mei 10, 2019
Naast jonge kinderen – kalfjes, bokjes, biggen, lammetjes en vleeskuikens – zijn moeders de meest misbruikte dieren in de vee-industrie. Denk aan de geiten- en koeienmoeders die worden uitgebuit voor de melk die ze geven, aan de zeugen die aan de lopende band biggen moeten ‘produceren’ en de leghennen die als ei-leggende machines worden ingezet. Bij de meeste van hen worden de kinderen op jonge leeftijd weggerukt, allen sterven ze ruim voor dat hun natuurlijke levensverwachting verstreken is en vele van hen worden gedwongen geïnsemineerd. Op Moederdag willen we extra aandacht vragen voor deze moeders.
Een vergeten groep moeders zijn de vleeskuiken- en leghen-ouderdieren. Maar weinig consumenten vragen zich af waar de hen vandaan komt die de eieren legt voor hun omelet of hard gekookte ei, of wie de moeder is van het levende, voelende wezen dat wordt gedevalueerd tot kippenborst, kippenvleugeltjes en kipkluiven. Slechts een enkeling is zich bewust van het feit dat de ‘soepkip’ dat opgebruikte moederdier is.
In januari 2019 bracht Animal Rights de beelden naar buiten van het horror-schuren onderzoek naar het leven en lijden van leghennen. Het verschrikkelijke bestaan van deze dieren in kooien en scharrelschuren schokte Nederland en België.
Op een van de locaties waar gefilmd was ging het niet om leghennen die eieren produceren voor in de supermarktschappen of als ingredient in koekjes, sauzen, pasta en dergelijken, maar om ouderdieren. Deze hennen (opgesloten met ongeveer 9% hanen) produceerden de bevruchtte eieren waaruit vleeskuikens geboren worden.
[vimeo:https://vimeo.com/310200349]
Omdat ze de moeders zijn van toekomstige plofkippen zien ze er duidelijk anders uit dan reguliere leghennen, plomper met dikkere poten. Omdat ze de genen dragen voor de absurde groei en onnatuurlijke gewichtstoename voor vleeskuikens die slechts 6 à 7 weken zullen leven, wordt hun voedselinname op een bepaald moment beperkt en is hun levensverwachting ook een stuk korter: na 60 weken gaan ze naar de slacht.
Afgelopen week was Animal Rights aanwezig bij een wake van de Save Movement bij het slachthuis in Epe waar deze moederdieren hun leven eindigen. Net als in de beelden gemaakt in de Hoogeloonse horror-schuur waren de dieren kaal gepikt en hadden moeite om hun gewicht met hun poten te ondersteunen. De kratten waarin de hennen zaten gaan van de vrachtwagen de gaskamer in, waarna de dieren aan hun poten worden opgehangen en hun keel wordt doorgesneden als dank voor een ‘productief leven.’
Ieder dier dat je eet of waarvan je de producten gebruikt, heeft of had een moeder en was mogelijk een moeder. Op Moederdag denken we extra aan de uitgebuite moederdieren die steevast overgeslagen worden in het verhaal van de eier-, vlees- en zuivelindustrie. Wij zorgen ervoor dat ze een gezicht krijgen en dat ze niet vergeten worden, want Moederdag zou een dag moeten zijn, waarop élke moeder gevierd wordt.
mei 9, 2019
Op [Wereldproefdierendag](https://www.animalrights.be/demonstratie-aan-de-ku-leuven-op-wereldproefdierendag) organiseerde Animal Rights een demonstratie aan de KU Leuven tegen [dierproeven op in het wild gevangen bavianen door onderzoekers van de KU Leuven en de UCL](https://www.animalrights.be/ku-leuven-en-ucl-voeren-gruweltesten-uit-op-wilde-bavianen). 12
De KU Leuven heeft ondertussen toegegeven dat de experimenten op wilde bavianen tot 2016 in Kenia liepen, dus 3 jaar na de implementering van het verbod in de Belgische wet. Bovendien sluit de KU Leuven nieuwe testen op bavianen niet uit. Jen Hochmuth van Animal Rights: “We trekken aan de alarmbel: we willen dat experimenten op alle apen stoppen, of ze nu in het wild gevangen zijn of specifiek geweekt worden voor zulke gruweltesten. Vervang de achterhaalde diertesten door moderne dierproefvrije technieken.”
