“We have doomed the wolf not for what it is, but for what we deliberately and mistakenly perceive it to be – the mythologized epitome of a savage ruthless killer – which is, in reality, no more than a reflected image of ourself.”
― Farley Mowat, Never Cry Wolf
Lees ook:
[WOLF](https://www.animalrights.nl/wolf)
[DE TERUGKEER VAN WOLVEN IN DE LAGE LANDEN](https://www.animalrights.nl/de-terugkeer-van-wolven-de-lage-landen)
Ooit was de wolf een evolutionair succes verhaal. Met uitzondering van de droogste woestijnen, hoogste bergtoppen en meest afgelegen eilanden, kwamen ze op het hele noordelijk halfrond voor, van de arctische toendra’s tot het warme zuiden van Mexico, het Middellandse zeegebied en het Midden-Oosten.
De wolf’s veelzijdigheid en aanpassingsvermogen, sociale structuur en wijdverbreidheid, maakt hun bijna-verdwijnen des te opmerkelijker. Weinig andere dieren werden dan ook onderworpen aan zo een systematische uitroeiing campagne als de wolf.
Vanaf het moment dat mensen zich vestigden op vaste locaties roeiden ze al het ‘wild’ in hun omgeving uit. Ze schoten de wilde grazers en alle andere dieren die als voedsel of kleding konden dienen. Tegelijkertijd veranderden ze het landschap door ontbossing, zodat er geen leefruimte meer was voor grootwild, de prooi van de wolf. Vervolgens vulden ze dat lege landschap met gedomesticeerde dieren, zoals runderen, paarden en schapen.
Wolven, hun andere voedselopties uitgeput, doodden de enige beschikbare prooien, het vee. En dan nemen veeboeren en jagers wraak…
Aan deze kant van de Atlantische Oceaan was de wolf al in de negentiende eeuw verdreven uit het veel dichter bevolkte en in cultuur gebrachte West-Europa, verbannen naar het oosten en de dunbevolkte gebieden van Scandinavië. Een aantal dieren overleefden in onherbergzame landschappen in Italië en Spanje.
In de ‘Nieuwe Wereld’ begon de vervolging van de wolf met de lucratieve bonthandel. De bezetters van Amerika taxeerden de waarde van wilde dieren naar hun nut voor de mens.
De veeboeren die al snel volgden op de eerste golf van ‘ontdekkers’ beoordelen alle dieren vanuit een economisch standpunt en dus waren wolven minder dan waardeloos, minder dan nutteloos, want wolven doden soms de dieren die mensen onder slavernij hebben gebracht.
Jagers haten wolven omdat wolven concurrenten zijn; wolven jagen op de dieren die jagers ook graag schieten: hertachtigen en zwijnen.
De haat tegen de wolf nam hysterische vormen aan. Er was niet alleen de vrees voor een groot en onvoorspelbaar roofdier, maar ook de angst van de mens voor alles wat zich niet compleet door hem onder controle laat brengen. Die angst en bijgeloof werden in sprookjes en mythes gegoten over de grote boze wolf en weerwolven. Het beeld van Jesus als herder van zijn kudde volgelingen hielp de wolf ook niet. Als christenen zichzelf als schapen zagen, dan moest de wolf wel de duivel vertegenwoordigen.
De poging om wolven in de Verenigde Staten uit te roeien werd een campagne genoemd. Praktische iedere staat loofde premies (bounties) uit voor het doden van wolven. De mens hield huis met zijn geweren, vallen, strikken en met vergif. Strychnine doodde miljoen wolven en coyotes, maar daarnaast ook dassen, vossen, roofvogels en andere onbedoelde slachtoffers. In de jaren ’50 werd compound 1080 geïntroduceerd en dat bracht wolven in de lower 48 (de Amerikaanse staten zonder Alaska en Hawaii) verder op de rand van uitsterven. Er werd zelfs biologische oorlogsvoering toegepast: in Montana werden wolven met schurft besmet en vervolgens weer losgelaten.
In de eerste decennia van de 20e eeuw roeide de US National Park service poema’s, coyotes en wolven in de nationale parken uit; roofdieren hoorden immers niet thuis in die beschermde gebieden …
De plotselinge beschikbaarheid van kleine vliegtuigjes na de tweede wereld oorlog leidde tot ‘aerial gunning’, het schieten vanuit de lucht als sport. Jagers kennen nu eenmaal geen enkele schaamte. Nu kwamen ook de wolven die overleefden in afgelegen gebieden zonder wegen in bijvoorbeeld Alaska binnen bereik. De ‘sport’ bereikte zijn piek aan populariteit in de jaren ’60 en werd pas in 1972 verboden. ‘Land-and-shoot’ was echter nog wel toegestaan. Wolven werden met een vliegtuigje of helikopter gespot, vaak illegaal door de sneeuw achtervolgd tot uitputting, waarna de jager op de grond werd afgezet voor het verlossende schot.
