Op vrijdag 27 juli 2018 stond Animal Rights bij het varkensslachthuis van VION in Boxtel. Volgens de KNMI weer-app was het om half twee ’s middags 36 graden in de schaduw. Volgens het ‘hitteprotocol’ zouden transporten moeten stoppen bij 35 graden. De aanvoer van varkens in metalen vrachtwagens ging echter gewoon door.
“Net als vele andere welzijnsmaatregelen,” zegt Animal Rights campagneleider Erwin Vermeulen, “is het hitteprotocol een schijnbeweging om de politiek te sussen en om de consument het vertrouwen te laten behouden in principieel immorele dierlijke producten. Als het lot van deze dieren je aan het hart gaat dan eet je ze niet!”
In de volle zon
Op het terrein van VION staan de vrachtwagens en trailers met varkens zonder enige schaduw in de volle zon te wachten op het uitladen voor de slacht. De belevingstemperatuur moet voor de varkens veel hoger zijn geweest dan de KNMI-meting in de schaduw.
Lijden
De varkens lijden duidelijk onder de hitte in de bloedhete vrachtwagens. Ze hijgen met open mond en het hele lichaam beweegt wanhopig mee op het ritme van de snelle, oppervlakkige ademhaling; ogen zijn bloeddoorlopen, sommige varkens hebben schuim op de lippen, en de gevoelige snuiten zoeken wanhopig naar ieder briesje.
Varken op transport in extreme hitte
Hittestress
Een varken voelt zich comfortabel tot 18-20°C; boven de 25-27°C treedt hittestress op: De temperatuurregeling van een varken faalt, de hartslag, de bloeddruk en het ademhalingsritme stijgen. De hitte maakt de dieren ziek, de kans op miskramen en sterfte neemt toe.
Schijnmaatregelen
In sommige vrachtwagens zitten wat minder varkens; het asfalt op het VION terrein wordt nat gehouden met brandslangen en er zijn hier en daar wat ventilators naast de vrachtwagens geplaatst. Alles om maar de schijn op te houden dat voorzorgen genomen worden, en dat dus de enige logische en rechtvaardige maatregel, het stoppen van alle transporten, niet nodig is.
De NVWA controleert buiten de poort van VION op ‘welzijn’, zo vertellen ze ons. Alle transporten mogen echter gewoon naar binnen.
In de stallen
Waar de dieren op transport nog enigszins zichtbaar zijn op de wegen en wachtend voor de slachthuizen, zitten miljoenen varkens uit ons zicht opgesloten in schuren. In de stallen is het lijden onder de hitte niet anders, zoals beelden van onze Belgische collega’s aantonen:
Hitte protocol is slechts een afspraak
In het hitteprotocol uit 2016 dat de betrokken partijen in de veesector zelf hebben afgesproken, staat dat veetransporten niet mogen plaatsvinden als de temperatuur oploopt tot boven de 35 graden. “De uiterste temperatuur van 35 graden Celsius wordt door alle betrokkenen gezien als te extreem om op diervriendelijke manier transport te kunnen realiseren. Er mogen dan geen dieren vervoerd worden, ongeacht of het kort of lang transport betreft,” zegt de NVWA in het ‘nationaal plan voor veetransport bij extreme temperaturen’. 1
In 2017 voegen ze echter een verduidelijking toe: “Het plan bestaat uit een pakket van protocollen en werkvoorschriften die zoveel mogelijk op elkaar aansluiten. De NVWA handhaaft conform de wet- en regelgeving. De sectorprotocollen zijn geen wet- en regelgeving en vormen als zodanig voor de NVWA geen punt voor controle.” 2 De NVWA heeft enkel de beschikking over “de algemene regels van de Europese Transportverordening (Vo 1/2005) waarin staat dat dieren bij het vervoer beschermd moeten worden tegen extreme temperaturen.” De NVWA controleert dus niet op de temperatuur zelf: “Inspecteurs van de NVWA letten bij extreme koude en hitte tijdens exportcertificering en tijdens vervoerscontroles van de landbouwhuisdieren extra op beladingsgraad, watervoorziening en ventilatie in het vervoermiddel.”
