apr 7, 2020
Schapen zijn evenhoevige zoogdieren die werden gedomesticeerd uit de moeflon. De dieren werden gedomesticeerd voor onder meer wolproductie. Mannelijke schapen worden ‘rammen’ genoemd, vrouwelijke dieren ‘ooi’ en het jong ‘lam’. Een gecastreerde ram wordt ‘hamel’ genoemd.
Schapen zijn herkauwers; ze hebben vier magen. Hun dieet bestaat voornamelijk uit gras, aangevuld met hooi. De dieren kauwen eerst oppervlakkig op het gras en hooi, waarna het in de eerste twee magen terechtkomt. Na de opname van die eerste voedingsstoffen, begint het herkauwen. Schapen braken het deels verteerde voer op en beginnen opnieuw te kauwen. Pas daarna gaat het herkauwde voer doorheen alle magen. Schapen herkauwen zo’n 4 tot 6 keer per dag. een herkauwkeurt duurt telkens 10 tot 50 minuten. Op die manier verteren zij hun voer optimaal en kunnen ze er alle bruikbare voedingsstoffen uithalen. 1
Uitgebuit op vele manieren
Schapen kunnen makkelijk 15 tot 20 jaar oud worden, maar vaak krijgen zij die kans niet omdat ze vroegtijdig geslacht worden. Niet alleen hun vlees, wol en melk wordt al eeuwenlang door mensen gebruikt: schapendarm werd vroeger gebruikt om condooms mee te maken en wordt bijvoorbeeld soms nog gebruikt om snaren voor strijkinstrumenten te maken. 2
Wolproductie
Wereld’s grootste wolexporteur is Australië: daar telt de veestapel zo’n 150 miljoen schapen.
Melkproductie
Schapen worden ingezet voor de productie van melk. Schapenmelk is een nichemarkt in België.
Ooien die gebruikt worden voor melkproductie worden niet ouder dan 6-8 jaar. Dan gaan ze naar de slacht en worden ze vervangen door jonge ooien. 3
Vleesproductie
Bij de vleesproductie gaat het vooral om lamsvlees, dat een piek kent in rond Pasen. Bij de traditionele gerechten haggis en tripes wordt schapenmaag gebruikt.
In de laatste tien jaar is het totale verbruik van lams- en schapenvlees in België gedaald. In 2018 daalde het met zo’n 2 kg per hoofd naar 1,6-,1,7 kg per hoofd per jaar. De prijzen voor Belgisch lamsvlees liggen laag, door de massale invoer van goedkoop lamsvlees uit Ierland, Groot-Britannië, Australië en Nieuw-Zeeland. 4 Meer dan 90% van het schapenvlees dat in Belgische rekken ligt, werd geïmporteerd. De meeste schapenhouders in België zijn hobbykwekers, omdat ze niet kunnen concurreren met de lage prijzen van het geïmporteerde lamsvlees in de supermarkten.
Een schapenkudde moet minstens 400 dieren tellen als de veehouder wil leven van de vleesproductie op zijn bedrijf. Bij afzet via de korte keten, of bij het gebruik van de schapen bij melkproductie, kan een bedrijf ook met minder dieren op volle toeren draaien.
Schapen in België
De meest recente cijfers over de schapenstapel dateren van 2013: toen ging het om 117.321 dieren. Na 2013 zijn er geen cijfers meer bekend gemaakt door VLAM. 5
Schapenhouders in Wallonië
Volgens cijfers van Sanitel, waren er in 2015 in Wallonië ongeveer 5.500 schapenhouders actief. 459 van hen deden dat als voltijdse of deeltijdse bezigheid. Dat zijn er duidelijk meer dan in 2010: Toen waren er 320 schapenhouder met minimum 30 schapen.
In Wallonië waren er in 2018 in totaal 36 veehouders in hoofdactiviteit met elk meer dan 200 schapen. Bij de andere professionelen was dit een nevenactiviteit op de boerderij, of een bijberoep.
Circa één op vier schapenkuddes groter dan 50 dieren wordt in Wallonië op biologische bedrijven gehouden
Zo’n 20 procent van de Belgische schapenstapel wordt in Wallonië geslacht 6
Schapen in Nederland
Het aantal schapen in Nederland nam drastisch af: In 1990 waren het er nog 1,7 miljoen, 1,3 miljoen in 2000, naar 960.000 in 2014. Waar Australië vandaag koploper is in de schapenveeteelt, was dat vroeger Nederland. 7
In Nederland zijn er enkele honderden bedrijven actief die lamsvlees en schapenmelk produceren of aan natuurbeheer doen door schapen te laten grazen. Daarnaast zijn er duizenden bedrijven die een tweede tak invullen met schapen, zoals melkvee- en akkerbouwbedrijven of zorgboerderijen.
