Op 23 oktober 2024 dienden Fauna4Life en Animal Rights een beroepschrift in tegen het besluit van het college van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland om de damherten in de Hoeksche Waard uit te roeien. Het is tevens een verzoek om het treffen van een voorlopige voorziening bij de voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag.
De stichtingen verzoeken de rechtbank de zitting voor de behandeling van de voorlopige voorziening binnen drie weken te laten plaatsvinden. De provincie heeft namelijk aangegeven dat de eerste zes weken na het besluit nog geen damherten zullen worden geschoten. Daarna kan het snel gaan. De stichtingen hebben een spoedeisend belang, aangezien de dood van elk damhert onomkeerbaar is.
Status van de damherten in de Hoeksche Waard
Belangrijk in deze zaak is de status van de damenhertenpopulatie in de Hoekse Waard. Volgens het besteden besluit bestaat de populatie damherten enkel uit verwilderde exemplaren. De reden dat de provincie moeite doet om de rechtbank ervan te overtuigen dat de damhertenpopulatie uitsluitend uit verwilderde dieren bestaat is omdat het uitroeiingsbesluit dan geen rekening hoeft te houden met de beschermde status van het damhert onder de Wet natuurbescherming.
De stichtingen bestrijden dat de provincie overtuigend heeft aangetoond dat desbetreffende damhertenpopulatie enkel uit verwilderde damherten bestaat en dat was ook het oordeel van de rechtbank op 20 december 2021 (ECLI:NL:RBDHA:2021:14010). De provincie ging hiertegen niet in beroep.
Er is volgens de stichtingen geen objectieve reden om de damherten in de Hoeksche Waard anders te behandelen dan de andere populaties damherten die zich de afgelopen decennia overal in Nederland hebben gevestigd. Het damhert is een beschermde diersoort en reeds daarom dient op grond van het in het milieurecht leidende voorzorgsbeginsel bij de onderhavige populatie, die zich al 24 jaar in dit gebied bevindt, te worden uitgegaan van een beschermde status, zolang niet overtuigend kan worden aangetoond dat er sprake is van recentelijk ‘verwilderde’ dieren.
Voorwaarden voor het besluit
Het is verboden om een damhert opzettelijk te doden of te vangen. Een besluit om dat toch te doen, moet aan een aantal voorwaarden voldoen. Het moet aantonen dat er er een een wettelijk belang is waarvoor het nodig is, aantonen dat er geen andere bevredigende oplossing bestaat en aantonen dat er geen afbreuk wordt gedaan aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan.
De provincie stelt zich op het standpunt dat het verlenen van deze opdracht tot het uitroeien van de volledige populatie damherten in de Hoeksche Waard nodig is in het belang van de openbare veiligheid en ter voorkoming van ernstige schade aan gewassen.
Schade
Volgens de stichtingen is er geen belangrijke schade, deze is althans niet aangetoond. Dat damherten bepaalde door mensen in hun leefgebied verbouwde gewassen eten, behoort in principe tot het ‘normale bedrijfsrisico’ net als hagelschade of wateroverlast. In dit gebied leven al zeker vierentwintig jaar damherten. Deze schade is in beginsel te voorzien en de agrariërs dienen dan ook passende maatregelen te nemen om ernstige schade te voorkomen. Het is natuurlijk prima als de provincie eventuele schade vergoedt, maar dat maakt de schade nog geen ‘belangrijke schade’ in de zin van de wet. ‘Belangrijke schade’ aan gewassen is slechts die schade die het normale bedrijfsrisico te boven gaat en een agrariër onevenredig zwaar treft.
Openbare veiligheid
De stichtingen stellen ook dat onvoldoende is onderbouwd waarom er sprake is van een reëel gevaar voor de openbare veiligheid. Het aangedragen belang ziet op situaties waarin de veiligheid van personen in gevaar wordt gebracht of risico’s ontstaan voor de veiligheid van de omgeving. Vanaf 2016 t/m 2022 ging het om vier aanrijdingen met een motorvoertuig. Dat betreft gemiddeld 0,67 aanrijdingen per jaar. Bovendien is daarbij niet aangegeven of daarbij sprake was van menselijk letsel.
Het aantal damherten in de Hoeksche Waard is sinds 2016 volgens de telgegevens toegenomen, terwijl het aantal aanrijdingen niet lijkt toe te nemen. Er is in ieder geval geen causaal verband aangetoond tussen het aantal damherten en het aantal aanrijdingen.
Volgens de opdracht tot afschot zou de kans op aanrijdingen toenemen, bij een grotere populatie, maar dat is op geen enkele manier aangetoond. Dit betekent dat ook het belang van de openbare veiligheid geen grond is op basis waarvan deze verstrekkende opdracht had kunnen worden verleend. Hoe dan ook is niet aangetoond dat het probleem voor de openbare veiligheid zo groot is dat het noodzakelijk is om de gehele populatie damherten in de Hoeksche Waard uit te roeien.
