Varkensindustrieel Adriaan Straathof kreeg in Duitsland [een beroepsverbod opgelegd](https://www.animalrights.nl/adriaan-straathof-beroepsverbod-duitsland-mag-nederland-gewoon-zijn-gang-blijven-gaan) en [een voorwaardelijke gevangenisstraf](https://www.animalrights.nl/straathof-veroordeeld-tot-8-maanden-voorwaardelijke-gevangenisstraf) voor onder andere het veroorzaken van dierenleed. Ook in Nederland misdroeg Straathof zich regelmatig. De beperkte informatie die we hebben komt vooral uit de Kamervragen die door bezorgde kamerleden door de jaren heen zijn gesteld. Afgelopen week stelde de SP opnieuw vragen. Animal Rights zet de belangrijkste antwoorden over Straathof’s criminele carrière nog een keer voor je op een rij.
Opvallend is dat staatsecretarissen Sharon Dijksma en Martijn van Dam duidelijk openhartiger in hun antwoorden waren dan minister Carola Schouten. Minister Schouten lijkt dan ook geen enkele intentie te hebben om Straathof een strobreed in de weg te leggen.
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken op 27 maart 2015 op vragen van het lid Thieme (PvdD) over het Duitse beroepsverbod aan een omstreden Nederlandse varkenshouder: “In de periode 2007–2014 heeft de NVWA de Nederlandse vestigingen 14 keer bezocht. Tijdens de controles werden overtredingen vastgesteld, bijvoorbeeld ten aanzien van het Varkensbesluit (VB) en de Gezondheids- en Welzijnswet voor dieren (GWWD). In enkele gevallen was sprake was van ernstige overtredingen van de wet- en regelgeving, met soms ernstig verminderd dierenwelzijn tot gevolg. Op basis van de geconstateerde overtredingen is zowel strafrechtelijk als bestuursrechtelijk opgetreden. Het betreft vijf toezichtrapporten die geleid hebben tot bestuursdwang en vijf processen-verbaal. Het bedrijf heeft de geconstateerde gebreken hersteld, bij de laatste hercontrole op 5 juni 2014 bleken alle locaties uiteindelijk in orde te zijn.”
“De strafrechtelijke onderzoeken die in Nederland hebben geleid tot processen-verbaal zijn overgedragen aan het Openbaar Ministerie. In 2012 en 2013 zijn door de rechter boetes opgelegd van ruim € 100.000, waarvan € 37.500 voorwaardelijk. Ook is een vordering ontneming toegewezen van het wederrechtelijk verkregen voordeel van ruim € 111.000. In 2014 is door de rechter een geldboete van € 99.000 en is een voorwaardelijke stillegging van de onderneming voor een periode van 3 maanden met proeftijd van 2 jaar uitgesproken. Tegen dit vonnis is door de ondernemer hoger beroep aangetekend. Ondanks dat de eerder geconstateerde gebreken hersteld zijn, vind ik de mate van overtredingen zorgwekkend. De NVWA zal de bedrijven van de betreffende veehouder komende tijd dan ook zeer regelmatig blijven inspecteren.” 1
Antwoord van Staatssecretaris Van Dam van Economische Zaken op 7 juli 2017 op vragen van het lid Kuiken (PvdA) over de omstreden varkenshouder met beroepsverbod in Duitsland die in Nederland gewoon uit mag breiden: “Ook in recente jaren (2015–2017) heeft de NVWA een aantal inspecties uitgevoerd op de locaties van deze varkenshouder. Naar aanleiding van een inspectie in februari 2015 is het bedrijf een proces-verbaal aangezegd op het gebied van gebruik van levende dierlijke producten (varkenssperma van een niet-erkend winstation uit Duitsland). In februari 2016 is op een van de locaties van deze varkenshouder een inspectie uitgevoerd naar aanleiding van twee signalen. Tijdens deze inspectie werden echter geen afwijkingen aangetroffen. In juni 2016 heeft het bedrijf een schriftelijke waarschuwing ontvangen voor het vervoeren van een hoogdrachtige zeug vanuit een van zijn locaties naar een slachthuis. In februari 2017 is een inspectie op een locatie uitgevoerd naar aanleiding van een signaal over tijdelijk te krappe huisvesting van biggen. Hiervoor is een boeterapport opgemaakt.” 2
Antwoord van Minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op 30 oktober 2018 op vragen van het lid Ouwehand (PvdD) over de geplande herbouw en uitbreiding van mega varkensstal De Knorhof: “Voor wat betreft de periode vanaf juli 2017 tot op heden hebben er door de NVWA twee welzijnscontroles plaatsgevonden. Daarbij zijn overtredingen geconstateerd. Bij de hercontrole bleek in beide gevallen de overtreding opgeheven.” 3