In 2000 waren er 17.574 bedrijven met 1.304.567 schapen; in 2019 8.368 bedrijven met 918.214 schapen. 8
Een deel van het lams- en schapenvlees uit Nederland wordt geëxporteerd, met België en Frankrijk als belangrijke bestemmingen. 9
Slachthuizen
Jaarlijks worden in Belgische slachthuizen zo’n 120.000 schapen geslacht.
In 2017 werden er 139.029 schapen geslacht in Belgische slachthuizen. Voor 2018 waren dat er 129.276 en voor 2019 staat de teller op 119.860. Deze cijfers duiden dus alleen op de dieren die in slachthuizen geslacht werden. 10
In 2017 werden in Nederland 536.900 schapen en lammeren geslacht; In 2018 waren het er 519.300 en voor 2019 ging het om 566.100 schapen en lammeren. 11
Geslacht in de achtertuin
Schapen mogen – naast geiten, konijnen, varkens, pluimvee en kweekt wild – in Vlaanderen ook buiten een slachthuis geslacht worden voor particulier gebruik. De dieren moeten daarbij verplicht bedwelmd worden. Of dat ook in de praktijk gebeurt is slechts de vraag. Want voor pluimvee, konijnen en niet-tweehoevig gekweekt wild hoeft niet eens een aangifte bij de gemeente te gebeuren. Met andere woorden: mensen kunnen dus doen wat ze willen, zonder dat er enige controle is op bedwelming van dieren die geslacht worden bij particulieren thuis, waarvoor geen aangifte gedaan moet worden.
Alleen voor het slachten van schapen, geiten, varkens en tweehoevig gekweekt wild moet de eigenaar zich eerst laten registreren bij de Lokale Controle-Eenheid van het FAVV en minstens twee weken op voorhand van de slachting aangifte doen bij de gemeente. 12
Tijdelijke slachtvloeren
In België zijn er vier tijdelijke slachtvloeren die jaarlijks openen voor het Offerfeest. In 2019 ging in Vlaanderen het verbod op onverdoofd slachten van kracht. Het werd verplicht om voor geiten, schapen en pluimvee elektronarcose toe te passen als ‘diervriendelijk’ alternatief voor onverdoofd slachten. Vanaf 1 januari 2020 werd het verbod op onverdoofd slachten in Vlaanderen uitgebreid naar kalveren. De enige dieren die nog steeds onverdoofd geslacht mogen worden zijn runderen.
Offerfeest
Het Offerfeest – ook Aïd El Adha genoemd – is een belangrijk en jaarlijks terugkerend feest voor de islam. Met deze viering wordt herdacht dat de profeet Ibrahim bereid was zijn zoon te offeren voor God. Die zond hem een schaap, om te offeren in de plaats van de zoon. Steeds meer Belgische moslims kiezen ervoor om geld over te maken naar families in Arabische of Afrikaanse landen en geen schaap meer te laten slachten in België. 13
Belg consumeert minder schapenvlees
In de laatste tien jaar is het totale verbruik van lams- en schapenvlees in België gedaald. In 2018 daalde het met zo’n 2 kg per hoofd naar 1,6-,1,7 kg per hoofd per jaar. De prijzen voor Belgisch lamsvlees liggen laag, door de massale invoer van goedkoop lamsvlees uit Ierland, Groot-Brittannië, Australië en Nieuw-Zeeland. 14 Meer dan 90% van het schapenvlees dat in Belgische rekken ligt, werd geïmporteerd. De meeste schapenhouders in België zijn hobbykwekers, omdat ze niet kunnen concurreren met de lage prijzen van het geïmporteerde lamsvlees in de supermarkten.
apr 7, 2020
Het is bijna Pasen. Het feest van het voorjaar. Het staat symbool voor de lente en nieuw leven. De tragische ironie is dat mensen dat vanuit traditie vieren met het vernietigen van leven. Tijdens Pasen schiet de consumptie van lamsvlees omhoog. Mensen kiezen massaal voor het vlees van kleine lammetjes in een periode waar vrede voor elk levend wezen centraal zou moeten staan. Animal Rights schreef samen met Bite Back, Veganova en All For Animals een brief naar de grote supermarkten met de oproep om geen lamsvlees meer te verkopen en het assortiment met plantaardige vervangers uit te breiden. 1
1:Consumptie lamsvlees
De brief:
Beste ………,
Het is bijna Pasen. Het feest van het voorjaar. Het staat symbool voor de lente en nieuw leven. De tragische ironie is dat mensen dat vanuit traditie vieren met het vernietigen van leven. Daarom vragen dierenbelangenorganisaties extra aandacht voor het leven van de lammetjes. Met name voor de lammetjes die bij jullie in de rekken liggen.