Andere bevredigende, diervriendelijke oplossingen
In het besluit wordt slechts één serieus alternatief besproken om zowel ernstige schade aan gewassen als schade aan de verkeersveiligheid te voorkomen, te weten hekwerken, waarbij de provincie op voorhand de conclusie trekt dat het plaatsen van hekwerken geen effectieve maatregel is.
Dat is een onjuiste voorstelling van zaken. Als het gaat om landbouwschade hoeven alleen de percelen met kwetsbare en kapitaalsintensieve teelten te worden uitgerasterd. In het geval van de wegen zouden rasters kunnen worden toegepast op bepaalde probleemlocaties.
Wanneer het gaat om het voorkomen van ernstige schade aan landbouwgewassen wordt de conclusie van de provincie dat er geen andere bevredigende oplossingen zijn bovendien tegengesproken door de ‘PreventieKit Hertachtigen’ van BIJ12.
Ook met betrekking tot aanrijdingen zijn er nog meer alternatieven. Naast rasters kan er ook gedacht worden aan wilddetectiesystemen, herinrichting van een gebied, of het verlagen van de snelheid op provinciale wegen. Er is een scala aan maatregelen dat genomen kan worden.
Conclusie
De stichtingen komen tot de volgende conclusies:
De damherten in de Hoeksche Waard moeten worden beschouwd als nationaal beschermde diersoorten;
Niet is aangetoond dat het doden van damherten noodzakelijk is om belangrijke schade aan landbouwgewassen te voorkomen of te beperken. Laat staan dat het noodzakelijk zou zijn om het aantal damherten tot nul te reduceren;
Niet is aangetoond dat het doden van damherten noodzakelijk is ten behoeve van de openbare veiligheid. Laat staan dat het noodzakelijk zou zijn om het aantal damherten tot nul te reduceren;
Er zijn andere bevredigende oplossingen voorhanden om eventuele belangrijke schade te voorkomen of te beperken;
Er zijn andere bevredigende oplossing voorhanden om de veiligheid op de wegen te verbeteren.
Het is om al de bovenstaande redenen dat het besluit voor vernietiging in aanmerking komt en dat de stichtingen bovendien een groot belang hebben bij een voorlopige voorziening, waardoor de opdracht in de tussentijd niet kan worden gebruikt.
Update
Op 29 oktober krijgt de advocaat van fauna4Life en Animal Rights via de rechtbank een email van de Omgevingsdienst Haaglanden, waarin weer wordt verwezen naar een brief van 4 oktober 2024 van Gedeputeerde Staten van de provincie Zuid-Holland aan de Faunabeheereenheid Zuid-Holland. In de brief staat dat na ontvangst van het besluit gedurende zes weken geen uitvoering wordt gegeven aan het besluit. Dat wisten we al. Het definitieve besluit volgde op 9 oktober.
De omgevingsdienst gaat nu een stap verder: “Wij geven nu ook aan dat geen uitvoering wordt gegeven aan het besluit totdat de voorzieningenrechter uitspraak heeft gedaan, behalve indien het verzoek om een voorlopige voorziening wordt ingetrokken. Dit is zo ook afgesproken met de Faunabeheereenheid.”
In het definitieve besluit van de provincie 1 stond al: “De provincie houdt er echter rekening mee dat direct belanghebbenden na het bekend worden van dit definitieve besluit bij de rechter in beroep zullen gaan. Zolang er geen uitspraak van de rechter is zullen, met inachtneming van de door Provinciale Staten aangenomen motie, niet alle damherten worden geschoten om geen onomkeerbare situatie te creëren. Pas als de rechtbank uitspraak heeft gedaan zal de groep damherten in de Hoeksche Waard via afschot gereduceerd worden tot 0.”
Uit de brief van 4 oktober blijkt dat de provincie zich het recht toe-eigent om de damhertenpopulatie in ieder geval te halveren voordat het beroep behandeld is: “Het is mogelijk dat tegen het besluit beroep wordt aangetekend bij de rechtbank Den Haag. Indien dat het geval is, draagt u er zorg voor dat de populatie damherten een minimale omvang van 30 exemplaren [voorjaarstelling in maart] behoudt en dat deze minimale populatie een evenwichtige geslachtsverhouding heeft. Deze minimale omvang wordt behouden tot het moment waarop de rechtbank Den Haag uitspraak heeft gedaan.”
Men hoopt hiermee een voorlopige voorziening tot schorsing van het besluit te voorkomen: “Wij verzoeken uw rechtbank deze brief voor te leggen aan de indiener van het verzoekschrift met de vraag of dit reden is om het verzoek om voorlopige voorziening in te trekken.”
De organisaties gaan daar natuurlijk niet op in. Voor hen is ieder afgeschoten damhert een “onomkeerbare situatie”. Dit schrijven verandert niets aan de spoedeisendheid van het verzoek tot een voorlopige voorziening.