Verder “is er besloten dat in gebieden waar het KNMI de ‘code rood’ heeft afgegeven geen exportcertificering plaatsvindt.” 3 De KNMI geeft ‘code rood’ bij drie aaneengesloten etmalen met een maximumtemperatuur van hoger dan 30 ºC en een minimumtemperatuur van hoger dan18 ºC. 4 Er is deze record-zomer nog geen code rood voor hitte uitgevaardigd.
Geen wettelijke onderbouwing
Het hitteprotocol is dus niet wettelijk onderbouwd. De boeren, transporteurs en slachthuizen trekken zich niets aan van het lijden der dieren. De enige stok die de NVWA achter de deur heeft is deze: “De NVWA voert geen exportcertificering van levende dieren uit op dagen met temperaturen van 35 graden Celsius of hoger op het moment van vertrek, op de plaats van vertrek.” Een temperatuur van 35 graden is in Nederland extreem zeldzaam en zal al helemaal niet voorkomen in de ochtend als dieren geladen worden. Dit is waarschijnlijk de reden dat deze bovengrens en de zinsnede “op het moment van vertrek”, zijn gekozen, want deze industrie moet doordraaien, koste wat het kost.
Omdat het hitteprotocol niet wettelijk onderbouwd is, kan de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit geen boetes uitdelen bij ‘overtredingen’ van de 35 graden grens. Wel kan de NVWA bekeuren als de regels voor dierenwelzijn die wél in de wet staan, niet worden nageleefd. Daarom controleert de NVWA in Boxtel op welzijn, niet op het naleven van het hitte protocol.
Onacceptabel
“Als dierenwelzijn werkelijk telde, zou het logisch zijn om, voordat hittestress optreedt, de transporten stil te leggen,” zegt Animal Rights campagneleider Erwin Vermeulen, “maar dat laat het industriële mechanisme niet toe: dieren moeten continu verplaatst en afgemaakt worden anders barsten de stallen en schuren uit hun voegen en loopt het hele systeem vast.” “Als de varkens rechten hadden waren er geen transporten,” merkt Animal Rights directeur Susan Hartland op.
Van de vee-industrie verwachten we niet anders dan vaagheid en de exploitatie van de mazen in het net van regelgeving en afspraken; voor de NVWA en de hen aansturende regering is dit een onacceptabele opstelling en een misleiding van het bezorgde publiek. Er moet nu wetgeving komen.
Ondanks hitteprotocol op transport bij 36 graden Celcius
Eenden
Op diezelfde vrijdag kregen we ook meldingen uit Harderwijk en Ermelo dat bij temperaturen boven de 35 graden eendentransporten nog steeds op weg waren naar het slachthuis van Tomassen Duck-To in Ermelo. Ook voor pluimvee geldt dat de 35 graden grens is verbonden aan het laden en niet wordt toegepast op de rest van de dag.
De pluimvee sector stelt daarnaast nog een extra voorwaarde: “Bij een omgevingstemperatuur ≥ 35 °C ter plaatse wordt er niet geladen, onder de voorwaarde dat er afspraken met de toezichthouder gemaakt zijn dat op de gevraagde, en in dit kader gewijzigde, tijden op de dag (in de nacht) personeel voor het wettelijke vereiste toezicht bij slachten geleverd zal worden.” Over de rug van de kippen en eenden wordt de NVWA dus gegijzeld: of de pluimveesector mag ’s nachts slachten, of ze laadt ook boven de 35 graden gewoon door. 5
Ook kippen en kalveren
Ook een dag eerder, met vergelijkbare temperaturen, zagen we kippen-, varkens- en kalvertransporten op de Nederlandse snelwegen tot ver in de middag. Niet alleen op weg naar slachthuizen, maar ook voor verplaatsingen tussen boerderijen.
Daarnaast zagen we op diverse plaatsen in Zuid-Holland en Noord-Brabant dieren in weides zonder enige vorm van beschutting.
De kloof in onze empathie
Het is tropisch weer in een groot deel van Europa. Veel mensen maken zich terecht zorgen over honden opgesloten in voertuigen of op onbeschutte balkons en zetten water klaar voor wilde vogels en egels. Wat velen ‘vergeten’ is dat honderduizenden koeien, varkens, kippen, eenden, schapen en geiten ook in dit weer opgesloten worden in metalen vrachtwagens, uren onderweg zijn in de brandende zon en vervolgens in de rij voor het slachthuis moeten wachten. Men spreekt schande van het achter laten van een huisdier in de auto, om vervolgens het mes te zetten in een stukje vlees van de barbecue.
