DIERENBELANGENORGANISATIES ROEPEN POLITIE EN OVERHEID OP TE STOPPEN MET HET INZETTEN VAN HONDEN EN PAARDEN BIJ CONFLICTSITUATIES

Dierenbelangenorganisaties (Animal Rights, 1037againstanimalcruelty, Verzamelpunt acties tegen dierenleed, Animal Earth, Veggie Squad, Comité Dierennoodhulp, Dierenrechten Alliantie, Rechten voor al wat leeft, Diervriendelijk Nederland en Bite Back) roepen de politie en overheid op om te stoppen met het inzetten van dieren – honden en paarden – bij conflictsituaties.

Vorige week zondag zette de politie paarden in om rellende demonstranten van het Museumplein te verwijderen. Daarbij werd een politiepaard zwaar mishandeld met een ploertendoder – een wapenstok met een loden kop erop. 1 Gisteren was op beelden te zien hoe een paard tegen de vlakte ging in het centrum van Eindhoven en in paniek het hazenpad koos. 2 In oktober 2019 reed een protestboer in Groningen een politiepaard aan met zijn trekker. Zomaar wat voorbeelden; op YouTube staan er talloze. 3

“Waar men in het verleden in ieder geval nog respect voor politiehonden en -paarden leek op te kunnen brengen, zien we bij de recente rellen rondom de coronamaatregelen of het vuurwerkverbod dat grof geweld direct tegen de dieren gericht wordt,” zegt woordvoerder Erwin Vermeulen. “Waar politiepersoneel kiest voor dit beroep en daarmee accepteert in dergelijke situaties terecht te kunnen komen hebben de honden en paarden hierin geen keuze.”

“Een gedegen training is geen vervanging voor keuzevrijheid en beschermt niet tegen zwaar vuurwerk, ploertendoders of trekkers,” zegt Vermeulen. ”De ruiterij is uit de moderne legers verdwenen. Het is tijd dat dieren ook bij de politie vervangen worden door gemotoriseerde vervoersmiddelen en innovatieve technologieën.”

“Dit is voor de dierenbelangenorganisaties ook een principiële zaak. Dit zijn conflicten tussen mensen, die door mensen opgelost moeten worden. De honden en paarden hebben hier part noch deel aan en kunnen alleen maar verliezen, bijvoorbeeld hun leven.”

Update – Kamervragen

De dieren die ingezet worden bij rellen en de oproep om daar mee te stoppen kregen aardig wat nieuws aandacht en de Partij voor de Dieren stelde Kamervragen: 4

Indiendatum: 25 januari 2021

Schriftelijke vragen van het lid Wassenberg (Partij voor de Dieren) aan de minister van Justitie en Veiligheid over het gebruik van politiepaarden en -honden bij oproerbeheersing

Is het juist dat bij een verboden demonstratie in Amsterdam een politiepaard werd aangevallen met een ploertendoder, en daarbij gewond raakte?
Is het juist dat bij een verboden demonstratie in Eindhoven enkele politiepaarden uitgleden en één politiepaard in paniek losbrak en wegrende?
Hoeveel politiepaarden- en honden zijn er sinds de verboden demonstratie op het Museumplein in Amsterdam op 17 januari jongstleden ingezet en hoeveel daarvan zijn gewond geraakt?
Erkent u dat paarden vluchtdieren zijn en derhalve de instinctieve reactie hebben om aan angstige situaties te willen ontkomen?
Erkent u dat politiepaarden en –honden een verhoogd risico lopen om blootgesteld te worden aan geweld? Vindt u dat acceptabel?
Op welke manier waarborgt u het welzijn van de politiepaarden en –honden?
Bent u bereid alternatieven te onderzoeken voor de inzet van politiepaarden- en honden bij oproerbeheersing? Zo ja, binnen welk tijdsbestek? Zo nee, waarom niet?

Update – Antwoorden

In de antwoorden legt demissionair minister Grapperhaus op 1 maart uit wat de politiepaarden is aangedaan en wat de inzet was: 5

“Tijdens de demonstratie in Amsterdam zijn verschillende politiepaarden geslagen met een ploertendoder. Naar de daders loopt een onderzoek. De politie heeft aangegeven dat het met de gewond geraakte paarden weer goed gaat.”

“Er zijn twee paarden uitgegleden [in Eindhoven], waarvan één daarbij ten val kwam. Dit ondanks het gebruik van zogeheten stiftjes in de hoefijzers om uitglijden te voorkomen. Het gevallen paard is zonder ruiter terug naar de paardentrailer gerend. Dit is instinctief gedrag van het dier.”

“Tussen 17 en 31 januari 2021 heeft de Bereden Politie 10 inzetten gehad. Het aantal paarden per inzet varieerde tussen 8 en 36. De politie heeft aangegeven dat er in de genoemde periode in totaal 178 paarden zijn ingezet. 
In Amsterdam is één paard gewond geraakt aan het hoofd als gevolg van een klap met een ploertendoder. Twee paarden hebben een schaafwond overgehouden aan de inzet en vier paarden zwellingen.”