1:HLN artikel: KU Leuven gebruikt achterpoortje in de wet voor gruwelijke proeven op bavianen
2:De Morgen artikel: KU Leuven gebruikt achterpoortje in wet om proeven te doen op bavianenn
De KU Leuven ontkent, via een statement op hun website, dat ze de wet omzeilt en zegt dat er op dat moment geen andere keuze was. 3 Nochtans geeft de KU Leuven in haar verklaring toe dat de onderzoek op wilden bavianen tot 2016 in Naïrobi liep, dus 3 jaar na de implementering van het verbod in de Belgische wet. De KU Leuven verklaart in haar statement dat dit soort onderzoek in België niet mogelijk was en dat ze daarom naar Kenia zijn uitgeweken:
“Een grote bavianenpopulatie houden in België was niet mogelijk en ook in het buitenland werden bavianen toen nog niet gekweekt voor onderzoek. Daarom werd ervoor geopteerd om uit te wijken naar Kenia, waar de dieren in het wild gevangen werden.”, aldus professor Jef Arnout, academisch verantwoordelijke voor het proefdieronderzoek aan de KU Leuven.
3:Officiële statement KU Leuven4
De uitspraak van Thomas D’Hooghe van de KU Leuven, die al sinds 1991 zelf experimenten op bavianen in Kenia uitvoert, is nog alarmerender.5 Volgens D’Hooghe zijn de kooien en levensomstandigheden in het instituut in Nairobi in orde: “Het enige wat het centrum in Nairobi verder moet uitbouwen is hun kweekprogramma, zodat er voldoende gekweekte bavianen beschikbaar zijn voor onderzoek, en geen bavianen meer uit het wild gehaald moeten worden. Zodra dit het geval is, is het instituut compatibel met de Europese wettelijke normen.”
Susan Hartland, directeur van Animal Rights is geschrokken: “Hoe kan het zijn dat de wetenschap robots heeft uitgevonden en de mens op de maan heeft gezet, en we toch nog steeds dieren aan het uitmoorden zijn? Het is barbaars.”
4:VRTnws_”Leuvense universiteit omzeilt wet om gruwelijke tests te doen op wilde bavianen”, KU Leuven: “Geen andere keuze”
5:De Standaard_ artikel: Statement D’Hooghe
Bij de UCL werd het laatste onderzoek op wilde bavianen in februari 2019 gepubliceerd.6 Christophe Renauld, de onderzoeksleider van de UCL verklaart langs zijne kant dat alle proeven op wilde bavianen tot 2007 in Kenya gebeurden, toen zulke proeven nog wettelijk toegelaten waren en dat ze er sindsdien mee gestopt zijn. 7 “De publicaties, inclusieve de meest recente van 2 maand geleden dateren allemaal van experimenten die tot 2007 uitgevoerd werden en waren goedgekeurd door onze ethische commissie”. De onderzoeker heeft ook bevestigd dat de UCL geen experimenten meer open apen uitvoert.
Jen Hochmuth: “Dit is goed nieuws van de UCL. Animal Rights voert campagne voor stopzetting van alle apenexperimenten, het vervangen van dierproeven en het uitplaatsen van ex-proefapen naar een opvangcentrum.”
6:Animal Rights_ Achtergrondrapport_KU Leuven en UCL voeren gruweltesten uit op wilde bavianen
7:Statement UCL
Ook Vlaams politicus Hermes Sanctorum klaagt de situatie aan: “Eigenlijk zou élke dierproef waar Vlaams geld aan te pas komt, even streng gecontroleerd moeten worden. Ook al gebeurt die proef heel ver hier vandaan in een land waar de Europese regels niet gelden.” 8
Bovendien worden deze onderzoeken met Belgisch geld gefinancierd, ontdekte Animal Rights. Voor een onderzoek dat liep van 1 januari 2009 tot 31 december 2012, naar de rol van het endometrium of baarmoederslijmvlies, ontving professor D’Hooghe een toelage van het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) van 347.200 euro. Voor een ander onderzoek van 1 januari 2012 tot 31 december 2015, over de ontdekking van biomarkers voor endometriose, kreeg de prof 460.000 euro. Een derde onderzoek, van 1 januari 2013 tot 31 december 2016, subsidieerde het FWO dan weer voor 325.000 euro. In totaal meer dan 1,1 miljoen euro. 9
8: Radio1 interview met Hermes Sanctorum
9:HLN artikel: KU Leuven gebruikt achterpoortje in de wet voor gruwelijke proeven op bavianen
Sanctorum heeft de kwestie ook aan bod laten komen in het Vlaams parlement. 10 11 Ben Weyts reageerde daarop: “Uw vragen zijn absoluut terecht, maar als dierenvrienden moeten we ons ook onderling vragen durven stellen. Als het de enige manier is om die ziekte en de hieruit voortvloeiende kankers te onderzoeken, moeten we dan neen zeggen? Dat is ook een afweging. Ik bekijk het nader, maar ik wil in dit verband toch enige nuance aan de dag leggen. Ik wil de ethische afweging die soms moet worden gemaakt, hier ook even op tafel leggen. Als er geen enkele andere mogelijkheid is om dit te onderzoeken, wat ik bevestigd wil zien, moeten we dan neen zeggen tegen het voeren van een dergelijk onderzoek in de strijd tegen kanker en andere ziektes?”
