming van de landbouw serieus nemen, kunnen we dit als provincie gewoon niet gedogen.
Luijendijk wil dat Gedeputeerde Staten alle beschikbare middelen inzet om Straathof uit Flevoland te zetten: “het kan niet zo zijn dat een veehouder met een dergelijke geschiedenis de regels aan zijn laars lapt zonder dat de provincie hiertegen ingrijpt. Flevoland moet af van zijn bijnaam ‘wreedste provincie van Nederland voor dieren’. Dit is een goede eerste stap.”
In Creil staat een varkensbedrijf van ondernemer Straathof (Sebava bv). Straathof heeft een Wet natuurbescherming-vergunning aangevraagd voor de bedrijfslocatie in Creil. Daarnaast is er een milieuvergunning (Omgevingsverguning) aangevraagd. Op deze locatie worden op dit moment meer dan 20.000 varkens in een varkensflat gehouden, terwijl het bedrijf hiertoe momenteel geen onderliggende Wnbvergunning heeft. Tevens is op 12 november een handhavingsverzoek ingediend door Coöperatie Mobilisation for the Environment U.A. (MOB) voor de locatie in Creil wegens het ontbreken van een geldige Wnbvergunning.
Ten tijde van de beantwoording van de technische vragen (17 december 2020) was dit verzoek nog niet ingewilligd, terwijl de varkenshouder geen juridische basis lijkt te hebben voor zijn onderneming.
Wij hebben hierover enkele vragen.
Bent u ermee bekend dat deze ‘varkensbaron’ in Duitsland een beroepsverbod heeft gekregen wegens ernstige dierenmishandeling, waarna hij zijn stallen in Duitsland heeft verkocht en nu in Nederland zijn bedrijf uitbreidt met megastallen? Bent u ermee bekend dat een van zijn bekendste megastallen ‘Knorhof’ was, waar in 2017 door een brand 20.000 varkens omkwamen? Bent u ermee bekend dat de NVWA ook in Nederland herhaaldelijk ernstige dierenwelzijnsovertredingen heeft geconstateerd? Keurt u deze praktijken af? Zo nee, waarom niet?
Heeft het feit dat deze ondernemer zich blijkbaar niet aan de geldende regels wenst te houden invloed op eventuele vergunningverlening en/of (de mate van) controle op het voldoen aan vergunningsvoorwaarden in de toekomst? Zo nee, waarom niet?
Aangezien het hier gaat om een ondernemer waarbij de NVWA eerder meermaals dierenwelzijnsovertredingen heeft geconstateerd, en op deze locatie zonder vergunning dieren worden gehouden; bent u bereid de NVWA te verzoeken deze locatie te controleren? Zo nee, waarom niet?
Is er inmiddels een handhavingstraject in gang gezet? Zo ja, wat is de stand van zaken? Zo nee, waarom niet en bent u bereid in deze situatie te handhaven?
Bent u met ons van mening dat, gezien de uitgebreide geschiedenis van overtredingen van deze varkensbaron, en gezien het feit dat we hier te maken hebben met een grootschalige ondernemer met veel bedrijfslocaties, waarvan aangenomen mag worden dat deze bekend is met de vergunningsvereisten, dat er in dit geval sprake is van calculerend gedrag en dat er voor zwaardere maatregelen gekozen dient te worden? Zo ja, gaat u inzetten op zware maatregelen? Zo nee, waarom niet?
Volgens onze fractie gaat het gedrag van deze ondernemer lijnrecht in tegen de verduurzamingstransitie van de Flevolandse landbouw. Zonder overtreders is deze verduurzamingsopgave al groot, dus in het belang van het vertrouwen in de overheid en de landbouwsector moeten we niet terughoudend zijn in het optreden tegen dit soort illegale praktijken.
Bent u het met ons eens dat een varkensbaron als deze, die in Duitsland al een beroepsverbod wegens ernstige dierenmishandeling heeft, in Nederland herhaaldelijk ernstige dierenwelzijnsovertredingen heeft begaan, een smet is op het positieve imago dat de provincie Flevoland wil creëren als toekomstbestendige landbouwprovincie? Zo nee, waarom niet?