In 2022 verkocht Hartelust 20 Java-apen aan het Karolinska Instituut in Zweden. Deze apen werden volgens de certificaten eerder ingevoerd in een zending van 240 individuen, afkomstig uit fok in Vietnam. Vervolgens stond de dieren een gruwelijk lot te wachten in het Zweedse laboratorium. Lees hier meer over hun tragische leven en dood, op basis van informatie door Zweede dierenrechtenorganisatie Djurrättsalliansen.
In oktober 2023 werd een Java-aap met identificatienummer 180904 dood aangetroffen in een buitenren van het Karolinska Instituut. Hoogstwaarschijnlijk is ze overleden aan een darminfectie, na slechts een jaar te hebben overleefd in de koude, onpersoonlijke wereld van het laboratorium. Haar leven wordt herleid tot een handvol koele observaties uit het onderzoeksjournaal: “Grote lymfeklieren”, “droge wonden op de staart”, “toegediend met 0,4 ml ketamine”. Dit zijn de enige details die we hebben van haar bestaan. 1
Haar laatste verslag luidt: “Dood gevonden in de buitenren. Geen zichtbare verwondingen van buitenaf. Autopsie toont ontsteking in de darmen. De weefselmonsters wijzen op een darminfectie, waarschijnlijk bacterieel van oorsprong.”
In september 2024 stierf opnieuw een aap aan het Karolinska Instituut, dit keer na een mislukte medische ingreep. Ook deze aap, geboren in Vietnam in 2019 en drie jaar later naar Zweden gestuurd door Hartelust, had geen naam, slechts een nummer. Uit de journaalposten blijkt dat er tijdens een procedure op 10 september iets vreselijk mis ging. Om 10.30 uur werd de aap naar beneden gehaald,staat er, maar na de anesthesie kreeg deze moeite om zelfstandig te ademen. Om 20.30 uur werd het aapje gedood door een overdosis slaapmiddel. 2
Deze aap is een van de velen die het leven lieten in het laboratorium. Van 2020 tot 2022 stierven er minstens 47 Java-apen aan het Karolinska Instituut. Inmiddels is dat aantal opgelopen tot 49.
Bedreigde diersoort uitgebuit voor winst
Java-apen zijn een bedreigde diersoort. De IUCN (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources) heeft de biomedische industrie rechtstreeks aangewezen als een van de oorzaken van de achteruitgang van deze soort in Zuidoost-Azië. CITES (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) houdt extra toezicht op de apenhandel uit deze landen omwille van vermeende fraude met wilde apen, die als gefokt in gevangenschap worden verkocht. Deze controlemechanismen zijn echter onvoldoende om de wrede en onethische handel te stoppen.
Het is hoog tijd dat Nederland nu eindelijk een krachtig statement gaat maken door de handel in apen volledig en onmiddellijk te gaan verbieden. Animal Rights voert al jarenlang actie tegen de apenhandel vanuit Nederland, die uitsluitend een individu verrijkt, apenhandelaar Roberto Hartelust. Deze handel heeft niets te maken met vooruitgang in de wetenschap of medische doorbraken. Het is een industrie die gebaseerd is op de exploitatie van bedreigde dieren, enkel voor financieel gewin. Alleen de totale afschaffing van de apenhandel kan deze eindeloze gruwel een halt toeroepen.
Animal Rights is van mening dat niet alleen het gooien, proppen, slaan en schoppen van eenden overtredingen vormen, maar dat ook het vangen van eenden bij de nek bij wet verboden is.
Artikel 3 van de Transportverordening vermeldt onder e) “het personeel […] voert zijn werkzaamheden uit zonder gebruikmaking van geweld of een methode die de dieren onnodig angstig maakt of onnodig letsel of leed toebrengt;”
Hoofdstuk III van Bijlage I vermeldt onder 1.8 in de aanhef en onder d) “Het is verboden: […] de dieren bij kop, oren, horens, poten, staart of vacht op te tillen of voort te trekken, of ze zodanig te behandelen dat het hun onnodige pijn of onnodig lijden berokkent;”
Het klopt dat hier de ‘nek’ niet specifiek genoemd wordt. Animal Rights is van mening dat er in de praktijk geen onderscheid is te maken bij het vangen van eenden tussen optillen aan de ‘kop’ en aan de ‘nek’, en, aanvullend, dat het optillen aan de nek/kop de eenden onnodige pijn en onnodig lijden berokkent.
Ook als een eend bij de hals wordt gegrepen fungeert de kop als het ware als de knop op een wandelstok en hangt het lichaamsgewicht van de eend voor een deel of in zijn geheel aan de kop. In de praktijk is vangen aan de nek, optillen aan de kop.
In de undercoverbeelden van 2018 is te zien dat deze vangmethode overduidelijk stress, ademnood en ongerief veroorzaakt.
In de veterinaire verklaring van 4 juli 2018, opgesteld naar aanleiding van de undercoverbeelden van Animal Rights, zegt de toezichthoudend dierenarts van de NVWA over het vangen bij de nek: “Deze methode van vangen, hoewel niet gewenst, wordt door de sector algemeen gebruikt en gedoogd.”