10:Actuele vraag over Vlaams proefdieronderzoek op wilde primaten in Kenia van Hermes Sanctorum-Vandevoorde aan minister Ben Weyts
11:Studio Vlaams Parlement: Hermes Sanctorum over proefdieronderzoek op wilde primaten in Kenia
Onderzoekers in de VS laten zien hoe het anders kan. Ze hebben namelijk een krachtige chips ontwikkeld waarop levende menselijke cellen van vrouwelijke voortplantingsorganen kunnen gezet worden. Er bestaan ondertussen al twee verschillende ‘Organen op een chip’ modellen, genoemd ‘Endometrium-on-Chip’ (‘EndoChip’) 12 en ‘EVATAR’ 13. Deze systemen kunnen zelf de menselijke 28-daagse menstruatiecyclus na bootsen en meten hoe hormonen en immuuncellen de voortplantingsfunctie bij de vrouw reguleren.
12:Endometrium-on-Chip (EndoChip) alternatief voor onderzoek naar endometriose
13:EVATAR alternatief voor onderzoek naar endometriose
Deze modellen kunnen inzicht verschaffen in hoe toxische stoffen de cellen in deze weefsels kunnen veranderen en ziektes kunnen veroorzaken. Angezien deze ‘Organen op een chip’ modellen gemaakt zijn van menselijke cellen, is het bovendien in de toekomst mogelijk om gepersonaliseerde modellen voor elke patiënt maken. Als een patiënt met baarmoederkanker gediagnosticeerd wordt, kunnen de eigen cellen van de specifieke kanker van de patiënt gebruikt worden om medicijnen te testen die voor haar zouden werken.
Jen Hochmuth juicht dit toe: “Deze innovatieve modellen bieden het potentieel om nieuwe therapeutische benaderingen voor endometriose en zelfs kanker te screenen, identificeren en testen, zonder bijkomend dierenleed. Dierproeven zijn ondertussen geen noodzakelijk maar overbodig kwaad.14 Daarom eist Animal Rights dat universiteiten zoals de KU Leuven en de UCL overschakelen naar [proefdiervrij onderzoek](https://www.animalrights.be/vervang-dierproeven/alternatieven).”
14:Wereldproefdierendag: ‘Dierproeven zijn geen noodzakelijk, maar een overbodig kwaad’
“We willen dat experimenten op alle apen stoppen, of ze nu in het wild gevangen zijn of specifiek geweekt worden voor zulke gruweltesten.”
“Hoe kan het zijn dat de wetenschap robots heeft uitgevonden en de mens op de maan heeft gezet, en we toch nog steeds dieren aan het uitmoorden zijn? Het is barbaars.”
“Uiteraard moet er onderzoek gebeuren, maar we horen nu al decennia dat die dierproeven noodzakelijk zijn, zonder resultaten.”
“Als er geen enkele andere mogelijkheid is om dit te onderzoeken, wat ik bevestigd wil zien, moeten we dan neen zeggen tegen het voeren van een dergelijk onderzoek in de strijd tegen kanker en andere ziektes?”
“Animal Rights dat universiteiten zoals de KU Leuven en de UCL overschakelen naar proefdiervrij onderzoek.”
mei 8, 2019
Op sportlandgoed Zwartemeer in Drenthe mogen aalscholvers tot en met 2024 worden gedood, omdat ze concurreren met hengelaars. De dierenrechtenorganisaties Animal Rights en [Fauna4Life](https://fauna4life.nl/) zijn ontzet: “Aalscholvers eten nou eenmaal vis, dat kan ze moeilijk worden verboden. Het preserveren van een hobby zou geen reden moeten zijn om een beschermde inheemse diersoort te doden. Wij hebben de provincie met klem verzocht de toestemming in te trekken. Doen ze dit niet, dan zullen wij juridische stappen overwegen.”
