Op 13 september 2023 heeft Animal Rights een verzoek tot preventief handhavend optreden ingediend bij het College van Gedeputeerde Staten van Utrecht, tegen ”het vangen, verstoren en onder zich hebben of vervoeren” van een wolf. De overtredingen hebben betrekking op het verdoven en zenderen van een specifieke wolf door de Zoogdiervereniging in opdracht van de provincie. Op 10 oktober 2023 wijst de provincie het handhavingsverzoek van Animal Rights af. Binnen een week kondigt de provincie aan dat de pogingen om het dier alsnog automatisch te volgen, afgeschaald zijn. Op 21 november 2023 maakt Animal Rights bezwaar tegen de afwijzing van het verzoek tot handhavend optreden. Op 28 november 2023 laat de provincie weten de opdracht tot het zenderen van de wolf in te trekken.
Op 25 november publiceert het AD een artikel met de kop “Animal Rights eist dat provincie Utrecht stopt met zoeken naar de wolf: ‘Zender omdoen mag niet’”. 1 Het AD schrijft onder andere: “Stop direct met alle pogingen om wolven in de provincie Utrecht te zenderen. Dat eist de organisatie Animal Rights. Want een zender omdoen om de wolf af te schrikken, dat mag volgens de stichting helemaal niet. ,,Doe liever iets aan het aanbieden van lekkere hapjes tussen twee stroomdraadjes.” De krant vervolgt met: ”Animal Rights typeert het zenderen daarnaast als een actie waar grote risico’s aan kleven. En verder is alles rond de wolf volgens de stichting zó omstreden, dat dit niet getoetst zou moeten worden aan een algemene ontheffing maar aan een aparte op maat gemaakte ontheffing die alleen gericht is op wolven.” En: ”Volgens Animal Rights is het probleem bovendien niet de wolf, maar zijn dat de dierenhouders, die hun dieren zoals schapen niet goed genoeg zouden beschermen. ,,Waarom zou een wolf achter een hert of wild zwijn aanrennen, als makkelijke prooien eenvoudig worden geserveerd achter twee stroomdraadjes?” vraagt Erwin Vermeulen van Animal Rights zich hardop af. ,,Zo train je het dier om die makkelijke prooien aan te vallen. Je wilt geen land vol wolven die dat doen.””
In het bezwaar verzoekt Animal Rights de provincie Utrecht om binnen een week aan haar te bevestigen of het ermee akkoord gaat om de onder het ‘project’ vallende activiteiten niet uit te (laten) voeren tot zes weken nadat op dit bezwaarschrift is besloten, zodat beide partijen een voorlopige voorziening bespaard kan blijven. Animal Rights acht dit verzoek redelijk, omdat het college al heeft aangegeven dat de pogingen om de wolf te zenderen zijn afgeschaald.
In haar antwoord bevestigt de provincie meer dan dat: ”Naar aanleiding van het bezwaarschrift deel ik u het volgende mee. Besloten is om, gelet op het feit dat er zich recent geen incidenten meer hebben voorgedaan en het in de praktijk erg lastig is gebleken om de wolf goed te kunnen benaderen, te stoppen met pogingen om de wolf te laten zenderen. De opdracht aan de Zoogdiervereniging wordt ingetrokken. Wij verzoeken u om ons aan te geven of dit voor u aanleiding is het bezwaarschrift in te trekken.”
Animal Rights ziet dit als een mooie overwinning voor de wolf wiens integriteit nu niet aangetast zal worden via het invasieve (en potentieel fatale) verdoven en zenderen.
Omdat de provincie bakzijl haalt zonder een beslissing te nemen op het bezwaar van Animal Rights en voordat een rechter zich heeft kunnen buigen over de zaak, is het in principe mogelijk dat Utrecht of een andere provincie de Zoogdiervereniging en haar algemene ontheffing opnieuw voor het spreekwoordelijke karretje spannen om een of meerdere wolven te belagen. Animal Rights zal soortgelijke opdrachten opnieuw aanvechten via handhavingsverzoeken.
Animal Rights heeft het bezwaar ingetrokken onder de toezegging dat men, mochten de vangacties worden hervat, hiervan op de hoogte gesteld zou worden. Uit een ‘begeleidingsbrief provinciaal overleg’ van 5 februari 2024 blijkt dat de provincie zich goed realiseert wat dat inhoud: “Een nieuw besluit zal vrijwel zeker leiden tot een bezwaar en een verzoek om voorlopige voorziening tegen de gewijzigde vergunning en mogelijk ook tot een nieuw handhavingsverzoek. Tevens verwachten we een WOO-verzoek ten aanzien van alle relevante documenten.” Ook dat laatste klopt, daar komt deze informatie uit.
