Er is al veel gezegd en geschreven over de beruchte varkensbaron Straathof. In Duitsland werd hij zelfs veroordeeld wegens dierenleed nadat onze collega’s beelden naar buiten brachten van wantoestanden in een van zijn megastallen. Gek genoeg werden er nooit eerder beelden gemaakt op een van de vijf locaties in Nederland. Wij besloten om daarin verandering te brengen: we gingen met onze camera in de hand op onderzoek uit.
Eenmaal binnen bleek de megastal een doolhof van gangen te zijn. Achter elke deur bevindt zich een ruimte met vleesvarkens, zwangere zeugen of biggen. Al die vele duizenden dieren, de vieze muren, de enorme stank, het lekkende dak en de geluiden van draaiende machines maakt het tot een afschuwelijke plek. Een plek waar dierenwelzijn bijzaak is en het maximaliseren van winst hoofdzaak.
Onze wandeling door de megastal bracht ons al snel in een ruimte waar een vreemd geluid vandaan kwam. We openden de deur en zagen een zeug tussen de stangen staan. Ze werd natgespoten vanwege een kapotte waterleiding. Het arme dier kon zich niet keren, maar kreeg wel de volle lading. Ze was drijfnat en wellicht stond ze al vele uren in de niet ophoudende stroom van water. De kapotte waterleiding zorgde er weer voor dat andere varkens geen drinkwater tot hun beschikking hadden. Naast haar stond een zeug die tekenen van stereotiep gedrag vertoonde. Ze bleef maar happen naar de randen van de voederbak en de stangen om haar heen. Al deze dames werden gadegeslagen door een ‘geile beer’ met schuim op zijn bek. De beer, het mannetjesvarken, moet aangeven welke zeug geschikt is voor kunstmatige inseminatie. De dames zijn verworden tot productiemachine. Werpen tot je erbij neer valt!
Nadat we dit op camera hadden vastgelegd vervolgden wij onze weg naar de andere ruimtes. We zagen kale stallen met groepen vleesvarkens die duidelijk bang waren voor de aanwezigheid van mensen. Geen goed teken! In een andere ruimte die we betraden was de ammoniakuitstoot zo groot dat we nauwelijks konden ademen. De lens van onze camera besloeg direct.
In onze tocht door de megastal stuitten we op een kruiwagen. Deze was tot de rand gevuld met dode biggen. Ik begon te filmen en mijn collega stootte mij aan. De bovenste big ademde nog! Ik zoemde in en zag dat het biggetje ernstig verzwakt was. Het arme dier was voor dood aangezien, maar bleek nog te leven. Slap en ondervoed lag ze op haar dode soortgenoten. Uiteindelijk blies ze haar laatste adem uit en stierf ze. Er was een einde gekomen aan haar lijdensweg.
De gangbare praktijk op een megastal is om zieke en verzwakte biggetjes simpelweg te laten sterven of om ze dood te slaan tegen de muur. Een simpel spuitje is er niet bij (dat kost geld). We gingen verder en zagen in een volgende ruimte de ‘gezonde’ biggen weer alle kanten opvliegen. Bang als ze waren voor mensen…
Deze biggetjes zullen uitgroeien tot uit de kluiten gewassen vleesvarkens, om uiteindelijk in een veewagen naar het slachthuis gereden te worden. Daar worden de dieren verwerkt tot boterhambeleg, schnitzel of hamlap. Uiteindelijk is de beste manier om dieren te helpen door ze niet op te eten.
Eenmaal weer buiten keken we nog eens naar de grote villa van de slapende varkensbaron. Hij zit er warmpjes bij. Het dierenleed laat hem koud.
