Animal Rights vroeg recent informatie op over de financiering van de Faunabeheereenheid (FBE) Zuid-Holland (ZH). Het volledige budget van deze FBE bestaat uit subsidie van de provinciale overheid, belastinggeld dus. Al het faunabeheer, de schadebestrijding en de jacht op grond van de Omgevingswet vinden plaats op basis van een faunabeheerplan. De wet draagt het maken van een faunabeheerplan op aan provinciale faunabeheereenheden.
Personeelskosten € 450.000
Voor het boekjaar 2024 bedelde de FBE ZH om € 874.500 en de provincie kent de jagers uiteindelijk € 800.000 toe. € 430.000 van de begroting van 2024 bestaat uit personeelskosten (salaris, sociale lasten & pensioen) voor 5 werknemers voor 3,9 fte (fulltime-equivalent, waarbij 1 fte overeenkomt met een voltijdse functie). Daar komt nog € 20.000 bij voor reis- en opleidingskosten en “overige arbeidsvoorwaarden”. De totale personeelskosten bedragen daardoor € 450.000.
Overhead € 119.500
De ‘onbezoldigde’ bestuursleden kosten de belastingbetaler ook nog eens € 60.000 aan ‘bestuurskosten’. Daar komt nog € 11.000 bij aan verzekeringen, zoals aansprakelijkheid, verzuimpakket en rechtsbijstand en € 14.000 voor accountants- en administratiekosten.
Dat bestuur bestaat uit afgevaardigden van (groot)grondbezitters Federatie Particulier Grondbezit, Natuurmonumenten/Zuid-Hollands Landschap (Staatsbosbeheer is agenda-lid), boerenorganisatie LTO Noord, Koninklijke Jagersvereniging/Nederlandse Organisatie voor Jacht en Grondbeheer, Boerennatuur/Dierenbescherming en een ‘onafhankelijke’ voorzitter.
De FBE en de provincie zijn twee handen op één buik. De FBE houdt dan ook kantoor in het provinciehuis en betaalt daarvoor € 17.500. Verder voert men op de begroting op: kantoorkosten € 10.000 en afschrijvingen € 7.000. Deze zogenaamde ‘overhead’ kost de belastingbetaler € 119.500.
We zijn dus al € 569.500 verder, oftewel 71% van het budget van de FBE ZH, voordat er ook maar een enkele gans haar leven uit moet leven met hagel in haar lichaam, een haas in negen pogingen met een stok wordt doodgeslagen door een drijver, of een aangeschoten ree eenzaam en alleen in pijn crepeert onder een braamstruik.
Nog meer verkwanseling van belastinggeld
‘Gegevensverzameling’ gaat in 2024 € 100.000 kosten. De valwildregeling – het doodschieten van aangereden dieren – wordt begroot op € 35.000. Aan ‘communicatie’ wordt € 10.000 besteed en aan de samenwerking met en ondersteuning van de wildbeheereenheden eveneens € 10.000.
Het opstellen van faunabeheerplannen en het uitvoeren van faunabeheer kost vervolgens € 150.000, waarbij meer dan de helft gaat naar ganzen, € 85.000.
Voor het inwinnen van extern advies rondom bevers wordt € 5.000 begroot, € 10.000 voor het inhuren van ‘experts’ jachtsoorten, € 5.000 ‘expert’ kraaiachtigen, € 15.000 voor een ‘expert’ voor het schrijven van een nieuw faunabeheerplan knobbelzwanen.
De kosten voor de ganzen-slachting bestaan uit het opstellen van een interprovinciaal ganzenplan, het vangen van ganzen in de ruiperiode, het organiseren van bijeenkomsten en het aansturen, coördineren en evalueren van het ganzenbeheer. De kosten voor het vangen en vergassen van weerloze, ruiende ganzen werd in 2023 begroot op € 40.000.
Het geweeklaag
Voor het bijstellen van faunabeheerplannen ‘inclusief adviesvraag en deskundigen’, wordt € 30.000 in de begroting opgenomen. De reden: “Zoals hiervoor al is aangegeven, worden bijna al de besluiten rond het faunabeheer aangevochten. Daarbij brengen bezwaarmakers vaak deskundigenverklaringen en wetenschappelijke artikelen in. De rechter kan zelf ook advies inwinnen. Als gevolg hiervan moet de FBE zelf ook experts inschakelen om de deskundigen verklaringen en wetenschappelijke artikelen te beoordelen en vervolgens (eventueel) te weerleggen. Ook kan het nodig zijn de faunabeheerplannen aan te passen.”
Ook de kosten gemoeid met ‘gegevensverzameling’ draaien om rechterlijke toetsing: “Al vanaf 2016 worden in Zuid-Holland bijna alle besluiten rond het faunabeheer aangevochten bij de rechter. In de eerste jaren bleven alle besluiten overeind. Een aantal jaren geleden is er een duidelijke kentering opgetreden. De problemen met gegevens zijn een belangrijke oorzaak hiervan. De rechter eist steeds meer een concrete – d.w.z. specifiek voor een gebied/regionale – onderbouwing en toetst de gegevens streng.”
”Een belangrijke reden voor de ineffectiviteit/incompetentie van de FBE is de samenstelling van het bestuur,” zegt Animal Rights adviseur Erwin Vermeulen. ”Van veeboeren en jagers verwacht je geen moreel kompas, maar ook de Dierenbescherming en Natuurmonumenten zijn kloot-loze organisaties die in principe geen boodschap hebben aan de belangen, noch het lijden van individuele dieren. Ze verkopen gretig hun ziel om aan tafel te mogen zitten.”
In 2022 klaagde de FBE ZH al: “De FBE streeft naar een breed draagvlak voor het faunabeheer, bijvoorbeeld door het organiseren van een inspraakprocedure bij de totstandkoming van faunabeheerplannen. Desondanks worden bijna alle beschikkingen rond het faunabeheer aangevochten in bezwaar- en (hoger) beroepsprocedures en krijgen uitvoerders steeds meer te maken met actiegroepen die de uitvoering trachten te verhinderen.”
Animal Rights
Een van die bezwaarmakers en actiegroepen is Animal Rights, ondersteund door het geweldige advocatenteam van Utopie. In het geweeklaag van deze FBE ziet Animal Rights vooral het eigen succes – en dat van bevriende organisaties als Fauna4Life en Faunabescherming – weerspiegeld in het aanvechten van de frivool door de provincies afgegeven toestemming voor massaslachtingen onder wilde dieren. De provincies geven niet alleen de vergunningen af maar financieren ook deze ecologische holocaust via exorbitante subsidies aan FBE.
De provincies en FBE zijn lang weggekomen met het presenteren van de ziekelijke hobby van een klein clubje bloeddorstige sociopaten – Nederland kent ongeveer 27.000 jachtaktehouders – als noodzakelijk ‘beheer’. Die tijd is voorbij. Rechters realiseren zich steeds vaker dat er geen enkele onderbouwing, laat staan rechtvaardiging, is voor de beweringen en doelen van de jagers en steeds vaker worden de door de provincie goedgekeurde massa-executies in rechtbanken alsnog van tafel geveegd.