Deze brief kwam er omdat in januari 2024 de Zoogdiervereniging opnieuw begon met het pushen van de provincie Utrecht om deze wolf te zenderen. Ze doet hetzelfde bij de provincie Noord-Holland.
De rol van de Zoogdiervereniging
De Zoogdiervereniging neemt in januari 2024 zelf contact op met Utrecht omdat er in de week van 16 t/m 20 januari zeker vijf meldingen zouden zijn gedaan van incidenten tussen opnieuw dezelfde wolf en een hond. Locatie van deze meldingen waren met name het Spanderswoud in Hilversum (Goois Natuurreservaat) maar er zouden ook meldingen vanuit Utrecht zijn.
De begeleidingsbrief zegt hierover: “De incidenten betreffen allemaal interacties met loslopende honden. Een aanlijnplicht zou ook kunnen helpen, eerder hebben de terreinbeheerders al aangegeven daar niet aan mee te willen werken.”
Vanwege de ontwikkelingen geeft de Zoogdiervereniging het advies aan de provincies Nood-Holland en Utrecht om deze wolf opnieuw te proberen te vangen en te zenderen. Gezien de eerdere ervaringen (verdoven lukt niet/lijkt bijna onmogelijk) adviseren zij om de wolf dit keer te proberen te vangen met behulp van pootklemmen. De Zoogdiervereniging pusht om de provincie te overtuigen, speelt in op populistische sentimenten en neemt een voorschot op afschot: “De Zoogdiervereniging benadrukt dat het volgens hun een kwestie van geluk is dat er nog geen hond is gepakt door een wolf maar dat dat ieder moment kan gebeuren. Als een wolf een hond grijpt dan overleeft de hond dat vrijwel zeker niet. Zij zijn van mening datje door het pogen een wolf te laten zenderen als politiek het signaal afgeeft datje deze zorgen serieus neemt. Daarbij geeft een aangebrachte zender de mogelijkheid om de wolf te traceren als het mis gaat.”
De ambtenaren van de provincie hebben hun twijfels: “NB Wij geven daarover graag mee aan de bestuurder dat we nog geen goede motivering hebben gehoord van de Zoogdiervereniging over waarom het nu wel zou kunnen lukken de wolf te zenderen en hoe zij de uitvoering met behulp van klemmen denken te gaan organiseren. Immers, voorbereiding daarvan vergt tijd en zorgvuldigheid, zal ongetwijfeld een voorlopige voorzieningsprocedure ingaan en wetende dat een dergelijke vergunning slechts tot 1 april ingezet kan worden, is het niet realistisch te denken dat deze vergunning dit voorjaar gebruikt kan worden.”
Ook heeft de Zoogdiervereniging geen evaluatie ingeleverd van haar eerdere zenderpoging: “We hebben navraag gedaan naar de aangekondigde evaluatie zenderen op basis van de eerste praktijkervaring in Utrecht, maar daar nog niet iets op terug gehoord. Betekent dus wellicht inderdaad een signaal maar waarschijnlijk een loos signaal.”
De provincie heeft geen vertrouwen meer in de adviezen van de Zoogdiervereniging: “Een ander bestuurlijk gevoelig punt dat we onder de aandacht willen brengen is het volgende. Voor de uitvoering van het IPO-wolvenplan en addendum, baseren we ons op de advisering vanuit vooral de Zoogdiervereniging. Wij zijn van mening dat deze adviezen op dit moment niet van dusdanige kwaliteit zijn dat we u op basis daarvan goed genoeg kunnen adviseren.”
Vandaar dat het ambtelijk advies luidt “om, ondanks de door de Zoogdiervereniging genoemde risico’s op escalatie, ons eerdere standpunt om te stoppen met het pogen de wolf te zenderen niette herzien. Tevens is ons advies een second opinion aan te vragen …”
Uiteindelijk zet Utrecht later in 2024 toch in op vangen met pootklemmen, ondanks dat uit het ‘Overleg probleemsituatie wolf’ van 22 januari 2024 al naar voren kwam dat dit kansloos was: “ZV geeft geen garantie dat het lukt: in Duitsland lukt het in één jaar 1 a 2 maal om zo een wolf te vangen.” Het plan sneuvelde, zoals bekend, bij de rechter.