De vragen over het paard als vluchtdier en het risico dat de dieren lopen, doet Grapperhaus af met de bekende riedeltjes over selectie en training. Hij vindt de risico’s aanvaardbaar omdat de inzet van dieren effectief zou zijn. Dat dieren hierin geen keuzevrijheid hebben, komt niet ter sprake en is voor deze minister ook geen overweging:

“Zowel mensen als dieren kunnen in een stressvolle situatie verschillende vormen van gedrag vertonen. Door middel van selectie, opleiding en training kan dit gedrag door mensen en werkdieren worden beheerst. Paarden zijn vooral kuddedieren. Van deze eigenschap maakt de politie gebruik bij alle trainingen en inzetten van politiepaarden. Door het werken in een groep ondervinden paarden steun aan elkaar.”

“Net als medewerkers van de ME lopen politiepaarden en hun ruiters bij een inzet risico om blootgesteld te worden aan geweld. Ik vind dat een acceptabel risico, gegeven de situatie. Politiepaarden zijn goed getraind voor deze situaties en voorzien van beschermingsmiddelen. Bovendien is het inzetten van politiepaarden in dit soort situaties een bewezen effectief middel. Over het algemeen heeft de aanwezigheid van paarden en honden een preventieve werking en voorkomt het vaak dat er geweld moet worden aangewend. Met behulp van de inzet van paarden kan een mensenmassa snel worden verplaatst dan wel uit elkaar gedreven worden. Daarnaast kan een specifieke groep mensen worden ingesloten. De heftige gebeurtenissen in Amsterdam en Eindhoven zijn wat dat betreft uitzonderingen.”

“Bij ME-inzetten hebben politiepaarden en -honden een toegevoegde waarde. Ze worden, weloverwogen en terughoudend, ingezet in situaties waarin dat verantwoord wordt geacht. De politiepaarden en -honden raken doorgaans zelden gewond tijdens een ME-inzet. Als zij worden ingezet is dit altijd kortstondig en doelgericht. De dieren worden voorafgaand aan een ME-inzet, indien nodig, van extra beschermingsmiddelen voorzien en er wordt een afweging gemaakt of het te bereiken doel, handhaving van de openbare orde en veiligheid, opweegt tegen het gevaar voor mens en dier. De inzet van de politiepaarden en –honden geschiedt, gezien de omstandigheden, zo veilig mogelijk. Dierenwelzijn is daarbij een van de afwegingen.”

“Dierenwelzijn heeft, net als optimale training en verzorging, bij de politie altijd een hoge prioriteit. De politiepaarden komen tijdens ME-inzetten altijd als groep (gebruik makend van hun kudde-instinct) in actie, waardoor ze tijdens de inzet steun aan elkaar hebben. Het werken in een groep zorgt voor rust. Bij de samenstelling van de groep is er aandacht voor welke ruiters en paarden goed kunnen samenwerken. 
Beenbeschermers en neusplaten worden altijd aangebracht. Tijdens een inzet zelf worden ook altijd zo veel mogelijk rustmomenten ingebouwd. Zo staan paarden voorafgaand aan een charge altijd (in relatieve rust) achter het commandovoertuig opgesteld en nooit oog-in-oog met de relschoppers. Zo nodig, worden ook gelaatschermen of oordoppen gebruikt. Ook na afloop krijgen de paarden de juiste nazorg.”

In alternatieven is de minister noch de politie echt geïnteresseerd:

“Politiepaarden en honden hebben in de praktijk bewezen dat zij een de-escalerend effect hebben tijdens ordehandhavend optreden. De inzet van deze dieren maakt dat een deel van de ordeverstoorders uit eigen beweging de betreffende locatie verlaat. Zonder de inzet van de eerdergenoemde dieren zou de politie zich genoodzaakt zien om geweld te moeten gebruiken tegen een grotere groep ordeverstoorders met kans op een grotere escalatie van de gevaarsituatie en een ingrijpendere vorm van geweld door de politie jegens ordeverstoorders, en vice versa. 

De politie geeft aan dat zij relevante ontwikkelingen met betrekking tot de inzet van politiepaarden en honden continue in de gaten houdt. Er is tot op heden nog geen geschikt alternatief voor de inzet van politiepaarden en -honden ten aanzien van crowd control, crowd management en riot control. In die situaties werkt de inzet deze dieren– meer dan elk ander middel – de-escalerend.
”

Nieuwe incidenten

Op zondag 14 maart ging het bij protesten op het Haagse Malieveld opnieuw mis. Een hondengeleider van de politie werd belaagd door demonstranten tijdens een charge. Zijn hond werd geschopt en zelf werd hij belaagd door een andere hond. Daarop werd een waarschuwingsschot gelost. 6 De man stond op 12 mei ter verantwoording tegenover de rechter. Tijdens de zitting probeerde hij duidelijk te maken dat hij een dierenliefhebber is, omdat hij de maker is van de beroemde foto van de eekhoorn die aan een bloem ruikt. Foto ten spijt, de rechter veroordeelde hem tot een taakstraf van 150 uur. 7

In de week ervoor toonde een uitzending van Zembla opnieuw dat politiehonden door middel van mishandeling getraind worden. Al in 2018 onthulde het televisieprogramma RamBam, dat er bij KNPV-verenigingen honden worden mishandeld. Vorig jaar toonde het programma Undercover in Nederland dat opnieuw aan.