Antwoord van minister Schouten op vragen van het lid Van Kooten-Arissen van maart 2019 over de uitspraak van de Raad van State dat een varkenshouder met beroepsverbod in Duitsland zijn varkensstal in Nederland gewoon uit mag breiden: “In de periode 2007–2018 heeft de NVWA de Nederlandse vestigingen van deze eigenaar 22 keer gecontroleerd. Tijdens de controles werden overtredingen geconstateerd, bijvoorbeeld ten aanzien van het (toenmalige) Varkensbesluit en de Gezondheids- en Welzijnswet voor dieren en later het Besluit houders van dieren. In enkele gevallen was sprake van ernstige overtredingen, soms met ernstig verminderd dierenwelzijn tot gevolg. Tegen de geconstateerde overtredingen is bestuursrechtelijk opgetreden. Bij hercontroles bleken de geconstateerde tekortkomingen te zijn hersteld en was er geen sprake meer van overtredingen. Er is ook strafrechtelijk opgetreden. De processen verbaal zijn overgedragen aan het Openbaar Ministerie.” 4
Op 17 januari 2020 heeft SP kamerlid Frank Futselaar opnieuw vragen gesteld aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit aangaande de nieuwbouwplannen van varkensboer Straathof. Pas op 17 april antwoordt de minister hierop, maar het gevraagde overzicht van de overtredingen waarvoor de betreffende varkenshouder in het verleden is beboet, blijft uit. 5
Teken de petitie tegen de herbouw [hier!](https://www.animalrights.nl/stop-de-nieuwe-megastal-van-straathof)
Varkens verdrinken nog steeds gillend in de hete broeibaden van slachthuizen. Animal Rights legde dit op beeld vast in 2017 in Tielt, RTL Nieuws toonde aan dat dit ook in Nederland gebeurt in 2018 1 en uit recente inspectierapporten van de NVWA (januari 2018 tot en met juli 2019), opgevraagd door Varkens in Nood, blijkt dat het nog steeds gebeurt. 23
De inspecteurs zagen het in anderhalf jaar tijd zes keer voor hun ogen gebeuren. Het werkelijke aantal gevallen zal velen malen hoger zijn. Een inspecteur noteert: “De varkens moeten in dit stadium dood zijn. Ik zag een varken de broeibak inzakken en onderdompelen in het hete water van circa 60 graden. Het dier bleef zodanig tekeer gaan dat het water over de broeibak gutste.” Er wordt niet goed gecontroleerd of varkens daadwerkelijk dood zijn: “Ik zag verschillende varkens nog stampen met hun achterpoten. Ik zag ook dat een varken de kop wat achterover gooide en hevig begon te spartelen. Het dier was nog in leven.”
Ook trof een inspecteur een varken aan dat in de kadaverbak was gedumpt, maar nog bleek te leven. Verder werden er dieren geschopt en geslagen. Er is niets veranderd!
Het is onbegrijpelijk dat om deze informatie boven water te krijgen er opnieuw een Wob verzoek nodig was. De NVWA zou dit soort zaken zelf moeten melden inclusief de namen van de schuldige bedrijven.
Wat deze recente rapporten ook duidelijk maken is dat het aantal sterren dat er later in de supermarkt op de in cellofaan-verpakte, ontlede lichaamsdelen van een dier worden geplakt niets zeggen over het lijden van dat betreffende dier. Er zijn geen speciale slachthuizen voor ‘sterren-vlees’.
De overheid en vleesindustrie zullen kunnen leven met de roep om meer inspecteurs, hogere boetes en stringenter cameratoezicht, want dat betekent dat het systeem van uitbuiting in stand wordt gehouden. Je beëindigt dit structurele geweld, deze geïnstitutionaliseerde onderdrukking van levende voelende wezens alleen door de slachthuizen te sluiten en een einde te maken aan de vleesindustrie.
Stop de slacht!
De overheid en vleesindustrie zullen kunnen leven met de roep om meer inspecteurs, hogere boetes en stringenter cameratoezicht, want dat betekent dat het systeem van uitbuiting in stand wordt gehouden. Je beëindigt dit structurele geweld, deze geïnstitutionaliseerde onderdrukking van levende voelende wezens alleen door de slachthuizen te sluiten en een einde te maken aan de vleesindustrie.