De kosten
De Zoogdiervereniging laat ook nog eens de belastingbetaler opdraaien voor haar zenderobsessie. Uit documenten die Animal Rights opvroeg bij de provincie Utrecht en waarin, na bezwaar, ook de bedragen werden geopenbaard, blijkt dat het zenderproject van 29 juni t/m 31 augustus 2023 €27.923,16 aan gemeenschapsgeld heeft gekost zonder dat daar ook maar iets tegenover staat. €21.668,50 daarvan bestond uit de geschreven uren door de Zoogdiervereniging en door haar ingehuurde krachten. €6.254,66 bestond uit andere kosten, zoals een geweer van €2306. Dit alles exclusief btw.
Voor een nieuw zenderproject kwam men in januari 2024 tot een inschatting van €50.000 tot €100.000 met de kanttekening “dat er binnen het budget bewegingsruimte moet zijn om te acteren op de actuele situaties.”
De rol van de Zoogdiervereniging: Gelderland
De Zoogdiervereniging was eerder de drijvende kracht achter een vergelijkbare push in Gelderland. Ook bij de wolf die op de nominatie stond om gepaintballd te worden pushte de Zoogdiervereniging de provincie Gelderland om, naast paintballen, ook over te gaan tot verdoven en zenderen. Zo blijkt uit een Woo-verzoek bij de provincie Gelderland: “[22-10-2022 21:13:37] Zoogdiervereniging: [medewerker provincie red.] dit kan echt niet. Ons voorstel: GPS-zender, daarna actief verjagen met rubber hagel of wat dan ook. Als dat niet helpt afschot. Maandag overleg, kan dat? Dit is echt LEVENSGEVAARLIJK. [24-10-2022 14:16:11] Zoogdiervereniging: Beste [medewerker Zoogdiervereniging red.] De collar kan binnen twee weken in Nederland zijn en ready for use Wij moeten wel euro 600 Sateliet kosten betalen voor anderhalf jaar data en AWT informeren over nek omtrek en voorkeur voor VHF kanaal Als dat rondvaart kan de productie meteen starten en dan is de collar binnen twee weken hier (DHL, hier hebben we ervaring mee, werkt goed) [24-10-2022 14:17:53] Zoogdiervereniging: Hallo [medewerker provincie red.], als de provincie wil overgaan tot zenderen, dan is er een zender te regelen. Het kost alleen tijd en satellietkosten en natuurlijk bijkomende kosten om het dier te verdoven, etc. Gezien de tijd die het kost ben ik ook aan het verkennen of Duitsland of België een zender klaar hebben liggen. Wordt vervolgd. [24-10-2022 14:19:21] Zoogdiervereniging: Overigens, zenderen & verdoven valt onder de Wet op de Dierproeven. De Zoogdiervereniging is vergunninghouder, heeft een goedgekeurd project en kan binnen 24-48u formeel toestemming verlenen (op basis van een gespecifieerd studieplan) indien nodig. [24-10-2022 23:16:52] Zoogdiervereniging: Hoi [medewerker provincie red.], mocht de provincie van gedachten veranderen, dan is er via het netwerk binnen 1-2 dagen een halsbandzender beschikbaar (hoeft niet per sé uit de US te komen). Groet.”
Animal Rights vindt het zorgwekkend dat de Zoogdiervereniging als het ware bij het bevoegd orgaan gaat bedelen om een opdracht te verlenen tot invasieve handelingen met wolven.
Animal Rights maakt bezwaar tegen de afwijzing van een verzoek tot handhavend optreden tegen het project om een wolf te vangen, verstoren en onder zich te hebben.
Op 10 oktober 2023 wijst de provincie Utrecht het handhavingsverzoek van Animal Rights af om preventief handhavend op te treden tegen het vangen, verstoren en onder zich hebben of vervoeren van een wolf. Het gaat dan om het verdoven en zenderen van een specifieke wolf door de Zoogdiervereniging in opdracht van de provincie. Binnen een week kondigt de provincie ook aan dat de pogingen om het dier alsnog automatisch te volgen, afgeschaald zijn. Toeval? Animal Rights gelooft daar niet in. Op 21 november 2023 maakt de dierenrechtenorganisatie bezwaar tegen de afwijzing van een verzoek tot handhavend optreden.
Het besluit op het handhavingsverzoek geeft in ieder geval de bevestiging dat de handelingen door de Zoogdiervereniging worden uitgevoerd op basis van de ontheffing van de provincie Gelderland van 1 juni 2023 (nummer 2022-003171), welke ook van toepassing is binnen de provincie Utrecht. Deze ontheffing is enorm breed opgesteld en betreft alle landgebonden zoogdieren en vleermuizen in een groot aantal provincies.