Recentelijk bracht Animal Rights [undercoverbeelden](/steenbakkerij-ware-hel-voor-dieren) van een Vlaamse nertsenfokkerij in de media naar buiten. De betreffende nertsenfokker blies hoog van de toren in de media: ‘*Mijn bedrijf wordt regelmatig gecontroleerd en ik voldoe aan alle regels*.’ Hij piepte heel anders toen de journalist hem vervolgens confronteerde met een inspectierapport dat wij bij de overheid opgevraagd hadden. Het verweer van de fokker bleek een zeepbel. Het officiële inspectierapport toonde aan dat onze beelden van dode nertsen – die lagen te ontbinden in hun eigen uitwerpselen – niet ‘vervalst’ waren. De milieu-inspecteur had de kadavers namelijk ook zien liggen tijdens zijn bezoek aan de fokkerij.12
Grondig onderzoekswerk
De informatie die wij in de media brengen is het resultaat van grondig onderzoekswerk. Onze campagnes zijn niet alleen gebaseerd op eigen veldonderzoek, maar ook op officiële informatie van de overheid. Wij beroepen ons op de wetgeving ‘Openbaarheid van Bestuur’3 en vragen dan ook documenten op van statistische gegevens, erkenningen, vergunningen en inspectieverslagen van bedrijven die dieren gebruiken voor industriële doeleinden.
Laten we het voorbeeld van de Vlaamse bontsector verder uitlichten. De ‘strenge en regelmatige overheidsinspecties’ waar de nertsenfokkers te pas en te onpas mee uitpakken, blijken in de praktijk alles behalve ‘streng’ te zijn. Wij verzochten de overheid om informatie over milieu- en dierenwelzijnsinspecties in de complete Vlaamse bontindustrie.
Dierenwelzijn amper gecontroleerd
Ons verzoek om verslagen van alle dierenwelzijnsinspecties die de afgelopen vijf jaar uitgevoerd werden in de zeventien Vlaamse nertsenkwekerijen leverde in totaal dertien inspectielijsten op. In zes van de zeventien bedrijven bleek al vijf jaar geen dierenwelzijnsinspectie uitgevoerd te zijn. Negen bedrijven ontvingen in de loop van vijf jaar tijd één keer het bezoek van een dierenwelzijnsinspecteur. Bij twee bedrijven werden in vijf jaar tijd twee dierenwelzijnsinspecties uitgevoerd.
De dierenwelzijnsinspecties in de bontsector gebeuren aan de hand van standaard checklist4, waarbij de focus ligt op het controleren van de materiële voorwaarden waaraan bedrijven moeten voldoen om landbouwdieren te huisvesten. Is temperatuur en ventilatie in de stallen conform de wetgeving? Zijn de voeder- en watervoorzieningssystemen in orde? Wordt de administratie bijgehouden (registers van de dieren)? Aan de reële gezondheidstoestand en het welzijn van individuele dieren wordt voorbij gegaan. Zo wordt er amper gecontroleerd op de aanwezigheid van zieke en gewonde dieren. Deze dieren krijgen in de praktijk vrijwel nooit medische verzorging en worden letterlijk aan hun lot overgelaten.
Inbreuken op milieuwetgeving: aanmanen in plaats van handhaven
De milieudiensten controleren de nertsenfokkers op het naleven van de voorwaarden van hun milieuvergunning. In de milieuvergunningen wordt onder meer bepaald hoeveel nertsen er maximaal op het bedrijf aanwezig mogen zijn. Meer nertsen betekent immers meer mestafval, en dus een zwaardere belasting voor het milieu.
In de zomerperiode van 2015 hebben de Vlaamse milieu-inspectiediensten de vergunde aantallen nertsen in de zeventien Vlaamse nertsenkwekerijen gecontroleerd. Wij vroegen de resultaten op. De tellingen wijzen uit dat de helft van de Vlaamse bontsector het niet nauw neemt met de vergunde dierplaatsen. Bij zes van de zeventien fokkers werd onbetwistbaar vastgesteld dat er te veel dieren in het bedrijf aanwezig waren. Bij twee fokkers werd vastgesteld dat het totaal aantal vergunde dieren in het bedrijf niet overschreden was, maar dat de dieren onregelmatig verdeeld zaten over de sheds (= nertsenstallen), zodat in sommige sheds toch meer dieren bij elkaar gestopt waren dan aangegeven in de milieuvergunning.
Het overschrijden van de vergunde aantallen dierplaatsen is niet alleen belastend voor het milieu. Het lijdt onvermijdelijk tot nog meer stress en leed voor de solitair ingestelde nertsen. Bij geen enkele fokker werden concrete maatregelen getroffen om inbreuken op de wettig vergunde aantallen te handhaven. De fokkers kwamen er vanaf met een ‘aanmaning’ om in de toekomst de vergunningsvoorwaarden te respecteren.