Animal Rights streeft naar een volledige uitroeiing van jacht/beheer.
In de uitspraak 12 van 16 september 2024 beoordeelde de voorzieningenrechter of de door het college van gedeputeerde staten van de provincie Utrecht op 23 augustus 2024 verleende omgevingsvergunning voor het vangen en verstoren van wolf GW3237m/Bram tijdens de bezwaarprocedure mag worden gebruikt, een voorlopige voorziening dus.
Wat is een voorlopige voorziening en hoe werkt dat?
Een voorlopige voorziening is een spoedmaatregel om te voorkomen dat er onomkeerbare dingen gebeuren als gevolg van een besluit, voordat op het bezwaar is beslist. In dit geval het vangen, verdoven en zenderen van de wolf met mogelijk dodelijke afloop.
In deze zaken moet het college nog een beslissing nemen over de bezwaren die de stichtingen Animal Rights en Faunabescherming tegen de omgevingsvergunning hebben gemaakt en het college moet heroverwegen of de vergunning in stand blijft.
De voorzieningenrechter toetst of de bezwaren van de stichtingen een redelijke kans van slagen hebben. Dat wordt ook wel de rechtmatigheidstoets genoemd. Voor deze toets kijkt de voorzieningenrechter naar wat de stichtingen hebben aangevoerd tegen de omgevingsvergunning.
Na de rechtmatigheidstoets weegt zij de belangen van de stichtingen die pleiten vóór het treffen van een voorlopige voorziening en de belangen van het college en de provincie die pleiten tegen het treffen daarvan.
Er bestaat in beginsel alleen aanleiding voor het treffen van een voorlopige voorziening als de omgevingsvergunning zo gebrekkig is, dat deze in de heroverweging in bezwaar naar het oordeel van de voorzieningenrechter niet of niet volledig in stand kan blijven.
Het feit dat Animal Rights en de Faunabescherming deze zaak hebben gewonnen en de vergunning geschorst is, geeft al aan dat de vergunning grote gebreken vertoont.
Het oordeel
In de samenvatting van de uitspraak luidt de conclusie ”dat het college op dit moment de noodzaak om deze activiteiten uit te voeren onvoldoende heeft onderbouwd. De voorzieningenrechter schorst daarom de omgevingsvergunning tot twee weken na bekendmaking van de beslissing op bezwaar. Dat betekent dat de provincie de wolf met kenmerk GW3237m tijdens de bezwaarprocedure niet mag vangen, verdoven en zenderen en dus ook niet negatief conditioneren.”
De voorzieningenrechter zegt dat onvoldoende is geborgd dat de in het door de Zoogdiervereniging opgestelde Plan van aanpak opgenomen voorschriften worden nageleefd en kunnen worden gehandhaafd. In het Plan van aanpak is een beschrijving van de werkwijze opgenomen ”maar in combinatie met de omgevingsvergunning wordt juist onduidelijker welke voorschriften er nu wel en niet gelden.”
De rechter benadrukt dat de wolf een strikt beschermde soort is. ”Dat betekent dat het vangen en verstoren van de wolf wel mogelijk is, maar dat een goede motivering en onderbouwing nodig is. De voorzieningenrechter is van oordeel dat het college de noodzaak voor het verrichten van deze fauna-activiteiten op dit moment onvoldoende zorgvuldig heeft voorbereid en onvoldoende heeft onderbouwd.”
Zijn de vergunde activiteiten noodzakelijk?
Er zijn drie strenge voorwaarden verbonden aan het mogen verstoren van een strikt beschermde diersoort. Er moet een wettelijk belang zijn – een noodzaak dus, er zijn geen alternatieven om hetzelfde te bereiken en de staat van instandhouding van het dier mag er niet onder lijden. Deze voorwaarden zijn cumulatief, met andere woorden, ze moeten alledrie gelden. Als er één niet opgaat, dan kan het project geen doorgang vinden. Vandaar dat de voorzieningenrechter zich vooral boog over de noodzaak van de plannen van de provincie Utrecht en de Zoogdiervereniging en de beoordeling van de overige voorwaarden vervolgens achterwege kon laten.
”Op de eerste plaats vindt de voorzieningenrechter dat het college aan de hand van de meldingen in het Plan van aanpak en de omgevingsvergunning onvoldoende inzicht geeft in het gedrag van de wolf. Het bevreemdt de voorzieningenrechter dat het Plan van aanpak niet een overzicht bevat van álle meldingen die herleidbaar zijn tot deze wolf als er kennelijk meer meldingen ten grondslag hebben gelegen aan het beoordelen van het gedrag van de wolf en het nemen van het besluit.”
”De wel in het Plan van aanpak opgenomen meldingen lopen tot en met 6 juli 2024 en zijn niet per melding onderbouwd met foto’s en/of feiten en de beschrijving is in veel gevallen erg beknopt. Verder wordt nergens vermeld door wie en op welke wijze wolf GW3237m per melding is geïdentificeerd. De verwijzing naar de paragraaf in het Plan van aanpak met daarin een algemene opsomming van de uiterlijke kenmerken van deze wolf vindt de voorzieningenrechter daarvoor onvoldoende. Door het ontbreken van informatie is niet duidelijk hoe de wolf-hond en wolf-mens situaties zijn verlopen. Het Plan van aanpak bevat verder ook geen uitwerking van hoe het gedrag van de wolf per situatie door een wolvendeskundige is beoordeeld.”
Op de tweede plaats valt het de voorzieningenrechter op ”dat de beoordeling op pagina 10 in het Plan van aanpak begint met de opmerking dat de verzamelde meldingen geen aanleiding geven om te denken aan een ontwikkeling in escalatie van het gedrag van de wolf.”
Over de ingeschakelde buitenlandse deskundigen zegt de voorzieningenrechter: ”De voorzieningenrechter krijgt aan de hand van het gespreksverslag de indruk dat deze deskundigen vragen van de Zoogdiervereniging hebben beantwoord. Het is de voorzieningenrechter niet duidelijk welke informatie op welke manier aan de deskundigen is verstrekt over het gedrag van deze wolf.”
De rechter voegt daar aan toe dat het voor de hand ligt ”dat in de bezwaarprocedure wordt ingezoomd op deze adviezen en de opstellers daarvan.”
De voorzieningenrechter oordeelt op de derde plaats dat in het besluit, inclusief het Plan van aanpak, onvoldoende is onderbouwd hoe het college heeft gebruikgemaakt van de escalatieladder: ”Stel dat alleen wordt gekeken naar de meldingen waarbij deze wolf volgens de tabel bij de meldingen is geïdentificeerd en stel dat die meldingen juist zijn, dan zijn er in de wolf-mens situaties drie meldingen uit 2023, waarbij sprake is van de situatie onder “b” van de escalatieladder. Er is één melding met een hardloper in 2024 maar daarbij is de betrokken wolf niet herkend als GW3237m. Volgens de escalatieladder is er bij “b” geen probleemsituatie en onder de te nemen maatregelen worden monitoren en negatief conditioneren niet genoemd.”