Uitbuiting
Het falende hitte protocol is de trieste realiteit, en het gevolg van zelfregulering door de vee-industrie die regering na regering voorstaat. Ook de huidige regels binnen de EU schieten te kort. De meedogenloze veesector moet de regie uit handen worden genomen en aangepakt worden.
Janus Scheepers van de belangenvereniging van de Brabantse boeren, de ZLTO, vatte het standpunt van de industrie voor Omroep Brabant treffend samen: “Zolang wij allemaal vlees willen eten moeten de dieren vervoerd worden. Wij kunnen ze niet levend eten.” 6 Met andere woorden: wij mishandeld dieren uit uw naam; U, de consument, bent uiteindelijk verantwoordelijk.
De hitte waaraan deze dieren tijdens transport en in hun stallen onderworpen worden, is slechts één aspect van de genadeloze uitbuiting en mishandeling waarvan dieren het slachtoffer zijn. Doe hier niet langer aan mee; kies voor een plantaardig dieet en strijd voor dierenrechten!
Animal Rights heeft gisteren gefilmd hoe varkens liggen te puffen en te hijgen van de hitte in een Vlaams varkensbedrijf. Een varkentje probeert in een drinkbak te klimmen om verkoeling te zoeken. De temperatuur in de stal bedroeg om en bij de 34 graden.
Volgens het Vlaamse Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) kunnen vleesvarkens reeds hittestress ervaren indien de temperatuur in de stal hoger wordt dan 18 graden. De varkens die selectief gefokt worden voor vleesproductie zijn, meer nog dan hun soortgenoten in het wild, zeer gevoelig voor verhoogde omgevingstemperaturen. De dieren kunnen niet actief zweten en ook het warmteverlies door hijgen is beperkt.
In de gesloten stallen van de varkensindustrie hebben ze geen mogelijkheid om zich te verkoelen met een modderbad, zoals hun vrije soortgenoten wel kunnen doen. Bij verhoogde temperaturen gaan varkens in de stal meer op de vloer liggen om op die manier hun lichaamswarmte kwijt te geraken. Naarmate de temperatuur oploopt stijgt ook hun ademhalingsfrequentie. 1
Op de beelden zien we dat de stress hoog kan oplopen, de varkens zitten vaak heel dicht op elkaar gepakt. Ze gaan daardoor regelmatig met elkaar in de clinch.
Terwijl in de samenleving een terechte bekommernis leeft om huisdieren die tijdens warme zomerdagen opgesloten zitten, bijv. in geparkeerde auto’s, worden miljoenen landbouwdieren die lijden in veel te warme en krappe stallen vergeten. Animal Rights wijst op de dubbele moraal: waarom is men wel bezorgd om huisdieren, maar niet om landbouwdieren, terwijl die evenveel kunnen lijden?
Met de beelden wil Animal Rights het verborgen dierenleed zichtbaar maken. De veeteeltsector zal er immers alles aan doen om de realiteit van het dierenleed in de veehouderij te verbloemen en verborgen te houden.
Animal Rights roept de mensen op om met deze hittegolf ook eens stil te staan bij het leed van de landbouwdieren. Door vlees te kopen en te eten blijven mensen het vreselijke dierenleed in de veehouderij ondersteunen. We moedigen de mensen aan om te kiezen voor een [lekkere plantaardige steak of worst](https://www.animalrights.nl/15-alternatieven-voor-varkensvlees), wat beter is voor de dieren, voor je eigen gezondheid en voor het leefmilieu.
Dierproefnemers van Wageningen Bioveterinary Research in Lelystad zijn gestart met experimenten op 75 drachtige schapen. 1
De dieren worden ingespoten met een virus dat kan leiden tot een abortus. Animal Rights campagneleider Robert Molenaar vindt het onbegrijpelijk: “Het is onethisch om drachtige dieren te gebruiken voor dierproeven die veel stress, angst en pijn kunnen veroorzaken.”2
Lees ook het interview met Dr. Menache: [waarom dierproeven niet werken en alternatieven wel](https://www.animalrights.nl/interview-met-dr-andre-menache-waarom-dierproeven-niet-werken-en-alternatieven-wel).