Dan maar zelf inspecteren!
Wij besloten zelf ‘op inspectie’ te gaan, om met eigen ogen te constateren hoe het nu werkelijk gesteld is met het pelsdierenwelzijn in Vlaanderen. Najaar 2015 bezochten we twee maal de nertsenkwekerij van François Coffyn in het West-Vlaamse Langemark. In plaats van een algemene checklist voor landbouwdieren gebruikten wij camera’s om het welzijn van de nertsen in het bedrijf te registreren. We filmden gewonde dieren die geen verzorging kregen. We filmden dode nertsen in staat van ontbinding tussen levende soortgenoten in de kooien. We filmden vervuilde nestboxen waarin dieren moesten leven in een brij van uitwerpselen. We filmden mesthopen die zich opstapelden onder de kooien waaraan te zien was dat er in geen weken was schoongemaakt in de fokkerij. We filmden meerdere kadavers die op de mesthopen onder de kooien waren gegooid. We filmden duizenden nertsen die hun wanhoop en leed in koor uitkrijsten.56
Bevoegde kabinetten voeren struisvogelpolitiek
Wij bezorgden onze ‘inspectieresultaten’ aan de Vlaamse ministers van Dierenwelzijn Ben Weyts en Leefmilieu Joke Schauvliege en vroegen hen om in te grijpen. Een woordvoerder van kabinet Weyts, bevoegd voor Dierenwelzijn, reageerde: ‘We hebben uw beelden uiteraard aan de Inspectiedienst Dierenwelzijn doorgegeven. Zij zullen een onderzoek instellen. Gelet op de productiecyclus van nertsen kunnen de resultaten van dit onderzoek sterk verschillen naargelang het moment waarop het wordt uitgevoerd.’
De aandachtige lezer zal opmerken dat kabinet Weyts zelf te kennen geeft dat het inspectiesysteem van de dienst Dierenwelzijn faalt. De resultaten van de schaarse overheidsinspecties zijn toevallige momentopnames, die tekortschieten om een volledige en realistische evaluatie te maken van het dierenwelzijn in een fokkerij.
De reactie die we ontvingen van Kabinet Schauvliege, bevoegd voor Leefmilieu, was verrassend: het kabinet spreekt vaststellingen uit rapporten van hun eigen milieu-inspectiediensten tegen. In een officieel inspectieverslag rapporteert de dienstdoende milieu-inspecteur: ‘Dode nertsen worden niet afgevoerd naar de opruimingsdienst voor slachtafval of ingevroren om later af te voeren, maar worden op de mesthoop gegooid.’ In de reactie van kabinet Schauvliege worden de woorden van de inspecteur verdraaid en geminimaliseerd: ‘Tijdens een inspectie op 15 juli 2015 stelden we inderdaad vast dat er “een” kadaver van “een” nerts op de mestvaalt lag…‘
Het kabinet verzekert ons dat de fokkerij ‘verder op dezelfde objectieve en accurate manier zal worden opgevolgd’.
Wij vroegen Kabinet Schauvliege ook of er behalve ‘aanmaningen’ nog concrete initiatieven worden genomen om te beletten dat er komend fokseizoen opnieuw te veel nertsen geboren worden in de helft van de Vlaamse bontsector. De woordvoerder kon slechts in herhaling vallen: de inspectiediensten zullen ook deze inbreuken ‘verder op dezelfde objectieve en accurate manier blijven opvolgen’.
Hoog tijd voor een echt ‘Dierenwelzijnsbeleid’
Wij maken ons geen illusies over de ‘strenge en regelmatige overheidscontroles’ die het welzijn van dieren in de Vlaamse industrie moeten garanderen. Inspectiebezoeken zijn uiterst schaars en worden routinematig afgewerkt aan de hand van een standaard checklist. De inspecteurs zijn gebonden aan de instructies die hen van hogerhand opgelegd worden. Overtreders worden ‘aangemaand’ en ‘opgevolgd’ tot in de oneindigheid. Effectief ingrijpen om wantoestanden te handhaven staat niet in het woordenboek van de bevoegde kabinetten. Laksheid en gebrek aan betrokkenheid voeren de boventoon in het Vlaamse ‘dierenwelzijnsbeleid’. Negeren, ontkennen en verantwoordelijkheden doorschuiven is standaardstrategie om critici af te wimpelen. Het wordt hoog tijd voor een echte en daadkrachtige beleidsvoering in Vlaanderen, om de dieren de broodnodige bescherming te bieden.