Toen de wolf in 1974 als een bedreigde diersoort werd erkend in de Verenigde Staten waren er nog ongeveer 700 over in de ‘lower 48’.
De wolf heeft overleefd omdat er in sommige regio’s nog net voldoende mensloze ruimte over was om uit handen van de vervolgers te blijven.
In Nederland verspreiden VVD, CDA, LTO en individuele veeboeren nog steeds sprookjes en daarmee haat over de wolf. Ook in de eenentwintigste eeuw nog zien zij een “en-ze-leefden-nog-lang-en-gelukkig” uitkomst voor de mens samen gaan met vervolging van de wolf.
Statenlid Henk Veltkamp van de VVD in Overijssel vindt dat de natuurwaarde van de wolf niet opweegt tegen de risico’s die het oplevert voor bijvoorbeeld schapenhouders. “Ons land is daar niet geschikt voor. We hebben cultuur-natuur, geen grote aaneengesloten natuurgebieden.” Hij vindt dat de provincies zelf maatregelen moeten treffen. “Desnoods moeten we dan de jacht op de wolf openen.” Hij wil dat de wolf wordt gehouden in een goed afgerasterd gebied van een grondbezitter van 1000 tot 2000 hectare dat wordt beheerd door bijvoorbeeld een natuurbeherende organisatie. “Het is voor mij onbestaanbaar dat we wolven los door de provincie laten zwerven.”
CDA europarlementariër Annie Schreijer vindt dat als wolven te veel schade berokkenen, ze moeten kunnen worden afgeschoten. “Het kan niet zo zijn dat de wolf de weidegang van schapen in de weg staat. Er is goed beheer nodig. Nederland moet nu echt in actie komen voordat er een groot probleem ontstaat.” In januari zegt ze in een uitzending van EenVandaag: “U hebt het nu maar over één wolf, maar we hebben er veertig in Nederland.” Een schaamteloze leugen. Verder voorspelt ze dat er “binnen enkele jaren een paar duizend wolven” rondlopen in Nederland en komt ze tot de simplificatie: “Een wolf is een roofdier, een wolf zoekt een schaap.” Annie Schreijer verzint haar eigen sprookjes.
In juni 2018 waren er Kamervragen van de VVD-Kamerleden Arne Weverling en Helma Lodder. Ze wilden vooral weten of wolven nu al bestreden kunnen worden.
In augustus meldt LTO Salland dat het wil dat de wolf zijn beschermde status kwijtraakt. “Ik denk dat de beschermde status van de wolf eraf moet”, zegt Marcel Strijtveen van LTO Salland. “Nederland is een cultuur-natuur. Daar past de wolf niet in. Er is maar één keus: je zal moeten gaan schieten, beheren.”
Nico Kalter, een boer die zijn schapen onvoldoende beschermde, vindt dat de wolf zijn beschermde status kwijt moet. “Vroeger hebben ze er alles aan gedaan om ze kwijt te raken. En nu moeten we ze weer met open armen ontvangen? Dat gaat niet.”
Zij leven nog steeds volgens de filosofie: dood alles wat eet wat jij kan eten, dood alles wat zich niet door ons laat controleren.
In hun ijdelheid, arrogantie, intolerantie, onwetendheid en angst zien ze zichzelf als de eigenaar-beheerder van de planeet, het liefst met goddelijke zegen.
Wolven zijn geen gewetenloze moordenaars; dat is mensen-denken. Zij moeten doden om te eten en hoeven geen morele reflectie los te laten op de alternatieven, of op het goed of kwaad dat het grijpen van gemakkelijk beschikbaar vee vertegenwoordigt.
Het zijn vaak zij die andere dieren uitbuiten om hun zakken te vullen en de smaakpapillen van henzelf en anderen te bevredigen, die het hardst roepen dat wolven hier niet thuis horen.
De strijd voor blijvende bescherming van de wolf is er niet alleen een voor respect voor de wolf, maar ook een strijd tegen vooroordelen en discriminatie, tegen de arrogantie en onwetendheid die altijd leidt tot vervolging en moord.