Volgens de in april verleende toestemming1, zouden de aalscholvers schade veroorzaken aan de bedrijfsmatige visserij. Op sportlandgoed Zwartemeer is een gebied van 320.000m2 gereserveerd voor activiteiten, zoals paintballen, golf, buggy-rijden, survivalgames en vissen. In het viswater zijn spiegelkarpers, diamant-steuren en schubkarpers uitgezet. Vissen bij het Sportlandgoed wordt steeds populairder en regelmatig worden er viswedstrijden georganiseerd.2 Animal Rights en Fauna4Life stellen dat er geen sprake is van bedrijfsmatige, maar van recreatieve visserij. Dat is geen wettelijke grond, waarop wilde dieren kunnen worden gedood.
1:Ontheffing Gedeputeerde Staten provincie Drenthe
2:De Vogelbescherming – Drenthe moet verleende ontheffing voor afschot aalscholvers intrekken.
Jessica Smit, campagneleider Animal Rights: “Het is onbegrijpelijk dat de provincie de belangen van een hobby, zoals vissen, boven de belangen van beschermde dieren stelt. Dit kan nooit de bedoeling zijn en is tevens verboden volgens Europese richtlijnen en Nederlandse wetgeving.”
Pauline de Jong, Fauna4Life: “Allereerst is de vraag wat de aalscholvers precies eten. Bovendien zal het doden van de vogels geen oplossing bieden. Beter is het om de vissen schuilgelegenheid te bieden.”
Aalscholvers zijn bekende bewoners van het lage en waterrijke Nederland. Net als alle andere wilde vogels die van nature in Nederland voorkomen zijn ze beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. Aalscholvers zijn te herkennen aan de gespreide vleugels die ze laten drogen in de wind. Nederland telt ongeveer 60 broedkolonies en het aantal broedparen varieert tussen de 20.000 tot 25.000.3
3:Vogelbescherming Nederland – Aalscholvers
Te vaak worden de [belangen van wilde dieren](https://www.animalrights.nl/ban-de-jacht) achter de belangen van mensen gesteld. Wilde dieren, zoals aalscholvers, horen erbij in Nederland. Ze hebben hun eigen plek in het landschap en moeten in principe met rust worden gelaten.
Het is onbegrijpelijk dat de provincie een hobby boven de belangen van beschermde dieren stelt.
mei 7, 2019
In november 2018 bracht RTL Nieuws in Nederland het verhaal naar buiten over hoogzwangere koeien die bij slachthuizen afgeleverd en geslacht werden. Animal Rights heeft nu bewijs dat deze praktijk ook in België plaatsvindt. 1
Slacht hoogzwangere koeien in Nederland
Het gaat om koeien die drachtig zijn van een volgroeid en levensvatbaar kalf van ruim acht of negen maanden oud. Als een koe wordt geslacht, bloedt het dood. Hierdoor krijgt het ongeboren kalf geen zuurstof meer via de navelstreng en sterft het een verstikkingsdood in de baarmoeder. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het zenuwstelsel van het kalf in de laatste maanden van de dracht zover is ontwikkeld dat het jonge dier in staat is pijn te voelen.
De afgelopen vijf jaar deelde de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit NVWA bijna 900 boetes en waarschuwingen uit aan boeren voor het naar de slachtbank brengen van hoogdrachtige koeien. 2
“Animal Rights hoort graag van Ben Weyts hoe de situatie in Vlaanderen is,” zegt Animal Rights campagnecoördinator Els Van Campenhout.
“Deze onschuldige kalfjes sterven een verschrikkelijke verstikkingsdood in de baarmoeder.”
– Els Van Campenhout
Slacht hoogzwangere koeien in België
Uit een informatieformulier met vastgestelde gebreken in het bezit van Animal Rights blijkt nu dat ook in België hoogzwangere koeien voor de slacht worden aangeboden. Op 12 april 2017 constateerde een dierenarts die in opdracht van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen FAVV inspecties uitvoerde bij het slachthuis Tampere BVBA in Lichtervelde, bij het post mortem onderzoek dat een geslachte koe hoog drachtig was. Volgens het FAVV informatieformulier werd de zaak gemeld aan de Provinciale Controle Eenheid (PCE) en/of het Vlaams Gewest.
Een koe draagt net als de mens haar baby voor 9 maanden. Na vijf maanden begint het kalffoetus te bewegen en weegt dan zo’n 2 kilogram en meet 35 centimeter. Na zeven maanden is het kalf wat lichaamsverhoudingen betreft volledig gevormd en weegt 15 kilo en is 65 centimeter lang. Het kalf moet dan vooral nog groeien, de ontwikkeling van haar en tanden volgt als laatst. Bij de geboorte is het kalf zo’n 80 cm lang en weegt het 30 tot 50 kg.