Schapen en lammeren zijn levende, voelende individuen, die in normale omstandigheden wel tot twintig jaar oud kunnen worden. Maar al te vaak krijgen zij die kans niet omdat ze vroegtijdig geslacht worden.
Schapen kunnen tot minstens 50 verschillende, individuele gezichten onthouden en herkennen voor een duur van meer dan twee jaar. Dat is meer dan wat de meeste mensen kunnen. Daarnaast kunnen schapen verschillende gezichtsuitdrukkingen onderscheiden en verkiezen ze een glimlach boven een gefronst gezicht.
Schapen lijden onnodig wanneer ze getransporteerd worden naar slachthuizen. Vorig jaar in november kapseisde een schip met 14.000 schapen voor de kust van Roemenië. Bijna alle dieren verdronken. Ook als schapen en lammeren het transport overleven wacht hen een vreselijke dood in het slachthuis.
Dieren opsluiten voor het fokken van vlees is niet ethisch en al helemaal niet meer van deze tijd. Meer en meer mensen schrappen vlees van het menu. Dat toont dat het maatschappelijk landschap in verandering is. Bovendien stijgt daardoor de vraag naar plantaardige producten aanzienlijk en vragen wij u dan ook om nog meer en verder in te zetten op de toekomst, door het aanbod aan plantaardige alternatieven te blijven vergroten.
De enige echte oplossing voor zowel de dieren, de planeet als onze eigen gezondheid is plantaardige voeding. Het uitbreiden van jullie plantaardige assortiment zorgt er dan ook voor dat jullie een deel kunnen uitmaken van de pioniersbeweging van de toekomst.
Bij …….. ligt lamsvlees nog steeds in de rekken. Lammetjes zijn levende, voelende wezens die beter verdienen. Wij weten dat ……….. begaan is met het welzijn van de dieren en vragen dan ook om lamsvlees uit de rekken te nemen.
Wij gaan graag met u in gesprek om te helpen het plantaardige aanbod te vergroten.
Vriendelijke groet
Bite Back
Veganova
All For Animals
Animal Rights
Gelukkig kan je Pasen ook plantaardig doorbrengen en op die manier het leven vieren. Door het te respecteren. Wij hebben ter inspiratie een [overzicht van plantaardige paasrecepten op onze website geplaatst.](https://www.animalrights.be/inspiratie-voor-een-plantaardige-pasen)
Kies plantaardig deze Pasen, want zo vier je écht het leven door dierenlevens te redden met mes en vork.
apr 6, 2020
In Vlaanderen zien we damherten het vaakst achter een omheining: ze worden gehouden op kinderboerderijen of door particulieren voor de slacht of ter vermaak. Daarnaast leeft er een populatie verwilderde damherten op Drongengoed in Aalter. Alle damherten die in Vlaanderen in het wild voorkomen stammen af van ontsnapte of uitgezette damherten uit gevangenschap.
Lees ook: [Drongengoed: hertenkalf voor dood achtergelaten.](https://www.animalrights.be/drongengoed-hertenkalf-voor-dood-achtergelaten)
Damherten zijn bekend omwille van hun opvallende vacht met witte vlekjes, al zijn verwilderde damherten vaak donkerder van kleur. Het damhert kwam in heel Europa voor tussen de ijstijden, maar werd tijdens de laatste ijstijd teruggedrongen tot in Zuid-Oost Europa en het Midden-Oosten. De romeinen herintroduceerden het dier bij ons als jachtwild.
Mannelijke damherten hebben opvallende geweien, vrouwelijke dragen geen gewei. Het gewei wordt in april afgeworpen waarna er een nieuw exemplaar aangroeit. Wanneer dit gewei is volgroeid, in augustus, wordt de bast eraf geschuurd en is het gevoelloos.
Damherten leven doorgaans in groepen, roedels genaamd. Na de paartijd leven de mannetjes in vrijgezellengroepjes, terwijl de vrouwtjes (hinden) met hun jongen van dit en het voorgaande jaar in groepjes van vijf tot zeven dieren samenleven. Een hindenroedel wordt geleid door een dominant vrouwtje. Damherten kunnen wel 30 jaar oud worden in gevangenschap, maar wilde herten leven doorgaans maar 8-10 jaar (mannetjes) of 16 jaar (vrouwtjes). Ze voeden zich voornamelijk met grassen.1 2
Tijdens de bronstijd, van eind oktober tot begin december, leven mannetjes en vrouwtjes samen. Mannetjes concurreren met elkaar om zich te mogen voortplanten. Het sterkste mannetje krabt een ondiepe kuil in de grond die hij besproeit met urine en sperma. Mannetjes produceren ook een brullend geluid om hindes te lokken.
Kalfjes worden van mei tot juli geboren. Na twaalf weken kunnen de kalfjes meetrekken met hun moeder en na 16 maanden zijn vrouwelijke nakomelingen op hun beurt geslachtsrijp.