De provincie houdt vol dat het toch echt om wetenschappelijk onderzoek gaat en dat er geen reden is om een ontheffing af te gegeven op basis van het belang ‘openbare veiligheid’. Ze moet daar wel aan toevoegen: “Wij erkennen dat deze teksten inderdaad aanleiding kunnen geven tot een andere interpretatie en dat ze in die zin niet altijd even ‘gelukkig’ geformuleerd zijn.”
Wat doet een integere provincie vervolgens? Ze verandert de tekst op haar website.
Originele tekst: “De provincie heeft aan de Zoogdiervereniging opdracht gegeven om te proberen de wolf te verdoven en te zenderen. Dit heeft als voornaamste doel het afleren van ongewenst gedrag van de wolf.”
De nieuwe tekst: “De provincie heeft aan de Zoogdiervereniging opdracht gegeven om de wolf te verdoven en te zenderen. Het doel hierbij is onderzoeken hoe de wolf zich door de provincie(s) beweegt.”1
Pogingen om wolf voor het eerst in Nederland zender om te hangen, mislukt
“Na drie maanden geprobeerd te hebben om in de provincie Utrecht dichtbij een wolf te komen na incidenten, zijn de pogingen om het dier alsnog automatisch te volgen, afgeschaald,” schrijft het AD op 16 oktober. 2
De provincie gaf nota bene zelf de opdracht tot het zenderen, maar slaat nu ineens een hele andere toon aan: “De provincie benadrukt de wettelijk beschermde status van de wolf en het terughoudend omgaan met beheeringrepen, zoals de wolf voorzien van een zender. Zelfs wanneer zich probleemsituaties voordoen. Mede daarom onderneemt de provincie geen verdere pogingen het dier een zender om te doen.” Het klinkt als opnieuw een slecht, ondoordacht provinciaal plan, waar men nu, mede door het handhavingsverzoek van Animal Rights, spijt van heeft.
Het vervolg
De plannen liggen in de koelkast, maar niet in de prullenbak waar ze thuis horen: “De provincie kan eventuele vervolgstappen niet voorspellen. Ze worden in overleg met de Zoogdiervereniging en eventueel externe experts genomen.”
“Alleen na nieuwe incidenten gaat de Zoogdiervereniging nog drie dagen proberen om binnen een straal van 30 meter afstand te komen van de wolf. Dat gebeurt nog voor slechts drie dagen na meldingen over confrontaties tussen mens en wolf of hond en wolf. En na een mogelijke wolvenaanval op vee, zoals schapen.”
Bezwaarschrift
Inmiddels heeft Animal Rights inzage gekregen in het projectplan dat volgens de ontheffing ingediend moet zijn voordat projecten kunnen worden uitgevoerd. Het projectplan geeft voldoende aanleiding om bezwaar te maken tegen het besluit van het college van Gedeputeerde Staten om niet preventief handhavend op te treden tegen het vangen, verstoren en onder zich hebben of vervoeren van een wolf (in casu verdoven en zenderen) in Utrecht.
Doel is afschrikking en niet wetenschappelijk onderzoek
Animal Rights herhaalt dat de gebruikte ontheffing bedoeld is voor o.a. het onderzoek naar soorten (waaronder wolven) met het doel populaties te behouden en in kaart te brengen, terwijl de onderhavige activiteiten zijn gericht op een specifiek individu met het doel dit individu af te schrikken.