Zelfs als je het voorval van 31 juli 2024, waarbij een kind ten val zou zijn gekomen door een confrontatie met deze wolf, ziet als een ‘probleemsituatie’, passen de plannen van de provincie en Zoogdiervereniging daar niet bij. De voorzieningenrechter: ”In die situatie worden als te nemen maatregelen genoemd: analyseren en monitoren situatie, mogelijk in gang zetten procedure voor toestemmingsbesluit verjaging met als doel negatieve conditionering en publiek voorlichten. De voorzieningenrechter stelt dan ook vast dat de door het college vergunde activiteiten daar niet in (lijken te) passen.”
”Het college heeft in dit verband tijdens de zitting toegelicht dat de escalatieladder niet één-op- één is toegepast, […] De voorzieningenrechter is daarover van oordeel dat, als de escalatieladder niet wordt gevolgd, afwijkingen daarvan wel goed gemotiveerd moeten worden. Dat is in de omgevingsvergunning onvoldoende gebeurd.”
”Op de vierde plaats wordt in het Plan van aanpak genoemd dat het vangen, verdoven en zenderen van een wolf als neveneffect kan hebben dat een wolf weer schuw wordt voor mensen. […] Het is de voorzieningenrechter op basis van de motivering in de omgevingsvergunning niet duidelijk in hoeverre ook het vangen, verdoven en zenderen als negatief conditioneren wordt ingezet. Als dat zo is, dan moet voldoende worden gemotiveerd dat nu al sprake is van een situatie die negatief conditioneren rechtvaardigt.”
”De voorzieningenrechter komt tot de conclusie dat het zonder een goed inzicht in de meldingen en de duiding/beoordeling van deze meldingen door een wolvendeskundige niet mogelijk is te toetsen of de wolf daadwerkelijk een gevaar oplevert voor de openbare veiligheid en evenmin of de wolf met de vergunde activiteiten wordt beschermd of juist bedreigd. De noodzaak voor de vergunde activiteiten is daarmee vooralsnog onvoldoende aangetoond.”
Paintball
”Omdat de voorzieningenrechter de noodzaak voor het vangen, verdoven en zenderen onvoldoende onderbouwd vindt, komt zij niet toe aan een beoordeling van het negatief conditioneren met behulp van een paintballgeweer. […] Wel plaatst de voorzieningenrechter vraagtekens bij de wijze waarop het college de besluitvorming over het paintballen heeft vormgegeven. Zo mist zij de nodige informatie over wie en wanneer beoordeelt of de wolf zijn gedrag heeft aangepast en wat daarvoor de criteria zijn.”
Pootklem
De Europese Verordening nummer 3254/91 ”voorziet in een verbod op het gebruik van de wildklem voor een wolf. Deze Verordening is verbindend in al haar onderdelen en rechtstreeks toepasselijk in Nederland. De Verordening bevat geen afwijkingsmogelijkheden van het verbod,” zo somt de voorzieningenrechter op. Haar is geen (Europese) rechtspraak bekend waarin aan het verbod is voorbijgegaan.
Conclusie rechtmatigheidstoets
De voorzieningenrechter komt tot de conclusie dat de onderbouwing van het college, dat het opzettelijk vangen en opzettelijk verstoren van de wolf in het belang is van de openbare veiligheid en de bescherming van deze wolf, tekortschiet. Daardoor is nu ook niet vast te stellen dat er geen andere bevredigende oplossing is. De bezwaren hebben een redelijke kans van slagen en de omgevingsvergunning doorstaat de rechtmatigheidstoets dus niet.
Belangenafweging door de voorzieningenrechter
De voorzieningenrechter is niet overtuigd van de rechtmatigheid van het besluit. Zij verwacht bij de huidige stand van zaken dat de bezwaren van de stichtingen een redelijke kans van slagen hebben en dat de omgevingsvergunning niet in stand kan blijven. De voorzieningenrechter weegt daarom het belang van de stichtingen bij het treffen van een voorlopige voorziening zwaarder dan de belangen van het college en de provincie om de omgevingsvergunning te kunnen gebruiken.
De voorzieningenrechter ziet zeer zeker de zorgen van het college, maar is er op dit moment niet van overtuigd dat het vangen met een soft catch leghold trap, verdoven, zenderen en eventueel negatief conditioneren met behulp van een paintballgeweer van de wolf met kenmerk GW3227m gerechtvaardigd is. […] Niet kan worden uitgesloten dat het vangen en zenderen van de wolf negatieve effecten heeft op de wolf, terwijl ook nog onvoldoende vaststaat dat de te gebruiken middelen effectief zijn en geen leed veroorzaken. Onder die omstandigheden geeft het belang van de stichtingen, die opkomen voor de wolf als strikt beschermd dier, de doorslag.
Conclusie en gevolgen
De voorzieningenrechter wijst de verzoeken daarom toe en treft de voorlopige voorziening dat de omgevingsvergunning wordt geschorst tot twee weken na bekendmaking van de beslissing op bezwaar. Dat betekent dat de wolf met kenmerk GW3237m niet mag worden gevangen, verdoofd en gezenderd en dus ook niet mag worden verstoord met een paintballgeweer.
Update
Op 3 oktober krijgen we het volgende bericht vanuit Utrecht: “Ik, als aanvrager van de vergunning mbt het negatief conditioneren van de solitaire wolf in Utrecht, wilde jullie het volgende laten weten. Wij hebben een wijzigingsverzoek ingediend voor de vangperiode de werkingsduur en de omvang van het werkgebied. Jullie worden ook nog via de vergunningverlening op de hoogte gesteld, maar ik vond het netter om jullie dit ook op voorhand te laten weten. Mochten er vragen en of opmerkingen zijn, dan ben ik telefonisch bereikbaar.”
Dit zal ondermeer te maken hebben met het feit dat de vergunning voor het gebruik van pootklemmen afloopt op 1 januari 2025. De vergunning voor “het opzettelijk vangen en verstoren” loopt af op 10 juli 2025.
Op 9 september 2024 vond de behandeling ter zitting plaats bij de voorzieningenrechter van een verzoek van Animal Rights en Faunabescherming om over te gaan tot schorsing van de verleende omgevingsvergunning voor het verstoren, vangen, verdoven, onder zich hebben, zenderen en negatief conditioneren van wolf GW3237m met gebruik van pootklemmen, verdovingsgeweer en paintballgeweer. Dit totdat de bezwaren van de dierenrechtenorganisaties behandeld zijn.
GW3237m is een wolf geboren op de Noord-Veluwe en gevestigd op de Utrechtse Heuvelrug die af en toe interesse in loslopende honden toont. De provincie Utrecht en de Zoogdiervereniging willen de wolf negatief conditioneren door het dier een halsband met zender om te doen.
