Charles River is een multinational die gespecialiseerd is in het leveren van proefdieren en het uitvoeren van dierproeven in opdracht van farmaceutische en (agro)chemische bedrijven. De vestiging in Nederland heeft een vergunning om in vijf jaar tijd maar liefst 649.495 proefdieren te gebruiken in dodelijke experimenten, waaronder 3.300 honden en 745 katten. 1 Charles River heeft proefdierlocaties in Den Bosch en Schaijk.
Multinational
In 1947 begon Charles River met duizend kooien in een loods in Boston, vandaag de dag bezit het een proefdieren-imperium. Tegenwoordig werken meer dan 21.000 mensen voor de multinational op 150 locaties in 21 landen. De omzet van Charles River groeit jaar na jaar. In 2022 bedroeg de omzet 3,98 miljard dollar. 2 Een stijging van 12,3% ten opzichte van 2021. Het is onduidelijk hoeveel proefdieren Charles River jaarlijks wereldwijd gebruikt. Volgens cijfers uit 2022 verspreid door Peta werden alleen al in de Amerikaanse proefdierfaciliteiten 16.460 apen en 9.099 honden ingezet. 3
Proefdierencatalogus
Het bedrijf is wereldwijd een van de grootste leveranciers van proefdieren. In een catalogus per regio worden de ‘onderzoeksmodellen’ genoemd die aangeschaft kunnen worden: proefdieren met bepaalde kenmerken. In de editie voor Nederland en België staan de volgende ‘diermodellen:’ 4
Maar liefst 31 verschillende en o.a. door inteelt gefokte ratmodellen zijn te koop: Zo kun je de ‘Zucker’ rat aanschaffen die geschikt is voor obesitas-dierproeven. Het model is op de markt sinds 1961. Een ander ratmodel (SHHF) is geschikt voor ‘spontane hartfalen.’ En nog een ander ratmodel (SHRSP) is vatbaar voor beroertes.
In de catalogus worden maar liefst 60 verschillende o.a. door inteelt gefokte muismodellen genoemd, zoals een haarloos model uit 1986 en de diabetesmuis. Als of dat nog niet genoeg keuzevrijheid oplevert voor de wetenschappers, biedt Charles River ernaast ook nog een gepersonaliseerde service aan om een op maat gemaakte genetische gemanipuleerde muis- of ratmodel te fokken, aan de hand van verschillende genetische manipulatietechnieken zoals CRISPR-Cas9 of ‘mutagenese.’
Voor het fokken van de genetisch gewijzigde muizen en ratten is een veelvoud aan fokdieren nodig. Dieren die de gewenste “kenmerken”, lees ingefokte gezondheidsproblemen, niet bezitten worden genadeloos afgemaakt.
Een diermodel voor de proefdiernemer
Konijnen en cavia’s
Charles River biedt twee verschillende soorten konijnen aan: de bekende New Zeeland White uit 1991 en de Chinchilla bastard uit 1977. Op aanvraag kun je bij de proefdierfokker ook genetisch gemanipuleerde konijnen bestellen.
Cavia’s zijn er voor de dierproefnemer enkel in de Dunkin Hartley variant. Het haarloze model (dat Defensie gebruikte in zenuwgasexperimenten) is momenteel niet verkrijgbaar. Ook gerbils en hamsters worden door Charles River geleverd.
Geprepareerde proefdieren
Charles River biedt verschillende operaties aan op muizen en ratten. Deze worden uitgevoerd op verschillende locaties in Europa. Zo kunnen er katheters worden aangebracht, op bestelling dieren ziek gemaakt worden (bijvoorbeeld Parkinson via chemische inductie) of meetapparatuur geïmplanteerd worden in het lichaam.
Ook kan op aanvraag weefsel, bloed, serum, plasma en organen van verschillende diersoorten geleverd worden.