“Meerdere eenden worden bij de nek in één hand gehouden waarbij de nekken zodanig gebogen zijn dat de luchtweg daarbij in het gedrang zou kunnen komen (zichtbaar door de hele video). Beknelling van de luchtweg veroorzaakt benauwdheid en geeft een risico op verstikking. Dit is buitengewoon onaangenaam voor het dier. Het hangen van het hele lichaamsgewicht aan de nek, vooral bij een zijdelingse buiging van de nekwervels net achter de kop zal pijn en ongemak veroorzaken.”
Zoals de dierenarts al aangeeft is dit door de hele 2018-video te zien, bij alle drie de bedrijven waar destijds werd gefilmd. Dit geeft volgens Animal Rights aan dat dit een structurele mishandeling is, inherent aan het vangen bij de nek. We zien in de beelden van 2024 dat nog steeds met een slingerbeweging wordt gegooid. We zien ook dat de ene persoon eenden oppakt bij de nek en ze vervolgens aan de nek overgeeft aan een tweede persoon die het gooi en smijtwerk uitvoert.
“Het bij de nek opgetild vastgehouden worden is onplezierig voor de dieren …”
Animal Rights is verder van mening dat de lijst van genoemde lichaamsdelen in punt 1.8, aanhef en onder d, niet uitputtend is, geen strikte afbakening vormt, niet een begrenzing vormt van enkel deze en geen andere lichaamsextremiteiten. Het is volgens de stichting overduidelijk de intentie van de wetgever om te voorkomen dat dieren worden gehanteerd door middel van het vastgrijpen aan de lichaamsextremen.
Het voorschrift lijkt pluimvee af en toe te vergeten. In het technische voorschrift met het verbod om dieren aan de extremen op te tillen, staan lichaamsdelen genoemd die alle dieren hebben en specifieke delen van zoogdieren zoals de ‘vacht’ en de ‘horens’. Als dit voorschrift ook voor pluimvee geldt, en daar is geen twijfel aan, dan mist Animal Rights daarin, bijvoorbeeld, een verbod om dieren op te tillen aan de ‘snavel’, de ‘veren’, en de ‘vleugels’. Optillen aan snavel, veren, vleugels is, vanzelfsprekend, ook uiterst dieronvriendelijk, net als optillen aan de hals, nek en kop.
Dat hals of nek niet specifiek genoemd worden, is daarmee dus niet veelzeggend. Bovendien wordt dat ondervangen door het tweede deel van 1.8.d over onnodige pijn of onnodig lijden.
Gelukkig denkt de NVWA daar voor een deel hetzelfde over. In het uiteindelijke oordeel over de getoonde misstanden in de undercoverbeelden van 2018, beoordeelt de NVWA ook het vasthouden van eenden bij de snavel en het vastpakken bij één vleugel als overtredingen van de Transportverordening.
De recente “Scientific Opinion on the welfare of domestic birds and rabbits transported in containers”, opgesteld op verzoek van de Europese Commissie als onderdeel van de “Farm to Fork Strategy”, is duidelijk in haar adviezen: ”“Domestic birds should be carried upright by holding the wings against the body, and not inverted or by their neck or wings. Birds should not be swung, thrown or dropped during the process of catching and crating.” (Pag 155, 8.1.2. Recommendations related to handling stress and injuries, punt 2))
Het ongerief dat gepaard gaat met vangen aan de nek is onnodig want er is een alternatief.
Slotsom
Animal Rights is van mening dat er geen relevant onderscheid valt te maken tussen vangen van eenden aan de nek en optillen bij de kop. Naast de nek, zijn ook snavel, vleugel en veren niet specifiek genoemd in punt 1.8, aanhef en onder d, van Hoofdstuk III, Bijlage I van de Transportverordening, maar dat het ongerief veroorzaakt lijkt onbetwistbaar.
Naar mening van Animal Rights is overduidelijk aangetoond dat het vangen van eenden bij de nek/kop zorgt voor onnodige pijn en onnodig lijden.
Ook in het dierenmishandelingsartikel 2.1, eerste lid, van de Wet dieren komt die nadruk op de noodzaak van handelingen om een bepaald doel te bereiken terug: “Het is verboden om zonder redelijk doel of met overschrijding van hetgeen ter bereiking van zodanig doel toelaatbaar is, bij een dier pijn of letsel te veroorzaken dan wel de gezondheid of het welzijn van het dier te benadelen.”
Het is daarom wettelijk verboden eenden aan de kop/nek te vangen; het is dierenmishandeling. Animal Rights gaat het handhaven hierop afdwingen.