Bescherming moet samengaande met aan de ene kant voorlichting en aan de andere kant zware bestraffing van hen die zich laten leiden door hun intolerantie.
De terugkeer van de wolf is niet iets wat we moeten bestrijden, zelfs niet mopperend accepteren, maar verheugd welkom heten, applaudisseren, stimuleren, en koesteren, want een diverser land is een beter land.
Honderd activisten maakten gisteren een duidelijk statement bij het [proefdiercentrum van Charles River](https://www.animalrights.nl/het-proefdieren-imperium-van-charles-river) in Den Bosch. De actie is een initiatief van Animal Rights en de Save Movement, en werd ondersteund door de Partij voor de Dieren en GroenLinks. Robert Molenaar van Animal Rights: “We willen af van de verplichte dierproeven die de levens kosten van vele duizenden honden, katten, muizen en andere proefdieren. Met deze geslaagde actie vestigen we opnieuw de aandacht op het verborgen dierenleed in het proefdiercentrum van Charles River.”
Er was veel aandacht vanuit de media voor het protest, zeker nu de [boerderijbezetting in Boxtel](https://www.animalrights.nl/boxtelse-varkensboer-geen-heilige) voor veel ophef zorgt. Molenaar: “Deze actie is goed georganiseerd met een heldere boodschap en werd gedragen door meerdere organisaties en politici. We blijven opkomen voor de rechten van dieren.”
Het was goed om te zien dat betrokken politici als René Vonk, raadslid van GroenLinks in Den Bosch en Marco van der Wel, Statenlid van de Partij voor de Dieren in Noord-Brabant, de demonstranten en media toespraken. Beide partijen willen af van de wettelijke verplichting op deze onnodige dierproeven. Dit moet wel op Europees niveau geregeld worden.
Molenaar: “Het is essentieel om op 23 mei te stemmen op een politieke partij die kritisch is op deze dierproeven. Het gaat om miljoenen proefdieren die nu nog sterven in ouderwetse en onwetenschappelijke experimenten.”
Ook de negenjarige Xelan was aanwezig op het protest. Hij kwam speciaal met zijn moeder naar de actie vanwege een spreekbeurt op school. Hij kreeg een warm applaus en voldoende informatie over dierproeven mee.
Xelan: “Ik hoop met het houden van deze spreekbeurt meer kinderen bewust te maken van het dierenleed en wil hen informeren dat er ook manieren zijn om je daar tegen uit te spreken, of te laten merken dat je het niet eens bent met dierenmishandeling.” We wensen hem veel succes!
Animal Rights is een (https://www.animalrights.nl/stop-dodelijke-experimenten-op-honden-en-katten)met als doel de gedateerde regels uit de jaren 60 te vervangen door regelgeving van deze tijd. Hierdoor kunnen dierproefvrije alternatieven worden ingezet waar geen dier voor hoeft te lijden. Inmiddels hebben al 15.000 mensen de petitie getekend.
In de laatste drie maanden van 2018 filmde Animal Rights op diverse locaties [het verschrikkelijke leven en lijden van leghennen in kooi-systemen en scharrelschuren](https://www.animalrights.nl/het-animal-rights-horror-schuren-onderzoek-het-leven-lijden-van-leghennen). We toonden de dode en creperende hennen, de kaal gepikte overlevenden, en de smerige omgeving. In combinatie met het nooit naar buiten mogen, de afwezigheid van daglicht en de vaak stoffige atmosfeer was alleen de term horror-schuren op zijn plaats.
Eén van deze horror-schuren staat in Groesbeek en werd na het maken van de beelden geruimd. Begin mei [berichtte Animal Rights dat het bedrijf te koop stond](https://www.animalrights.nl/leghen-horror-schuur-te-koop) en vroeg burgemeester Mark Slinkman van Berg en Dal, waaronder Groesbeek valt, om te voorkomen dat er opnieuw dieren in deze schuren gevestigd zouden worden.
[vimeo:https://vimeo.com/301608110]
Deze week kregen we antwoord van de Clustercoördinator Ruimte, afdeling Beleid:
“Wij (gemeente/Odrn) kunnen geen algemeen verbod opleggen tot het houden van dieren. De NVWA kan dat wel en heeft dat ook gedaan. Er mag op deze lokatie geen pluimvee worden gehouden totdat de huisvestingsystemen in stallen met voileresysteem voldoen aan de uitvoeringseisen voor milieu en dierwelzijn. Aangezien het systeem motorisch helemaal stuk is wordt dit een dure aangelegenheid.