Transportverbod
Het is vreemd genoeg niet verboden om hoogzwangere dieren te slachten, maar hun transport is dat wel via de Europese transportverordening in de laatste 10% van de dracht. Deze dieren zouden dus nooit in het slachthuis terecht mogen komen. 3
“De slacht van hoogdrachtige dieren is opnieuw een bewijs van de immoraliteit van de vee-industrie.”
– Els Van Campenhout
Verontwaardiging en vragen
De RTL-uitzending zorgde voor verontwaardiging onder de bevolking en leidde tot vragen in de Nederlandse Tweede Kamer. Er wordt onder andere gekeken naar een aanscherping van de slachtgrens. 4
In België geslachte hoogdrachtige koe uit Nederland afkomstig
De in Lichtervelde geslachte koe bleek aangeleverd te zijn door een Nederlandse vervoerder uit Oldenzaal en afkomstig van een verzamelcentrum in het eveneens Nederlandse Steenbergen. Ze kwam van een boerderij uit Oudemolen in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.
Een Nederlandse dierenarts van de NVWA gaf op die dag in april voor 16 runderen op het zelfde transport een certificaat voor intracommunautaire handel (transport binnen de EU) en runderpaspoorten af zonder te merken dat deze koe hoog drachtig was.
Topje van de ijsberg?
Dit is slechts één geval, maar kan voor België het topje van de ijsberg betekenen. Animal Rights hoort graag van Minister Ben Weyts of er gegevens zijn over de frequentie van het slachten van hoog drachtige koeien in België, wat de wetgeving hieromtrent is, en welke acties hij gaat ondernemen om dit in de toekomst te voorkomen?
Immoreel
Deze zwartbonte koe was geboren op 12 juli 2013 en stierf op 12 april 2017, nog geen vier jaar oud met haar kalf in de baarmoeder.
“De slacht van hoogdrachtige dieren is opnieuw een bewijs van de immoraliteit van de vee-industrie,” zegt Els Van Campenhout. Animal Rights roept iedereen op om te kiezen voor een plantaardig dieet.
Update – 3 november 2025
Volgens de regels in de Transportverordening is het niet toegestaan om de volgende dieren te vervoeren:
– drachtige dieren waarvan de draagtijd voor 90% of meer gevorderd is;
– dieren die in de week voorafgaand aan het transport hebben geworpen.
Dieren mogen niet vervoerd worden in de week dat zij geworpen hebben. Hierbij geldt de dag van geboorte als 0. Vanaf dag 8 is het toegestaan het moederdier te vervoeren.
De NVWA heeft in 2024 18 inspecties uitgevoerd waarbij er sprake was van het vervoer van runderen die pas gekalfd hadden. Hiervan waren 4 inspecties akkoord en 14 inspecties niet akkoord. Er werden 2 officiële waarschuwingen uitgedeeld en 12 rapporten van bevindingen opgesteld, op basis waarvan een bestuurlijke boete of maatregel kan worden opgelegd. 5
De NVWA voerde in 2024 120 inspecties op hoogdrachtige dieren uit. In 116 gevallen betrof het hoogdrachtige runderen en in 4 gevallen ging het om hoogdrachtige varkens. Van de 120 inspecties waren er 41 akkoord en 79 niet akkoord. Bij de niet-akkoord inspecties was de draagtijd van de dieren voor 90% of meer gevorderd.
De volgende interventies werden opgelegd aan de bedrijven waar de dieren vandaan kwamen:
– 1 mededeling ter plaatse;
– 21 officiële waarschuwingen;
– 57 rapporten van bevindingen, op basis hiervan kan een boete of maatregel worden opgelegd.
mei 7, 2019
In Noord-Amerika is er veel discussie over hoeveel soorten en ondersoorten wolven er precies zijn en welke namen die dan zouden moeten dragen. Die verdeling in soorten en ondersoorten is vooral een menselijke obsessie. Wolven, honden en coyotes kunnen zich onderling voortplanten en vruchtbare nakomelingen voortbrengen en zijn dus volgens de natuurwetten één soort.
Lees ook: Terugkeer van wolven in de Lage Landen
Roedel
Het jagen in een groep is de belangrijkste aanpassing die de wolf heeft als roofdier. Door als een roedel te jagen kunnen ze dieren overmeesteren en consumeren die veel groter zijn dan zij zelf.
De verschillende leden van een roedel vertegenwoordigen verschillende persoonlijkheden, van extroverte durf-als tot introverte terughoudende individuen. De persoonlijkheid van de leiderwolven reflecteert ook op de groep en de combinatie van alle leden definieert het groepskarakter.