Op 16 september deed de voorzieningenrechter uitspraak. De vergunning is geschorst tot twee weken na besluit op de bezwaren van de organisaties. De rechter: “De conclusie in deze uitspraak is dat het college op dit moment de noodzaak om deze activiteiten uit te voeren onvoldoende heeft onderbouwd. De voorzieningenrechter schorst daarom de omgevingsvergunning tot twee weken na bekendmaking van de beslissing op bezwaar. Dat betekent dat de provincie de wolf met kenmerk GW3237m tijdens de bezwaarprocedure niet mag vangen, verdoven en zenderen en dus ook niet negatief conditioneren.”
Animal Rights adviseur Erwin Vermeulen laat weten vooral erg blij te zijn voor de wolf en niets anders verwacht te hebben: “Het besluit van de provincie Utrecht en het plan van aanpak van de Zoogdiervereniging bevatten zoveel illegale voornemens dat het opschorten van de vergunning mijns inziens de enige logische uitslag is.”
Vermeulen doelt daarmee op de inzet van pootklemmen om de wolf te vangen, het verdoven door een jager in plaats van een dierenarts en het ontbreken van een dierproef-vergunning, benodigd om wilde dieren te mogen verdoven. Allemaal in strijd met de wet.
“Er is ook geen onderbouwing waarom het hier zou gaan om probleemsituaties, of hoe het omhangen van een zender de interesse van deze wolf in loslopende honden zou verminderen,” zegt Vermeulen. De provincie moest tijdens de zitting toegeven dat ze de zogenaamde escalatieladder meer interpreteren dan daadwerkelijk toepassen.
“Dat een wolf interesse heeft in honden is volstrekt natuurlijk gedrag, hond en wolf zijn immers van dezelfde soort,” vervolgt Vermeulen. “Als de provincie die toenadering ongewenst vindt, moet ze honden weren uit het territorium van deze wolf. Zo eenvoudig is het!”
“Wat zeker niet werkt is de wolf vangen in een klem, verdoven, een zender om zijn hals hangen en vervolgens paintballen. Want hoe moet de wolf die terreur in verband brengen met zijn toenadering tot honden?”
“Er is geen sprake van agressie of escalatie van de kant van de wolf. Het geweld komt zoals gewoonlijk van de kant van de mens, in dit geval de provincie Utrecht en de Zoogdiervereniging, maar de wet- en regelgeving staat ingrijpen simpelweg niet toe!”
“Het verloop laat ook zien wie de werkelijke wolvenexperts zijn,” betoogt Vermeulen, “die zitten niet bij de Zoogdiervereniging, de provincies of op het landbouwministerie, maar bij de dierenrechtenorganisaties. Op juridisch gebied, maar ook waar het gaat om het interpreteren van het gedrag van wolven of het correct toepassen van de escalatieladder.”
“Dat komt omdat deze organisaties niet meedoen aan het populistische wensdenken van de landbouwgedeputeerde van Utrecht of de landbouwstaatssecretaris van de huidige regering, noch aan de data-honger en eerzucht van de Zoogdiervereniging, maar rationeel, met gezond verstand de belangen van deze wolf beschermen.”
Vermeulen acht het vervolg voorspelbaar: “De provincie zal de bezwaren van Animal Rights en Faunabescherming afwijzen. De provincie is immers de vergunning aanvrager én verstrekker en dus de spreekwoordelijke slager die zijn eigen vlees keurt. De stichtingen zullen daartegen in beroep gaan en de rechter oordeelt vervolgens en zal naar verwachting de vergunning van Utrecht van tafel vegen.”
“De provincie Utrecht kan beter nu de handdoek in de ring gooien in plaats van gemeenschapsgeld te verkwanselen aan een kansloze zaak. Dat gemeenschapsgeld kan beter ingezet worden voor het informeren van bezoekers en het handhaven van een aanlijnplicht,” adviseert Vermeulen. “We raden ook andere provincies met onzalige plannen richting wolven aan om eerst Animal Rights en Faunabescherming te raadplegen in plaats van direct onhoudbare plannen op te stellen met een partner die er een eigen agenda op nahoudt.”
Vanmorgen vroeg vond er een inval plaats op meerdere locaties van eendenslachter Tomassen Duck-To vanwege het ‘omkatten’ van eendenvlees. Onverkocht eendenvlees dat overdatum of dichtbij de uiterste verkoopdatum is, wordt voorzien van een nieuwe ‘tenminste houdbaar tot (THT)’-datum, zodat het nog eens twee jaar verkocht kan worden. De inval werd uitgevoerd door de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit (NVWA) en de fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (FIOD).
De NVWA zegt over het omkatten van vlees: “Voedselveiligheidsrisico’s ontstaan wanneer door omkatten vlees in de voedselketen wordt gebracht waarvan niet zeker is dat dit aan de voedselveiligheidsvoorschriften voldoet” en kwalificeert omkatten als fraude. 1
De eenden werden afgeleverd bij vriesopslag ‘Brinky’ 2 aan de Herderlaan in Ermelo, dat in eigendom is van, of gehuurd wordt door Tomassen Duck-To, 3 om te ontdooien. De oude verpakking werd daarna verwijderd, het vlees schoongespoten en opnieuw ingepakt op de expeditie van Tomassen Duck-To aan de Fokko Kortlanglaan in Ermelo, met een nieuwe THT-datum van 2 jaar. Op deze locatie is ook het slachthuis gevestigd.
Het is niet toevallig dat dit omkatten op vrijdag plaatsvindt. Uit een bedrijfsoverleg NVWA-Tomassen op 12 maart kwam naar voren dat het bedrijf “een periode niet op de vrijdag gaan slachten. Hoe en wat is nog niet duidelijk.” Dat houdt in dat op die vrijdagen ook het permanente toezicht door de NVWA-inspecteurs afwezig is. Ideaal voor Tomassen’s illegale activiteiten.
“Dit nieuwe schandaal laat opnieuw zien dat Tomassen Duck-To een criminele organisatie is,” zegt Animal Rights adviseur Erwin Vermeulen. “Het feit dat het college van burgemeester en wethouders van Ermelo en een groot deel van de gemeenteraad dit bedrijf continu de hand boven het hoofd houden, maakt hen medeplichtig. Deze sector dient nu opgedoekt te worden!“
De locatie van de inval aan de Fokko Kortlanglaan in Ermelo
De locatie van de inval aan de Herderlaan in Ermelo
Update
Animal Rights vroeg de NVWA hoe het mogelijk is dat de NVWA aan de ene kant slachthuizen sluit die door onkunde/onachtzaamheid niet aan hygiene eisen voldoen, 45 terwijl een slachthuis (Tomassen Duck-To, Ermelo) dat moedwillig de voedselveiligheid in gevaar brengt gewoon open kan blijven.
Dit was het antwoord: “Hartelijk dank voor uw vraag. De NVWA houdt permanent toezicht op grote en middelgrote slachthuizen, waaronder het bedrijf Tomassen Duck-To. Indien uit onderzoek en/of inspecties blijkt dat een bedrijf zich niet aan de wet- en regelgeving houdt, treden wij handhavend op. Voor het inzetten van sancties is het interventiebeleid leidend. Daarin staat voor elke type overtreding een passende maatregel, die ook door de NVWA wordt opgelegd. Helaas kunnen wij geen uitspraak doen over individuele casussen of over lopende onderzoeken en daarom ook geen inhoudelijke reactie geven op uw vraag.”