Het is nu definitief! De plannen voor een grootschalige Noorse zalmkwekerij in de haven van Oostende zijn voorgoed van de baan. De Raad van State verwierp op 2 april 2026 het cassatieberoep van Columbi Salmon, waarmee een zes jaar durende vergunningprocedure officieel wordt afgesloten. De omgevingsvergunning voor de kwekerij werd al in 2024 vernietigd. De Raad voor Vergunningsbetwistingen oordeelde dat de zalmkwekerij niet pasten in het zeehavengebied. Columbi Salmon probeerde het tij via een cassatieberoep nog te keren, maar dus zonder succes. Miljoenen dieren wordt hiermee een vreselijk bestaan in een aquatische bioindustrie in Vlaanderen bespaard dankzij het verzet van ondermeer Animal Rights.
Op donderdag 28 november 2024 wordt wordt aangekondigd dat de vergunning vernietigd wordt door de Raad van Vergunningbetwistingen. Dat betekent dat de zalmkwekerij dankzij het juridisch verzet van onder meer Animal Rights niet naar Oostende komt. Het plan waarbij jaarlijks zo’n 3 miljoen zalmen zouden lijden en sterven in Oostende wordt daarmee van de tafel geveegd!
Animal Rights heeft samen met Sea First Foundation, GAIA, Bite Back, Climaxi, West-Vlaamse Milieufederatie, Bond Beter Leefmilieu, WWF, Natuurpunt, Greenpeace en Sea Shepherd bezwaar ingediend tegen de komst van de grootste zalmkwekerij van Europa in het Belgische Oostende. In de kwekerij zullen jaarlijks minstens 12.000 ton zalmen op elkaar gepropt zitten in tanks. Projectontwikkelaar Columbi Salmon wil tegen 2023-2024 dat de tanks tot de nok gevuld zijn met vissen.
Animal Rights campagneleider Els Van Campenhout reageert met ongeloof: “Dit kan je vergelijken met een batterijsysteem: minstens 2,5 miljoen vissen zullen op elkaar gepropt zitten in tanks waarin ze zich amper kunnen bewegen.”
Vissenleed
Zalmkwekerijen zijn kweekvijvers voor dierenleed en ongerief. Het is niet meer dan een uitwas van de vee-industrie die dieren ziet als product dat kost wat kost zo efficiënt mogelijk geproduceerd moeten worden. Voor het gemak worden vissen zelfs niet uitgedrukt in individuen. De 12.000 ton vis die jaarlijks zal worden gekweekt bestaat echter uit miljoenen dierenlevens die een bewustzijn hebben en pijn, angst en stress kunnen voelen.
“Dit kan je vergelijken met een batterijsysteem: minstens 2,5 miljoen vissen zullen op elkaar gepropt zitten in landtanks waarin ze zich amper kunnen bewegen.”
Els Van Campenhout, Animal Rights
Van Campenhout: “Europa wil in 2027 kooisystemen verbieden, maar vissen op elkaar proppen zodat ze amper kunnen bewegen is even erg als dieren opsluiten in kooien.”
UPDATE
Op dinsdag 15 oktober 2024 om 9u30 vindt een hoorzitting plaats in Brussel waarbij Animal Rights gehoord zal worden door de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Animal Rights vraagt de vernietiging van de vergunning.
Op woensdag 25 oktober 2023 verleende Zuhal Demir in beroep de omgevingsvergunning, ondanks alle bezwaren van dieren- en natuurverenigingen. De aanvraag is volgens de minister in overeenstemming met de stedenbouwkundige en omgevingsvoorschriften. Wel worden er voorwaarden opgelegd wat betreft lozingsnormen voor afvalwater en bodemverontreiniging. Voor de honderdduizenden zalmen die jaarlijks in de fabriek aan hun einde zullen komen, zullen deze regeltjes echter geen verschil maken. Daarop heeft Animal Rights een verzoekschrift ingediend om de beslissing van Zuhal Demir te vernietigen. Het kweken van een roofvis waarvoor grote hoeveelheden andere vis nodig zijn om deze te voeden en het opsluiten van deze dieren in tanks waar ze hun natuurlijk gedrag niet kunnen uitoefenen en waar ze te lijden hebben onder allerlei ziektes, is niet diervriendelijk en staat haaks op het beleid inzake ruimtelijke ontwikkeling dat duurzaamheid nastreeft. Wij wachten momenteel op de verdere behandeling van dit verzoekschrift op niveau van de Raad voor Vergunningsbetwistingen.
Op donderdag 8 december 2022 raakt bekend dat Provincie West-Vlaanderen de vergunning afleverde voor Columbi Salmon. Animal Rights tekende samen met Sea First Foundation beroep aan tegen de beslissing. Tal van andere organisaties die ook bezwaar indienden, gingen mee in beroep. Het dossier ligt nu bij minister Demir. Uiterlijk 27 maart 2023 zal haar beslissing bekend gemaakt worden.
Op vrijdag 21 oktober 2022 vindt een hoorzitting plaats in het Provinciehuis Boeverbos in Brugge waarin de bewaarindieners gehoord zullen worden door de Provinciale Omgevingsvergunningscommissie (POVC). Dit orgaan adviseert deputatie inzake het toekennen of weigeren van de aangevraagde vergunning.