In principe genieten de eigen roedelleden genegenheid en steun en wordt er naar buiten toe territoriaal gedrag tentoongespreid, indien nodig gewelddadig en intolerant. Een wolvenroedel is een stam, een natie.
Leiders
De leidinggevende persoonlijkheid moet mentaal sterk en sociaal intelligent zijn, een natuurlijke autoriteit uitstralen en zich niet overheersend gedragen. Als een leider overlijdt neemt de volgende met ervaring en bovenstaande kwaliteiten de plaats in. Leiderparen blijven gewoonlijk voor het leven bij elkaar. Het idee van alles controlerende alfa-leiders, die als eerste eten, als enige paren, is achterhaald. Een roedel is veel meer een sociale familiegroep met een leidend ouderpaar, hun eerste en tweedejaars nakomelingen met eventueel ooms en tantes en mogelijk geadopteerde vreemdelingen, die ieder hun eigen plaats, waarde en kwaliteiten hebben.
Roedels kunnen uit twee tot wel dertig leden bestaan, maar normaal is tussen de vijf en tien. Roedel-grootte heeft minder te maken met de kans op jachtsucces en het doden van prooi, dan met het optimale gebruik van voedsel als een prooi eenmaal gedood is. Een roedel geeft voedselconcurrenten minder kans.
Terugkeer
Zowel in de Verenigde Staten als in West Europa is de terugkeer van de wolf vooral een keuze van de wolven zelf. Wolven zijn acht uur per dag in beweging waarin ze zich over zo’n 70 kilometer kunnen verplaatsen, maar op hun lange poten kan een zwervende of opgejaagde wolf wel 200 kilometer per dag afleggen.
Mannetjes wegen 30 tot 50 kilogram en vrouwtjes 25 tot 35 kilogram. Ze zijn 150 tot 195 centimeter in lengte, inclusief de bijna halve meter staart. Hun schouderhoogte ligt tussen de 65 en 80 centimeter. Wolven zijn over het algemeen kleiner en lichter in warme regio’s en groter en zwaarder dichter naar de pool.
Gehard
De wolf lijkt geëvolueerd voor leven in diepe sneeuw met de lange poten, brede voeten en slanke borstkas. De wolf is goed beschermd tegen de kou met de donsachtige, dichte onderlaag en de lang-harigere, glanzende bovenlaag van hun vacht.
Wolven zijn ongelofelijk gehard. Ze overleven verwondingen die andere dieren zouden doden en zijn bestand tegen vele ziekten die niet gevaccineerde honden het leven zouden kosten.
In het wild leven ze vijf tot zes jaar, negen tot elf in gebieden met voldoende wild en zonder jacht. Ook bij wolven gaat met de leeftijd het zicht achteruit, wordt het gehoor minder scherp, duurt herstel langer en heeft hitte een grotere impact. Daarnaast is er de accumulatie van letsel over de jaren, de inwerking van doorstane ziektes, en schade aan het gebit.
Oudere dieren, ook zij die niet meer kunnen jagen, delen vaak nog mee in de buit, want de hele familie profiteert van die ervaring in hun midden. De ‘normale’ manier van sterven voor een wolf is echter verhongering of gedood worden door andere wolven, en wanneer de mens in het spel is: geweer, verkeer, val, strik of vergif.
Mens
De grootste dreiging voor wolven is dan ook hun interactie met dieren gehouden door mensen. Wolven eten soms huisdieren op, doden honden die ze als concurrent of bedreiging zien, en jagen op schapen en kalveren. Een einde aan de veehouderij en dieren als bezit van mensen zou dus ook het imago van de wolven helpen.
Het is onwaarschijnlijk dat wolven mensen zullen aanvallen, maar het blijven roofdieren en ze moeten dus met respect en voorzichtigheid behandeld – en met rust gelaten – worden. Wolven hebben geleerd dat mensen dodelijk zijn en zullen deze vermijden. De tweebenige houding van de mens definieert ze niet als prooi en die lengte van de mens de hoogte in, schrikt mogelijk af. Een aanval is meestal een reactie op vlucht; een standvastig dier wordt zelden aangevallen. Over het algemeen kunnen we zeggen dat niet de wolf een gevaar is voor de mens, maar dat de mens een gevaar is voor de wolf.