Ook in het ‘verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden’ 6 bij de ‘Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (XIV) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2025’ van 18 oktober 2024, ontwijkt de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur gemakzuchtig de vragen over dit onderwerp:
98 Hoe kan het dat het eendenslachthuis in Ermelo werd gewoon nog open is ondanks dat het onlangs werd betrapt op het omkatten van vlees?
De NVWA kan geen uitspraak doen over lopende onderzoeken.
99 Waarom is er geen terugroepactie geweest voor eendenvlees, aangezien het eendenslachthuis in Ermelo erop is betrapt dat ze vlees omkatten?
Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik u naar de beantwoording van vraag 98.
Zo gaat dat …
Update 2
Uit de NVWA-inspectierapporten van het vierde kwartaal van 2024 blijkt dat het bedrijf het nog steeds niet zo nauw neemt met de etikettering van haar ‘producten’.
Op 13 november noteert een NVWA-inspecteur: “op etiket voor eindgebruiker ‘oorsprong NL’ alleen vermelden als koppels dieren gehouden en geslacht in NL is.” Zo’n anderhalf miljoen van de jaarlijks in Ermelo geslachte eenden komt uit Duitsland. Bij de systeemaudit van het bedrijf komt dit opnieuw ter sprake: “alleen in NL gehouden indien de eenden in NL zijn opgegroeid en geslacht (en niet alleen geslacht).” Hoogstwaarschijnlijk wordt de consument al jaren bedonderd met ‘Veluwe eend’ uit Duitsland.
Op 13 december zijn de werknemers van Tomassen om 07:15 in de inpakafdeling grenzend aan aanvoerhal al voor aanvang van het slachten in deze ruimte eenden van eerdere slachtdata aan het verpakken met op de doos een etiket van die dag, 13 december. Als corrigerende maatregel wordt de hele partij die al verwerkt is verzameld (ook vanuit het vrieshuis) en voorzien van overeenkomende etiketten op product en doos! Er wordt echter geen Rapport van Bevindingen opgemaakt.
Stalbranden zijn al jarenlang schering en inslag in de veehouderij. Animal Rights houdt sinds 2017 cijfers bij over het aantal stalbranden en hoeveel dieren er jaarlijks omkomen.
Animal Rights boeit het aantal branden een stuk minder dan het aantal individuen dat er bij omkomt…
Aanbevelingen in rapport OvV genegeerd Op 24 maart 2021 heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) een vernietigend rapport gepubliceerd over de aanpak van stalbranden. De hoofdconclusie is dat de brandveiligheid voor landbouwhuisdieren tussen 2012 en 2020 is afgenomen. Het aantal dodelijke stalbranden is niet afgenomen en het aantal dodelijke dierlijke slachtoffers is zelfs toegenomen. De raad concludeerde dat stalbranden zowel bij de overheid als de sector ‘geen enkele prioriteit’ hadden.
Een aangescherpte aanpak van stalbranden werd aangekondigd in de Kamerbrief van 8 oktober 2021, maar oktober vorig jaar concludeerde de OvV dat er met de aanbevelingen niets gedaan was.
Jaarlijkse brandveiligheidskeuring Eind januari kondigt demissionair Landbouwminister Piet Adema aan dat veeboeren niet alleen voortaan jaarlijks een brandveiligheidskeuring moeten laten uitvoeren, en eens per drie of vijf jaar de elektra en zonnepanelen moeten laten keuren (afhankelijk van het aantal gehouden dieren), maar ook rekening moeten houden met een maximum aan het aantal dieren per ‘brandcompartiment’. Met de maatregelen wil Adema het aantal stalbranden halveren ten opzichte van 2020.
De jaarlijkse brandveiligheidskeuring voor boerderijen moet nog worden ontwikkeld en dat duurt naar verwachting nog twee jaar. Tot die tijd wil Adema veehouders vragen om zelf een brandveiligheidsscan uit te voeren op hun bedrijf.
Randvoorwaarden voor de uitwerking van deze brandveiligheidskeuring zijn omgang met brandrisico’s, orde en netheid van de stal, en de aanwezigheid van bluswater en de rol van de brandweer.
Voor de keuring van elektra en zonnestroominstallaties kunnen al bestaande procedures worden gevolgd. Deze keuringen worden in de praktijk al vaak geëist door verzekeraars. Uit onderzoeken blijkt dat de meeste stalbranden ontstaan door kortsluiting of defecten in elektra. Volgens een onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouw (EBI) uit 2018 kan driekwart van die branden voorkomen worden door het keuren van elektra. We gaan het zien.
Schadebeperkende maatregelen Naast de preventieve maatregelen is er, eigenlijk voor het eerst, ook sprake van schadebeperkende maatregelen die bij het ontstaan van een brand gericht zijn op het beperken van de brand- en rookverspreiding naar dierverblijven en het beperken van slachtoffers.
De brandveiligheidsvoorschriften uit het Bouwbesluit en het denkkader ‘Basis voor brandveiligheid’ van de Brandweer, zijn gebaseerd op het doel om menselijke slachtoffers te voorkomen. Het voorkomen van dierlijke slachtoffers is geen onderdeel van dit doel. Dieren worden gezien als onderdeel van het productieproces.
Eind 2024 moet een nieuw denkkader ontwikkelt zijn waarin de dieren betrokken worden. Deze moet vervolgens verankerd worden in wet- en regelgeving.
Overlevingskans dieren In het rapport van WUR getiteld ‘Vergroten overlevingskans landbouwhuisdieren bij brand’ komt naar voren wat Animal Rights al jaren stelt, namelijk dat het evacueren van dieren in veel gevallen niet mogelijk is, omdat dieren die niet gewend zijn om te worden verplaatst in de intensieve veehouderij niet zelfredzaam zijn.
Om de overlevingskans van dieren te vergroten moet men zich dus niet alleen richten op het voorkomen van het ontstaan van brand, maar ook op voorkomen van branduitbreiding. Los van elektra- en brandveiligheidskeuringen, worden in de Kamerbrief preventieve detectiesystemen, en mogelijkheden om overslag naar andere dierruimten te voorkomen zoals een brandwerende scheiding genoemd.
Om het aantal slachtoffers te verminderen als er toch brand uitbreekt, komt de aanbeveling van de OvV voor het stellen van een maximumnorm voor het aantal dieren per brandcompartiment, opnieuw in beeld.
Verder wil de minister een intensivering van brandonderzoek. Door meer inzicht te krijgen in de oorzaak en betrokken factoren, kunnen gerichtere brandveiligheidseisen gesteld worden.
De aangescherpte aanpak is een reactie op de conclusie van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) dat stalbranden zowel bij de overheid als de sector ‘geen enkele prioriteit’ hebben.