In Nederland worden damherten sinds 1995 beschouwd als inheemse zoogdieren en genieten ze wettelijke bescherming.3 Ook in het Verenigd Koninkrijk zijn damherten geclassificeerd als inheems, maar daar zijn ze niet beschermd.4 In België zijn ze daarentegen geclassificeerd als exoot en dus ook niet beschermd.5 Hieruit blijkt dat natuurbehoud en de bescherming van dieren gebaseerd zijn op een arbitrair systeem waarin slechts bepaalde dier- en plantensoorten worden getolereerd op basis van hoe de natuur er op een willekeurig gekozen tijdstip in het verleden uitzag.
In Vlaanderen staan [damherten ook op de jachtwildlijst](https://www.animalrights.be/jachtwetgeving-vlaanderen). Volgens het Vlaamse systeem horen ze niet in onze natuur thuis, maar krijgen jagers anderzijds wel alvast de mogelijkheid hen te bejagen.
Munroe (2019): “Invasion biology defines its subjects—invasive species—based on multiple subjective and normative judgments. Thus, more than other applied sciences its consensus is one of shared values as much as agreed knowledge.”6
Omdat de populatie damherten in Vlaanderen niet heel groot is, is de jacht op damhert ook vrij beperkt. In 2019 werden er in totaal 65 afgeschoten.7 Het gaat voornamelijk om ontsnapte parkdieren, waarbij men ervoor kiest om het dier de kogel te geven, liever dan te kiezen voor niet-dodelijke maatregelen. Enkel in Drongengoed leeft er een grote populatie damherten. Hoeveel het er precies zijn of hoe snel de populatie aangroeit, is niet bekend.8 In de omgeving van Drongengoed werden in 2019 in totaal 29 dieren gedood. Tijdens een grootschalige aanzitjacht in december 2019 werden er 15 dieren afgeschoten. Een gewond [jong damhert werd voor dood achtergelaten](https://www.animalrights.be/drongengoed-hertenkalf-voor-dood-achtergelaten).
De gewone jacht op damherten is toegelaten van 1 oktober tot 31 december, de rest van het jaar is enkel bijzondere jacht mogelijk. Dit wil zeggen dat de dieren mogen worden geschoten indien ze schade veroorzaken. Daartoe moet de verantwoordelijke jager enkel een meldingsformulier invullen.9 10
Damherten komen niet vanzelf terecht in onze natuur. Individuen die zijn ontsnapt uit gevangenschap kunnen zich vestigen en zorgen voor een nieuwe populatie. Hiervoor is er een simpele oplossing: een verbod op het houden van damherten. Damherten worden veroordeeld tot een leven in gevangenschap. Wanneer ze erin slagen om zich te bevrijden, worden ze afgemaakt. Zo zijn deze dieren altijd de pineut.
Een van de redenen waarom damherten soms ongewenst zijn, is dat ze schade veroorzaken aan gewassen. In het geval van de damherten in Drongengoed, doen ze zich graag te goed aan de jonge planten van een naastgelegen boomkwekerij. Deze schade kan grotendeels worden voorkomen door het aanbrengen van hekken, maar daar wringt het. Eigenaars krijgen geen vergoeding voor het nemen van preventieve maatregelen en hebben enkel recht op schadevergoeding veroorzaakt door bejaagbaar wild, indien er in het voorgaande jaar geen jacht plaatsvond. Door dieren te laten afmaken, kan de overheid dus vermijden dat er schadevergoeding moet worden uitbetaald.7
Een tweede punt van conflict tussen mens en damhert, is het verkeer. Vlaanderen heeft een erg versnipperd landschap waarbij natuurgebieden vaak worden doorkruist door drukke wegen, wat conflicten onvermijdelijk maakt. We kunnen de tijd niet terugdraaien en de ruimtelijke ordening aanpassen, maar wildrasters en wildspiegels langs gevoelige wegen kunnen een alternatieve oplossing zijn. Dit is zowel in het belang van mensen als dat van dieren, aangezien ook dieren maar al te vaak slachtoffer worden van het verkeer.8 9
Het samenleven tussen damherten en reeën kan voor conflict zorgen. Agentschap natuur en bos meldt dat er ook in Drongengoed tekenen zijn dat [de conditie van de reeën achteruitgaat](https://www.animalrights.be/ree%C3%ABn-vlaanderen) als gevolg van de aanwezigheid van de damherten. Damherten zijn in staat een ruimer scala aan voedsel te verteren en reeën zijn selectievere eters. Daarom is het damhert vermoedelijk in staat zich sneller voort te planten.10 11 Volgens Animal Rights is het onethisch om het ene dier te doden om het andere te beschermen.