Dierproeven in Den Bosch
Charles River in Den Bosch biedt naast proefdieren ook een brede portfolio van dierstudies aan. Het gaat om vaak wettelijk verplichte experimenten op het vlak van toxicologie en endocriene (hormoonhuishouding). Er werken 635 mensen in Den Bosch die een service aan bedrijven verlenen op het gebied van registratie en regelgeving van (agro)chemicaliën, biociden, farmaceutische producten en REACH. 56
De dieren krijgen, onder andere via dwangvoeding, hoge doseringen giftige stoffen toegediend zodat bepaald kan worden bij welke dosering ‘reacties optreden’. Het gaat om overgeven, stuiptrekkingen en ernstige schade aan organen als lever, nieren en longen. De stoffen worden gebruikt in geneesmiddelen, industriële chemicaliën en landbouwgif. De meest gebruikte honden zijn beagles, omdat ze klein zijn en een vriendelijke karakter hebben. Het dier zal niet snel bijten als het gruwelijke experimenten moet ondergaan.
In 2019 toonde Humane Society International misselijkmakende beelden van een giftigheidsexperiment met pesticiden bij Charles River in Michigan in de VS.7 In Nederland vinden er gelijkaardige experimenten plaats.
Dierproeven zijn slechte wetenschap
In het NRC artikel ‘een dierproef omdat het moet’ wordt uitgebreid ingegaan op de verouderde wetgeving en dito diertesten: 8
Toxicologen en proefdierspecialisten in Nederland zien dat in hun vakgebied – van voeding tot chemicaliën en medicijnen – nutteloze dierproeven gedaan worden. De proeven detecteren te veel risico’s of juist te weinig, geven grillige resultaten, zeggen weinig over de mens, of zijn verouderd. Maar toch worden ze gedaan. Want ze zijn verplicht, voordat potentieel gevaarlijke stoffen de markt op mogen. Bijna altijd vanwege internationale regels.
Het gaat niet om enkele uitzonderingen. In juli 2009 schreef de Duitse toxicoloog Thomas Hartung er in Nature al een snijdende review over. Tachtig jaar geleden, beschrijft Hartung, kwam het besef op dat je mensen niet zomaar kon blootstellen aan chemische stoffen. Halverwege de twintigste eeuw werden daarom allerlei proeven ontwikkeld, vooral dierproeven. En toen viel het systeem „in slaap”, aldus de toxicoloog. „Er is bijna geen ander wetenschappelijk vakgebied waarin de belangrijkste experimenten in meer dan veertig jaar nauwelijks veranderd zijn.”
Beagles in een inhalatietest
Huidige wetgeving maakt Charles River rijk
Ondanks de wetenschappelijke kritiek op de wettelijke verplichting van een deel van de dierproeven, blijft de huidige regelgeving en daarmee de vele diertesten, de standaard. In Nederland zijn 35% van alle dierproeven die worden uitgevoerd, wettelijk verplicht zijn. 9 Een groot deel van deze testen worden uitgevoerd bij Charles River. Bio-ethicus en voormalig lid van het Nationaal Comité advies dierproeven, Henriëtte Bout, zegt hierover in Scienceguide: 10
“Het staat nu eenmaal in de wet dat in het kader van veiligheid bepaalde dierproeven moeten worden gedaan. Ook al zeggen de wetenschappers van nu dat sommige van die voorgeschreven proeven achterhaald zijn, dan nog moeten die dierproeven worden gedaan. De overheid moet die wetgeving aanpassen, maar dat blijkt niet makkelijk te gaan. Soms vind ik dat frustrerend.”
Animal Rights is uiteraard groot voorstander van de aanpassing van de huidige, gedateerde wetgeving die voornamelijk immens lijden voor proefdieren oplevert en niet leidt tot betrouwbare resultaten. 11
Uitbreiding
In 2021 diende Charles River een aanvraag in om de vestiging in Den Bosch uit te breiden met twee laboratoria. Bezwaren van dierenorganisaties werden afgewezen. De uitbreiding betrof niet enkel bouwvergunningen, Charles River vroeg ook om toestemming om 122.300 dierproeven te gaan uitvoeren bovenop de 265.850 dierproeven die ze al deden!12
In april 2022 werd opnieuw een vergunning voor het uitbreiden van het aantal proefdieren verleend. Vijf jaar lang mag het multinationale bedrijf 649.495 dieren ziek maken, verminken en doden in giftigheidstesten. Animal Rights diende bezwaar in, maar dat werd eind augustus 2023 afgewezen. Animal Rights laat het daar niet bij en ging in beroep. We wachten op dit moment nog op de behandeling van dit beroep.