Het meeste van de wolvenpersoonlijkheid is aangeleerd, cultureel dus en geen genetisch geprogrammeerd instinct. Wat is aangeleerd kan weer afgeleerd, zoals de angst voor mensen. Dit is duidelijk waarneembaar bij de wolven in de Yellowstone en Denali nationale parken in Noord Amerika, die zich weinig van de toeristen aantrekken.
Animal Rights vertrouwt er op dat de mensenmaatschappij als geheel langzaam aan een beetje wijzer en een beetje toleranter wordt. We hebben een tweede kans gekregen om fatsoenlijk samen te leven met wolven, laten we die respectvol benutten.
Zwerven
Het roedel bevordert de overlevingskansen voor een wolf en dus is de motivatie om bij de familiegroep te blijven groot. Zoals binnen alle stamverbanden zijn echter eigenbelang en groepsbelang vaak in conflict. Bijvoorbeeld in de mogelijkheid tot voortplanten en toegang tot voedsel. Individuen kunnen ontevreden zijn met hun status, er kan te weinig voedsel zijn in het huidige leefgebied of ze kunnen verdrongen worden, vooral tijdens het paarseizoen als de spanningen wat hoger oplopen. Dieren die zich afsplitsen, zowel mannetjes als vrouwtjes, zijn meestal jaarlingen of tweejarigen.
Afsplitsing is een grote stap voor een sociaal dier. Alleen jagen is moeilijker, zeker op onbekend terrein. Je loopt de kans een ander wolf territorium in te lopen en te worden gedood. En dan zijn er nog de mensen met hun voertuigen en wapens. Veel zwervers sterven in het verkeer, door mensenhand na aanvallen op vee, of van de honger.
Zwervers kunnen tot 200 kilometer per dag afleggen. Ze zoeken onbezet territorium met voldoende voedsel en een partner om een nieuw roedel mee te stichten. Dit mechanisme voorkomt inteelt. Een zwervende wolf kan pogen een partner te vinden binnen een bestaand roedel en hopen opgenomen te worden, kan een territorium veroveren op een andere eenzame wolf, of zich vestigen aan de rand van een bestaand territorium in de hoop op het vinden van een partner bij de buren. Het is daarom ook zinloos om op wolven te jagen; de dood van een gevestigde wolf creëert een vrije ruimte voor de vestiging van zwervers.
Communicatie
Wolven communiceren via vocalisaties, lichaamstaal en geur. Het bekende ‘huilen’ wordt vooral gebruikt als er iets te verdedigen valt, voor de afbakening van het territorium of ter bescherming van een gedode prooi, maar ook als viering van een succesvolle jacht of tussen leden van een roedel om uit elkaars zicht toch in contact te blijven. Wolven blaffen ook ter verdediging van kroost en territorium.
Gezichtsexpressies kunnen agressie of onderdanigheid uitdragen. Het laten zien van de tanden, happen, bijten, het versperren van de weg, negeren, zacht aanraken en likken, zijn allemaal vormen van lichaamstaal en er zijn tenminste elf verschillende staarthoudingen bekend bij wolven.
Beide leiderdieren urineren door het oprichten van een achterpoot om geur hoog te verspreiden. Ze gebruiken slechts een paar druppels en door vervolgens hard te wroeten wordt de geur over een zo groot mogelijk oppervak verdeeld. Wolven lager in rang urineren zittend als de vrouwtjes bij honden. Door urineren worden grenzen afgebakend en de geursporen helpen bij de navigatie door het territorium. Ook uitwerpselen worden als markering gebruikt.
Territorium
Territorium grenzen zijn dynamisch. Territorium grootte fluctueert met roedel grootte en seizoen en is onder meer afhankelijk van prooi dichtheid; hoe meer prooidieren, hoe kleiner het territorium kan zijn. In midden Europa bedragen territoria 150 tot 350 km2, op de noordelijke toendra’s tot 1000 km2.
Onder normale omstandigheden zijn territoria jaar op jaar, generatie op generatie, stabiel. De kennis erover is ingeprent en wordt cultureel doorgegeven. Een territorium wordt vurig verdedigd en de meest voorkomende doodsoorzaak bij wolven (buiten menselijke moordlust) is het sterven in een territoriumgevechten met rivalen.
Habitat
De wolf geeft niet om wildernis of cultuurlandschap; de wolf is een cultuurvolger. Er is geen natuur volledig gevrijwaard van menselijke invloeden en wolven kunnen volledig aangepast tussen mensen leven, vaak onopgemerkt. De grootste wolvenpopulaties in Duitsland leven op militaire oefenterreinen en rondom buiten bedrijf gestelde open mijngroeven.