Uitstel door BBB-minister Landbouwminister Femke Wiersma meldt in december aan de Tweede Kamer dat de invoering van verplichte elektra- en brandveiligheidskeuringen om stalbranden te voorkomen vertraging oploopt. De Autoriteit Toetsing Regeldruk (ATR) vindt het op dit moment onvoldoende duidelijk wat de kosten voor veehouders zullen zijn ten aanzien van herstelreparaties die voortkomen uit de elektrakeuring. Voor de brandveiligheidskeuring heeft dit te maken met het feit dat deze nog in ontwikkeling is.
Daarnaast heeft de Stichting Milieukeur (SMK), dat het keuringsschema ontwikkelt, zorgen geuit over de praktische uitvoerbaarheid en effectiviteit van een jaarlijkse brandveiligheidskeuring.
“Verschrikkelijke gebeurtenis” Of er daadwerkelijk iets gaat veranderen moeten we nog zien. Wel is na al die jaren aandacht vragen voor dit facet van de uitbuiting van dieren de toon veranderd. Op 25 januari 2024 schrijft de minister in zijn Kamerbrief ‘ Aanpak stalbranden’ over de brand in Puiflijk waarbij 50.000 kippen omkwamen: “Dit is een verschrikkelijke gebeurtenis, in de eerste plaats voor de dieren…”
Animal Rights blijft natuurlijk streven naar een einde aan de uitbuiting van dieren. Dit is de enige weg die het aantal stalbrandslachtoffers naar nul brengt.
Volgens de tellingen van Animal Rights kwamen in Nederland in 2023 bijna 29.000 dieren om bij stalbranden, zoals gerapporteerd in diverse nieuwsberichten.
1 januari Didam (Gelderland). Hooibalen vliegen in brand. Geen slachtoffers in de naastgelegen varkensstal. 1
1 januari Eursinge Gem de Wolden (Drenthe). Rietgedekte woning vat vlam. Geen slachtoffers in de naastgelegen varkens- en kippenstallen. 2
3 januari Puiflijk (Gelderland). Ruim 50.000 kippen om het leven gekomen.3
3 januari Noordwijkerhout (Zuid-Holland). Geen slachtoffers. Naastgelegen paardenstal gespaard gebleven. 4
8 januari Olst (Overijssel). Geen slachtoffers. Tientallen paarden uit naastgelegen stal gehaald. 5
20 januari Boxmeer (Noord-Brabant). Geen slachtoffers. Brand in hooi opslag. Paarden in naastgelegen stal zijn ongedeerd gebleven. 6
28 januari Schalkhaar (Overijssel). Geen slachtoffers. Brand in hooi. Paarden in naastgelegen stal zijn ongedeerd gebleven. 7
9 februari Schoonloo (Drenthe). Geen slachtoffers. Brand in paardenstal. De paarden zijn op tijd uit de stal gehaald. 8
22 februari Elahuizen (Friesland). Geen slachtoffers. Brand in woonhuis. Naastgelegen stallen vatten geen vlam. 9
25 februari Boornbergum (Friesland). Geen slachtoffers. Brand in zelfrijdende voermengwagen. Naastgelegen stallen vatten geen vlam. 10
2 maart Putten (Gelderland). Geen slachtoffers. Brand in woonboerderij. Naastgelegen stal vat geen vlam. 11
4 maart Terheijden (Noord-Brabant). Ongeveer 20 koeien om het leven gekomen.12
10 maart Heelweg (Gelderland). Geen slachtoffers. Koeien tijdig uit brandende stal gehaald. 13
14 maart Werkendam (Noord-Brabant). 40 à 50 schapen omgekomen.14
16 maart Kats (Zeeland). Onbekend aantal slachtoffers bij “zagerkwekerij”.15
24 maart Sint-Michielsgestel (Noord-Brabant). Geen slachtoffers. Brand in mestopslag bij melkveebedrijf. 16
24 maart Laren (Gelderland). Geen slachtoffers. 15 kalveren op tijd in veiligheid gebracht. 17
25 maart Boekel (Noord-Brabant). 4.000 varkens zijn om het leven gekomen.18
26 maart Rijssen (Overijssel). Geen slachtoffers. Zonneboiler op dak van een “melkvee”stal vat vlam. 19
29 maart Heusden (Noord-Brabant). Geen slachtoffers. Meterkast in varkensstal vat vlam. 20
7 april Bantega (Friesland). Brand in stal met dieren. Geen slachtoffers.21
8 april Holthone (Overijssel). 3 kalveren omgekomen.22
8 april Noordijk (Gelderland). Mestgassen ontbranden na werkzaamheden. Geen slachtoffers.23
12 april Smilde (Drenthe). Geen slachtoffers. Overslag naar stal voorkomen. 24
13 april Barendrecht (Zuid-Holland). Restaurant kinderboerderij afgebrand. Geen slachtoffers. Paarden en ezels op tijd in veiligheid gebracht. 25
13 april Lemele (Overijssel). Brand in pand bij geitenhouderij. Geen slachtoffers. Paarden in dichtbij gelegen stal op tijd in veiligheid gebracht. 26
14 april Oldelamer (Friesland). Geen slachtoffers. Schuur naast stal met mogelijk dieren brandt af. 27
24 april Hazerswoude-Dorp (Zuid-Holland). Geen slachtoffers. Bewoners en buren hebben paarden tijdig in veiligheid gebracht. 28
10 mei Amsterdam (Zuid-Holland). Dakbrand bij manege. Geen slachtoffers onder de paarden.29
14 mei Mussel (Groningen). Honderden varkens overleden. Onduidelijk of varkens in naastgelegen schuur gewond zijn geraakt.30
31 mei Maasbree (Limburg). Geen slachtoffers. Varkens zijn ongedeerd gebleven. 31
2 juni Rijswijk (Zuid-Holland). Geen slachtoffers. Paarden stonden veilig in naastgelegen wei. 32
6 juni Drachtstercompagnie (Friesland). Geen slachtoffers. Brand in een werkplaats bij een zorgboerderij. De dieren waren elders op het erf. 33
12 juni Lunteren (Gelderland). Geen slachtoffers. Alle 25 kalveren zijn tijdig uit de stal gehaald. 34
13 juni Wassenaar (Zuid-Holland). Geen slachtoffers. Stal en paarden zijn gespaard gebleven. 35
14 juni Eiland (Noord-Brabant). Woonboerderij volledig uitgebrand, brandweer probeert overslag naar stal te voorkomen. Onbekend of er slachtoffers zijn.36
17 juni Schermerhorn (Noord-Holland). Geen slachtoffers. Er waren geen dieren aanwezig ten tijde van de brand. 37
20 juni Steenderen (Gelderland). Onbekend of er slachtoffers zijn.38
21 juni Jonkerslân (Friesland). Geen slachtoffers. De dieren konden op tijd uit de stal worden gehaald. 39
25 juni Ravenswoud (Friesland). Geen slachtoffers. Er waren geen dieren in de loods. 40
27 juni Landhorst (Noord-Brabant). 500 varkens omgekomen. De brandweer wist overslag naar andere stallen te voorkomen. 41
11 juli Wichmond (Gelderland). Geen slachtoffers. Er waren op het moment van de brand geen dieren in de stal. 43