Update

Het misbruiken van dieren als wapen bereikte eind mei 2024 een nieuw dieptepunt. Tijdens de arrestatie van een verwarde man in Dalfsen schoot een politieagent een meegenomen politiehond neer. In de hectiek keerde de politiehond zich volgens een woordvoerder tegen de leden van het het arrestatieteam en de Dienst Speciale Interventies (DSI). Een van hen heeft toen een kogel afgevuurd op de hond.
Lees ook: POLITIE SCHIET EIGEN POLITIEHOND DOOD; NIEUWE OPROEP TOT BEËINDIGING INZET DIEREN BIJ MENSELIJKE CONFLICTEN

Bij rellen in Scheveningen op donderdagavond 1 mei 2025 zijn een agent en een politiepaard lichtgewond geraakt. Ook zijn vier politievoertuigen vernield. Ook een relschopper raakte gewond nadat hij werd gegrepen door een politiehond. 8

Dat onschuldige dieren zoals politiehonden en -paarden worden betrokken bij conflictsituaties tussen mensen, waar ze part noch deel aan hebben, en daarbij ook gewond raken, blijft actueel. Op woensdagmiddag 24 juli 2025reed een man in een bestelbusje opzettelijk op twee politiepaarden in op de Hinthamerstraat in het centrum van Den Bosch. Op beelden is te zien hoe hij met hoge snelheid een paard raakt en de straat uitrijdt. Een agent die op het paard zat, viel bij de aanrijding op de grond. Volgens een woordvoerder hebben de paarden er flinke schrammen aan overgehouden. 9

In augustus 2025 zijn er zorgen over het inzetten van een ‘diensthond’ bij een lawaaiprotest op het treinstation van Heerlen. “Dierenwelzijnsorganisaties en bezorgde burgers waarschuwen voor de impact van het harde geluid op een aanwezige diensthond van de NS-beveiliging. De hond zou volgens eerdere meldingen vaak langdurig in een krappe bench in een voertuig verblijven, zonder constante toegang tot water en met beperkte rust.”Zo schrijft Parkstad Actueel. 10
In juni 2024 werd een jonge diensthond van de Nederlandse Spoorwegen gestolen bij het station in Heerlen. Volgens de politie Heerlen stond de achterdeur van de auto op een kier om de honden frisse lucht te geven. Op dat moment greep de dader de kans om de pup, een Mechelse herder genaamd Kairo, uit de kooi te halen en over het hek te springen.
Op 18 augustus 2025 stelt de Partij voor de Dieren Heerlen vragen aan het college van b&w over de inzet van honden door de NS. 11

Bij het extreem-rechtse geweld van zaterdag 20 september 2025 in Den Haag, na een anti-immigratieprotest, zijn opnieuw ook onschuldige dieren, die de politie als wapen en schild gebruikt, aangevallen. “Het geweld gaat werkelijk over alle grenzen heen,” zei burgemeester Jan van Zanen tijdens een persconferentie. “De politie is belaagd, paarden zijn belaagd, journalisten zijn belaagd. Dat tuig kwam uit het hele land.” 12 Dat rellende tuig moet keihard aangepakt worden, maar zonder de inzet van dieren.

De overheid moet stoppen met het inzetten van dieren als wapen of schild!

Update

Wanneer dierenrechtenorganisaties zoals Animal Rights oproepen om een bepaalde vorm van dierenuitbuitingen en mishandeling te beëindigen, zijn er altijd welzijnsorganisaties die trachten de afschaffing van deze vorm van slavernij te frustreren. In het geval van politiehonden gaat het om the usual suspect Dierenbescherming en de Hondenbescherming.

Beide organisaties haasten zich om te benadrukken dat ze nadrukkelijk niet pleiten voor een onmiddellijk einde aan de inzet van politiehonden. Dat is ook de reden dat zij uitgenodigd worden voor overleg met politie, defensie en de marechaussee. Zij zijn immers ongevaarlijk voor het voortbestaan van het systeem en collaboreren gewillig om maar aan tafel te mogen zitten.

De politie acht ze zelfs ongevaarlijker dan kritische pers: “Aan de politie is tot vier keer toe gevraagd te reageren en haar visie te geven op de toekomst van de politiehond. Ook is gevraagd hoe vaak politiehonden in Nederland dodelijk gewond raken. Deze site kreeg daarop geen antwoord.”

Animal Rights is van mening dat deze organisaties onderdeel zijn van het probleem. Het beëindigen van het gebruik van wilde zoogdieren in circussen, het einde van de nertsenfokkerij en het naderende einde van de eendenindustrie laten zien dat ondanks sabotage door welzijnsorganisaties het enige rechtvaardige doel van abolitie binnen bereik is.

Discussie over inzet politiehond laait op: ‘We hebben het hier wel over een wezen met gevoel en eigenwaarde’.