Bent u het met ons eens dat een veehouderij die nu in Flevoland illegaal dieren houdt, willens en wetens zo lang in overtreding is geweest, op grote schaal stikstof, fijnstof en ammoniak uitstoot met zijn megastal en zo negatieve invloed heeft op de biodiversiteit, natuur en luchtkwaliteit van onze provincie, niet past bij de doelstelling van een duurzame landbouwprovincie waarin “de agrarische sector wordt gestimuleerd om stappen te zetten richting kringlooplandbouw, met de nadruk op […] minder belasting van klimaat, natuur en milieu?” Zo ja, bent u bereid om alle middelen die u ter beschikking heeft, in te zetten om deze ondernemer uit Flevoland te weren? Zo nee, waarom niet?
Uit de antwoorden op 9 februari blijkt dat er de afgelopen jaren op grond van Wet Milieubeheer controles zijn uitgevoerd op het aantal dieren en de toegepaste stalsystemen. Begin 2020 bleek een biowasser niet goed te functioneren. Na het versturen van een concept last onder dwangsom is de overtreding ongedaan gemaakt. De Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek (OFGV) zag tijdens deze inspecties geen aanleiding om de NVWA te verzoeken een dierenwelzijnsinspectie uit te voeren.
Uiterlijk 23 februari zal er een besluit worden genomen op het handhavingsverzoek van MOB, maar OFGV ziet concreet zicht op legalisatie van de PAS-melding.
De termijn van 23 februari verstrijkt echter zonder dat er een besluit op handhaving word genomen en Mobilisation stelt de provincie Flevoland in gebreke.
Kamervragen
Op 16 februari worden er ook Kamervragen gesteld, 2 die op 24 maart beantwoord worden:
Vragen van het lid Wassenberg (Partij voor de Dieren) aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over plannen voor legalisering door provincies van twee illegale megastallen van varkensindustrieel Straathof
Is u bekend dat op dit moment twee provincies, te weten Noord-Brabant en Flevoland, twee illegaal in bedrijf zijnde megastallen met in totaal circa 35.000 varkens van de beruchte varkensindustrieel Straathof (Sebava B.V.) aan het legaliseren zijn, door de ontbrekende Wet natuurbeschermingsvergunningen (Wnb) alsnog te verlenen?
Ik weet dat er bij de provincie Noord-Brabant van deze ondernemer een aanvraag in behandeling is voor een vergunning op basis van de Wet natuurbescherming (Wnb). Er is op 5 januari jl. een bewilligend ontwerpbesluit door het bevoegd gezag gepubliceerd. Het bedrijf in Flevoland heeft een melding gedaan onder de werking van het PAS. Op legalisering van deze situatie is uitzicht in het kader van de vergunningverlening aan de zogenoemde PAS-melders, waar provincies en Rijk samen aan werken (Kamerstuk 35 334, nr. 25).
Hoe beoordeelt u deze legalisering van de varkenshouderijen in de gemeenten Someren (Noord-Brabant) en Noordoostpolder (Flevoland), in het licht van de regelingen die door u zijn opgetuigd om (varkens)bedrijven juist op te kopen om de stikstofcrisis, maar ook stank van varkenshouderijen aan te pakken?
Een veehouder die door wil gaan en die niet deelneemt aan een regeling voor de beëindiging of opkoop van veehouderij, en zijn bedrijf aan wil passen of uitbreiden, kan dat binnen de geldende juridische kaders doen. Ten aanzien van PAS-melders hebben Rijk en bevoegd gezagen geoordeeld dat ze een verantwoordelijkheid hebben om in een Wnb-vergunning te voorzien.
De regelingen voor de beëindiging of opkoop van veehouderijen werken op basis van vrijwilligheid, de keuze om hieraan deel te nemen is aan de betrokken veehouder. Als een veehouder deelneemt aan een dergelijke regeling dan is hij of zij gebonden aan de subsidievoorwaarden van de betreffende regeling. De subsidieregeling sanering varkenshouderijen, die gericht is op het terugdringen van geurhinder, is inmiddels gesloten voor deelname.
Is het juridisch mogelijk dat varkenshouder Straathof zich – na mogelijke legalisering – voor deze twee locaties inschrijft voor een beëindigingsregeling?
Voorzien is in een Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) die openstaat voor subsidieaanvragen door melkvee-, pluimvee- en varkenshouders in heel Nederland. Iedere aanvraag zal daarbij getoetst worden op de subsidievoorwaarden.
Het antwoord is dus ‘Ja!’ We zien dat nog niet zo snel daadwerkelijk gebeuren, maar het toont wel de absurditeit van het beleid aan.
Kunt u uiteenzetten waar de provincies de benodigde stikstofruimte vandaan gaan halen voor deze twee legaliseringen, van respectievelijk circa 15.000 varkens in Flevoland en 20.000 in Noord-Brabant?