De andere stal is voorzien van een verrijkte kooisysteem dat er op dit moment uit wordt gehaald. Het systeem mag op de Wylerbaan niet meer gebruikt worden ivm dierwelzijn omdat de aanpassing te laat is vergund. Voor deze stal zou eerst een nieuwe vergunningprocedure moeten worden gestart omdat hier eerst een huisvestingsysteem moet worden vergund dat voldoet aan het Besluit emissiearme huisvesting.
Al met al is de verwachting dat hier niet snel meer dieren worden gehouden.”
Het stemt Animal Rights tevreden dat in ieder geval op deze lokatie voorlopig geen dieren meer worden blootgesteld aan de hel die kooi- en scharrelschuren vormen. Er zijn echter nog een aantal horror-schuren te gaan.
De bezettingsactie van Meat the Victims doet veel stof opwaaien. Pers en publiek richten vooral hun pijlen op de activisten. De boer wordt alleen als slachtoffer ten tonele gevoerd en de varkens zijn bijna verworden tot figuranten. Animal Rights zou graag zien dat de aandacht gericht wordt op het leven en lijden van deze dieren en wil laten zien dat deze boer en zijn familie nog iets meer zijn dan alleen ‘slachtoffer.’1
Het varkensbedrijf van de Van Sleuwens bestaat al sinds 1993 en haalden sindsdien meerdere keren het nieuws. “De troebele geschiedenis van deze varkensdynastie kent vele varkensslachtoffers en aanvaringen met de wet,” zegt Animal Rights campagneleider Erwin Vermeulen. Het bedrijf, oorspronkelijk opgezet in Keldonk, heeft inmiddels meerdere vestigingen in Noord-Brabant en in de provincie Zeeland. De Van Sleuwen Groep heeft de beschikking over een voedermengbedrijf, een bedrijf dat stalinrichtingen verzorgt en meerdere mega-mesterijen met elk vele duizenden tot tienduizenden varkens. 2
De troebele geschiedenis van deze varkensdynastie kent vele varkensslachtoffers en aanvaringen met de wet
Erwin Vermeulen, Animal Rights
WOB
Animal Rights dient vandaag bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit een verzoek in via de Wet openbaarheid van bestuur om inzicht te krijgen in wat NVWA inspecties de afgelopen jaren aan het licht hebben gebracht op de varkenshouderijen van deze familie.
Van Sleuwen Varkens BV
Volgens berichtgeving van het Brabants Dagblad is de eigenaar van de boerderij bij wie maandagmiddag rond 12.00 uur zo’n tweehonderd actievoerders een stal bezette varkensboer Jeroen van Sleuwen, zoon van varkensbaron Chris van Sleuwen. Eigenaar van de grond en gebouwen is volgens datzelfde bericht ondernemer Wim Vugts. Dat is een constructie die de Van Sleuwen Groep en Vugts hanteren op meerdere plekken in het land. Chris en zijn zonen Jeroen en Joan van Sleuwen houden rondom thuisbasis Zijtaart in Noord-Brabant zo’n 1.200 zeugen en ruim 15.000 vleesvarkens. Deels in eigen stallen, deels op huurlocaties. Er zijn naast de boerderij aan de Brede Heide 13 in Boxtel, locaties in Zijtaart, in Baarland en in Haaren. 3
In de woorden van het Brabants Dagblad geldt Van Sleuwen senior “al vijfentwintig jaar als een varkensboer die zich bij het uitbouwen van zijn imperium vooral laat leiden door de wet van de grote getallen.” In Sint-Oedenrode liet Chris van Sleuwen in 2014 een bestaande locatie met 280 zeugen en 1.000 vleesvarkens die hij in 1993 in gebruik nam, uitbreiden naar 4.560 plaatsen.
1200 gestikte varkens in Haaren
De namen van Van Sleuwen en de Haarense projectontwikkelaar Vugts doken al eerder op toen in juli 2018 zo’n 1.200 varkens stikten in een Haarense stal, nadat het ventilatiesysteem was uitgevallen. Het perceel aan de Kovelsweg 5 waar de varkens omkwamen is eigendom van Wim Vugts, hoewel het op naam staat van zijn dochter Kim. Vugts verhuurt de stallen aan Jeroen van Sleuwen. De massasterfte wordt stil gehouden en komt pas een maand later naar buiten via foto’s van omwonenden.