Er moet in de eerste plaats worden gezorgd voor meer en meer verbonden natuurgebied. Drongengoed bijvoorbeeld, het enige natuurgebied waar in Vlaanderen grotere aantallen damherten voorkomen, is een vrij geïsoleerd gebied. De dieren kunnen niet of nauwelijks verder uitzwermen.
Indien er een onhoudbare situatie zou ontstaan waarin de damherten een negatief effect hebben op het welzijn van de reeën, moet er volgens Animal Rights, in het belang van de dieren, gezocht worden naar zo humaan mogelijke alternatieven zoals bijvoorbeeld immunocontraceptie. Moderne middelen voor reproductiecontrole (PZP en GnRH) zijn uitvoerig bestudeerd en vormen geen gevaar voor verspreiding in de omgeving. Een eenmalige injectie maakt de dieren meerdere jaren onvruchtbaar, indien er een tweede vaccin wordt toegediend zijn de dieren blijvend onvruchtbaar.12
Het agentschap Natuur en Bos wil de populatie damherten in Vlaanderen om allerlei redenen inperken, maar niet volledig uitroeien. Daarom ging het eind 2019 over tot het intensief bejagen van de dieren. Heel wat mensen waren het hier echter niet mee eens en wilden dat de damherten met rust gelaten werden. Minister Demir wil de aanpak van de damherten nu herzien. Een van de mogelijke oplossingen is volgens haar [het vangen en vervolgens afmaken van de dieren](https://www.animalrights.nl/laat-demir-de-patrijs-uitsterven). Wat de minister niet wil inzien, is dat de bevolking een andere visie op natuur wil, waarin dieren met rust gelaten worden en niet worden afgemaakt omwille van menselijke belangen.13
Lees ook: [Laat Demir de patrijs uitsterven?](https://www.animalrights.nl/laat-demir-de-patrijs-uitsterven)
Op dit moment leven er volgens het FAVV zo’n 11.000 hertachtigen in gevangenschap in Vlaanderen. Ook in gevangenschap is het leven van damherten niet vrij van dierenleed. Ze worden naar de slachtbank gestuurd of moeten wanneer de eigenaar de groep te groot vindt worden gevangen en herplaatst wat erg stresserend is. Er zijn zelfs een aantal hertenfokkers die de dieren wereldwijd per vliegtuig verschepen. Volgens Animal Rights horen dieren, en met name hertachtigen, niet in gevangenschap te leven. Wij pleiten er daarom voor alle hertachtigen van de positieflijst te halen.14
Animal Rights wil dat we vreedzaam met wilde dieren gaan samenleven. Door het versnipperde landschap waarbij natuur, wegen en woonwijken door elkaar lopen ontstaat er conflict tussen mensen en wilde dieren. Bovendien moeten wilde dieren de weinige stukjes natuur die er zijn, ook nog eens delen met recreanten. Wij pleiten daarom voor meer natuurgebieden die niet intensief beheerd worden en waarin dieren met rust gelaten worden.
Teken ook de petitie [om de everzwijnen te redden](https://www.animalrights.be/red-het-everzwijn).
apr 4, 2020
Ratten zijn gevoelige wezens met een rijk emotioneel leven, maar toch onderwerpen we ze aan experimentele wreedheid zonder geweten. Waarom? Toxicologe en campagnecoördinator Jen Hochmuth heeft voor Wereldrattendag op 4 april een opiniestuk geschreven en roept op tot meer empathie voor ratten, het proefdier bij uitstek voor vele wetenschappers.
Voor wetenschappers was het één van de meest onverwachte ontdekkingen uit een dierproef dat ratten in staat zijn tot empathie. Een gedragstudie van 1959 toonde aan dat ratten weigerden een hendel in te drukken om voedsel te verkrijgen als die hendel ook een schok gaf aan een andere rat in een aangrenzende kooi.1 De ratten verhongerden liever dan dat ze getuige waren van het lijden van de andere rat. Het negatieve beeld dat velen helaas nog hebben van ratten is volledig onterecht: ratten zijn empathische wezens en dragen zorg voor elkaar. Net als wij.
Lees ook: [Er is geen bewijs voor knaagdieren als veroorzakers van stalbranden](https://www.animalrights.nl/er-geen-bewijs-voor-knaagdieren-als-veroorzakers-van-stalbranden)
1: Wetenschappelijke publicatie uit 1959: “Emotional reactions of rats to the pain of others”
Maar de ontdekking van empathische ratten werd met ongeloof van de wetenschappers tegemoet getreden. Hoe kan een rat empathisch zijn? De kwestie van empathie bij ratten kwam zo’n 50 jaar lang niet meer aan bod totdat in 2011 een groep wetenschappers ontdekte dat ratten andere ratten zullen bevrijden die gevangen zitten in een koker.2 Het was niet zo dat ze alleen maar nieuwsgierig waren of met het apparaat wilden spelen: als het leeg was of een speelgoedrat bevatte, zouden ze de neiging hebben om het te negeren. En de koker was niet gemakkelijk te openen – het vergde inspanning en vaardigheid – dus het lijkt erop dat de ratten echt hun mederrat wilden bevrijden.