Op donderdag 13 oktober 2022 krijgt Animal Rights een mail van Vlaams Parlementslid Els Sterckx (Vlaams Belang) dat er schriftelijke vragen ingediend zijn over de komst van de zalmkwekerij. Minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA) en minister van Landbouw Jo Brouns zullen antwoord moeten geven.
Giftigste ‘voedsel’ ter wereld
In 2015 bracht Telefacts de schokkende reportage “hoe rot is de kweekvisindustrie?” naar buiten. Daarin wordt gesteld dat Noorse zalm het giftigste voedsel ter wereld is. Wilde zalm bevat 5 tot 7% vet. De kweekzalm bevat 15 tot 34% vet. En vet slaat chemicaliën op, waardoor dit het giftigste voedsel ter wereld is. Dat bevestigt ook onderzoeker Jerome Ruzzin aan de universiteit van Bergen in Noorwegen. Kweekvis is 5 keer giftiger dan alle andere producten in onze supermarkten. Ruzzin stopte zelf met het eten van kweekvis en zegt daarover: “Je mag niet blootstellen aan die vervuilende stoffen. Je mag ze niet innemen. Dat is de logica zelve.”
Deze reportage werd offline gehaald door Telefacts. Naar alle waarschijnlijkheid is dit door de gigantische lobby van de Noorse visindustrie.
Zowel Animal Rights als Sea First Foundation hebben de bewuste reportage in handen.
Ongerief
Ongerief is een rechtsgeldige term voor elke aantasting van het welzijn, zoals pijn, honger, stress, verveling of eenzaamheid, van dieren (Smith et al., 2018).
Aquacultuur veroorzaakt dierenleed
In de enorme tanks lijden al deze individuen een totaal onnatuurlijk en ellendig leven. In het wild zijn zalmen behendige jagers, ze leggen grote afstanden af en ze kunnen uitstekend navigeren. In gevangenschap hebben ze geen enkele mogelijkheid om hun natuurlijke gedrag uit te oefenen. Omdat ze zo dicht op elkaar gepakt zitten, hebben ze amper plaats om te bewegen, de dieren krijgen stress en worden vatbaar voor parasieten en ziektes. De sterftecijfers in de Noorse aquacultuur zijn hoog. In 2019 was er sprake van 55 miljoen dode zalmen op een productie van 1,3 miljoen ton zalm. Het sterftecijfer in het Belgische bedrijf zal waarschijnlijk vergelijkbaar zijn.
Columbi Salmon
Columbi Salmon profileert zichzelf als “Europe’s leading sustainable salmon farming company, with improved animal welfare and minimal environmental footprint.”
Duurzaam is het allerminst als we kijken naar alle vervuiling dat zo’n kwekerij meebrengt zoals beschreven in de reportage van Telefacts. Viskwekerijen – zowel op het land als in zee – zijn pure kweekvijvers van verschrikkelijk dierenleed. In een beschaafde maatschappij is er geen plaats voor achterhaalde dierenuitbuitingssystemen zoals viskwekerijen.
De toekomst is plantaardig
Animal Rights roept op om te kiezen voor plantaardige alternatieven om de vissen een kort en ellendig bestaan vol leed te besparen. Wist je dat er al heel wat plantaardige vervangers voor vis op de markt zijn?
Lees hier meer over alle heerlijke plantaardige alternatieven voor vis:
Schapenboer Bart Kemp uit Ede is vooral bekend als beroepsdemonstrant van Agractie en als wolvenhater via sociale media clubje NoWolvesBenelux. Eind 2023 en begin 2024 werden zo’n 25 van zijn 500 onbeschermde schapen gedood door een wolf. Kemp streek daar ruim € 7.000 aan schadevergoeding voor op zonder te voldoen aan de wettelijke beschermplicht voor buiten gehouden dieren. Dat blijkt uit de taxatierapporten die dierenrechtenorganisatie Animal Rights opvroeg. In maart en juli 2024 is het opnieuw raak.
“De maatschappelijke schade is, echter, nog vele malen groter,” zegt Animal Rights adviseur Erwin Vermeulen. “Kemp is zo’n boer die door zijn nalatigheid wolven aanleert dat schapen een makkelijke prooi zijn, via zijn leugens beschermende maatregelen in diskrediet brengt en met zijn luide geblaat de wolf verder demoniseert.”
Kemp loog over de wolfwerendheid van zijn rasters.