Voedsel
Ze eten alles aan vlees wat ze kunnen bemachtigen: vogels, vis, knaagdieren, hagedissen, insecten, wormen en rottend aas, maar hoefdieren (eland, wapiti, schaap, hert, rendier, bizon, muskus os) zijn het belangrijkst met in sommige gebieden, seizoens afhankelijk, zalm en bever. In west en midden Europa voornamelijk edelhert, ree en wild zwijn.
De productiviteit van het land en de klimaatwisselingen bepalen voornamelijk hoeveel prooidieren en dus wolven er in een bepaald gebied leven. Wolven bejagen vooral de zwakken, zieken, gewonden, jongen en ouderen. Door zieke dieren te doden spelen ze een belangrijke rol in het tegengaan van verdere verspreiding van die bepaalde ziekte.
Alleen als bijvoorbeeld door een strenge winter een kudde te zwak is om te vluchten richten wolven een slachting aan. Iets vergelijkbaars kan gebeuren met gedomesticeerde schapen, kalveren of alpaca’s opgesloten in een wei, of herten achter hekken in een kamp, die de vaardigheden om een roofdieraanval te overleven grotendeels kwijt zijn.
Biodiversiteit
Wolven horen bij de biodiversiteit en de natuurlijke balans. Ieder roofdier dat in staat zou zijn een prooi uit te roeien zou niet lang bestaan. Wolven zouden niet zo ver verspreid zijn als het makkelijk was voor hen om alle prooidieren in hun omgeving te doden.
Wolven zijn op hun hoede voor karkassen die ze niet zelf gedood hebben, net als raven. Mogelijk een generaties-lang bewaarde herinnering aan de vergiftiging-campagnes door de mens. Raven en wolven vertrouwen elkaar in een relatie die zich over lange tijd heeft ontwikkeld.
Jacht
‘Testen’ is het lastig vallen van een kudde om de kwetsbare schakels te ontdekken. Daarna richt de focus van een roedel zich op dat ene uitgekozen, zwakke dier. Sommige gedomesticeerde dieren raken in paniek bij de nadering van wolven en vertonen precies dat gedrag dat wolven herkennen als dat van de zwaksten; wolven jagen bijna altijd op dieren die vluchten. Ieder lid van roedel heeft zijn eigen taak bij de jacht: het opdrijven, achtervolgen en aanvallen, tot het afmaken prooi (vaak door een van de leiderwolven).
Voortplanting
Hoefdieren komen meestal verzwakt uit de winter en zijn dan kwetsbaar voor wolven die op dat moment net een betrouwbare bron van voedsel nodig hebben dicht bij hun hol met welpen. Laat in de lente worden ook de hertenjongen geboren, zodat precies als de ouderdieren weer aangesterkt zijn, er een nieuwe kwetsbare bron van voedsel is voor wolven gebonden aan een klein gebied vanwege de jongen.
Nestholen zijn grotten, aangepaste holen van andere dieren of een ruimte onder een stapel rotsblokken of omgevallen boom. Zolang het maar droog, veilig, in goed jachtgebied en niet te ver van water ligt. Welpen worden geboren 63 dagen na het paren.
De moeder blijft bij de jongen, terwijl het roedel jaagt. De familie brengt voedsel terug voor de moeder zolang deze de welpen nog zoogt in het hol. Later braken de roedelleden half verteerd voedsel op voor moeder en kroost; weer wat later brengen ze hele stukken vlees mee terug.
De hele familiegroep zorgt voor de welpen. Ook oude of gewonde familieleden worden van eten voorzien en over het algemeen niet in de steek gelaten. Sterke familiebanden zijn een belangrijke bron van bescherming die helpen om te overleven.
De welpen worstelen en spelen om vaardigheden te leren voor de jacht en om een rangorde vast te leggen. Na 9 weken reizen de welpen mee met het roedel van het holengebied naar een ’rendez-vous zone’. Als het roedel een prooi doodt gaan de welpen vanaf dan mee naar de prooi in plaats van dat het eten hun gebracht wordt. Vroeg in de herfst gaat een roedel weer meer zwerven binnen het territorium met de welpen op sleeptouw. Ze zijn nog geen volwaardige jachtgenoten, en daarom meer tot last dan toegevoegde waarde, terwijl de prooidieren in die tijd juist op hun fitst zijn.
Welkom wolf
Spoedig kunnen de eerste welpen ook in Nederland en België geboren worden. Animal Rights wil de wolf een rijk en bloeiend leven zien leiden, naast ons, en daarbij bijdragen aan een ‘reset’ van de natuurlijke balans die door de mens verstoord is.