Op het adres mogen in drie stallen 2.976 varkens worden gehouden. Eigenaar Wim Vugts, wil er een vierde stal bouwen en het aantal varkens uitbreiden tot bijna 4.920. Dit stuit op verzet uit de omgeving. Al in 2010 stuit het Megastal project van Vugts en Van Sleuwen op veel protest en het plan strandt tot twee keer toe bij de Raad van State. Na een lange procedure worden de stallen in 2012 in gebruik genomen. 4
Snel ingrijpen was niet mogelijk omdat er geen continu toezicht was op de varkens. De verzorging van de dieren verliep geautomatiseerd. Wim Vugts zegt niets van de varkenssterfte te weten en Jeroen van Sleuwen wil niemand te woord staan. 5De gemeente Haaren geeft Van Sleuwen een officiële waarschuwing, omdat ze de dode varkens niet gemeld hadden. De Voedsel- en Warenautoriteit stelt een onderzoek in, de Partij voor de Dieren stelt kamervragen over de zaak.
In alle commotie rondom de bezetting mogen we nooit vergeten wie de werkelijke slachtoffers zijn: de uitgebuite dieren
Erwin Vermeulen, Animal Rights
Wetsovertredingen
En dat is niet de eerste keer dat het mis gaat bij deze familie van varkensboeren. Al in 1997 zijn er protesten als Chris van Sleuwen een grote varkenstallen in Oostburg in bedrijf wil nemen. Rinco de Koeijer die destijds he verzet leidde: “Je kunt geen industrieel opgezette bedrijven in een sociale omgeving neerzetten. (…) Er zit een asociale club mensen achter, die met niemand contact zoekt en lak heeft aan de regels.” 6
In oktober van dat jaar al neemt de gemeente Oostburg harde maatregelen tegen varkenshouder Chris van Sleuwen. De drie stallen van de ondernemer in de gemeente zijn volgens de berichten niet gebouwd overeenkomstig de bouwvergunning. De afmetingen van de stallen overschrijden met 600 tot 800 vierkante meter per stal de bouwvergunning. Het bedrijf overschrijdt bovendien de milieuvergunning op zo’n vijftien punten. Zo verloopt het afvoeren van kadavers niet volgens de voorgeschreven procedures. In plaats van de toegestane hoeveelheid van 20.000 staan er 30.000 varkens in de stallen. Daarnaast beschikt het bedrijf per stal over permanente mestbassins van 4000 kubieke meter, terwijl de gemeente vergunning heeft verleend voor tijdelijke bassins van 300 kuub. 7
In mei 2003 gaat het varkensbedrijf van Van Sleuwen in Oostburg failliet. Het faillissement werd aangevraagd door personeelsleden omdat ze al drie maanden geen loon hadden ontvangen. 27 akkerbouwers uit de regio waren financieel betrokken bij het bedrijf. 8
20.000 varkens geruimd
In 2002 liet Van Sleuwen meer dan 20.000 varkens op die Zeeuwse lokatie ruimen, omdat hij in zijn varkensvoer suikerwater vervuild met het hormoon medroxyprogesteron acetaat (MPA) verwerkt had. Als gevolg van de vervuiling werden zeugen niet meer drachtig en waren vleesvarkens niet geschikt voor consumptie. 9
In juli 2002 wordt de vergunning van Zeeland Voeder, een bedrijf van de Van Sleuwen Groep, ingetrokken. Aanleiding is de mogelijke betrokkenheid bij de besmetting van varkensvoer met het verboden hormoon MPA. Van Sleuwen deed zaken met een niet-gecertificeerd bedrijf uit België, dit tot ongenoegen van het Productschap Diervoeder. 10
“Iedereen moet maar voor zichzelf bepalen of wat er deze week in Boxtel gebeurde in verhouding staat tot deze waslijst aan misstanden en het ongelofelijke dierenleed dat ze vertegenwoordigen,” zegt Vermeulen. “Het zou zomaar het topje van de ijsberg kunnen zijn.” Via de WOB gaat Animal Rights proberen te achterhalen wat zich verder nog op de bedrijven van de familie Van Sleuwen heeft afgespeeld. Vermeulen: “In alle commotie rondom de bezetting mogen we nooit vergeten wie de werkelijke slachtoffers zijn: de uitgebuite dieren”.
Wolven leefden van oudsher vrijwel overal in Europa, met uitzondering van IJsland en de Faröer, en kwamen ook in Nederland en België ruim verspreid voor. Door de vernietiging van hun wilde prooidieren en via intensieve vervolging werden wolven in veel landen uitgeroeid.