Als er bij een aanvraag voor een Wnb-vergunning mitigerende maatregelen genomen moeten worden om negatieve effecten op Natura 2000-gebieden te voorkomen moet de aanvrager deze in principe zelf verzorgen. Ten aanzien van PAS-melders hebben Rijk en bevoegde gezagen geoordeeld dat zij een verantwoordelijkheid hebben om de betrokken activiteiten te vergunnen. Voor zover er mitigerende maatregelen nodig zijn om PAS-melders een vergunning te kunnen verstrekken komt de ruimte daarvoor uit bronmaatregelen die door het Rijk uitgevoerd of bekostigd worden.
Minister Schouten ontwijkt de vraag dus. Het is niet duidelijk waar de stikstofruimte vandaan moet komen.
Erkent u dat het legaliseren van deze twee megastallen met ruimte voor in totaal 35.000 varkens betekent dat op andere plekken flinke extra maatregelen moeten worden genomen om stikstofuitstoot te reduceren?
Allereerst moet bepaald worden of er mitigerende maatregelen nodig zijn om een vergunning te verstrekken. De nog te mitigeren stikstofdepositie van een activiteit op stikstofgevoelige habitat in een Natura 2000-gebied hangt af van een groot aantal factoren, zoals onder andere het aantal dieren, het gebruikte staltype en de afstand tot het Natura 2000-gebied. Er zijn hier emissiebeperkende stalsystemen gebruikt en er is afstand tot het meest nabije Natura 2000-gebied. Voor zover ik nu kan overzien is hier geen sprake van piekbelasters.
Of “emissiebeperkende stalsystemen” nog als excuus gelden is sinds een voorzieningenrechter in de tweede week van maart een natuurvergunning in Friesland vernietigde nog maar zeer de vraag.
Deelt u, in het licht van de stikstofcrisis, de mening dat het, naast het uitkopen van veehouderijen, (kosten)efficiënter is om illegale veehouderijen als overheid niet te legaliseren? Zo ja, bent u bereid hierop beleid aan te passen? Zo nee, kunt u dit toelichten?
Door de uitspraak van de Raad van State van 29 mei 2019 viel de juridische basis weg onder het doen van meldingen op basis van het PAS. Daardoor ontbreekt het de melders sinds die tijd aan de toestemming voor hun activiteit, voor zover het gaat om de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. Omdat deze ondernemers binnen de bestaande juridische kaders hebben gehandeld, is al snel na de uitspraak besloten dat de overheid als verantwoordelijke voor het PAS zou zorgen voor een nieuwe juridische toestemming voor de betrokken activiteiten. Hier werken mijn ministerie en de provincies momenteel aan. Verder kan een ondernemer natuurlijk zelf een vergunning aanvragen, op basis van de bestaande juridische kaders.
Ook hier ontwijkt de minister de vraag. Is het nu kostenefficiënter of niet? Het antwoord is natuurlijk ‘Ja’, maar daarmee zou ze het falen van haar eigen beleid toegeven.
Kunt u zich voorstellen dat mensen het onverteerbaar vinden dat de industriële varkenshouder Straathof, die in Duitsland een beroepsverbod opgelegd heeft gekregen vanwege ernstige dierenmishandeling en die ook in Nederland herhaaldelijk ernstige dierenwelzijnsovertredingen heeft begaan, milieuvergunningen heeft overtreden en significant meer dieren heeft gehouden dan volgens vergunningen was toegestaan, van de Nederlandse centrale en decentrale overheden alle medewerking lijkt te krijgen om zijn imperium in Nederland verder uit te breiden? Zo ja, hoe legt u dit uit?
Een beroepsverbod dat een ondernemer in een ander land is opgelegd, kan op zichzelf geen grond zijn voor het weigeren van een Wnb-vergunning die door deze ondernemer is aangevraagd of voor het behandelen van een PAS-melding. Evenmin kan het gestelde onbehoorlijke gedrag van de ondernemer jegens dieren in de beoordeling van de aanvraag van een Wnb-vergunning worden betrokken, aangezien dit aspect niet valt binnen het toetsingskader voor de beoordeling van deze aanvragen.
Het is aan het bevoegd gezag om, binnen de kaders van het toepasselijke recht, de Wnb-vergunning al dan niet af te geven. De procedure van aanvraag en afgifte van een Wnb-vergunning is omkleed met de waarborgen die de Algemene wet bestuursrecht biedt, onder meer wat betreft de bekendmaking van het besluit en de mogelijkheid van bezwaar en beroep. Een houder heeft de verantwoordelijkheid om goed voor het welzijn en de gezondheid van zijn dieren te zorgen. Indien er sprake is van overtredingen zal de overheid optreden door middel van bestuursrechtelijke handhaving, gericht op herstel, of strafrechtelijke handhaving.