Op 30 september 2025 veroordeelde het College van Beroep voor het bedrijfsleven varkensslachthuis Compaxo Vlees Zevenaar B.V. in hoger beroep tot een boete van €8.100,-, vanwege: “een varken vertoonde, na te zijn bedwelmd, nog tekenen van bewustzijn voordat het werd gedood, waarmee het varken ernstig vermijdbaar lijden is berokkend” en: “een varken dat de broeibak inging gaf een reactie op de broeibak, een teken van leven”(ECLI:NL:CBB:2025:532).
Dit is de beschrijving van de inspecteur: “Ik zag halverwege de verbloedingsgoot dat 1 varken behoorlijk veel beweging vertoonde met alle poten en met de kop. Een medewerker van de vuile slachthal heeft toen gecheckt of dit varken een steekgat had en of deze niet dicht zat door een bloedstolsel. Ik ben even blijven staan ter hoogte van de 3e lus van de verbloedingsgoot, vlakbij de ingang in de broeibak, om te kijken of de varkens volledig stil hingen, en dus geen tekenen van leven meer vertoonden bij ingang in de broeibak.”
“Na minder dan 1 minuut zag ik 1 varken duidelijk reageren bij contact met het broeiwater van de broeibak. Het betreffende varken spartelde met alle vier de poten en vertoonde een oprichtreflex. Het heftig met de poten reageren op heet broeiwater en zeker het oprichtreflex zijn tekenen van leven en tekenen van (terugkerend) bewustzijn en/of gevoeligheid. Ik riep direct de medewerker die door het bedrijf aangewezen is om op deze plek te controleren erbij. Hij stond weliswaar vlakbij maar was in gesprek met een andere medewerker. Ik wees het spartelende varken aan. Omdat het varken zich al deels onder water bevond, kon er niet verder ingegrepen worden. Het gespartel hield ten minste 5 seconden aan.”
“Even later zag ik nog een varken herhaaldelijk gaspen vlak voor de laatste lus van de verbloedingsgoot, dus vlak vóór de ingang van de broeibak. Gaspen als enige symptoom hoeft niet te wijzen op terugkerend bewustzijn, maar het is wel een teken van leven. Bij de eerste slachthandeling, bij varkens is dit het broeien, mag er geen teken van leven zijn en moet er een volledige spierontspanning opgetreden zijn. De medewerker had dit niet in de gaten en dit varken zou enkele seconden later de broeibak in gaan.”
Gelet op de constateringen van de toezichthouder werd er aanleiding gezien om het standaardboetebedrag voor het beboetbare feit (€2.500,-) te verdubbelen tot €5.000,-. Omdat op het moment van de overtreding nog geen vijf jaren waren verstreken sinds een eerder aan Compaxo opgelegde boete voor eenzelfde overtreding onherroepelijk was geworden, werd de boete vervolgens verhoogd tot € 9.000,-.
De zaak dateert al van 2020 – de boete van 16 februari 2021 – maar de zitting voor het hoger beroep was pas op 4 juli 2025. Het College ziet daarom aanleiding de originele boete van €9.000,- te matigen met 10% tot een bedrag van €8.100,-, omdat de redelijke termijn voor een procedure in drie instanties (bezwaar, beroep en hoger beroep) is overschreden.
In beroep en hoger beroep komt Compaxo mer het standaard slachthuissprookje “dat slachtdieren na de dood nog bewegingen kunnen vertonen, maar dat betekent niet dat sprake is van bewustzijn en van aanwezige pijn of aanwezig lijden.”
In beroep oordeelde de rechter: “Aan het betoog van eiseres ter zitting dat voldaan is aan de zorgplicht omdat het steekgat is gecontroleerd en haar stelling dat een gestoken varken driekwart minuut na het steken niet meer leeft, hecht de rechtbank geen betekenis. Uit het rapport van bevindingen blijkt duidelijk dat een varken bij contact met het broeiwater met vier poten spartelde en een oprichtreflex vertoonde. Dit zijn volgens de toezichthouder tekenen van leven en tekenen van (terugkerend) bewustzijn en/of gevoeligheid. Om deze reden wordt evenmin betekenis gehecht aan de stelling van eiseres dat enkele minuten na de dood zich spasmen kunnen voordoen.”
Het college oordeelt dat “de minister terecht heeft vastgesteld dat het varken na te zijn bedwelmd nog tekenen van bewustzijn vertoonde, voordat het werd gedood. Wat Compaxo naar voren heeft gebracht, werpt hierop geen ander licht. Compaxo heeft het varken dan ook ernstig vermijdbaar lijden berokkend.”