In Nederland verdween de wolf eerst uit het westen, de provincies Noord- en Zuid-Holland en later uit Utrecht (1775). Daarna volgden Drenthe (1780), Gelderland (1822) en Limburg (1869). De Laatste wolf in Nederland werd mogelijk gedood in 1881 in Helvoirt. In 1897 werd bij Heeze de laatste wolf in Nederland gemeld. Deze beide Noord-Brabantse waarnemingen zijn onderwerp van discussie, zodat mogelijk al in 1869 de laatste wolf bij Schinveld in Limburg werd vermoord.
In 1743 was de wolf al uit Groot-Brittannië verdwenen. In het laatste decennium van de negentiende eeuw werden de laatste wolven ook in België en in de Eifel afgeschoten. Uiteindelijk werd de wolf teruggedrongen tot diep in Oost-Europa, de dunbevolkte delen van Scandinavië en berggebieden van Italië en Spanje.
Strikte Europese bescherming, een verlichter wereldbeeld onder een deel van de bevolking, de ondergang van het communisme, veranderingen in grondgebruik en een toename van wilde hoefdieren heeft een ontwikkeling richting herstel van de wolvenpopulaties ingezet.
In 2017 telde Europa – de voormalige Sovjet-staten niet meegerekend – ongeveer 12.000 wolfindividuen in 10 gescheiden populaties, verspreid over een gebied van circa 800.000 km2 in 29 landen.
Nadat in de negentiende eeuw wolven uit Duitsland verdreven waren, bleven steeds weer individuele nieuwkomers uit het oosten terugkeren om zonder uitzondering onmiddellijk te worden doodgeschoten. Na de Tweede Wereld Oorlog mocht in de nieuw-gevormde Duitse Democratische Republiek het hele jaar op wolven gejaagd worden. Pas in 1990, na de Duitse eenwording en de val van de muur, kreeg de wolf vrij baan richting westen en werden wolven in heel Duitsland beschermd.
Sinds 1996 zijn er weer wolven in Duitsland. In de Lausitz werden vervolgens de eerste welpen geboren. Sindsdien is het aantal wolvenroedels in Duitsland sterk toegenomen en zijn er nu ruim 80 territoria bekend, waarbij in circa driekwart van de territoria ook voortplanting plaats vindt.
In Denemarken vestigde een eerste paar zich in 2017.
Ook in Frankrijk neemt het aantal wolven toe en breidt de soort zich vanuit de Alpen in noordelijke richting verder uit. De Franse populatie omvat al meer dan 50 territoria. In 2013 is voor het eerst voortplanting geconstateerd in de Vogezen.
Jonge wolven verlaten vaak als jaarling of als tweejarige hun roedel, op zoek naar een eigen territorium en partner. Alleen in Duitsland al gaat het daarbij nu jaarlijks om meer dan honderd dieren. Vanuit het oosten van Duitsland en het westen van Polen hebben wolven vooral in noordwestelijke richting hun leefgebied herwonnen. In Niedersachsen vond uitbreiding plaats van een eerste territorium in 2011, naar 18 in 2017, vooral rondom de Lüneburgerheide, op 200 à 300 km afstand van de Nederlandse oostgrens.
Bovendien huisden er al in 2016 twee territoriale wolvinnen nog veel dichter bij de Nederlandse grens. De één bij Meppen en Nordhorn op 20 km, en de ander bij Diepholz op 100 km. Rondom Meppen gaat het inmiddels om een roedel.
Gezien de forse afstanden die rondtrekkende wolven kunnen afleggen zullen er jaarlijks in Nederland zwervende wolven opduiken. De meeste dieren zullen in eerste instantie afkomstig zijn van de Centraal-Europese laaglandpopulatie uit West-Polen en Duitsland, maar ook wolven uit Frankrijk, Italië, Spanje, Zwitserland en Oostenrijk kunnen uiteindelijk ons land bereiken.
Wolven zijn adaptief en cultuurtolerant en zullen zich niet beperken tot uitgestrekte bossen of natuurgebieden. Overal, ook in de Randstad, kunnen in de komende jaren zwervende wolven verschijnen. Permanente vestiging staat vrijwel vast; de eerste welpen zijn een kwestie van tijd.
In maart 2015 kuierde een wolf, afkomstig uit een roedel bij Munster in de regio Hamburg-Bremen, dwars door een aantal dorpen in Groningen en Drenthe. Deze wolf was minder schuw dan gebruikelijk, waarschijnlijk omdat zij incidenteel als jong voer aangereikt heeft gekregen vanuit militaire voertuigen op het oefenterrein waar de wolf geboren is.