Ook hier is de beroepspolitica, de bureaucraat, aan het woord. Schouten geeft geen antwoord op de vraag of ze zich kan voorstellen dat mensen dit onverteerbaar vinden…
Hoe vaak heeft de NVWA bedrijven van de omstreden varkenshouder Straathof gecontroleerd in de afgelopen 5 jaar? Waren deze controles onaangekondigd? Wat waren hierbij de bevindingen en welke maatregelen zijn hierbij opgelegd?
In eerder beantwoorde vragen van uw Kamer over deze varkenshouder (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019-2020, nr. 2490) is inzicht gegeven in het aantal NVWA-inspecties van Nederlandse vestigingen van deze houder, en de opgelegde sancties naar aanleiding van deze inspecties. In deze antwoorden is aangegeven dat de NVWA in de periode 2007–2018 de Nederlandse vestigingen van deze eigenaar 22 keer heeft gecontroleerd. In enkele gevallen was sprake van ernstige overtredingen, soms met ernstig verminderd dierenwelzijn tot gevolg. Tegen de geconstateerde overtredingen is bestuursrechtelijk en strafrechtelijk opgetreden. Bij her-controles bleken de geconstateerde tekortkomingen te zijn hersteld en was er geen sprake meer van overtredingen.
De laatste keer dat de NVWA een inspectie op het onderwerp dierenwelzijn bij een bedrijf van deze varkenshouder heeft uitgevoerd was in 2020. Hierbij is één overtreding geconstateerd. Daarvoor is een rapport van bevinding opgemaakt. Op basis van een rapport van bevinding kan de NVWA een bestuurlijke boete opleggen.
Animal Rights heeft al sinds februari 2020 een Wob-verzoek lopen naar de inbreuken bij de bedrijven van Straathof, maar het lukt de NVWA maar niet om die gegevens te verzamelen.
Zijn de naar schatting 400.000 biggen per jaar die worden gefokt en geboren bij de verschillende bedrijven van Straathof in Nederland bestemd voor de export of voor de Nederlandse markt?
Iedere varkenshouder heeft een vrije keuze over de manier waarop deze zijn varkens afzet. Daarbij heeft deze ook de mogelijkheid om de dieren naar het buitenland te transporteren. Een houder hoeft niet van te voren te bepalen of dieren in Nederland blijven of in een ander land. Het staat de varkenshouder vrij om hier per geval zijn eigen keuzes in te maken.
Het vervoer van varkens naar andere lidstaten moet voldoen aan de Europese regels voor diergezondheid en dierenwelzijn. Veehouders geven in het kader van die regels informatie over de transportbewegingen van hun dieren door aan de NVWA en RVO.nl. Gegevens over de bestemming van varkens van specifieke varkenshouderijen zijn bedrijfsgegevens waarover ik geen mededeling kan doen aan uw Kamer.
Is het mogelijk dat deze biggen worden ‘afgemest’ bij varkenshouderijen van Straathof in Hongarije?
Ja, dat zijn ondernemerskeuzes en iedere varkenshouderij heeft de mogelijkheid om dieren naar andere landen te transporteren. Deze ondernemer heeft dus ook de mogelijkheid om zijn biggen naar andere locaties in het buitenland te vervoeren, zolang wordt voldaan aan de regels uit de Europese transportverordening. Voor lange transporten gelden in de transportverordening aanvullende regels. Een export wordt alleen door de NVWA gecertificeerd indien aan alle voorwaarden (relevante handels- , diergezondheids- en dierenwelzijnsvoorwaarden) wordt voldaan.
Bent u bereid om te onderzoeken op welke wijze u het legaliseren van de twee illegale varkensbedrijven van Straathof (Sebava) door de provincies Noord-Brabant en Flevoland tegen kunt houden? Zo nee, waarom niet?
Ik ben van mening dat vergunningaanvragen en de behandeling van PAS-melder binnen de geldende juridische kaders en bestuurlijke afspraken behandeld moeten worden. Bij de behandeling van PAS-meldingen maakt onder andere een verificatie van de gedane melding deel uit van de procedure. Ik heb geen aanwijzingen dat dit in deze gevallen niet gebeurt.
Kunt u deze vragen één voor één en binnen de gebruikelijke termijn beantwoorden?