  1. Politiepaard mishandeld: ‘Goed getraind maar heeft wel impact’ ↩︎
  2. Beelden aanrijding politiepaard: hier ging de boerenblokkade in Zuidhorn om ↩︎
  3. Heftige dag voor politiepaarden in frontlinies Amsterdam en Eindhoven ↩︎
  4. Schriftelijke vragen Wassenberg over het gebruik van politiepaarden en -honden bij oproerbeheersing ↩︎
  5. Antwoord op vragen van het lid Wassenberg over het gebruik van politiepaarden en -honden bij oproerbeheersing ↩︎
  6. Waarschuwingsschot gelost bij demo Malieveld toen politiehond werd aangevallen door vechthond ↩︎
  7. Maker wereldberoemde eekhoornfoto krijgt 150 uur werkstraf na schoppen hond ↩︎
  8. Agent en politiepaard gewond bij rellen Scheveningen, relschopper gebeten door politiehond ↩︎
  9. Man rijdt met bestelbusje opzettelijk in op politiepaarden, dieren gewond ↩︎
  10. Zorgen om NS-diensthond tijdens lawaaiprotest tegen geweld in Gaza ↩︎
  11. Inzet van dienst­honden op NS empla­cement ↩︎
  12. Ruim 30 mensen opgepakt bij rellen in Den Haag, twee agenten en zes journalisten gewond ↩︎

TOCH WEER NACHTELIJKE KLOPJACHTEN IN GRONINGEN

De provincie Groningen heeft opnieuw toestemming gegeven om in de nachtelijke uren met behulp van kunstlicht op vossen te schieten. Dat deed zij [vorig jaar ook](https://www.animalrights.nl/nachtelijke-klopjachten-op-vossen-groningen). De dierenbelangenorganisaties Fauna4Life en Animal Rights gingen daarop in bezwaar. Deze bezwaren werden na advies van een onafhankelijke commissie gegrond verklaard, [waarna de provincie haar besluit introk](https://www.animalrights.nl/nachtelijke-klopjachten-van-de-baan). De organisaties: “Ook dit tweede besluit is onzorgvuldig tot stand gekomen. Wij zullen weer bezwaar aantekenen. Het moet afgelopen zijn met deze nachtelijke klopjachten.”

Lees ook: [nachtelijke klopjachten van de baan](https://www.animalrights.nl/nachtelijke-klopjachten-van-de-baan)

In Nederland zijn vossen [nergens hun leven zeker](https://www.animalrights.nl/vossen-0). Ze mogen het hele jaar door met het geweer worden doodgeschoten. Voor het nachtelijk afschot moet een provincie een ontheffing verlenen. Ook deze nieuwe ontheffing geldt, net als de vorige, in en rond weidevogelgebieden. Daarnaast mag de ontheffing gebruikt worden midden in de paar-, kraam- en zoogperiode van vossen.

Jessica Smit van Animal Rights: “Zowel drachtige vossen als vossen die hun jongen aan het verzorgen zijn kunnen doodgeschoten worden. Het is onvoorstelbaar hoe provincies het keer op keer weten te presteren een heksenjacht op de vos te faciliteren.”

De aankomende vier jaar mag er vanaf 15 januari t/m 30 juni ’s nachts geschoten worden. Het afschot geldt in vijf weidevogelgebieden en een zone van 1,5 of 2 kilometer daar omheen. De provincie stelt in haar besluit dat het niet nodig is om te onderzoeken of en hoeveel [predatie door vossen](https://www.animalrights.nl/weidevogels-en-predatie) in deze gebieden voorkomt.

Pauline de Jong van Fauna4Life: “Alle deskundigen geven aan dat het willekeurig bestrijden van vossen volkomen zinloos is, aangezien hun rol (als die er al is) vervolgens door verschillende andere predatoren zal worden overgenomen. Het kan zelfs averechts werken en voor meer verliezen zorgen.”

Teken onze petitie voor een [verbod op de vossenjacht](https://www.animalrights.nl/stop-de-heksenjacht-op-de-vos).

De huidige landbouwpraktijk gaat niet samen met een [herstel van weidevogelpopulaties](https://www.animalrights.nl/weidevogels-en-predatie). Zelfs als er geen enkele vos in Nederland zou zijn dan nog overleven weidevogels het niet (zie kader). Prof. dr. Theunis Piersma zegt over grutto’s het volgende: “Het stoppen van de teruggang van de grutto moet je namelijk aanpakken op landschapsschaal en dat kan niet zonder een transitie naar een landbouw met veel minder kunstmest, krachtvoer, bestrijdingsmiddelen, mestinjectie en diepteontwatering.”1

Het lukraak doden vossen ter bescherming van weidevogels heeft geen enkel nut als hun plaats wordt ingenomen [door andere predatoren](https://www.animalrights.nl/weidevogels-en-predatie) én als de landbouw door blijft produceren op de ingeslagen weg. “Een natuurinclusieve landbouw, waarbij wordt geproduceerd met oog voor de omgeving, is de enige acceptabele oplossing om zowel weidevogels als hun predatoren te beschermen”, aldus de organisaties. Een einde aan de vee-industrie en de jacht is de beste garantie voor een natuur met wilde dieren in balans.

Animal Rights pleit voor een volledig verbod op de vossenjacht. [Teken onze petitie ook.](https://www.animalrights.nl/stop-de-heksenjacht-op-de-vos)

1:Rijksuniversiteit Groningen, (2020). “Zelfs goed weidevogelbeheer niet goed genoeg voor de nationale vogel.”