Ze werd voor het laatst levend gesignaleerd bij de Eemshaven en in juli dat jaar doodgereden op de A7 bij Berkhof, noord van Hannover.
In augustus 2016 fotografeerde iemand een wolf op een akker bij Beuningen, Overijssel.
In maart 2017 werd in Opoeteren, bij Maaseik in Belgisch Limburg een wolf dood gereden. Hij was de broer van een wolf die eind februari in het Nederlandse Bunschoten (provincie Utrecht) actief was. Beide dieren komen uit dezelfde roedel.
In oktober 2017 werd een anderhalf jaar oude wolf overreden op de A28 tussen Hoogeveen en Meppel. Het dier kwam uit een roedel bij Cuxhaven.
In November 2017 werd een twee-en-een-half jaar oud mannetje doodgereden bij Kloosterhaar.
In 2016 kreeg in Mecklenburg-Vorpommern, Oost-Duitsland een twee jaar oude wolvin een zenderhalsband om en werd Naya gedoopt. Eind oktober 2017 verliet ze haar roedel, stak de Elbe over en doorkruiste Nedersaksen. Op 18 December stak ze de Nederlandse grens over. Na bezoeken aan Overijssel, Drenthe, Gelderland, Brabant en Limburg stak ze in Januari de grens met België over, waar ze verblijft op een militair oefenterrein nabij Leopoldsburg.
In België is in 2011 en in 2018 een wolf in de Ardennen gemeld, maar Naya wordt beschouwd als de eerste bevestigde wolf in ruim 100 jaar in België. De laatste wolf werd in 1897 doodgeschoten.
Veldonderzoek heeft uitgewezen dat Naya vooral natuurlijke prooien heeft gegeten, zoals reeën en waarschijnlijk ook hazen. In augustus 2018 werd Naya samen met partner GW979m, later August gedoopt, op cameravallen vastgelegd.
In maart 2019 kropen Naya en August twee nachten na elkaar onder de omheining van een boer door in de omgeving van het Limburgse Peer. Drie alpaca’s en een schaap waren het slachtoffer. Er stond geen schrikdraad rond de weiden van de aangevallen dieren.
Ook in Wallonië is er sprake van twee wolven: eentje met zekerheid in de omgeving van de Hoge Venen, een tweede vermoedelijk in de ruime omgeving van La Roche-en-Ardenne.
In het voorjaar van 2018 bezochten tenminste zes wolven Nederland. Dit is gebaseerd op de analyse van DNA-monsters verzameld in de periode januari tot en met april 2018. Voor de periode mei tot en met juli kwamen daar nog twee wolven bij, een vrouw en een man. De DNA-monsters kwam uit bijtwonden van aangevallen schapen en uit gevonden keutels.
De aanwezigheid van de vrouwelijke wolf GW998f werd aangetoond in monsters van acht verschillende locaties in Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel en Gelderland. Het DNA-profiel toonde aan dat het een nakomeling betreft uit een roedel nabij Babben in Brandenburg, circa 600 km van de Nederlandse grens. Ook de doodgereden wolf van Kloosterhaar kwam uit dat roedel.
De mannelijke wolf GW979m dook voor het eerst op in monsters genomen eind juni op twee locaties in Friesland, en daarna begin juli in Flevoland en Gelderland. Hij is waarschijnlijk door de Flevopolder gelopen en daarna de Betuwe in. In alle gevallen ging het om monsters van gebeten schapen. Hetzelfde individu was begin juni al gesignaleerd in het Duitse Norden in Nedersaksen. Onduidelijk is uit welke roedel het dier exact afkomstig is. Vervolgens is hij verder zuidwaarts getrokken en lijkt nu in Vlaanderen op te trekken met wolvin Naya.
Van de in het voorjaar van 2018 vastgestelde zes individuen weten we dat Naya zich heeft gevestigd in Vlaanderen en dat een mannetje is doodgereden. De overige vier individuen zijn sinds april niet meer waargenomen. Dit houdt alleen in dat er geen DNA van hen verzameld is, bijvoorbeeld omdat ze geen schapen hebben aangevallen, of omdat ze Nederland weer verlaten hebben.
In de periode van augustus tot en met oktober 2018 zijn twee nieuwe vrouwelijke wolven gesignaleerd en één wolvin die al eerder was aangetroffen. De andere zeven wolven die eerder dit jaar werden gesignaleerd zijn in deze periode niet meer waargenomen.