Uit zowel het plan van aanpak als het studieprotocol van het project blijkt volgens Animal Rights duidelijk dat het doel van het project is om een wolf die ongewenst gedrag vertoont, af te schrikken / negatief te conditioneren:
“Belangrijk in de voorliggende casus is dat de wolf een link leert leggen tussen een mens en/of hond en de negatieve prikkel, waardoor de angst voor mens en/of hond wordt versterkt en het problematische gedrag niet meer optreedt.” (plan van aanpak, p. 8)
“Internationaal is al diverse keren met niet lethale projectielen op wolven geschoten (om het gedrag bij te sturen). (…) Deze wijze van afschrikken heeft zich internationaal bewezen als effectieve maatregel voor het negatief conditioneren van grote roofdieren, waaronder wolven. (…) Deze maatregelen zijn ook los van het zenderen toe te passen (zoals is voorgesteld voor de tamme wolf in het Nationaal Park de Hoge Veluwe), maar dat heeft als groot nadeel dat er nauwelijks mogelijkheden zijn om de beschoten wolf op een hoog-intensief niveau te volgen en daarmee de effectiviteit van de maatregel te monitoren.” (plan van aanpak, p. 9 en 10)
“De wolf zal, bij het vertonen van het ongewenste gedrag, door een erkende wildlife dierenarts of een ter zake kundige faunabeheerder worden verdoofd met een verdovingsgeweer.” (plan van aanpak, p. 11)
“Het kan ondanks deze maatregelen enige tijd duren voordat de gelegenheid zich voordoet om de wolf te kunnen verdoven. En er is de mogelijkheid dat de wolf het ongewenste gedrag al niet meer uit zich zelf zal vertonen. Indien dat het geval is, zal het zenderen niet doorgaan (het zenderen is niet het doel, maar het afleren van het ongewenste gedrag en het kunnen evalueren van de genomen maatregelen).” (plan van aanpak, p. 12)
“Zie de interventierichtlijnen uit het Interprovinciaal Wolvenplan (versie 2023) voor een specifieke duiding van ongewenst gedrag. Ingrijpen (uitrusten met een zender) is alleen aan de orde als er sprake is van ongewenst gedrag.” (studieprotocol, p. 2)
“Het is onvoorspelbaar hoe de wolf op het verdoven en het aanbrengen van de zender zal reageren. Er is een kans dat het verdoven op zichzelf al zo afschrikwekkend werkt, dat het dier het tamme gedrag al afleert. Daardoor zal geen sprake meer zijn van het kunnen monitoren van het gedrag na een ingreep, maar is het verdoven reeds de ingreep geweest.” (studieprotocol, p. 6)
Er is geen sprake van een probleemsituatie
Het hele onderwerp komt voort uit een situatie waarin een wolf een loslopende hond benaderde. Voor een uitleg van het begrip ongewenst gedrag of probleemsituatie verwijst het plan van aanpak naar de Interventierichtlijn situatie wolf-hond om aan te tonen dat de onderhavige situatie wordt ingeschat op de eerste trede van de escalatieladder: een probleemsituatie met een wolf, maar geen probleemwolf.
Animal Rights wijst er op dat deze beredenering niet klopt. Het betreft in het onderhavige geval namelijk een loslopende hond, terwijl uit figuur 1 van de Interventierichtlijn (zie ook pagina 7 van het plan van aanpak) blijkt dat er in dat geval geen probleemsituatie is. Er is pas sprake van een probleemsituatie wanneer een wolf mensen benadert met aangelijnde honden (en agressief is naar honden). Als dit zich voordoet is het mogelijk om een procedure in gang te zetten voor een toestemmingsbesluit voor verjaging met als doel negatieve conditionering.
De Zoogdiervereniging erkent ook zelf op pagina 4 van het plan van aanpak dat er in het onderhavige geval geen sprake was van ongewenst gedrag of een probleemsituatie (t.a.v. een aangelijnde hond): “De wolf reageerde niet op het roepen door de eigenaar van de hond, hij reageert enkel op de loslopende hond. Dit is natuurlijk gedrag van wolven (…).”
Het zender-project voldoet niet aan de doelen en voorwaarden van de gebruikte ontheffing
Animal Rights concludeert dat uit het studieprotocol en de ontheffing blijkt dat het zenderen van wilde dieren is toegestaan voor onderzoek naar habitatgebruik, populatie en genetisch onderzoek en dierziektes. Het onderhavige project ziet daar niet op en kan daarom niet worden toegestaan op grond van de ontheffing van 1 juni 2023.
Middels het project wordt voorschrift 35 behorende bij de ontheffing van 1 juni 2023 overtreden
Voorschrift 35 behorende bij de ontheffing schrijft voor: “Het inzetten van een verdovingsgeweer of -pistool bij het vangen van zoogdieren dient te worden uitgevoerd door een gediplomeerd dierenarts met een vergunning voor de daarbij ingezette middelen. (…)” De zoogdiervereniging wil het schieten echter aan een jager over laten. Daarmee wordt voorschrift 35 van de ontheffing overtreden, waartegen preventief handhavend dient te worden opgetreden. Dit geldt enkel wanneer de ontheffing de grondslag vormt van het project, hetgeen Animal Rights primair betwist.
Stilleggen project
Animal Rights verzoekt de provincie Utrecht om binnen een week aan haar te bevestigen of het ermee akkoord gaat om de onder het “project” vallende activiteiten niet uit te (laten) voeren tot zes weken nadat op dit bezwaarschrift is besloten, zodat beide partijen een voorlopige voorziening bespaard kan blijven. Animal Rights acht dit verzoek redelijk, omdat het college al heeft aangegeven dat de pogingen om de wolf te zenderen zijn afgeschaald.