———

Zowel drachtige vossen als vossen die hun jongen aan het verzorgen zijn kunnen doodgeschoten worden.

Alle deskundigen geven aan dat het willekeurig bestrijden van vossen volkomen zinloos is.

Een natuurinclusieve landbouw is de enige acceptabele oplossing om zowel weidevogels als hun predatoren te beschermen.

HORROR-SLACHTHUIS IZEGEM VERSCHIJNT MAANDAG VOOR DE RECHTER

Op 25 januari 2021 verschijnt horror-slachthuis Verbist, het vroegere Veviba, uit Izegem voor de rechter tijdens de pleidooien om zich te verantwoorden voor zware inbreuken op dierenwelzijn, hygiëne en een fraudeschandaal. Animal Rights heeft zich burgerlijke partij gesteld in deze zaak. Sinds de verschijning van de vreselijke Animal Rights undercoverbeelden, waarop onder meer te zien is hoe dieren bij bewustzijn gekeeld worden, werd het slachthuis tot de dag van vandaag gesloten.

Op 11 september 2017 bracht Animal Rights schokkende beelden naar buiten uit het runderslachthuis te Izegem. De beelden tonen hoe werknemers van het slachthuis angstige runderen hardhandig bewerken met een stok om hen een bedwelmingsbox in te jagen, waarin de dieren met een schietmasker worden verdoofd. Een werknemer dient systematisch elektrische schokken toe op de runderen. De duidelijk angstige dieren ondernemen wanhopige pogingen om zo ver mogelijk weg te geraken van de slachtplek. Bij het bedwelmen gaat het regelmatig mis.


Ondanks de wettelijke verplichting dat dieren verdoofd moeten worden tijdens het slachtproces, zijn op de beelden meerdere runderen te zien die bij volle bewustzijn de keel doorgesneden krijgen.

Animal Rights filmde de doodsangst van runderen in de bedwelmingsbox. De dieren kunnen vanuit de box ervaren hoe hun soortgenoten opgetakeld en gekeeld worden. Er zijn runderen te zien die in volle paniek pogingen ondernemen om uit de box te klimmen.

“Deze dieren hebben een besef van wat hun te wachten staat,” zegt Animal Rights campagnecoördinator Els Van Campenhout. “Hen het leven ontnemen is een misdaad op zichzelf; humaan slachten is een leugen.”

Op 11 september 2017 diende Animal Rights, via haar advocaat Anthony Godfroid, een klacht in bij de Vlaamse Inspectie Dierenwelzijn. De klacht van Animal Rights is onder andere gebaseerd op het mishandelen van dieren met stok en elektrische prikkelaar.

De klacht van Animal Rights heeft verder betrekking op het feit dat verschillende runderen minutenlang in de fixatiebox moeten wachten alvorens ze verdoofd worden, dat de fixatiebox niet geschikt is om de dieren zorgvuldig te verdoven en dat de verdoving te vaak niet goed wordt uitgevoerd.

Eerder al daagde Animal Rights het slachthuis van Tielt voor het gerecht. De uitspraak in de zaak tegen Debra Meat/NV Exportslachthuis Tielt vond plaats in november van vorig jaar. Een geldboete van €8000 effectief, het maximale mogelijke onder de dierenwelzijnswetgeving, voor zowel het slachthuis als de CEO, bleek ook het maximaal haalbare in die zaak. De rechter weigerde het slachthuis te sluiten. “We zien het liefst dat zowel daders als eindverantwoordelijken voor de rechter verantwoording afleggen en uiteraard willen wij de definitieve sluiting van dit slachthuis”, zegt Animal Rights campagnecoördinator Els van Campenhout.

Animal Rights werd erkend als belanghebbende in de rechtszaak tegen slachthuis Tielt, dat is een belangrijk precedent voor de lopende rechtszaken tegen de slachthuizen Izegem en Hasselt.

Daarnaast werd spijtig genoeg de privacy van de slachthuismedewerkers boven gruwelijk en systematisch dierenleed geplaatst. Het is onrechtvaardig dat de privacy van de dierenmishandelaars zwaarder weegt dan het leed van de dieren. De rechter ging met betrekking tot de beelden helaas mee in de klassieke verdedigingstruc: het afschieten van de boodschapper. Feit blijft dat zonder het dappere undercoverwerk er geen veroordeling was geweest.

De Izegem-zaak zal op 25 januari 2021 gepleit worden in het gerechtsgebouw op de Grote Markt 1 te Ieper. Animal Rights woordvoerders zullen de zaak nauwgezet opvolgen in de rechtszaal. Op de Grote Markt zal een stille demonstratie plaatsvinden om aandacht te vragen voor het leed van de dieren en strenge straffen te eisen voor de dierenmishandelaars.

Alle updates rond de campagne van slachthuis Izegem kunnen hier teruggevonden worden.