Animal Rights heeft al regelmatig aandacht besteed aan het vreselijke leed dat veroorzaakt wordt door het vangen van vleeskuikens, leghennen, eenden en kalkoenen. Hoewel de Wet dieren de intrinsieke waarde van ieder dier erkent, discrimineert de NVWA tussen de diersoorten. Bij ‘pluimvee’ mag 2% van de dieren aankomen bij het slachthuis met gebroken vleugels of poten zonder dat de NVWA optreedt. Dat zou bij varkens en runderen tot volkswoede leiden; zij mogen met botbreuken niet vervoerd worden.
Recent geval
Onlangs ging een pluimveehoudster in beroep tegen de haar opgelegde boete van 1500 euro. De kippen waarvoor zij verantwoordelijk was bleken bij aankomst in het slachthuis een vangletselpercentage van 3,2% te hebben. 1 De boete is natuurlijk al belachelijk laag voor het aangerichte leed. Bij 3,2% van de 35.759 aangevoerde kippen gaat het om meer dan 1100 levende voelende wezens met “ernstige tot zeer ernstige bloedingen en fracturen van vleugels”. Gelukkig verklaarde het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) het hoger beroep op 10 december 2019 ongegrond.
Volgens het CBb heeft de pluimveehoudster er niet voor gezorgd dat de kuikens bij het vangen en laden juist werden behandeld. Zij is als pluimveehoudster verantwoordelijk voor naleving van de voorschriften, aldus het College.
Hoe gaat een vangletseltelling in zijn werk?
Bij het screenen van een koppel van 35.759 vleeskuikens zag de toezichthouder met mest besmeurde kuikens, 3 dieren met spreadlegs en 3 rugliggers. Op de panklaar-afdeling werden bij de zogenoemde postmortem-screening 625 karkassen beoordeeld, waarbij 11 karkassen bij de vleugels donkerrode tot paarse bloedingen hadden.
Naar aanleiding van deze bevindingen werden twee vangletseltellingen van 2 minuten uitgevoerd. Tussen beide tellingen zat ongeveer 30 minuten. Bij een bandsnelheid van 7.500 dieren per uur zag de toezichthouder twee keer 250 dieren voorbijkomen. Bij de eerste telling werden 10 kuikens met vangletsel gezien (10/250×100%=4%). Bij de tweede telling ging het om 6 dieren (6/250×100%=2,4%). Aan de hand van deze tellingen werd een vangletsel van 3,2% ((4%+2,4%)/2=3,2%) berekend, waarbij het ging om ‘ernstige tot zeer ernstige bloedingen en fracturen van vleugels’. 2
Radio 2 meldt vandaag dat in België consumenten die een dier kopen recht hebben op 6 maanden “garantie” indien er zich problemen zouden voordoen. Volgens Animal Rights primeren de rechten van het dier op de rechten van de consument.
Minister Muylle beschouwt dieren als louter koopwaar. Voor haar is er geen enkel verschil tussen een wasmachine en een dier dat een individu is en emoties en belangen heeft. Ze wordt daarin gesteund door de wet. Dieren hebben enkel rechten voor zover iemand zich hen heeft toegeëigend. Ze kunnen zelf geen aanspraak maken op rechten net zomin als een voorwerp dat kan.
Stel je koopt een hond bij een fokker, genaamd Bobby. Als Bobby ziek wordt binnen zes maanden nadat hij werd verkocht, primeert voor de wet niet zijn recht op verzorging in een vertrouwde omgeving, maar het recht van de gedupeerde consument. Bobby voldoet niet aan de verwachtingen en dus kan de consument hem inruilen voor een ander, beter exemplaar.
Laten we ervan uitgaan dat mensen dieren kopen omdat ze van dieren houden en genieten van hun gezelschap en liefde. De “niet tevreden, geld terug”-regeling toont aan dat dit wel een erg eenzijdige vorm van liefde is, waarbij het geliefde huisdier onvoorwaardelijke trouw zweert aan de eigenaar, maar op eender welk moment kan worden bedankt voor bewezen diensten.
Een van de gevolgen van deze drang naar gekochte liefde zijn impulsaankopen in dierenwinkels. Dieren worden vaak door dierenwinkels verkocht zonder zelfs maar te informeren over de basisbehoeften van het dier. Hoeveel kanaries zitten in een kooitje waar ze amper de vleugels kunnen strekken? Hoeveel konijnen slijten hun dagen in eenzaam isolement vergeten door de kinderen die al lang niet meer omkijken naar die ooit zo schattige langoor? Hoeveel ouderdieren lijden er achter de schermen om de schattige dieren in de etalages aan te leveren?