Charles River wordt sinds 2023 strafrechtelijk onderzocht door het Amerikaanse Ministerie van Justitie en de U.S. Fish & Wildlife Service voor mogelijke overtredingen van de weten bij het importeren van java-apen.13 De apen zouden mogelijk afkomstig zijn van illegale wildvangst uit Cambodja en vervolgens verkocht als zijnde gefokte apen. Java-apen zijn volgens de IUCN een bedreigde diersoort. De handel is daarom aan bepaalde regels onderworpen.
Maar liefst 30 proefhonden en 40 proefvarkens kunnen elk moment ingezet gaan worden in terminale dierproeven aan de Université Libre de Bruxelles (ULB).1 Animal Rights roept de universiteit op om de proefdieren vrij te laten.
Wegwerphonden
Uit de niet-technische samenvattingen van de Brusselse dienst van Leefmilieu blijkt dat de ULB in de aankomende jaren maar liefst 30 honden en 40 varkens wil gebruiken als proefdier. De onderzoekers zijn van plan om door middel van chirurgische technieken de druk in de longslagaders te verhogen. Dit resulteert in hartfalen doordat het bloed dan niet meer goed naar de longen rondgepompt kan worden. Na afloop worden de honden gedood.2
We maken ons ernstig zorgen om het leven en welzijn van de honden en varkens. Er wordt namelijk hartfalen opgewekt, wat zorgt voor stress, angst en pijn bij de proefdieren.
Nadine Lucas, voorzitter van Animal Rights
Dr. Andre Menache is dierenarts, directeur van Antidote en deskundige van het Deontologisch comité. Hij zal op 3 mei als gastspreker optreden tijdens een conferentie aan het ULB rond het thema dierproeven en alternatieve methoden.3 Dr. Menache is zeer kritisch over het gebruik van honden en varkens als proefdier aan de universiteit: “De fysiologische verschillen tussen mens en dier zijn dermate groot dat de resultaten amper te vertalen zijn naar de menselijke situatie. Bovendien zijn deze dierproeven zeer pijnlijk voor de betrokken dieren. De proefhonden worden gereduceerd tot wegwerphonden. Opgebruiken en weg ermee.”
Verzwakte biggetjes
Behalve honden worden ook varkens gebruikt voor het onderzoek naar long- en hartziekten. Bij piepjonge biggen van 18 dagen oud wordt ‘shunting’ toegepast. Hierbij worden bloedvaten doorgesneden en weer aangesloten op het vaatstelsel van de longen. Hierdoor wordt de bloeddruk in de longslagaders verhoogd. Door de verhoogde druk krijgt het hart het zwaar te verduren. Na zes maanden treedt hartfalen op. De biggetjes zijn intussen opgegroeid tot jongvolwassen varkens. De onderzoekers voorzien dat 20% van de aangevraagde biggen al voor het einde van de experimenten zal sterven vanwege de zware chirurgie en de verwikkelingen die kunnen optreden bij hartfalen. De overige dieren worden na afloop gedood.4
Animal Rights roept de ULB op om direct te stoppen met deze dierproeven. Nadine Lucas: “We bieden opvang aan voor de honden en varkens die nu opgesloten zitten in het proefdiercentrum van het ULB. Wij willen de dieren daar zo snel mogelijk uit hebben.
Steeds meer mensen kiezen vaker voor een vleesvervanger. De markt speelt hier op in waardoor steeds meer plantaardige burgers en worstjes verkrijgbaar zijn in de supermarkt. Maar hoe weet je nu of de vleesvervanger gezond is en waar moet je op letten? Plant Power helpt je op weg.