Animal Rights eist strenge straffen en een eeuwig houdverbod voor de dierenmishandelaars

Deze dieren hebben een besef van wat hen te wachten staat. Hen het leven ontnemen is een misdaad op zichzelf; humaan slachten is een leugen

XENOCIDE

Bijna alles wat we als dierenrechtenbeweging doen is er op gericht om de strikte mens-dierscheiding op te heffen en het menselijk superioriteitscomplex te slechten. Mensen zijn dieren en er is geen moreel relevant verschil met andere dieren. Het belang van alle dieren is te blijven leven, niet alleen het vermijden van pijn.
Wanneer de mensheid zich dit eindelijk realiseert, zullen historici onze huidige omgang met andere dieren veroordelen als een van de grootste, zo niet de allergrootste, misdaad uit de menselijke geschiedenis. We strijden dan ook niet zozeer tegen wreedheid bij het diergebruik, maar tegen het diergebruik zelf, niet in de eerste plaats voor meer welzijn, maar voor rechtvaardigheid.

Wij weten als Animal Rights dat we in dat besef ver voor de grote massa uitlopen. Toch is het nu de tijd om de basis te leggen voor die nieuwe realiteit. Daarom pleiten we voor het opnemen van dierenrechten in de grondwet; verwoorden we het inzicht dat kunstmatige inseminatie seksueel geweld tegen dieren is; claimen we dat speciesisme in het rijtje van racisme en seksisme thuishoort; en plaatsen we xenocide naast genocide.

Statuut van Rome

Er bestaan plannen om van ecocide een internationaal misdrijf te maken. Via een amendement op het Statuut van Rome kan een wet tegen ecocide worden opgenomen en kan vervolging worden ingesteld door de 123 naties die het Statuut van Rome hebben ondertekend en geratificeerd.

In het Statuut van Rome, op basis waarvan in 2002 het Internationaal Strafhof is opgericht dat is gehuisvest in Den Haag, zijn vier belangrijke internationale misdrijven vastgesteld: genocide, misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en het misdrijf agressie. Die misdaden zijn niet onderworpen aan enige verjaringstermijn. Ecocide zou hieraan toegevoegd moeten worden.

Mensen zijn dieren en er is geen moreel relevant verschil met andere dieren. Het belang van alle dieren is te blijven leven, niet alleen het vermijden van pijn. Wanneer de mensheid zich dit eindelijk realiseert, zullen historici onze huidige omgang met andere dieren veroordelen als een van de grootste, zo niet de allergrootste, misdaad uit de menselijke geschiedenis.

Erwin Vermeulen, Animal Rights

Parallel aan een wet die ecocide verbiedt, zou Animal Rights ook graag een mogelijkheid tot vervolging zien voor xenocide, het systematisch vernietigen van levende, voelende wezens.

Ecocide

Ecocide is de grootschalige beschadiging, vernietiging of het anderszins verliezen van ecosystemen. Een verbod op massaschade en vernietiging van (delen van) de Aarde en haar klimaat zou een wettelijke zorgplicht creëren voor alle bewoners (mens & andere dieren) die door ecocide aanzienlijke schade lijden, hebben geleden of dreigen te ondervinden.

Parallel aan een wet die ecocide verbiedt, zou Animal Rights ook graag een mogelijkheid tot vervolging zien voor xenocide, het systematisch vernietigen van levende, voelende wezens.

Erwin Vermeulen, Animal Rights

Bij voorbeelden van ecocide moet je denken aan de Deepwater Horizon-olieramp in de Golf van Mexico, de vervuiling van de Niger Delta door oliewinning, het veroorzaken van zure regen of een gat in de ozonlaag, overbevissing van zeeën en oceanen, schaliegaswinning, gebruik van schadelijke chemicaliën, grootschalige ontbossing van de Amazone voor voornamelijk de veehouderij en het Indonesisch regenwoud voor palmolie plantages, de Fukushima en Tchernobyl kernreactor rampen, de Athabasca-teerzanden, kernwapengebruik en door mensen veroorzaakte klimaatverandering.

Xenocide

Xenocide is de titel van het derde boek in science fiction serie de ‘Ender-saga’. In het eerste boek had Ender Wiggins, als kind en terwijl hij denkt dat hij een oorlogssimulatie-spel speelt, een ras van buitenaardse wezens bijna volledig uitgeroeid. In het derde deel probeert hij een nieuwe ‘xenocide’ te voorkomen als de mensheid uit angst voor een virus besluit de planeet Lusitania en al het leven daarop te vernietigen.

Xeno- staat in de term voor ‘alien’ en ‘-cide’ voor de daad van moord in analogie met genocide, waarin het Griekse génos (γένος) dat voor ras of volk staat, gekoppeld wordt aan het Latijnse caedere (doden, vermoorden).

Speciecide

Speciecide is een term die voortkomt uit het Star Wars universum en wordt beschreven als strategische uitroeing, de genocide van een volledige soort. Meer dan xenocide gaat het hierbij om volledige uitroeing en mist dus de fijnere nuance van de vernietiging van identiteit en/of cultuur.
Daarnaast gaat het bij speciecide specifiek om soort (species), terwijl xeno- gezien kan worden als het veel bredere ‘de ander’ – van vreemdeling tot buitenaards tot andere soort – en is dus ook van toepassing op populaties binnen soorten en omvat zowel speciecide als genocide.

Eído(s)cide (StackExchange), specicide (A Bug’s Death, Olivia Judson), speciesicide (Meditations with Animals: A Native American Bestiary, Gerald Hausman), speciocide (Collins English Dictionary), speciescide (Wiktionary) zijn allemaal variaties op hetzelfde thema die soort als uitgangspunt nemen.