In 2017 verscheen een publicatie van de betrokken onderzoeksgroep van de Wageningen Bioveterinary Research waarin een dierproef op 10 drachtige schapen stond beschreven. De anderhalf jaar oude dieren werden geïnjecteerd met het Rift Valley Fever Virus (RVFV). De schapen droegen 17 gezonde foetussen (3 lammetjes en 7 tweelingen) met een grootte van bijna 20 cm en werden na 28 dagen gedood. 3
Nu zijn de dierproefnemers een vervolgstudie begonnen met maar liefst 75 drachtige schapen. Molenaar: “De onderzoekers zetten studie op studie op ten koste van levende, voelende wezens. We willen dat er een omslag gemaakt wordt naar moderne dierproefvrije methoden.”
Animal Rights is niet verbaast dat deze experimenten door de Centrale Commissie Dierproeven zijn goedgekeurd. 4
Molenaar: “We zien dat aangevraagde dierproeven vrijwel altijd gehonoreerd worden. Zo ontving de Centrale Commissie Dierproeven in 2017 maar liefst 534 aanvragen waarvan slechts 9 aanvragen werden afgewezen.”
In 2017 heeft de Centrale Commissie Dierproeven 5.912 schapen vergund aan dierproefnemers. Het gaat om het aantal dieren dat vergund is voor een project met een looptijd van maximaal 5 jaar. 5
Volgens Animal Rights stroken de gegeven vergunningen niet met de ambitie van de Nederlandse overheid om in 2025 wereldwijd koploper te zijn op het gebied van proefdiervrij onderzoek. De helft van het aantal dierproeven moet dan vervangen zijn.
Molenaar: “We hebben de morele verplichting om een einde te maken aan de lijdensweg van proefdieren.”
De Centrale Commissie Dierproeven heeft opnieuw een dierproef van de onderzoekers van Wageningen Bioveterinary Research goedgekeurd. Deze keer gaat het om dierproeven op 142 schapen, 10 geiten en 5 runderen. Volgens de dierproefnemers zullen 128 schapen die met het Rift Valley Fever Virus worden geïnfecteerd na afloop van het experiment worden gedood. Het infecteren wordt onder meer gedaan door muggen die het Rift Valley Fever Virus dragen en zich voeden aan de proefdieren. 6
Dierproeven van Wageningen Bioveterinary Research waarbij drachtige schapen virussen krijgen ingespoten zijn onacceptabel. Dat stelt Kamerlid Frank Wassenberg die hier vandaag Kamervragen over stelt. “Vergunningen worden momenteel door de Centrale Commissie Dierproeven op de automatische piloot vergund.” 7
De Partij voor de Dieren heeft politieke vragen gesteld naar aanleiding van de beelden die [Animal Rights gisteren heeft gepubliceerd](https://www.animalrights.nl/levende-lokdieren-ingezet-tijdens-de-jacht). Levende ganzen worden ingezet als lokmiddel tijdens de jacht, om hun soortgenoten te lokken en vervolgens te doden. Campagneleider Jessica Smit is geschrokken: “We zijn al sinds 2015 met regelmaat in het veld, om jachtpartijen te verstoren en misstanden vast te leggen, elke keer komen we weer nieuwe gruwelheden tegen.”
In Nederland worden [levende lokvogels ingezet tijdens de jacht](https://www.animalrights.nl/levende-lokvogels): om andere dieren te vangen en doden. Het kan gaan om levende lokganzen, maar ook eksters, kraaien, kauwen, spreeuwen, eenden en houtduiven. Animal Rights wil een algeheel verbod op het gebruik van levende lokdieren en is een (https://www.animalrights.nl/stop-jacht-met-levende-lokdieren) gestart.
[vimeo:https://vimeo.com/280923817]
Naar aanleiding van het gebruik van de zeer dieronvriendelijke methodes bij de ganzenjacht heeft de Partij voor de Dieren onderstaande vragen aan Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland voorgelegd.