Dierenrechtenorganisatie Bite Back bracht in 2013 undercoverbeelden naar buiten van gewonde en verwaarloosde varkens in de Vlaamse varkenshouderij. Deze beelden ontvingen nationale media-aandacht en schokten het grote publiek. De varkensfokkers waren niet blij met de beelden en klaagden Bite Back aan. Binnenkort verschijnen leden van Bite Back voor de rechter.
Onderzoeksteam
In 2013 heeft een groep vrijwilligers in het geheim onderzoek gedaan naar verschillende varkensbedrijven in Vlaanderen. De verkregen undercover beelden en foto’s werden door het anonieme onderzoeksteam overhandigd aan Bite Back, die dit onderzoek naar buiten bracht.
We staan faliekant achter onze collega’s van Bite Back. De schokkende beelden laten precies zien wat er achter de gesloten staldeuren plaats vindt. Varkens zijn voelende, levende wezens en verdienen onze bescherming.
Nadine Lucas, voorzitter Animal Rights
Reputatieschade
Bite Back dreigt nu als klokkenluider gestraft te worden omdat ze het ware gezicht van deze industrie aan het licht bracht. De varkensboeren spreken van reputatie- en economische schade, van belaging en lasterlijke aangifte, en eisen een compensatie van meer dan 70.000 euro terwijl gerechtskosten blijven oplopen. Door deze immense bedragen wordt Bite Back in haar bestaan bedreigd. De dierenrechtenorganisatie heeft een solidariteitspetitie gestart op haar website.
Varkensleed Vlaanderen
De schokkende foto’s en filmbeelden tonen het immense varkensleed in de Vlaamse veehouderij. Een biggetje wordt langzaam geplet door de zeug, een ander biggetje ligt te verdrinken in een waterbak. Dode biggetjes, ontstoken ogen, verlammingen, zweren en tumoren zijn eerder regel dan uitzondering. Het onderzoek gebeurde niet zomaar in een paar bedrijven, maar in negen bedrijven, verspreid over drie provincies. En het waren niet zomaar de eerste de beste bedrijven, maar bedrijven van varkensboeren met een voorbeeldfunctie, die de sector zouden moeten vertegenwoordigen. Woordvoerders en voormalige bestuursleden van de Vereniging voor Varkenshouders en het Algemeen Boeren Syndicaat, winnaars van de Golden Pig Award, zaakvoerders die claimen in hoge mate rekening te houden met het welzijn van hun varkens.
Niet te stoppen
Bite Back heeft zich niet uit het veld laten slaan door de aanklacht van de varkensfokkers. De afgelopen jaren hebben zij talloze straatactiviteiten op touw gezet om mensen te informeren over het leed achter het stukje vlees. Vorig jaar zomer voerde Animal Rights samen met Bite Back actie bij het beruchte varkensslachthuis in Zele. Uit mededogen kregen de varkens in de transportwagens water voordat zij het slachthuis binnen reden. De actie was een protest tegen de uitbuiting van dieren in de veehouderij en kon rekenen op veel mediabelangstelling.
In februari 2016 kwam ‘Kickstart’ uit, het tweede boek van voedingskundige en diëtiste Lisa Steltenpool.
Stop met diëten
‘Kickstart’ is geen dieetboek. Steltenpool pleit voor denken in voedingsstoffen en normale porties, en niet in calorieën en lichaamsgewicht. In acht korte hoofdstukken reikt ze je handvatten aan om vitaler en gezonder door het leven te gaan. Niet in zes weken een Victoria’s Secret-lichaam (of voor de mannen een lichaam à la Channing Tatum), maar in zes maanden tijd nieuwe gewoontes aanleren waardoor je over zes jaar nog steeds gezond en fit door het leven gaat.