Genocide

De term ‘genocide’ werd in 1944 door Raphael Lemkin gecreëerd in zijn boek ‘Axis Rule in Occupied Europe’ over het Nazi beleid in bezet Europa. De term werd snel geadopteerd, beschrijvend gebruikt tijdens de Nuremberg rechtszaken in 1945 tegen de gevangengenomen Nazi-kopstukken en kwam voor het eerst voor in een juridische uitspraak in 1946 tijdens de zogenaamde ‘Polish Genocide Trials’ tegen SS-ers Greiser en Göth.

Animal Rights definieert xenocide als de massamoord op andere diersoorten.

Erwin Vermeulen, Animal Rights

Xeno-

Het voorvoegsel xeno- wordt ook gebruikt bij transplantaties van organen van niet-menselijke dieren naar mensen en in bijvoorbeeld xenofobie (vreemdelingenhaat). Xeno- hoeft dus niet exclusief op buitenaardse rassen of soorten te slaan.

Animal Rights definieert xenocide als de massamoord op andere levende, voelende wezens en/of de vernietiging van hun cultuur en identiteit.

Verstrengeling

Ecocide en xenocide raken elkaar waar ecocide leidt tot de vernietiging van het leefgebied van grote groepen (wilde) dieren en daarmee hun voortbestaan bedreigt of beëindigt. Denk aan het neerhalen van tropisch regenwoud, het bleken van koraal als gevolg van stijgende zeewater temperaturen of het verdwijnen van het zeeijs en daarmee de vernietiging van het habitat van de dieren die er van afhankelijk zijn.

Anderzijds leidt de xenocide die de industriële veehouderij vertegenwoordigt, tot grootschalige milieuvervuiling, klimaatverandering, ontbossing, natuurschade, wateronttrekking en dus ecocide.

Deze xenocide, waarbij plantaardig voedsel met laag rendement wordt omgezet in dierlijke eiwitten, is mede verantwoordelijk voor de instandhouding van honger in de wereld en kan daarmee ook gedefinieerd worden als een genocide.

Slachthuismedewerker snijdt de keel van een rund door in horrorslachthuis Izegem

Voorbeelden

Bij xenocide moet je verder denken aan de Pleistocene uitroeiing van megafauna door de oprukkende mensheid en de huidige Anthropocene (‘zesde’) uitroeiing als gevolg van menselijke overbevolking en -consumptie. Specifiekere voorbeelden zijn het decimeren van de bizon kuddes van de Amerikaanse prairies, het uitsterven van de reuzenalk, dodo, stellerzeekoe en ontelbare andere dieren, ‘plaagdier’ bestrijding, ‘proefdier’ gebruik, de bontindustrie, de walvis-, zeehonden-, kangoeroe- en wie-dan-ook-jacht, de handel in ivoor en andere lichaamsdelen voor traditionele medicijnen en ornamenten, de smokkel van ‘exotische’ dieren, de visserij en dus ook de vee-industrie.

Het doel van de vee-industrie en industriële visserij is natuurlijk niet uitroeing, en dus een uiteindelijk einde aan de massamoord, maar een eeuwigdurende voortzetting van de massamoord en daardoor misschien nog wel veel perverser van aard dan genocide of andere vormen van xenocide.

Erwin Vermeulen, Animal Rights

Meer dan alleen uitroeiing

Bij genocide ging het Lemkin niet alleen om de uitroeiing van individuen. Genocide kan ook de vernietiging van de essentiële fundamenten van het leven van nationale groepen betekenen: Het doelgericht uiteen laten vallen van de politieke en sociale instellingen, van cultuur, taal, nationale gevoelens, religie en het economische bestaan van nationale groepen, en de vernietiging van de persoonlijke veiligheid, vrijheid, gezondheid, waardigheid en het leven van de individuen die tot dergelijke groepen behoren.
Ook volgens de Genocide Conventie van 1948 staat genocide niet (alleen) voor massamoord, maar houdt het de opzet tot uitroeiing van een etnische, raciale of religieuze groep in.

Het fokken van enorme aantallen dieren en deze opsluiten op kleine oppervlakten, waar ze net lang genoeg in leven worden gehouden om de productiedoeleinden voor vlees, zuivel, eieren, bont, wol of andere dierlijke producten te halen, kan je op zichzelf, buiten de slacht om, al zien als een vorm van xenocide, parallel aan de bestaande definitie van genocide.

Het doel van de vee-industrie en industriële visserij is natuurlijk niet uitroeing, en dus een uiteindelijk einde aan de massamoord, maar een eeuwigdurende voortzetting van de massamoord en daardoor misschien nog wel veel perverser van aard dan genocide of andere vormen van xenocide.

Langzame genocide/xenocide

Verkrachting als oorlogswapen is een eeuwenoud fenomeen, maar verkrachting als onderdeel van genocide is een veel recenter inzicht. Door massale verkrachting kan de samenstelling van een bevolking veranderen, doordat vooral kinderen van verkrachters geboren worden of vrouwen door verminking geen kinderen meer kunnen krijgen.