12 juli Meppen (Drenthe). Geen slachtoffers. Overslag naar stallen met dieren kon worden voorkomen. 44
13 juli Visvliet (Groningen). Geen slachtoffers. Op het moment van de brand waren er geen dieren aanwezig. 45
14 juli Dirksland (Zuid-Holland). Geen slachtoffers. Op het moment van de brand waren er geen dieren schuur. 46
15 juli Kootwijkerbroek (Gelderland). Onbekend of er slachtoffers zijn.47
17 juli Laren (Gelderland). Onbekend of er slachtoffers zijn.48
22 juli Zuidland (Zuid-Holland). Geen slachtoffers, de dieren stonden veilig. 49
25 juli Zeewolde (Flevoland). 16 paarden en 7 pony’s omgekomen bij een brand in een manege. 50
26 juli Scharsterbrug (Friesland). Boerderij volledig afgebrand. Geen slachtoffers, de stallen werden niet meer gebruikt voor dieren. 51
26 juli Zwaagdijk (Noord-Holland). Geen slachtoffers.52
26 juli Foudgum (Friesland). Schuur bij agrarisch bedrijf afgebrand, onbekend of er slachtoffers zijn.53
27 juli Bunnik (Utrecht). Brand in een geitenstal. Geen slachtoffers.54
29 juli Terborg (Gelderland). Brand in een schuur met kippen. Geen slachtoffers, de dieren zijn door de brandweer gered. 55
31 juli Finsterwolde (Groningen). Geen slachtoffers.56
5 augustus Beers (Noord-Brabant). Brand in een paardenstal. Geen slachtoffers, allebei de paarden werden gered. 57
5 augustus Anna Paulowna (Noord-Holland). Brand naast een boerderij. Onbekend of er slachtoffers zijn.58
11 augustus Elst (Gelderland). Brand in het woongedeelte van een boerderij met paarden. Geen slachtoffers. 59
11 augustus Amsterdam (Noord-Holland). Brand in buurtboerderij. Geen slachtoffers, de stal was leeg op het moment van de brand. 60
11 augustus Foudgum (Friesland). Brand in zorgboerderij. Enkele dieren ‘gered’, onbekend of er slachtoffers zijn.61
12 augustus Beringe (Limburg). Brand ontstaan tijdens werkzaamheden aan een kippenstal, onbekend of er slachtoffers zijn.62
12 augustus Wergea (Friesland). Kuilbult in brand gevlogen. Geen slachtoffers, de runderen uit de nabijgelegen stal zijn door de brandweer in veiligheid gebracht. 63
13 augustus Holwierde (Groningen). Brand op agrarisch bedrijf. Geen slachtoffers, de medewerkers konden de brand op tijd blussen. 64
15 augustus Hem (Noord-Holland). Geen slachtoffers, de dieren konden op tijd weg. 65
16 augustus Schokland (Flevoland). Rokende hooibalen bij een zorgboerderij. Brand kon worden voorkomen. Geen slachtoffers. Twee paarden en een pony zijn in veiligheid gebracht, verder zijn er geen dieren in gevaar geweest. 66
17 augustus Geldermalsen (Gelderland). Brand in loods op erf. Onbekend of er slachtoffers zijn.67
17 augustus Lunteren (Gelderland). Brand bij agrarisch bedrijf. Onbekend of er slachtoffers zijn.68
17 augustus Woensdrecht (Noord-Brabant). Brand bij agrarisch bedrijf. Onbekend of er slachtoffers zijn.69
18 augustus Bolsward (Friesland). Brand in schuur met konijnenhok ernaast. Geen slachtoffers, de politie kon de konijnen tijdig redden. 70
19 augustus Baamsum (Groningen). Brand in schuur bij boerderij. Geen slachtoffers, er waren geen dieren in de schuur. 71
20 augustus Barneveld (Gelderland). Brand in mestopslag. Geen slachtoffers, de brandweer kon overslag naar de stallen voorkomen. 72
22 augustus Schipluiden (Zuid-Holland). Brand in een schuur met hooibalen en schapen. Geen slachtoffers, de dieren konden op tijd naar buiten worden gebracht. 73
28 augustus Rijswijk (Zuid-Holland). Brand in een paardenstal. Geen slachtoffers, de dieren konden op tijd worden gered. 74
28 augustus Wieringerwerf (Noord-Holland). Tractor in brand vlak naast schuur. Geen slachtoffers, de brandweer kon overslag naar de schuur voorkomen. 75
30 augustus Middenbeemster (Noord-Holland). Brand in een stal met kalveren en konijnen. Geen slachtoffers, de dieren konden op tijd worden gered. 76
31 augustus Weert (Limburg). Brand in een weiland waar ook koeien stonden. Geen slachtoffers, de dieren bleven op veilige afstand. 77
1 september Blankenham (Overijssel). Brand in een schuur met hooi. Geen slachtoffers, er waren op het moment van de brand geen dieren in de schuur. 78
1 september Maartensdijk (Utrecht). Brand in een woonboerderij. Geen slachtoffers, de paarden in de naastgelegen stal konden naar buiten. 79
3 september Tzummarum (Friesland). Brand in een schuur met hooi. Geen slachtoffers, er waren op het moment van de brand geen dieren in de schuur. 80
4 september Harskamp (Gelderland). Schuur met hout en landbouwmachines in brand. Geen slachtoffers, de 80 koeien op het bedrijf stonden op een ander deel van het erf. 81
5 september Delft (Zuid-Holland). Brand in paardenstal. Geen slachtoffers. 82
5 september Ommen (Overijssel). Brand in woonboerderij. Geen slachtoffers, de koeien en het paard die in een stal stonden, konden tijdig naar de wei, en ook de aanwezige hond kon ongedeerd uit het brandende huis komen. 83
8 september Kootwijkerbroek (Gelderland). Brand in een paardenstal. Geen slachtoffers, allevier de paarden konden op tijd naar buiten worden gebracht. 84
9 september Waspik (Noord-Brabant). Hooi in brand in een geitenstal. Geen slachtoffers, de boer kon alle brandende hooibalen op tijd naar buiten brengen, waardoor de geiten ongedeerd bleven. 85
11 september Broekland (Overijssel). Brand in woning van boerderij. Geen slachtoffers, de enige aanwezige stier kon in veiligheid worden gebracht. 86
12 september Sevenum (Noord-Brabant). Brand in een varkensstal. Geen slachtoffers, de biggen in de stal konden op tijd naar een andere stal worden gebracht. 87
13 september Beltrum (Gelderland). Bij een brand in een varkensschuur komen 700 biggen om het leven.88
13 september Kronenberg (Limburg). Brand in paardenstal. Geen slachtoffers, de twee paarden konden op tijd naar buiten worden gebracht. 89
14 september Geesteren (Overijssel). Hooi in brand in een schuur bij een agrarisch bedrijf. Onbekend of er dieren bij betrokken waren.90