Dat wolvin GW998f de afgelopen maanden nog steeds aanwezig was, kon worden vastgesteld via keutels. Hoewel ze eerder in Drenthe en Overijssel schapen heeft aangevallen, is er sinds ze op de Veluwe verblijft, geen DNA van haar op verwonde of gedode schapen aangetroffen. Het is dan ook aannemelijk dat ze uitsluitend wilde dieren at.
Twee uitwerpselen, eveneens op de Veluwe verzameld op respectievelijk 29 augustus en 2 september, bleken afkomstig van een andere vrouwelijke wolf. Het genetische profiel toont aan dat het hier gaat om wolvin GW960f, die in januari 2018 al werd aangetroffen nabij het Duitse Göhrde in de deelstaat Nedersaksen, circa 400 km van de Veluwe vandaan, en die afkomstig is uit een roedel nabij deze plaats. Dit is de eerste wolf die in Nederland uitsluitend via DNA uit uitwerpselen is waargenomen. Andere wolven werden in eerste instantie vastgesteld op basis van DNA bij schapenslachtoffers.
Een derde wolvin (nog zonder nummer: GWxxxf) heeft in de periode van 3 tot 18 oktober in zeven gevallen schapen verwond en/of gedood op verschillende locaties in Overijssel en Drenthe.
In dezelfde periode zijn tevens aangevallen schapen gemeld in Heino en Den Ham (Overijssel). Hiervan kon op basis van DNA wel worden vastgesteld dat ze zijn aangevallen door een wolf, maar was het DNA van te slechte kwaliteit om aan te tonen om welke wolf ging.
In de periode van november 2018 tot en met januari 2019 waren er vier wolven in Nederland, waarvan twee nieuwe individuen: een vrouw en een man. Drie van de vier leven op de Veluwe. Het zwervende vrouwtje dat het kwartaal ervoor nog in Overijssel was, is inmiddels terug naar Duitsland.
Wolvin GW998f is de eerste wolvin die als gevestigd wordt beschouwd – zes maanden aanwezig in dezelfde regio – na ongeveer 150 jaar afwezigheid.
Zes andere uitwerpselen die verzameld zijn in het afgelopen kwartaal, blijken afkomstig van wolvin GW960f. In augustus 2018 werd zij voor het eerst gevonden op de midden Veluwe. Als zij hier na 27 februari nog steeds aanwezig is, is ook zij formeel gevestigd. Zij verblijft beneden de A1 terwijl GW998f zich boven de A1 ophoudt.
In januari is een melding gedaan van een aangevreten edelhertkalf van ongeveer 60 kg in boswachterij Uchgelen-Hoenderloo. Analyse daarvan toonde aan dat het dier gedood is door wolvin GW960f. Hoewel we op basis van haren in wolvenkeutels weten dat wolven op de Veluwe vooral hoefdieren eten, is dit voor het eerst dat er ook een prooirestant is gevonden.
Ondanks het verblijf van wolven op de Veluwe, zijn er nog geen meldingen gedaan van gebeten schapen in deze regio. Ook in Nederland lijkt dus een duidelijk patroon zichtbaar: zwervende wolven doden ook makkelijke prooien zoals schapen, terwijl gevestigde wolven leven van wild als daarvan voldoende aanwezig is.
In Overijssel is op 2 december melding gedaan van gebeten schapen bij De Lutte. DNA wijst uit dat de schapen zijn gedood door wolvin GW912f. Deze wolvin is voor het laatst – december 2017 – vastgesteld in haar territorium in Walle, Nedersaksen, op circa 200 km van De Lutte.
Naast de twee vrouwen, leeft er sinds kort ook een man op de Veluwe: wolf GW893m. Een individu die in de periode januari-september 2018 al meermaals werd aangetroffen in het Duitse Eschede/Rheinmetall roedel in de deelstaat Nedersaksen, circa 400 km bij de Veluwe vandaan. Op 6 januari verscheen hij voor het eerst in ons land op de radar, via monsters van gebeten schapen in Heino en enkele dagen later in Dalmsholte (Overijssel). In de weken daarna zijn keutels van de wolf op de Noord-Veluwe gevonden, in hetzelfde leefgebied als dat van wolvin GW998f. De kans is aanwezig dat ze elkaar hebben ontmoet. Mochten ze een paar vormen, dan is er een kans dat er begin mei welpen geboren worden, omdat wolven in februari paren.
Uit camera beelden blijkt dat Naya op dit moment zwanger is.
