Vaccins worden niet alleen op dieren getest maar bevatten vaak ook dierlijke ingrediënten. Zo wordt squaleen, een stof op basis van leverolie van haaien, al jaren gebruikt in griep- en malariavaccins. Maar ook sommige COVID-vaccins gebruiken haaien voor deze stof. Er zullen tot 500.000 haaien geslacht worden voor de productie van coronavaccins. Hoewel squaleen uit haaien naast vaccins ook in veel andere producten zit, zoals voedingssupplementen, wordt negentig procent van de olie verkocht aan de cosmetica-industrie. Er bestaan nochtans plantaardige alternatieven voor haai-squaleen.
Jen Hochmuth: “Het is schrijnend dat haaien de dupe van de schoonheidsindustrie zijn en nu nog meer uitgebuit zullen worden door de vaccinindustrie. Het gebruik van haaien in COVID-19-vaccins is kortzichtig, immoreel en onhoudbaar.”
Volgens Shark Allies, een milieuorganisatie die zich inzet voor de haai, zullen mogelijk 500.000 haaien geslacht moeten worden voor de productie van coronavaccins.1 Haaienlever bevat een stof die de vaccins nodig hebben om een immuunreactie uit te lokken. Om tot dat cijfer te komen, vertrokken ze vanuit de veronderstelling dat iedereen ter wereld een vaccin zal krijgen dat squaleen bevat. Als iedereen ter wereld dat vaccin één keer ingespoten krijgt, zouden er 250.000 haaien nodig zijn om genoeg squaleen te kunnen produceren. Heeft iedereen nog een tweede dosis nodig om de immuniteit te vervolledigen, verdubbelt dat cijfer naar 500.000. Uiteraard zal niet iedereen zo een vaccin krijgen en daarnaast bevatten niet alle vaccins squaleen uit haaienleverolie. Terwijl de vaccins van GSK, Janssen en Seqirus haaienleverolie bevatten, zit er geen haaienleverolie in de vaccins van Pfizer en Moderna.
Ieder jaar worden tientallen miljoenen haaien gevangen en internationaal verhandeld, zowel legaal als illegaal.2 Bij het grootste deel van deze dieren gaat het om hun vlees en vinnen, maar bij ruim drie miljoen haaien is het te doen om hun squaleen. Dierenbeschermers vrezen dat een toename van de vraag naar squaleen voor onder meer vaccins een gevaar oplevert voor haaiensoorten, waarvan een derde als kwetsbare soort wordt beschouwd. Jen Hochmuth: “Deze pandemie heeft de aandacht gevestigd op een breder probleem dat hier speelt, namelijk speciësisme. Dieren worden eerst door de mens uitgebuit waardoor COVID-19 kon ontstaan en nu zijn dieren opnieuw de dupe om het door de mens veroorzaakte probleem op te lossen.”
Lees ook: [Zal race naar coronavaccin een van de oudste diersoorten uitroeien?](zal-race-naar-coronavaccin-een-van-de-oudste-diersoorten-uitroeien)
Hoewel squaleen ook in andere producten zoals voedingssupplementen en vaccins voorkomt, wordt maar liefst 90 procent van de op haaien gebaseerde squaleen aan de cosmetica-industrie verkocht.3 Dit komt overeen met ongeveer 3 miljoen gevangen haaien per jaar. Bij het winkelen voor cosmetica en huidverzorgingsproducten ga je best op zoek naar 100% plantaardige of veganistische producten om aan te geven om zeker te zijn dat de producten haaienvrij zijn.
Animal Rights publiceert een [groene lijst met merken van cosmetica en schoonmaakmiddelen die 100% dierproefvrij](https://www.animalrights.be/dierproefvrije-merken) zijn. Opgelet: 100% dierproefvrij betekent helaas niet 100% diervriendelijk. De producten kunnen nog steeds ingrediënten bevatten die van dierlijke oorsprong zijn en daarom niet vegan zijn.
Squaleen is een natuurlijke olie die niet alleen door dieren, maar ook door planten aangemaakt wordt. Waarom kiezen bedrijven ervoor om squaleen uit haaien te halen? Uit research van Shark Allies, blijkt dat squaleen op basis van olijven ongeveer dertig procent duurder is dan squaleen uit haaien. Haai-squaleen is goedkoper, omdat het erg efficiënt is om leverolie van een haai om te zetten naar squaleen.4 Het proces duurt ongeveer 10 uur, terwijl er bijna 70 uur nodig is om olijfolie-squaleen te verwerken.
De enigste reden waarom de farma- en cosmetische industrie kiezen voor haaienleverolie over plantaardige alternatieven zijn dus de kosten. “Geen enkele economische winst zou ooit het lijden en misbruiken van andere diersoorten kunnen rechtvaardigen. Als COVID-19 ons iets heeft geleerd, dan is het wel dat het exploiteren van dieren ons in deze rotzooi heeft gebracht – en doorgaan met het exploiteren van dieren ons er niet uit zal halen”, aldus Hochmuth.