De meeste wetenschappers waren er niet van overtuigd dat ratten uit empathie handelden en suggereerden in plaats daarvan dat de ratten waarschijnlijk gewoon gezelschap wilden, of dat ze gewoon een einde wilden maken aan de vervelende geluiden die de andere rat maakte.3 Ratten handelden dus volgens deze wetenschappers niet uit zorg voor de ander, maar uit puur egoïsme. Het valt natuurlijk gemakkelijker voor wetenschappers om wrede dierproeven goed te praten als ze hun inlevingsvermogen ontkennen en reduceren tot eigen belang.
2: Wetenschappelijke publicatie uit 2011: “Empathy and Pro-Social Behavior in Rats”
3:Wetenschappelijke publicatie uit 2014: “Desire for social contact, not empathy, may explain “rescue” behavior in rats”
Sindsdien is er een explosie van soortgelijke studies die ratten in schadelijke situaties plaatsen om te zien of de andere ratten hen te hulp schieten. Een voorbeeld is dat ratten een andere rat van de verdrinkingsdood redden, zelfs als ze in plaats daarvan chocolade krijgen aangeboden. Ze zijn ook sneller in staat om tot hulp te schieten wanneer ze dit in een gelijkaardige dierproef zelf hebben ervaren, wat suggereert dat ze begrijpen hoe een rat die verdrinkt zich voelt.4 De resultaten van deze studies zijn overtuigend en laten keer op keer duidelijk zien wat we al vermoedden: dat ratten empathisch zijn. Ondertussen hebben deze dierproeven de ratten aanzienlijke angst en leed toegebracht. Het onbegrijpelijke is dat wetenschappers bereid zijn om ratten te blijven schaden, omdat ze worden gezien als een goedkoop wegwerpobject.
Als je misschien denkt dat wetenschappers ondertussen meer rekening met de proefrat houden en de experimenten op ratten bijgevolg minder gruwelijk zijn, denk opnieuw! Wetenschappers sleutelen nu aan het inlevingsvermogen van ratten om manieren te vinden om menselijke psychologische ziekten te behandelen.5 In sommige gevallen krijgen ratten behandelingen die hun empathische vermogens tijdelijk uitschakelen, zoals heroïne of elektrische schokken.6 Het bewuste doel van dit onderzoek is om populaties van geesteszieke, getraumatiseerde en emotioneel lijdende ratten te creëren.
Deze experimenten veranderen gezonde, empathische individuen in ongevoelige psychopaten.
4:Wetenschappelijke publicatie uit 2015: “Rats demonstrate helping behavior toward a soaked conspecific”
5:Wetenschappelijke publicatie uit 2020: “Harm to Others Acts as a Negative Reinforcer in Rats”
6:Wetenschappelijke publicatie uit 2019: “Effects of heroin on rat prosocial behavior.”
De logica achter deze studies is paradoxaal: ratten staan dicht genoeg bij ons om als model te dienen voor menselijke psychologische ziekten, maar ver genoeg om buiten de ethische bekommernis te staan. Onderzoekers zouden er op de dag van vandaag niet aan durven denken om menselijke psychopaten te creëren om te bestuderen, of om een menselijk proefobject een kind te laten zien dat verdrinkt om zo een kans te bieden om het kind te redden. De reden is simpel: mensen hebben een empathisch karakter dat gerespecteerd dient te worden. Maar we doen het ratten wel aan, ondanks hun eigen empathische aard.
In feite hebben we het eerder al gedaan bij mensapen (gorilla’s, chimpansees, orang-oetans, bonobo’s). Misschien wordt het tijd dat de wetgeving ratten en alle andere proefdieren de bescherming geeft die ze verdienen. Wanneer het gaat om pijn, angst, empathie en het verlangen om te overleven, delen alle dieren onze gevoelens. En daarom zijn dierproeven moreel onaanvaardbaar.
Geschreven door Jen Hochmuth, toxicologe en campagnecoördinator ‘Vervang dierproeven’ bij Animal Rights.
Het negatieve beeld dat velen helaas nog hebben van ratten is volledig onterecht: ratten zijn empathische wezens en dragen zorg voor elkaar. Net als wij.
Het valt gemakkelijker om wrede dierproeven goed te praten als wetenschappers hun inlevingsvermogen ontkennen en reduceren tot eigen belang.