Houd in je achterhoofd waarom je in een bepaalde maaltijd voor een vleesvervanger kiest. Dat kan bijvoorbeeld het vervangen van eiwit zijn, of van ijzer of vitamine B12. Heb je al een gebalanceerde maaltijd dan heeft wellicht smaak de prioriteit. Je hoeft vlees natuurlijk niet door één product te vervangen. Zo bevat een bord vega chili sin carne dankzij de bonen al veel eiwit en aardig wat ijzer. Het ijzer- en vitamine B12 gehalte van de maaltijd aanvullen met een vleesvervanger is dan belangrijker dan nog meer eiwit.
Eiwit, ijzer en vitamine B12
De hoeveelheid die je eet is belangrijk. Om je een idee te geven: een vleesvervanger die meer dan 15 gram eiwit per 100 gram product bevat is een mooie eiwitbron. Vaak staat er op de verpakking hoeveel procent van de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid (ADH) aan ijzer en vitamine B12 een product per 100 gram bevat. Zo kun je zelf inschatten of het product een goede bron is. Bevat het bijvoorbeeld maar 15% van de ADH voor ijzer per 100 gram, en eet je er maar 40 gram van? Dan is het geen goede bron en kun je beter een extra andere ijzerbron aan je maaltijd toevoegen.
Verzadigd vet
Een enkele vleesvervanger bevat veel verzadigd vet (>5 gram per 100 gram product). Plantaardige eters krijgen over het algemeen veel minder verzadigd vet binnen dan de gemiddelde Nederlander en Belg (tenzij er ruim gebruikt wordt gemaakt van kokos[producten], koek, snoep en gebak), dus maak je hier niet te druk om. Eet ze niet te vaak of eet er kleinere porties van.
Zout
Daarnaast kun je letten op het zoutgehalte, dat is in sommige vleesvervangers helaas erg hoog. Vooral als je dagelijks (kant-en-klare) vleesvervangers eet, is het belangrijk hierop te letten. De hoeveelheid zout per 100 gram product verschilt namelijk nogal. Worstjes en vega-ham zijn vaak bijzonder zout. Kies bij voorkeur producten met minder dan 600 mg natrium per 100 gram product. Let ook hier weer op de gehele maaltijd. Eet je kant-en-klare soep met brood (beide zoutrijke producten), dan kun je beter kiezen voor een zoutarme vleesvervanger of van nature zoutarme producten om eiwit of ijzer mee aan te vullen, zoals bladgroenten en peulvruchten. Is aan peulvruchten uit blik of glas zout toegevoegd? Spoel ze dan voor gebruik even af onder de kraan.
Bovenstaande voorbeelden zijn slechts bedoeld om je op weg te helpen een gezonde keuze te maken als je voor het koelvak staat. Als je zorgt dat je regelmatig rijke bronnen van eiwit, ijzer en vitamine B12 eet, hoef je je daar natuurlijk niet elke maaltijd zorgen om te maken. Gezonde voeding gaat om het gehele plaatje.
Dierenbeschermingsorganisaties Bont voor Dieren en Animal Rights hebben de krachten gebundeld om een einde te maken aan de illegale uitbreidingen van nertsenfokkerijen in Nederland. Sinds het nertsenfokverbod met een overgangstermijn van kracht werd, signaleren Animal Rights en Bont voor Dieren voortdurend vergunningen voor nieuwe uitbreidingen, wat niet toegestaan is. Diverse verzoeken aan gemeentebesturen en de regering om in te grijpen leidden tot niets. De dierenbeschermingsorganisaties bereiden zich voor op juridische stappen, bijvoorbeeld richting betrokken nertsenfokkers.