Veel van deze gekochte dieren sterven binnen enkele maanden of jaren, door de onwetendheid van hun verzorgers. Anderen worden “tweedehands” verkocht of komen terecht in een asiel dat al overvol zit met niet langer gewenste dieren.
De minister belooft te overleggen met Ani-Zoo, de vereniging voor professionele fokkers in België om een gepaste regeling uit te werken. Ani-Zoo verdedigt voornamelijk de economische belangen van dierenwinkels en -fokkers. Het ontkent het bestaan van broodfokkers en rekent onder haar partners onder andere Animals Express, woefkesranch en Blacky’s kennel, stuk voor stuk gekende broodfokkers die het niet nauw nemen met dierenwelzijn.1 Bovendien werd een van de bestuursleden van Ani-Zoo die een dierenwinkel uitbaat in Lochristi vorig jaar opgepakt voor dierenverwaarlozing.2 Dat Ani-Zoo de rechten van het dier bij de besprekingen op de eerste plaats zal stellen is dus twijfelachtig.
Animal Rights pleit voor een verbod op de verkoop van dieren. Het is niet nodig voor mensen om dieren te “bezitten”. Evenmin is het nodig om dieren tegen hun wil te fokken, te transporteren en tentoon te stellen in etalages, enkel en alleen voor het plezier en vermaak van mensen. Wel is het nodig om dieren te beschouwen als individuen die het recht hebben niet verkocht te worden. Als we dieren niet langer als goederen verhandelen, is er ook geen nood aan een garantieregeling.
Dit jaar is door Sovon Vogelonderzoek en Vogelbescherming Nederland uitgeroepen tot het Jaar van de Wilde Eend. De wilde eend is zo gewoon, dat we nauwelijks in de gaten hadden dat het er de laatste decennia langzaam steeds minder werden. Sinds 1990 is ongeveer 30 procent van onze broedpopulatie verdwenen. Het aantal overwinterende wilde eenden is sinds 1990 met 40 procent gedaald.1 Jessica Smit van Animal Rights: “De wilde eend is één van de meest bejaagde diersoorten van Nederland. Ook op dit moment wordt er nog volop door jagers op wilde eenden geschoten. Er zijn waarschijnlijk al tienduizenden dieren met hagel doorzeefd.”
Teken ook: [verbied de plezierjacht nu.](https://www.animalrights.nl/verbied-de-plezierjacht-nu)
Naar schatting leven er zo’n 200.000 tot 300.000 broedparen in ons land. De afname van de broedpopulatie heeft zich in vrijwel alle landschappen voorgedaan. Alleen in stedelijk gebied lijkt de stand de afgelopen tien jaar stabiel. Opmerkelijk is dat in de landen om ons heen de aantallen niet afnemen.
Uit een voorstudie van Sovon Vogelonderzoek lijkt dat klimaatverandering of jachtdruk niet per definitie de boosdoeners zijn. De resultaten wijzen op een onbekende oorzaak die mogelijk speelt in de kwetsbare kuikenfase. 2 Meer onderzoek is nodig en dat gaat gebeuren in het jaar van de Wilde Eend.
Bij een afnemende populatie, waarbij er voor de daling (nog) geen verklaring is, lijkt het niet meer dan logisch om te stoppen met het bejagen van die populatie. Ieder doodgeschoten dier is er immers één te veel. Jessica Smit: “Ook al wordt jachtdruk niet aangewezen als dé oorzaak van het teruglopen van de aantallen: het helpt in ieder geval niet. We moeten uit voorzorg stoppen met alles wat mogelijk gevaar oplevert voor de populatie. In het jachtseizoen van 2017 alleen al zijn er meer dan 90.000 eenden doodgeschoten.”
De wilde eend wordt door de wet aangemerkt als één van de wildsoorten. Dit houdt in dat er in het [jachtseizoen](https://www.animalrights.nl/vermaakjacht-plezierjacht-hobbyjacht), vanaf half augustus tot eind januari, volop op eenden gejaagd mag worden.
In 2017 alleen al werden er meer dan 90.000 dieren gedood.3 In Zuid-Holland zijn verreweg de meeste eenden gedood, daar werden in 2017 maar liefst 25.220 slachtoffers gemaakt.4 Tijdens de jacht mag gebruik worden gemaakt van plastic lokvogels, maar ook van levende lokdieren die speciaal worden gefokt voor de jacht op hun wilde soortgenoten.
Jessica Smit: “Wij pleiten voor een [volledig verbod op de plezierjacht](https://www.animalrights.nl/verbied-de-plezierjacht-nu). Het doden van dieren voor je plezier is een achterhaalde hobby wat ieder weldenkend mens zo snel mogelijk zal willen verbieden.”