Vorige week is er een aanvraag van de Universiteit van Bremen voor hersenonderzoek op niet-humane primaten officieel geweigerd door de Duitse autoriteit. Het onderzoek wordt als ethisch onacceptabel beschouwd en de autoriteit is niet van mening dat het leed van de dieren kan worden gerechtvaardigd door de mogelijke kennis die met het onderzoek kan worden vergaard. “Deze uitspraak is niet alleen een enorme mijlpaal voor Duitsland, maar schept wellicht ook een mooi precedent voor zowel Nederland als België. We hopen dan ook dat dit een spoedig einde aan experimenten op niet-humane primaten betekent”, aldus Martine Ceton (campagnecoördinator Animal Rights).
Mijlpaal
Het persbericht van de gezondheidsautoriteit van Bremen verklaart dat “het lijden van de dieren niet kan worden gerechtvaardigd door de mogelijke winst in kennis en daarom de dierproef ethisch onaanvaardbaar is”. Een reden die de autoriteit hiervoor aandraagt is onder andere dat de mate van ongerief (de mate waarin de dieren lijden) als ernstig dient te worden beschouwd en daarom niet opweegt tegen de mogelijke baten.
Dierenrechtenorganisaties zijn blij met dit besluit en zien het als een mijlpaal, zo ook de organisatie Doctors Against Animal Experiments (DAAE). Zij hebben bijgedragen aan de zaak door hun expertise te verlenen en stimuleren nu ook andere autoriteiten om dit voorbeeld te volgen. Naast Bremen worden namelijk ook experimenten uitgevoerd bij andere instellingen in Duitsland, maar door een eerdere rechterlijke uitspraak durven autoriteiten deze experimenten vaak niet af te wijzen. Daar brengt deze uitspraak hopelijk verandering in.
Experimenten al eerder afgewezen
De gezondheidsautoriteit had namelijk al in 2008 experimenten met niet-humane primaten afgewezen. In een daaropvolgend juridisch geschil kwam de Duitse Federale Administratieve Rechtbank echter tot de teleurstellende conclusie dat dierenwelzijn minder zwaar woog dan de vrijheid van onderzoek en dat het lijden van de dieren als ‘matig’ kon worden beschouwd.
Nu blijkt uit de casus van de aap Jara, die in 2022 door DAAE openbaar werd gemaakt, dat de inschatting van matig ongerief onjuist was. DAAE is in het bezit van interne officiële documenten waaruit blijkt dat de apen in dergelijke experimenten niet alleen ernstig, maar zelfs het meest ernstige lijden ervaren. De verwondingen die Jara opliep waren onder meer boorgaten in het schedelbot en steekwonden in de hersenen met bijbehorende ontstekingen. Uit de documenten blijkt dat deze blessures een ‘onvermijdelijk gevolg zijn van de implantaattechniek’, wat feitelijk wil zeggen dat het de standaard is.
Een voorbeeld van een hersenexperiment met makaken aan de KU Leuven
Mogelijk einde aan experimenten niet-humane primaten
Met de nieuwe beslissing van de autoriteit zou er definitief een einde kunnen komen aan neurologische experimenten op niet-humane primaten in Duitsland. Op basis van de huidige informatie en juridische situatie beschouwt DAAE de vooruitzichten bij een juridisch geschil in ieder geval als positief. “Omdat de Duitse Dierenwelzijnswet in 2021 onder druk van de EU is verbeterd, en het feit dat het lijden van de primaten ernstig is gebleken zijn de kansen dat de rechtbank de beslissing van de autoriteit zal volgen, aanzienlijk beter dan in het verleden”, aldus de DAAE.
Intelligente dieren
Een van de redenen dat de autoriteit van Bremen de aanvraag heeft afgewezen is dat niet-menselijke primaten zeer intelligente dieren zijn die in staat zijn de realiteit van hun leven te begrijpen en te lijden onder de gevolgen van meerdere beperkingen. De omvang van dit lijden is echter vaak van buitenaf moeilijk te herkennen. Zo verbergen Makaken pijn, lijden en schade zo lang mogelijk om hun positie binnen de groep niet in gevaar te brengen. Dit gedrag vertoonden de dieren ook in de laboratoriumsetting en hieruit kon geconcludeerd worden dat deze experimenten een leven lang ernstig lijden betekenen.