18 september Tholen (Zeeland). Brand in een paardenstal onder brug na werkzaamheden aan die brug. Geen slachtoffers, de stal was op dat moment gevuld met hooi. 91
19 september Voorhout (Zuid-Holland). Hooi in brand in koeienstal. Geen slachtoffers, de koeien konden op tijd naar een veilige plek worden gebracht. 92
20 september Nieuwlande (Drenthe). Brand in koeienstal. Geen slachtoffers, de koeien werden op tijd naar een veilige plek gebracht. 93
22 september Made (Noord-Brabant). Hooi in brand. Geen slachtoffers, de koeien die elders op het erf op stal stonden, hebben geen gevaar gelopen. 94
26 september Schalkhaar (Overijssel). Brand in manege. Geen slachtoffers, de paarden in de nabijgelegen stal zijn geëvacueerd. 95
27 september Fluitenberg (Drenthe). Brand in koeienstal. Geen slachtoffers, alle 100 koeien konden op tijd naar buiten. 96
28 september Ter Aar (Zuid-Holland). Brand in hooischuur. Geen slachtoffers.97
29 september Didam (Gelderland). Brand in schuur. Geen slachtoffers, de pony’s stonden op dat moment in de wei. 98
2 oktober Helmond (Noord-Brabant). Brand in hooischuur in park met dieren. Geen slachtoffers, de dieren stonden op dat moment in de wei. 99
2 oktober Oldeberkoop (Friesland). Brand in dak van woonboerderij. Geen slachtoffers.100
3 oktober Smilde (Drenthe). Dreigende brand in mestput. Geen slachtoffers.101
5 oktober Nieuweroord (Drenthe). Brand in woongedeelte van een boerderij. Overslag naar andere plekken voorkomen. Geen slachtoffers.102
7 oktober Hoofddorp (Noord-Holland). Brand in kantine manege, paarden geëvacueerd. Geen slachtoffers.103
8 oktober Ens (Flevoland). Drie schuren afgebrand. Geen slachtoffers, er waren geen dieren bij betrokken. 104
9 oktober Nieuw- en Sint Joosland (Zeeland). Brand in meterkast van een boerderij. Geen slachtoffers, de brandweer kon uitbreiding voorkomen. 105
10 oktober Enter (Overijssel). Brand in een stal. Geen slachtoffers, er waren geen dieren bij betrokken. 106
11 oktober Meedhuizen (Groningen). Brandmelding na gasexplosie in mestkelder. Geen slachtoffers, de aanwezige dieren bleven ongedeerd. 107
12 oktober Oldenzaal (Overijssel). Brand in paardenstal. Geen slachtoffers, de stal werd op dat moment als opslag gebruikt, er waren geen dieren aanwezig. 108
17 oktober ‘t Zand (Noord-Holland). Brand in een schuur van een agrarisch bedrijf. Geen slachtoffers.109
19 oktober Lievelde (Gelderland). Brand in een keet bij een agrarisch bedrijf. Voor zover bekend geen slachtoffers.110
20 oktober Drachtstercompagnie (Friesland). Brand in oude boerderij. Geen slachtoffers, het gebouw stond leeg. 111
21 oktober Nijensleek (Drenthe). Brand in een schuur bij een boerderij. Geen slachtoffers, er lag alleen hooi in de betreffende schuur. 112
24 oktober Heemserveen (Overijssel). Brand in een schuur bij een boerderij. Onbekend of er slachtoffers zijn.113
26 oktober Steenwijkerwold (Overijssel). Brand in een paardenstal. Geen slachtoffers, de paarden zijn op tijd in veiligheid gebracht. 114
31 oktober Aldwald (Friesland). Brand in een stal. Geen slachtoffers.115
2 november Eijsden (Limburg). Brand in een stal. Onbekend of er slachtoffers zijn.116
4 november Heeswijk-Dinther (Noord-Brabant). Brand in een geitenstal. Tientallen geitenlammetjes omgekomen in de vlammenzee (het precieze aantal is vooralsnog onbekend).117
5 november Vinkenbuurt (Overijssel). Brand in een koeienstal. Geen slachtoffers, de koeien konden op tijd naar buiten. 118
5 november Winsum (Groningen). Brand in een mestput. Geen slachtoffers.119
8 november Vasse (Overijssel). Onbekend of er dieren bij zijn betrokken.120
10 november Wenum-Wiesel (Gelderland). Lijkt erop dat er geen slachtoffers zijn.121
13 november Swifterbant (Flevoland). Geen slachtoffers, de schuur stond leeg. 122
13 november Assen (Drenthe). Geen slachtoffers, de boerderij stond leeg. 123
14 november Driewegen (Zeeland). Geen slachtoffers, de aanwezige geiten konden worden beschermd. 124
16 november Arkel (Zuid-Holland). Brand in mestopslag. Geen slachtoffers, de aanwezige runderen konden worden geëvacueerd. 125
20 november De Klomp (Gelderland). 2 koeien overleven de brand niet. De andere 13 koeien zijn nagekeken door een veearts.
20 november Berghem (Noord-Brabant). Onbekend of er slachtoffers zijn.126
21 november Voorhout (Zuid-Holland). Brandstichting in een schuur. Geen slachtoffers, de aanwezige dieren werden ‘gered’.127
23 november Wirdum (Groningen). 2 kalfjes om het leven gekomen.128
28 november Oirschot (Noord-Brabant). Brand in een koeienstal. Geen slachtoffers, de dieren konden op tijd naar buiten worden gebracht.129
28 november Dalfsen (Overijssel). Brand in een kippenstal. Geen slachtoffers, de brand was snel onder controle en de dieren hoefden de stal niet te verlaten.130
30 november Zalk (Overijssel). Mestgas ontbrand bij laswerkzaamheden. Geen slachtoffers.131
1 december Ten Boer (Groningen). Brand in oude boerderij. Geen slachtoffers, er waren geen dieren aanwezig. 132
1 december Rijswijk (Gelderland). Brand in hooischuur. Geen slachtoffers, de 160 koeien uit een nabijgelegen schuur die ook vlam dreigde te vatten, konden op tijd naar buiten worden gebracht. 133
1 december Hilvarenbeek (Noord-Brabant). Brand in woning boven paardenpension. Geen slachtoffers, de 20 paarden konden op tijd naar buiten worden gebracht. 134
4 december Netersel (Noord-Brabant). Brand in een stal met 90 varkens. Geen slachtoffers, de brandweer heeft de dieren veilig weten te houden. 135
5 december Raalte (Overijssel). Brand in een schuur bij een boerderij. Onduidelijk of er dieren bij zijn betrokken.136
5 december Burgerbrug (Noord-Holland). Brand in een woonboerderij. Onduidelijk of er dieren bij zijn betrokken.137
7 december Kootwijkerbroek (Gelderland). Paardenvrachtwagens in brand. Geen slachtoffers, de brandweer heeft overslag naar gebouwen weten te voorkomen. 138