Aanval 1
Na de eerste aanval maakt hij dpg media wijs dat hij een hek met stroom heeft, maar dat dat niet afdoende is: ”Wolven komen daar vrij gemakkelijk overheen. Het is bijna niet te doen de schapen, als ze buiten staan, daartegen te beschermen. Het is vechten tegen de bierkaai, we zullen harder moeten optreden. Door wolven te terug te jagen naar de bossen, weg van het platteland. Ze afschieten zou nog het beste zijn”. 1
Ook tegen ‘landbouwvakblad’ Agraaf zegt Kemp: “We hebben een goed hekwerk met stroom erop. Maar we hebben al een gat gevonden waardoor hij onder het hekwerk is doorgekropen.”2
Naast schapenboer, beroepsdemonstrant en wolvenhater is Bart Kemp ook een aartsleugenaar. Na die eerste aanval op 7 november 2023 noteert de taxateur dat de afrastering op de plek van de aanval bestaat uit schapengaas van 89 centimeter hoog met 0 Volt spanning.
Twee onbeschermde schapen werden direct gedood, een derde dier werd afgemaakt en een vierde raakte gewond, zo is in het taxatierapport te lezen dat Animal Rights opvroeg. Kemp wist dat hij dit kon verwachten. Tegen dgp media zegt hij: “We zitten dicht bij de Veluwe, ik vrees nu de wolven de weg kennen dat het vaker gebeurt. We kennen verhalen van een schapenboer uit Heteren die meerdere keren in korte tijd het slachtoffer was.” En tegen Agraaf: “Zes jaar geleden hebben wij al No Wolves Benelux opgericht. We kregen toen al signalen van collega’s uit Duitsland, Noorwegen, Frankrijk en Zweden.” Kemp wist dus al zeker zes jaar dat zijn schapen gevaar liepen maar deed niets om te voldoen aan zijn wettelijke beschermplicht. Hij strijkt wel € 877,73 schadevergoeding op voor deze aanval.
Aanval 2
Een dag/nacht later vindt de tweede aanval plaats. Kemp is een dag eerder met de neus op de feiten gedrukt dat een wolf bij de Hessenweg in Ede zijn onbeschermde schapen heeft gevonden, maar hij neemt geen maatregelen, zoals ophokken of het oprichten van een afgeschermde nachtkraal. Anderhalve kilometer verwijderd van de eerste aanval, aan dezelfde weg, slaat een wolf opnieuw toe en doodt twee schapen. Om deze wei staan twee draden gespannen met 7000 volt er op. De draden zijn op een hoogte van 25 en 50 cm geplaatst, prima om schapen binnen te houden, volstrekt onvoldoende om een wolf te ontmoedigen. Kemp strijkt € 448,89 schadevergoeding op.
Aanval 3
De volgende aanval op Kemp’s schapen vindt plaats op 12 januari 2024, 14 kilometer verderop. Volgens het taxatierapport worden drie schapen gedood, moet er één dier worden afgemaakt en is er ook nog een gewonde. Kemp heeft twee maanden de tijd gehad sinds de laatste aanval om beschermende maatregelen te nemen, maar deed dat niet. Op deze locatie in De Glind staan de schapen achter een kunststof schriklint van 38 centimeter hoog met 3600 volt spanning er op. Nog steeds zijn Kemp’s afrasteringen volstrekt niet wolfwerend. Kemp krijgt € 1324,60 op zijn rekening gestort als schadevergoeding.
Aanval 4
Na de vierde aanval op 20 januari 2024 zoekt Kemp opnieuw de media-aandacht op. Het taxatierapport rept over 11 direct gedode schapen en 2 die werden afgemaakt, Kemp heeft het in de pers over 15 slachtoffers. 3De aanval vindt plaats een kleine 9 kilometer van de eerste aanval uit november, in Otterlo.
Kemp deelt op sociale media en in diverse ‘vakbladen’ een filmpje waar op twee draden te zien zijn en een graafspoor. In het clipje declameert Kemp: “En hier het bewijs dat een wolfwerend raster dus geen ene moer uitmaakt”. 4
Uit het taxatierapport blijkt echter dat de twee draden die Kemp in de video toont ook de enige twee zijn, 23 centimeter uit elkaar, met een maximale hoogte van 53 centimeter. Dit ‘raster’ is dus op geen enkele wijze wolfwerend. Bovendien stond er tijdens de taxatie helemaal geen spanning op de draden! Kemp loog opnieuw, beschermt zijn schapen nog steeds niet, maar krijgt als schadevergoeding wel € 4462,07 uitgekeerd.
Aanval 5 & 6
In een interview met PowNews vertelt Kemp op 2 augustus 2024 dat de teller inmiddels op 6 staat, de laatste aanval drie weken geleden. 5 Animal Rights vraagt ook deze taxaties op en Kemps subsidieaanvraag.
In de nacht van 11 op 12 maart was het raak aan de Barteweg in Ede. Er worden drie schapen doodgebeten en Kemp krijgt € 1.088,23 op zijn rekening gestort. Kemp heeft om de akker twee stroomdraadjes getrokken van 55 centimeter hoog; het voltage varieerde tussen 6.000 en 2.500 Volt. De taxateur noteert: “Geen sprake van wolfwerend raster. Veehouder geeft ook aan dat het qua arbeid/financién ondoenlijk is bij zijn bedrijf om zulke rasters te plaatsen.”