Dieren worden eerst door de mens uitgebuit waardoor COVID-19 kon ontstaan en nu zijn dieren opnieuw de dupe om het door de mens veroorzaakte probleem op te lossen.
Geen enkele economische winst zou ooit het lijden en misbruiken van andere diersoorten kunnen rechtvaardigen.
Op 1 januari 2021 liep de ontheffing af op basis waarvan Afrikaanse olifant Buba ondanks het verbod op wilde (zoog)dieren in circussen toch bij Freiwalds Menagerie mocht blijven. Buba verblijft daar nu dus illegaal.
De opeenvolgende ontheffingen sinds het verbod van 15 september 2015 waren er altijd op gericht om uitstel te verlenen tot Buba kon vertrekken naar een opvangcentrum. Deze opvang is er nu, te weten olifantenopvang Elephant Haven in Frankrijk.
Moties “Afgelopen december, echter, liet de Tweede Kamer zich van haar meest harteloze en populistische kant zien door, zonder enige kennis van zaken, via aangenomen moties, Buba te veroordelen tot levenslang meegezeuld te worden door het circus,” zegt Animal Rights campagneleider Erwin Vermeulen. “Animal Rights is het niet eens met de moties en roept de minister op om de moties naast zich neer te leggen. Deskundigen wereldwijd zijn het er over eens dat een circus de slechtst mogelijke plek is voor een olifant.” Animal Rights kondigde in december al aan om samen met onder andere Bite Back en Animals Today dit besluit aan te zullen vechten.
NVWA & LNV In de eerste week van januari informeerde Animal Rights onmiddellijk bij de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit (NVWA) naar de huidige status van Buba. De NVWA verwees door naar het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Daar kwam men met de volgende verklaring:
“In december zijn er twee moties aangenomen door de Tweede Kamer waarin staat dat Buba bij circus Freiwald in Nederland mag blijven. Deze moties worden op dit moment uitgevoerd: er wordt gewerkt aan een nieuwe ontheffing. In de tussentijd verblijft Buba bij het circus.”
Illegaal Dat betekent dat Buba nu illegaal bij het circus verblijft. De oude ontheffing is verlopen, er is geen nieuwe ontheffing en ook geen andere regeling. Animal Rights heeft daarom bij de NVWA een handhavingsverzoek ingediend:
“Animal Rights vraagt u een einde te maken aan deze inmiddels illegale en ook anderzijds onwenselijke situatie, Freiwalds Menagerie Circus te bestraffen voor het overtreden van artikel 4.14 Besluit houders van dieren en er zorg voor te dragen dat Buba aan de hiervoor genoemde olifantenopvang of een andere geschikte opvang wordt overgedragen.”
Op 9 maart 2021 verdaagde de NVWA het besluit tot handhaven met 8 weken tot uiterlijk 4 mei. Buba verblijft dan alweer 4 maanden illegaal bij het circus.
Mocht de minister inmiddels opnieuw toestemming hebben verleend aan Freiwalds Menagerie Circus (of enig ander persoon) om Buba, in strijd met artikel 4.14 Besluit houders van dieren, te houden en/of vervoeren en/of met buba op te treden, dient ze dit handhavingsverzoek te beschouwen als een bezwaarschrift tegen dat besluit.
Animal Rights bracht gisteren het nieuws: het proefdiercentrum [Charles River in ’s-Hertogenbosch breidt uit met extra laboratoria](https://www.animalrights.nl/animal-rights-woedend-uitbreiding-charles-river-zorgt-voor-122300-extra-dierproeven), en gaat daardoor veel meer dierproeven uitvoeren dan voorheen. De Partij voor de Dieren roept de provincie Brabant nu op om actie te ondernemen.
“Deze uitbreidingsplannen vallen ons koud op het dak, want het gaat lijnrecht in tegen het landelijke beleid naar juist mínder dierproeven. De provincie heeft dat doel ook onderschreven, maar doet er niets mee”, aldus PvdD Statenlid Van der Wel. In totaal gaat het om ruim 388.000 proefdieren, waaronder een kwart miljoen ratten, tienduizenden konijnen, en honderden honden en katten.