In het boek is veel aandacht voor bewust met eten omgaan. Je leert welke type eter jij bent en hoe je hier rekening mee kunt houden, bijvoorbeeld door als emotionele eter een wandeling te maken of een vriendin te bellen als je de neiging voelt tot ’troost-eten’. Met de praktische oefeningen en checklists kun je direct aan de slag om jouw levensstijl te verbeteren.
Steltenpool laat met haar tweede boek zien dat dieetbegeleiding meer is dan een lijstje (verboden) producten meegeven, maar dat voeding ook gaat om waarom je eet, hoe je je voelt bij het eten en het slim inrichten van je omgeving. Naast haar eigen ervaring komen veel leuke onderzoeken en weetjes aan bod die je kunnen helpen bij gezonder leven. Zo zijn mensen die hun ontbijtgranen op het aanrecht bewaren 9,5 kg zwaarder zijn dan mensen die dat niet doen. En blijkt fruit in het zicht zetten te helpen om er meer van te eten.
Meer dan voeding
Hoewel Steltenpool voedingskundige is, besteedt ze veel aandacht aan de andere aspecten die invloed hebben op gezondheid: bewegen en stress. Het belang van sporten, typische beginnersfouten en hoe ze te vermijden en meditatie komen aan bod. Met een handig stappenplan en simpele regels word je gestimuleerd om concrete, realistische doelen op te stellen en te ontdekken welke sport het beste bij jou past.
Recepten
Het boek sluit af met ruim 65 heerlijke plantaardige recepten. Van beginnende plantaardige eter tot oude rot. Om maar iets te noemen: simpele rijstepap met anijs en mango, tempé-teriyakiwraps met ananas en veggie-tacosalade met fishy avocadodressing.
Met Kickstart heeft Lisa Steltenpool een sterk tweede boek op haar naam staan. Een aanrader voor iedereen die gezonder wil leven, maar niet weet waar te beginnen.
De auteur
Diëtiste en voedingskundige Lisa Steltenpool schreef eerder ‘De Vegarevolutie’, dat werd uitgeroepen tot Beste Vegetarische Kookboek van 2014 en een Vegan Award won. Ze runt een online praktijk als voedingsdeskundige.
Opvangcentrum Stichting AAP heeft sinds augustus vorig jaar vijf java-apen liefdevol opgevangen die als verstekeling op een vrachtschip van rederij Maersk in de haven van Rotterdam waren aangetroffen. De rechtmatige eigenaar, het ministerie van Economische Zaken, heeft de apen nu ondergebracht in het grootste apen-proefdiercentrum van Europa, het BPRC in Rijswijk.
Het is onbegrijpelijk dat deze uitgeputte apen eerst op krachten kunnen komen bij Stichting AAP en vervolgens naar het proefdiercentrum BPRC verplaatst worden. De apen zijn nu verworden tot fokmateriaal. Hun jongen worden straks gebruikt in pijnlijke en dodelijke experimenten.
Robert Molenaar, directeur Animal Rights
Stichting Aap zegt hierover het volgende op haar website:1
AAP betreurt deze beslissing ten zeerste en heeft er alles aan gedaan de dieren bij AAP te kunnen houden. De dieren waren door hun reis erg verzwakt, AAP zorgde ervoor dat ze op krachten konden komen.
Gedurende hun verblijfsperiode bij AAP bleven de dieren eigendom van de overheid, die op zoek ging naar een permanent onderkomen. Omdat de dieren drager zijn van een herpesvirus -waar zij zelf geen last van hebben maar dat wellicht besmettelijk kan zijn voor mensen- bleek het niet mogelijk de dieren te plaatsen bij een dierentuin. Ook kunnen ze niet terug naar de natuur.
Onlangs heeft het ministerie aan AAP laten weten, de vijf Java-apen permanent onder te brengen bij een proefdierlaboratorium in Nederland. Hierop heeft AAP aangeboden de dieren over te nemen zodat ze in de opvang van AAP konden blijven. Het ministerie heeft laten weten af te zien van dit aanbod. Gisteren zijn de dieren opgehaald door het laboratorium en naar hun nieuwe adres gebracht.