Animal Rights
Animal Rights is bijzonder optimistisch over de uitspraak en hoopt dat deze beslissing een precedent zal vormen bij de aanvraag voor dergelijke vergunningen binnen Nederland. Hersenonderzoek op niet-humane primaten zijn namelijk uiterst invasieve experimenten waar zo snel mogelijk een einde aan moet komen en die vaak ook nog eens slecht vertaalbaar zijn naar mensen. Daarnaast heeft de Tweede Kamer vorig jaar unaniem een motie aangenomen om het aantal proeven op niet-humane primaten zo spoedig mogelijk te verlagen en indien mogelijk te elimineren. Deze uitspraak sluit goed aan bij de ambities van Nederland en Animal Rights hoopt dan ook van harte dat de Centrale Commissie Dierproeven voortaan deze uitspraak in haar afwegingen mee zal nemen.
Uit cijfers van de Belgische dienst Dierenwelzijn blijkt dat Janssen, nu Johnson & Johnson, de afgelopen jaren wederom honderden beagles heeft gebruikt voor dierproeven. Veel van de honden overleefden dit niet. Ondanks de beloftes van de farmagigant om zich actief in te zetten voor de vermindering van dierproeven blijft een structurele daling in de cijfers achter. Animal Rights is woedend en roept iedereen op onze petitie te ondertekenen.
Honderden beagles
De beagles werden onder andere gebruikt voor toxicologische proeven en onderzoek naar psychische aandoeningen. Uit de data blijkt dat er in 2020 zo’n 1098 proeven op honden zijn uitgevoerd en in 2021 nog eens 720. Tientallen honden overleefden de experimenten niet. De honden die het wel overleefden verging het niet veel beter, want zij werden vervolgens gebruikt in een volgende proef.
De honden in het laboratorium in Beerse worden vaak gekocht in het buitenland. Uit de data bleek dat er in 2020 bij Janssen 152 nieuwe pups binnen zijn gekomen en ook in 2021 ging het om een honderdtal nieuwe honden. 1 De honden zijn onder andere afkomstig van het Franse CEDS, een “puppyfabriek” die jaarlijks duizenden pups verkoopt aan laboratoria.
0nder andere CEDS, een Franse puppyfabriek, levert jaarlijks duizenden pups aan laboratoria in eheel Europa. Pully’s voor dierproeven worden gefokt.
Afschuwelijke experimenten
De experimenten die plaatsvinden in de laboratoria van Janssen zijn afschuwelijk. Zo bracht Animal Rights in 2021 een onderzoek naar buiten waar gezonde honden elektroden in de schedel ingeplant krijgen om vervolgens stroomstoten toegediend te krijgen. De stroomstoten waren bedoeld om hersenschade bij de honden te creëren en zo een beroerte te veroorzaken. Een dag voor de operatie kregen 6 van de 12 honden een middel geïnjecteerd om hartritmestoornissen op te wekken. Op het einde van het experiment werden alle honden gedood met een dodelijke middel dat het hart stopt.
Ook publiceerde Janssen eerder dit jaar de resultaten van een onderzoek naar een nieuw soort pijnstiller. Om deze pijnstiller te testen werden de dieren ziek gemaakt, opgesloten in kale kooien en vervolgens gedood. Hiervoor werden de honden opgesloten in zogeheten metabolismekooien. Dit zijn kale kooien zonder bedding waaronder de ontlasting van het dier wordt opgevangen en gescheiden. De kooien zijn dieronwaardig en totaal ongeschikt om dieren zelfs maar even in te houden.
Janssen Pharmaceutica voert ook giftigheidstesten uit door honden te dwangvoederen. Foto- Humane Society International
Duizenden dieren gebruikt voor dierproeven
Janssen beperkt zich niet alleen tot dierproeven op honden. In 2021 werden er meer dan 20.000 dieren gebruikt voor dierproeven, waaronder honderden konijnen, cavia’s en varkens en duizenden ratten en muizen. Dit leidt Animal Rights allemaal af uit statistieken die ter beschikking gesteld door de overheidsdienst Dierenwelzijn. Zelf doet grootgebruiker van proefdieren amper uitspraken over het aantal dieren waarop ze experimenten uitvoert.
Loze beloftes
Janssen België belooft al jaren zich “actief in te zetten” voor de vermindering van dierproeven, maar het aantal dieren dat lijdt in het laboratorium in Beerse is nog steeds niet structureel verminderd.
Voor de dieren kan er niet snel genoeg een eind komen aan deze experimenten. Het gebruik van proefdieren moet zo snel mogelijk worden verboden. Hierdoor zullen bedrijven zoals Janssen geforceerd worden om te investeren in alternatieven. Help ons daarom 10.000 handtekeningen te verzamelen voor een einde aan dierproeven.