De Partij voor de Dieren wil dat de provincie zich gaat inspannen om de uitbreiding van Charles River tegen te houden, omdat het niet strookt met het landelijk én provinciaal beleid. Daarnaast wil de partij dat er zo snel mogelijk een uitwerking komt van het beloofde plan van aanpak voor alternatieven voor dierproeven. 1
In 2018 vond er een [expertmeeting over dierproeven](https://www.animalrights.nl/provincie-brabant-wil-af-van-dierproeven) plaats in het Brabantse provinciehuis met Robert Molenaar van Animal Rights als één van de sprekers. In 2019 kreeg de aandacht een vervolg toen Gedeputeerde Staten antwoordde op vragen van Van der Wel: er zou die zomer nog een plan van aanpak komen om in Brabant het onderzoek naar alternatieven voor dierproeven te bevorderen. De provincie gaf aan voorop te willen lopen in het landelijke beleid om proefdiergebruik terug te dringen.
“Eind 2019 beloofde de gedeputeerde dat het plan er begin 2020 zou komen. We zijn nu een jaar verder en het is er nog niet. Ondertussen breidt het aantal dierproeven in Brabant steeds meer uit! En dat vinden we onacceptabel!” Van der Wel wil dat de provincie aan de bel trekt bij Rijksoverheid, om er voor te zorgen dat het aantal dierproeven niet toeneemt, maar daadwerkelijk wordt afgebouwd.
Ook GroenLinks en de Bossche Groenen zijn niet blij met de uitbreidingsplannen van Charles River. Zij hebben via schriftelijke vragen om uitleg gevraagd aan de burgemeester en wethouders van ’s-Hertogenbosch. Beide partijen vragen zich af wat het college de afgelopen jaren heeft gedaan om proefdiervrij onderzoek te stimuleren en welke vervolgstappen genomen gaan worden. 2
“Het is jammer dat de gemeente vorig jaar heeft toegezegd zich sterk te maken om te zoeken naar alternatieven voor dierproeven, maar er dan toch nog een uitbreiding hiervan is in Den Bosch. Het leven van mens én dier is waardevol, daarom horen we graag van het college hoe we toch blijven werken aan minder dierproeven,” aldus GroenLinks raadslid René Vonk.
Jagers in Zuid-Holland mogen niet langer [in het holst van de nacht met kunstlicht en nachtkijkers op vossen schieten](https://www.animalrights.nl/nachtelijke-klopjachten-zuid-holland). De rechtbank in Den Haag heeft het besluit van de provincie vernietigd. Volgens de rechter ontbreekt een deugdelijke motivering en is het besluit onvoldoende zorgvuldig tot stand gekomen. Het afschot zou door gaan tot en met juni 2023.
De dierenrechtenorganisaties Fauna4Life en Animal Rights zijn opgetogen: “Wij zijn ontzettend blij met dit besluit. Vossen hoeven in ieder geval ’s nachts niet meer voor hun leven te vrezen. Deze dieren verdienen rust en ruimte in plaats van nachtelijke klopjachten.”
De provincie Zuid-Holland stond naast de [landelijke bestrijding overdag](https://www.animalrights.nl/vossen-0) ook nachtelijk afschot toe. De toestemming is verleend voor een groot deel van de provincie en verschillende Natura 2000-gebieden. Volgens de provincie is bestrijding in deze gebieden nodig om weidevogels en bodembroedende vogels te beschermen tegen [predatie van vossen](https://www.animalrights.nl/weidevogels-en-predatie).
Lees ook: [nachtelijke klopjachten in Zuid-Holland](https://www.animalrights.nl/nachtelijke-klopjachten-zuid-holland)
Jessica Smit, Animal Rights: “Dit is een mooie overwinning, want sinds er ‘s nachts mag worden gejaagd is het afschot van vossen bijna verdubbeld. Het gaat om heel wat extra dierenleed.” Zo werden er in 2019 overdag 152 vossen en ’s nachts 136 vossen afgeschoten.
De vos wordt, door jagers en boeren, vaak aangewezen als de grootste [predator van weidevogels](https://www.animalrights.nl/weidevogels-en-predatie). Door deze veronderstelling wordt er in heel Nederland intensief op vossen gejaagd, met als excuus het bewaren van het evenwicht in de natuur of het beschermen van weidevogels. In de meeste gevallen is er geen deugdelijk onderzoek verricht naar de predatie en zijn de [leefomstandigheden in weidevogelgebieden ondermaats](https://www.animalrights.nl/weidevogels-en-predatie).
Pauline de Jong, Fauna4Life: “De vos wordt aangewezen als zondebok, maar er is in Zuid-Holland geen enkel onderzoek dat aantoont dat de vos een gevaar vormt voor bodembroedende vogels. Weidevogels staan vooral onder druk door de intensivering van de landbouw en de afname van geschikte leefgebieden.”
Ook de rechter is van mening dat niet is aangetoond dat een toename van het aantal gedode vossen leidt tot een afname van predatie op bodembroeders. Animal Rights en Fauna4Life vinden de jacht überhaupt geen oplossing en pleiten net als in Luxemburg voor een [volledig verbod op de vossenjacht](https://www.animalrights.nl/al-vijf-jaar-geen-vossenjacht-luxemburg). Animal Rights is een petitie gestart. Deze is inmiddels 31.000 keer ondertekend. Teken de petitie [hier](https://www.animalrights.nl/stop-de-heksenjacht-op-de-vos)!