Wanneer het gaat om pijn, angst, empathie en het verlangen om te overleven, delen alle dieren onze gevoelens. En daarom zijn dierproeven moreel onaanvaardbaar.
apr 3, 2020
In het programma Knappe Koppen heeft Prof. Dr. Christine Mummery woensdagavond de vraag beantwoord of we proefdieren nog wel nodig hebben.1 Zij is hoogleraar ontwikkelingsbiologie aan het Leids Universitair Medisch Centrum en staat aan het hoofd van een onderzoeksteam dat miniatuurorganen, ook “organs-on-a-chip” genoemd, uit menselijke stamcellen maakt. Mummery is vastberaden: “Als we de wetgeving veranderen en inzetten op innovaties zoals stamcellen hebben we alternatieven in handen die niet alleen vrij van dierenleed zijn maar ook goedkoper zijn en sneller bij de patiënt terechtkomen en waarvan de effecten en mogelijke bijwerkingen beter te voorspellen zijn.”
Lees ook: [Dierproeven vervangen is kiezen voor goede wetenschap over zinloze wreedheid](https://www.animalrights.nl/dierproeven-vervangen-kiezen-voor-goede-wetenschap-over-zinloze-wreedheid)
1: Aflevering Knappe Koppen 1 April 2020: Hebben we proefdieren nog nodig?
Christine Mummery maakt zich sterk voor het vervangen van dierproeven door te testen op menselijk weefsel en miniatuurorganen. “Het is niet verwonderlijk dat de meestverkochte medicijnen veelal niet aanslaan in de patiënten voor wie ze bedoeld zijn”, vertelt ze en benadrukt dat het niet de bedoeling is om muizen, konijnen of honden te genezen, maar mensen.
Het probleem is dat de gevoeligheid tegenover een stof zoals een potentieel geneesmiddel en de effecten ervan op het lichaam enorm schommelen tussen mensen en andere dieren. Denk eens aan paracetamol: de menselijke lever kan paracetamol metaboliseren, terwijl de lever van een kat dat niet kan. Omgekeerd zijn er medicijnen of stoffen die veilig lijken voor dieren en vervolgens gevaarlijk blijken te zijn voor mensen. Zo bleven arsenicum, asbest en benzeen te lang op de markt omdat ze niet gevaarlijk bleken bij dieren, maar achteraf dodelijk bleken te zijn voor mensen.
We weten ondertussen dat de vertaalslag tussen proefdier en mens niet werkt: 90% van alle geneesmiddelen waarvan blijkt dat ze veilig en effectief zijn in dierproeven, falen in menselijke proeven omdat ze niet werken of gevaarlijke bijwerkingen bij mensen veroorzaken. “Meer nog, wat als er een potentieel geneesmiddel dat in een dierproef faalt wel effectief en veilig geweest zou zijn voor de mens? Dat komen we misschien nooit te weten”, vertelt campagnecoördinator Jen Hochmuth.
Mummery haalt ook de ethische bezwaren aan: “We willen dieren niet gebruiken als instrument.” Maar dit is precies wat er met proefdieren gebeurt. In toxiciteits- en veiligheidsonderzoek worden teststoffen in verschillende doseringen en op alle denkbare manieren toegediend aan proefdieren: oraal door te slikken of rechtstreeks in de maag gebracht met een sonde, via de neus met aerosol-maskers, op de huid gesmeerd, in de ogen gedruppeld, geïnjecteerd in de bloedbaan met een spuitje of via een infuus. Na afloop van het experiment worden de dieren meestal afgemaakt om hun inwendige weefsels en organen te analyseren. Er is brede consensus dat deze dierproeven onnodig zijn. Daarom is het extra wrang dat nog meer dieren zullen sterven in pijnlijke experimenten.
Teken onze petite: [Stop dodelijke experimenten op honden en katten](https://www.animalrights.nl/stop-dodelijke-experimenten-op-honden-en-katten)
Mummery en haar team werken aan een proefdiervrije innovatie, gebaseerd op stamcellen om medicijnen op bijwerkingen te testen. Stamcellen kun je maken door een paar van jouw gewone cellen opnieuw te programmeren tot stamcellen. Van jouw stamcellen kun je dan ook bijvoorbeeld jouw eigen hartcellen maken. Deze hartcellen kun je vervolgens voor een “organ-on-a-chip” gebruiken. Met zo een “organ-on-a-chip” kun je vervolgens een medicijn gaan testen! Het handigst van al is dat je meteen kan ontdekken hoe een medicijn op jouw hartcellen werkt omdat de chip gemaakt is met je eigen cellen.
Dat is vaak anders dan bij een gemiddelde patiënt legt Mummery uit. “Als je kijkt naar de Top 10 meest voorgeschreven medicijnen dan werkt de nummer 1 daarvan maar op 1 van de 4 patiënten. En het slechtst werkende medicijn in dezelfde top 10 werkt maar op 1 van de 25 mensen. Je kan je dus voorstellen hoe ontzettend duur het is om al die medicijnen voor te schrijven die niet werken”. Dit wil zeggen dat er naast soortenverschillen tussen mensen en andere dieren ook verschillen tussen individuele mensen zijn. Wist je dat bijwerkingen van geneesmiddelen de derde meest voorkomende doodsoorzaak in Nederland is?2 In de top drie van doodsoorzaken staat kanker op nummer één en hart- en vaatziekten op nummer twee.