Robert Molenaar, directeur Animal Rights: “Sinds de Staat het Hoger Beroep heeft gewonnen van de nertsenfokkers in november 2015 proberen wij de illegale uitbreidingen in kaart te brengen, zodat ze weer terug gedraaid worden. Tot nu toe zonder resultaat. De nertsenfokkers gaan in cassatie en de staatssecretaris wil dit jarenlange proces afwachten Ook de handhavers (de NVWA) komen niet tot nauwelijks op bedrijven, ondanks onze verzoeken om het verbod te handhaven. Dit heeft grote gevolgen voor het welzijn van de ruim 6 miljoen nertsen in Nederland, maar legt ook de nertsenfokkers geen strobreed in de weg om te doen waar ze zin in hebben.”
Nertsenhouders moesten, toen het nertsenfokverbod van kracht werd, melden hoeveel nertsen ze op dat moment in bezit hadden. Dit was belangrijk om illegale uitbreidingen te kunnen controleren. Het is echter niet bekend of deze meldingen ook zijn gedaan en wat het precieze aantal nertsen was. Animal Rights vroeg bij de staatssecretaris de cijfers op, tot nu toe tevergeefs. Ook de handhaving op de fokkerijen is niet duidelijk. Hoeveel inspecties zijn er nu precies geweest en wat was daarvan het resultaat? Zowel kamervragen van politieke partijen als verzoeken van Animal Rights en Bont voor Dieren gaven geen duidelijkheid.
Nicole van Gemert, directeur Bont voor Dieren: “Het aantal nertsen in Nederland is sinds er een meerderheid in het Parlement was voor een nertsenfokverbod minstens verdubbeld. Willens en wetens, tegen de wens van de Nederlandse politiek en bevolking in gaan de nertsenfokkers door met steeds meer nertsen fokken. Niet ingrijpen is onacceptabel: de wet de wet en het is verboden. Wat ons betreft is de maat vol. Deze maand nog willen we honderd procent transparantie in deze schimmige sector. Zo niet, dan overwegen we samen met Animal Rights juridische stappen.“
Animal Rights maakte vorig jaar undercover beelden van verwaarloosde nertsen in Nederland.
Het is voor het eerst dat Animal Rights en Bont voor Dieren samenwerken. Beide dierenbeschermingsorganisaties komen op voor de miljoenen nertsen in Nederland (en daarbuiten) die hun leven slijten in draadstalen kooien. Bont voor Dieren werkte in haar lobby voor een nertsenfokverbod ook samen met de Dierenbescherming.
Onze collega’s van Bite Back organiseren opnieuw de Mars voor Sluiting van alle Slachthuizen. Deze zal plaats vinden op zondag 12 juni in Brussel. Wereldwijd wordt de mars voor de vijfde maal georganiseerd in een vijftiental steden. Animal Rights staat volledig achter de eis en roept haar achterban op om mee te lopen.
Benjamin Loison van Bite Back: “Laten we massaal samenkomen om een tegenstem te zijn voor de slachting van dieren in slachthuizen en in de visserij. Laten we de sluiting van alle slachthuizen opeisen en de afschaffing van de uitbuiting van dieren! Laten we opkomen voor een meer vredevolle en rechtvaardige toekomst voor de dieren.“
Animal Rights vindt dat elk dier een individu is met recht op leven en welzijn. Nadine Lucas, voorzitter Animal Rights: “Bij aankomst in het slachthuis worden de dieren uit de transportwagens geladen en ondergebracht in wachtruimtes. Hier ruiken ze de geur van bloed die overal in het slachthuis aanwezig is, en horen ze het angst- en doodsgekrijs van soortgenoten. Onnodig te zeggen dat de dieren in de wachtstallen instinctief aanvoelen dat hun laatste uur geslagen heeft.“
Praktisch: Er wordt om 13:00 uur verzameld op het Europakruispunt, voor het Centraal Station van Brussel. Bite Back roept iedereen op om een rood t-shirt te dragen tijdens de Mars, om het visuele aspect en de uniformiteit van de optocht te verbeteren. Tevens is er de mogelijkheid om het officiële t-shirt (biokatoen en fair trade) van de Mars voor slechts tien euro te kopen op locatie.