Het besluit van de provincie is vernietigd. Dit houdt in dat er ’s nachts niet meer op vossen geschoten mag worden. De provincie kan in hoger beroep bij de Raad van State of een nieuw besluit nemen. Bij een nieuw besluit moet de uitspraak van de rechter in acht worden genomen.
Vossen hoeven in ieder geval ’s nachts niet meer voor hun leven te vrezen
Dit is een mooie overwinning, want sinds er ‘s nachts mag worden gejaagd is het afschot bijna verdubbeld.
De provincie Zuid-Holland heeft jagers toestemming gegeven om [tot juli 2023 ’s nachts konijnen te doden met kunstlicht en geluiddempers](https://www.animalrights.nl/konijnen-zuid-holland-nu-ook-s-nachts-gedood). Dierenbelangenorganisaties Fauna4Life en Animal Rights stapten naar de rechter. Die heeft het besluit vernietigd. De organisaties: “In feite waren konijnen in de provincie Zuid-Holland nergens en nooit meer veilig, terwijl het gaat om een beschermde diersoort die ook nog eens op de Rode Lijst is geplaatst. Konijnen zijn ’s nachts weer veilig.”
Lees ook: [konijnen in Zuid-Holland nu ook ’s nachts gedood](https://www.animalrights.nl/konijnen-zuid-holland-nu-ook-s-nachts-gedood)
Konijnen worden in de wet aangemerkt als wildsoort en mogen vanaf half augustus tot eind januari voor het [plezier bejaagd worden](https://www.animalrights.nl/plezierjacht-nederland). Dat mag van zonsopkomst tot zonsondergang met fretten, honden, jachtvogels en het geweer. Ook staan konijnen op de landelijke vrijstellingslijst. Dit betekent dat ze het hele jaar overdag gedood mogen worden ter voorkoming van schade en overlast. De provincie Zuid-Holland voegde daar nachtelijk afschot en afschot op begraafplaatsen, sportvelden, industrieterreinen en andere vormen van eigendom aan toe.
De rechter oordeelde dat er al een zeer ruime landelijke bevoegdheid geldt voor het doden van konijnen overdag. Er is niet voldoende onderbouwd waarom hier nachtelijk afschot aan toegevoegd moet worden. Pauline de Jong, Fauna4Life: “Het doden van konijnen is als dweilen met de kraan open. De dieren kunnen zich zeer snel voortplanten. Met afschot wordt dus geen enkel probleem opgelost, maar wel heel veel dierenleed aangericht.” De organisaties pleiten voor de inzet van alternatieve niet-dodelijke middelen.
Het nachtelijke afschot [gold in heel Zuid-Holland](https://www.animalrights.nl/konijnen-zuid-holland-nu-ook-s-nachts-gedood). De provincie liet het aan jagers zelf (de Faunabeheereenheid) over om op basis van een plan van aanpak te beslissen waar afschot volgens hen wel en niet noodzakelijk is. Dat is in strijd met de wet. Een provincie kan op basis van wettelijke belangen een toestemming tot afschot verlenen, maar moet deze toestemming ook beperken tot het strikt noodzakelijke. Deze beslissingsbevoegdheid mag zij niet bij anderen neerleggen.
Jessica Smit, Animal Rights: “Het is van den zotte wat de provincie hier heeft gedaan. Jagers hebben belang bij de jacht, het is hun hobby. In 2019 zijn er 16.331 konijnen gedood. De afschotaantallen zijn in een jaar tijd verdubbeld. Dat is echt schrikbarend.”
Animal Rights en Fauna4Life maken zich ernstig zorgen over het gemak waarmee provincies ontheffingen verlenen. De organisaties: “Konijnen staan op de lijst van beschermde diersoorten. De dieren zijn voor hun bescherming afhankelijk van particuliere organisaties zoals Animal Rights en Fauna4Life die naar de rechter stappen als provincies wettelijke regels niet goed toepassen. Dat kan niet de bedoeling zijn.”
Het besluit van de provincie is vernietigd. Dit houdt in dat er ’s nachts niet meer op konijnen geschoten mag worden. De provincie kan in hoger beroep bij de Raad van State of een nieuw besluit nemen. Bij een nieuw besluit moet de uitspraak van de rechter in acht worden genomen.
Met afschot wordt dus geen enkel probleem opgelost, maar wel heel veel dierenleed aangericht.
In 2019 zijn er 16.331 konijnen gedood. De afschotaantallen zijn in een jaar tijd verdubbeld. Dat is echt schrikbarend.