Bij kunstmatige inseminatie van niet-menselijke dieren, maar ook bij genetische manipulatie, wordt het aantal en de eigenschappen van de nakomelingen grotendeels bepaald door de onderdrukkers. In het gehele proces van domesticatie wordt de voortplanting gecoördineerd door de onderdrukker ten behoeve van de onderdrukker. Ook dit is xenocide.

Definitie

xe·no·ci·de,
zelfst.naamw. (v.) Uitspraak: [ksenoˈsidə] Verbuigingen: xenociden, xenocides (meerv.)
1. Massamoord op andere diersoorten
2. De intentie tot het vernietigen, in zijn geheel of een deel, van een andere diersoort

Een Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van xenocide, kortweg het Xenocideverdrag of de Xenocide-Conventie, zou xenocide definiëren als:

Elk van de volgende daden gepleegd met de bedoeling om, in zijn geheel of gedeeltelijk, een andere diersoort als zodanig te vernietigen:

(a) Het doden van leden van de soort;
(b) het toebrengen van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel aan leden van de soort;
(c) het opzettelijk creëren van levensomstandigheden voor de soort met als gevolg de gehele of gedeeltelijke fysieke vernietiging ervan;
(d) het opleggen van maatregelen om geboorten binnen de soort te voorkomen;
(e) het ontvoeren van de kinderen van de soort.

EXTRA DIERPROEVEN ZORGEN ALLEEN MAAR VOOR SCHIJNVEILIGHEID

[Opiniestuk verschenen op joop.nl](https://joop.bnnvara.nl/opinies/extra-dierproeven-zorgen-alleen-maar-voor-schijnveiligheid)

Een van de grootste proefdiergebruikers van het land, Charles River in Den Bosch, wil nog meer proefdieren gebruiken. Het commerciële testcentrum heeft uitbreiding aangevraagd – en gekregen – voor twee nieuwe laboratoria. In totaal gaat het om ruim 388.000 proefdieren, waaronder een kwart miljoen ratten, tienduizenden konijnen, en honderden honden en katten voor een periode van vijf jaar.

Volgens de laatste cijfers van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit worden een kwart van alle dierproeven in ons land uitgevoerd om te voldoen aan Europese regelgeving (dat zijn 108.099 proeven van de 399.950 testen in totaal). Dierproeven die door toxicologen bestempeld worden als achterhaald en bovendien vervangen kunnen worden. Het merendeel van deze dierproeven vinden plaats in de laboratoria van Charles River.

Geen misselijke testen op honden, konijnen en cavia’s

Het zijn geen misselijke testen: honden, konijnen en cavia’s krijgen hoge doseringen giftige stoffen toegediend zodat bepaald kan worden bij welke dosering de proefdieren gaan overgeven, en ernstige schade aan organen als lever, nieren en longen optreedt. Geen enkel dier komt levend uit het lab.

Deze proeven stuiten menig toxicoloog tegen de borst. De dierproeven detecteren te veel risico’s of juist te weinig, geven grillige resultaten, zeggen weinig over de mens, of zijn verouderd. Maar toch worden ze gedaan. Waar het feitelijk omdraait is het afvinken van dierproeven. Wanneer de dierproeven zijn uitgevoerd mogen de producten van de fabrikant op de markt komen. Om deze schijnveiligheid op te houden is een hele industrie van commerciële proefdierlabo’s en fokkers opgetuigd, inclusief proefdierencatalogus met honderden verschillende diermodellen.

In 40 jaar zijn de regels nauwelijks veranderd

In 2009 schreef de Duitse toxicoloog Thomas Hartung in Nature al een snijdende review over de misplaatste regeldruk. Tachtig jaar geleden kwam het besef op dat je mensen niet zomaar kon blootstellen aan chemische stoffen. Halverwege de twintigste eeuw werden daarom allerlei dierproeven ontwikkeld. En toen viel het systeem „in slaap”, aldus de toxicoloog. „Er is bijna geen ander wetenschappelijk vakgebied waarin de belangrijkste experimenten in meer dan veertig jaar nauwelijks veranderd zijn.”

Het Nationaal Comité advies dierproevenbeleid erkent de problematiek. In het advies ‘transitie naar proefdiervrij onderzoek’ uit 2016 geeft het comité aan dat “het proefdiergebruik voor wettelijk verplichte veiligheidstesten voor chemische stoffen, voedselingrediënten, bestrijdingsmiddelen en (dier)geneesmiddelen, met behoud van het huidige veiligheidsniveau, voor 2025 uitgefaseerd kan worden. Dit geldt ook voor het proefdiergebruik voor de vrijgifte van biologische producten, zoals vaccins.”

Wat de proefdieren nodig hebben is een minister die doorpakt

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) stelde vervolgens in 2018 een agenda proefdiervrije innovaties op. Volgens het RIVM is met name inzet van de overheid nodig om gestelde doelen te bewaken en te faciliteren. En daar gaat het fout. In de praktijk zien we dat het ambitieuze stappenplan in een la van het ministerie is beland. De volgende minister krijgt de deksel op zijn of haar neus: het aantal dierproeven in Nederland loopt verder op. Wat wij – en de proefdieren – nodig hebben is een minister die doorpakt. De moderne wetenschap is er klaar voor.

Robert Molenaar
Oprichter Animal Rights