Toch vraagt Kemp uiteindelijk op 22 maart 2024 subsidie aan van € 13.260 voor een verplaatsbare afrastering en € 5.976 voor een vaste afrastering aan de Hessenweg en Barteweg in Ede. Het hek moet er voor eind juni staan.
Kemp gebruikt het gesubsidieerde, verplaatsbare raster blijkbaar niet aan de Peteweg, want daar worden op 2 juli een lam gedood en een schaap gewond. Kemp krijgt € 504,06 schadevergoeding. De taxateur noteert over de afrastering: ”Verschillende soorten afrastering. Draden, gaas en bij toegang ook schapenhekje/kastanjehouten hek. Veehouder heeft aanpassingen gedaan aan raster om wolvenaanvallen te proberen te voorkomen. Nog niet voldoende om te laten voldoen aan definitie wolfwerend.”
Ondertussen staan de gesubsidieerde afrasteringen niet waar wolfaanvallen hebben plaatsgevonden.
Wolvenhaat
In januari stopte Kemp als voorzitter bij Agractie, zodat hij zich volledig kan richten op het demoniseren van de wolf. Zo blijkt uit een bericht op sociale media van voormalig NoWolves bestuurslid Andrea van den Eng: “Beste allen, Helaas moet ik jullie mededelen dat ik per omgaande de functie van bestuurslid van de stichting NowolvesBenelux heb neergelegd. Onoverkomelijke discrepanties in de toekomstig te volgen koers van de stichting heeft mij genoodzaakt dit besluit te nemen. Het onderscheidend vermogen van de stichting ten opzichte van alle overige groepen was juist de betrouwbare berichtgeving, het eerlijke verhaal over wolven, het op niveau kunnen meepraten en meebewegen met de ontwikkelingen. Met wel degelijk “NoWolves” als focus, maar het besef van de feiten, de huidige beleidsstructuren, wetgeving en internationale afspraken. Na de laatste 5 jaar de stichting zo goed als alleen gerund te hebben werd mij nu door de voorzitter verweten “niet in lijn met de koers van de stichting te hebben gehandeld” en erger. Functie, toon en koers zijn destijds (juni 2019) afgesproken en vastgelegd in de statuten van de stichting, daar heb ik mij strikt aan gehouden. Uit eigen wil was hij de laatste 5 jaar te druk met andere dingen (Agractie) om zijn functie als voorzitter van de stichting invulling te geven en om te volgen wat de stichting heeft gedaan en bereikt. Nadat hij zijn functie als voorzitter in januari 2024 (agractie) had opgezegd heeft hij alle inspanningen bagatelliseert en afgedaan als verkeerd. Kennelijk heeft hij zich na 6 maanden bedacht om toch aan zijn functie als voorzitter van de stichting vast te houden en heeft tegenover mij duidelijk gemaakt dat hij tegen elke prijs de koers van betrouwbare gesprekspartner en betrouwbare informatievoorziening wil veranderen in een platform die niet geverifieerde zaken en zelfs duidelijk zichtbare onjuistheden moet ventileren, omdat “het doel de middelen heiligt”. Dat is een richting waarmee ik niet geassocieerd wil worden en gaat volledig aan de doelstelling van de stichting voorbij. Om niet verloren te laten gaan wat met hard werken – niet alleen door mij, maar met hulp van u en fantastische vrienden – de afgelopen 5 jaar bereikt is, zal ik de werkzaamheden voortzetten in een nieuw op te richten stichting Platform Wolf en Nederland. Bedankt voor jullie steun de afgelopen 5 jaar en ik hoop natuurlijk op een prettige voortzetting van de samenwerking in de nieuwe stichting.”
Een feitenvrije clown als Bart Kemp is in principe ongevaarlijk, zolang serieuze journalisten hem maar geen platform geven.
Animal Rights
Voor de uitkering van schadevergoeding maakt het na bijna 10 jaar ‘samenleven’ met de wolf nog altijd niet uit of een houder zijn dieren tracht te beschermen achter een goed geplaatst en goed onderhouden wolfwerend raster, of als een smakelijk hapje voor de wolf opdient achter één of twee touwtjes.
De NVWA weigert nog altijd op te treden tegen dierhouders die op deze wijze de wet overtreden. Artikel 1.6, derde lid, van het Besluit houders van dieren bepaalt immers dat een dier, indien het niet in een gebouw wordt gehouden, door de houder bescherming moet worden geboden tegen slechte weersomstandigheden, gezondheidsrisico’s en zo nodig roofdieren. Animal Rights heeft diverse handhavingsverzoeken lopen om de NVWA te dwingen tot handhaving op het gebied van de beschermplicht van dierhouders en wacht op zittingsdata van de rechtbank.
Animal Rights wil dat schade-uitkeringen afhankelijk worden van genomen, beschermende maatregelen.
Bart Kemps video over zogenaamd ‘wolfwerend’ raster