2: Medicatiefouten doodsoorzaak nummer drie in Nederland
De innovatie van Mummery lost twee problemen gelijktijdig op: ten eerste worden er geen proefdieren voor opgeofferd en ten tweede kan haar model op elke patiënt individueel toegepast worden.“In principe kunnen we alle cellen van het menselijk lichaam maken van onze eigen stamcellen, niet alleen een minihartje, maar ook een minilever of een minibrein”, aldus Mummery. Dit betekent dat als we in de toekomst naar de dokter gaan we meteen het medicijn voorgeschreven krijgen dat bij ons werkt. Dit wordt ook gepersonaliseerd medicijn genoemd omdat de stamcellen van de patiënt komen en het daardoor mogelijk is om precies te voorspellen met welk medicijn de patiënt het beste geholpen is.
Lees verder onder de video waarom we dierproeven dan niet vervangen door stamcellen?
De vraag is waarom we dan niet nu al stamcellen gebruiken? Het simpele antwoord dat Mummery geeft is, dat de wetgever het vereist: “Voordat stamcellen als alternatief mogen gebruikt worden, willen de wetgevers zien dat het alternatief een beter model is dan het proefdiermodel of in ieder geval equivalent aan proefdieren. Als we de wetgeving veranderen en inzetten op innovaties zoals stamcellen hebben we alternatieven in handen die niet alleen vrij van dierenleed zijn maar ook goedkoper zijn en sneller bij de patiënt terechtkomen en waarvan de effecten en mogelijke bijwerkingen beter te voorspellen zijn.”
Jen Hochmuth van Animal Rights: “Het draait allemaal om het afvinken van dierproeven. Wanneer de dierproeven zijn uitgevoerd mogen de producten van de fabrikant op de markt komen. Regels die dateren uit de jaren 60 van de vorige eeuw.”
Zo snel mogelijk dierproeven vervangen door [alternatieven](https://www.animalrights.be/vervang-dierproeven/alternatieven). Meer dan 1 miljoen Europeanen hebben het burgerinitiatief ‘Stop Dierproeven’ getekend.3 Vele burgers trekken zich het leed van de ruim 10 miljoen proefdieren in Europa aan. De Nederlandse overheid heeft verschillende rapporten naar buiten gebracht waaruit blijkt dat het mogelijk is om dierproeven te vervangen voor alternatieve testmethoden.4567 Nu willen we dat deze woorden omgezet worden in daden.
Onderzoek naar alternatieven is nu nog erg versnipperd. We pleiten voor een internationale samenwerking van bedrijven, overheden en belangenorganisaties. Informatie en kennis moet gedeeld en verspreid worden. Met ons nieuwste project [Animal Free Science](https://www.animalrights.be/animal-rights-wil-af-van-dierproeven-en-start-animal-free-science) willen we de verandering stimuleren om dierproeven te vervangen door proefdiervrije onderzoeksmethoden met een directe toepassing voor de mens.
Het duurt nu nog vele jaren voordat een alternatief voor een dierproef is geaccepteerd binnen de bestaande wetgeving. We willen dat deze blokkades worden weggenomen zodat dierproeven sneller vervangen kunnen worden.
Animal Rights roept zowel de Vlaamse als de Nederlandse overheid op om meer geld voor onderzoek naar alternatieven beschikbaar te stellen en het financieren van alle experimenten stopzet. Het is de hoogste tijd om dierproeven te vervangen door moderne dierproefvrije technieken.
3: Europa, sta op tegen dierproeven!
4:Van aap naar beter. Een verkenning en dialoog over proeven met apen.
5:Kamerbrief voortgangsrapportage Plan van aanpak Dierproeven en alternatieven
6:Meer kennis met minder dieren
7:Businesscase alternatieven voor dierproeven
Het is niet de bedoeling om muizen, konijnen of honden te genezen, maar mensen.
Wat als er een potentieel geneesmiddel dat in een dierproef faalt wel effectief en veilig geweest zou zijn voor de mens? Dat komen we misschien nooit te weten.
In de toekomst zal het mogelijk zijn om te voorspellen met welk medicijn de patiënt het beste geholpen is. Dit is een gepersonaliseerd medicijn.
Het draait allemaal om het afvinken van dierproeven. Wanneer de dierproeven zijn uitgevoerd mogen de producten van de fabrikant op de markt komen. Regels die dateren uit de jaren 60 van de vorige eeuw.