Petitie
Met deze petitie roept Animal Rights de Belgische regering op om nu écht werk te maken van het vervangen van dierproeven. We hebben genoeg van lege beloftes en loze woorden. We willen echte progressie zien op de volgende vlakken:
Investeer flink en jarenlang in dierproefvrije innovaties;
Zet een krachtige lobby op om verouderde Europese wetgeving aan te passen zodat dieren niet hoeven te lijden in afschuwelijke giftigheidsexperimenten;
Neem de regie in handen en stimuleer wetenschappers die mee willen veranderen; de transitie naar proefdiervrije innovatie is een feit. Aanhaken of afhaken.
Janssen Pharmaceutica, nu Johnson & Johnson, publiceerde eerder dit jaar de resultaten van een onderzoek naar een nieuw soort pijnstiller. Animal Rights wordt naar bij het lezen van de ellende die de proefdieren hebben moeten doorstaan. De dieren worden eerst ziek gemaakt, vervolgens opgesloten in kale kooien en uiteindelijk gedood. Eerder werden er nog meer dierproeven uitgevoerd voor de vermarkting van hetzelfde medicijn.
Handelingen
Twee ratten werden dagenlang alleen opgesloten in metabolismekooien waarmee de uitwerpselen van de dieren worden opgevangen, 12 anderen verbleven per twee in plastic kooitjes. De ratten werden voer ontzegt en kregen dwangmatig radioactieve stoffen gevoerd, vervolgens werden ze verdoofd, werd er bloed afgenomen rechtstreeks uit het hart en werden ze vergast. 1
Twee honden werden afzonderlijk opgesloten in metabolismekooien, ze werden niet gevoerd en kregen radioactieve stoffen toegediend. Er werd bloed van hen afgenomen via de hals. Wat er nadien met de honden is gebeurd, wordt niet vermeld. Waarschijnlijk hebben zij al talloze gelijkaardige experimenten ondergaan en zullen zij verder worden ingezet in andere proeven.
Ook apen werden vier weken lang opgesloten in metalen kooien met een roostervloer. Om hoe veel apen het gaat wordt niet vermeld. Ook zij werden behandeld met het medicijn, waarbij er dagelijks bloed werd afgenomen.
Het is niet vermeld in welke locaties van Janssen de proeven plaatsvonden. Vermoedelijk werden de experimenten op ratten en honden uitgevoerd bij Janssen in Beerse, aangezien de proefdieren afkomstig zijn uit Europa. De apenproef werd waarschijnlijk uitgevoerd bij een vestiging in de VS.
Een metabolismekooi voor honden
Een metabolismekooi voor ratten
De ratten en honden werden opgesloten in metabolismekooien. Kale kooien zonder bedding waaronder de ontlasting van het dier wordt opgevangen en gescheiden(zie foto). De onderzoekers gebruiken deze kooien om te onderzoeken hoe de dieren de toegediende stoffen metaboliseren. De kooien zijn dieronwaardig en totaal ongeschikt om dieren zelfs maar even in te houden. Er is amper bewegingsruimte, geen verrijking, geen plaats om zich te verstoppen of rustig te slapen. Het is niet meer dan een kale plastic of metalen doos met roostervloer waaronder uitwerpselen worden opgevangen.
Neveneffecten
In een andere studie van Janssen rond hetzelfde medicijn kregen honden, muizen, ratten, apen en cavia’s een overdosis toegediend. Uit dit experiment bleek dat de medicatie bij honden en ratten afwijkingen in rode bloedcellen veroorzaakt waardoor ze geen zuurstof meer opnemen en kunnen stikken. 2 Ook kunnen ze afwijkingen van de schildklier ontwikkelen. Ratten hadden een verhoogd bilirubinegehalte, wat wijst op leverproblemen. Volgens de onderzoekers zijn deze neveneffecten irrelevant voor mensen. Daarmee erkennen ze dat proefdieren geen mensen zijn en de resultaten en bevindingen verschillen per diersoort en maar zeer beperkt vertaalbaar zijn naar de mens.
Slechte wetenschap
Toxiciteitstudies zoals deze zijn slechte wetenschap. Honden, ratten en muizen metaboliseren stoffen op verschillende manieren, daarom zeggen de resultaten amper iets over de mens zelf. Slechts 1 op de 10 kandidaat-geneesmiddelen die veelbelovende resultaten behalen in proefdieren leveren hetzelfde op bij de mens. We moeten echt weg van dit zinloze geweld op dieren. Dierproefvrij onderzoek is de weg vooruit.