1. Bent u bekend met het gebruik van levende lokganzen, die zijn vastgebonden bij de jacht op ganzen en de wijze van huisvesting?
2. Deelt u onze mening dat dit een zeer dieronvriendelijke methode is en veel leed met zich meebrengt? Zo nee, waarom niet?
3. Op welke wijze borgt het provinciebestuur het welzijn van deze dieren als ze worden ingezet met gebruikmaking van de provinciale vrijstelling?
4. Wordt hierop gecontroleerd en gehandhaafd? Zo ja hoe vaak en wat zijn de bevindingen? Zo nee, waarom niet?
5. In artikel 3.9, tweede lid onder c van het Besluit natuurbescherming staan lokvogels genoemd als toegelaten middelen. In het achtste lid staat dat de ganzen gefokt moeten zijn, niet blind of verminkt mogen zijn en de vogels moeten beschikken over voldoende voedsel, water, lucht, beschutting en bewegingsruimte; verder moeten worden gehoud en volgens de regels van de Wet dieren en moeten ze voorzien zijn van een juiste pootring. A) Op welke wijze wordt het welzijn van deze dieren in het algemeen geborgd? B) Volgens onze informatie worden deze lokvogels gebruikt bij de ganzenjacht in de Hoeksche Waard. Bent u met ons van mening dat de lokvogels niet worden gehouden op een manier, zoals ingevolge de Wet Dieren is voorgeschreven, zoals verschillende soorten ganzen, die samen worden gehuisvest met een broedende gans (zie de bijlage met foto’s)? Zo nee, kunt u onderbouwd antwoorden waarom niet? C) En bent u met ons van mening dat dieren, die op een dergelijke manier worden gehouden al helemaal niet ingezet mogen worden als lokvogels bij de schadebestrijding, waarvoor GS vrijstelling hebben verleend? Zo nee, waarom niet? D) Hoe lang mogen de lokganzen worden gebruikt als levende lokgans?
6. De praktijk leert dat pootringen fraudegevoelig zijn. Bent u met ons van mening dat het houden van lokganzen overtredingen met ringen en het vangen van in het wild levende ganzen in de hand kan werken? Zo nee, kunt u beargumenteren waarom niet?
7. Hoe vaak is er de afgelopen twee jaar gecontroleerd op het houden van deze dieren en hun leefomstandigheden?
8. Daarnaast mogen bij het doden van ganzen ook slag- snij en steekwapens worden gebruikt. In eerdere vragen (10 juli 2018) hebben we al verwezen naar het grote dierenleed dat deze methode met zich meebrengt. Deelt u de mening van de Caring Vets dat ook het gebruik van slag- snij- en steekwapens voor ganzen niet gebruikt zouden moeten worden?
9. Hoe beoordeelt u deze informatie van deskundigen en bent u bereid het gebruik van slag- stoot- en steekwapens uit de vrijstelling voor het doden van doden faunabeheerplan grauwe ganzen, kolganzen, brandganzen en Canadese ganzen te halen?
10. Kunt u een overzicht geven van de schades in de afgelopen vier jaar én het aantal ganzen dat in de afgelopen vier jaar in Zuid-Holland is gedood? Hoe beoordeelt u deze gegevens en wat is uw conclusie?
11. Bent u bereid om in het belang van dierenwelzijn het gebruik van levende lokganzen en het gebruik van slag-, stoot- en steekwapens uit de vrijstelling te halen? Zo nee, waarom niet? En bent u dan op zijn minst bereid om nader onderzoek te plegen naar de gevolgen voor dierenwelzijn m.b.t. het gebruik van levende (lok)ganzen en slag-, stoot- en steekwapens als middel om ganzen te doden?
—
[Schriftelijke vragen Partij voor de Dieren.](https://zuidholland.partijvoordedieren.nl/vragen/schriftelijke-vragen-gebruik-zeer-dieronvriendelijke-methodes-bij-de-ganzenjacht)
[Persbericht Partij voor de Dieren.](https://zuidholland.partijvoordedieren.nl/vragen/schriftelijke-vragen-gebruik-zeer-dieronvriendelijke-methodes-bij-de-ganzenjacht)
De ganzen mogen alleen naar buiten om te zien hoe hun soortgenoten worden neergeschoten.
