Al in 2021 stemde de Tweede Kamer voor een verbod op het doden van eendagshaantjes (Motie-Beckerman en Vestering van 10 juni 2021). 1 In Duitsland 2 is het doden van eendagshaantjes sinds1 januari 2022 verboden. Een verdere aanscherping volgt 31 december 2023. Dan verbiedt Duitsland het doden van embryo’s na de zesde incubatiedag.
Het doden van eendagskuikens is per 1 januari 2023 ook verboden in Frankrijk. 3 Om oneerlijke concurrentie tegen te gaan, dringen Frankrijk en Duitsland er op aan het verbod op het doden van eendagskuikens uit te breiden naar de gehele Europese Unie.
Zelfs de Europese Commissie zal een voorstel indienen om het systematisch doden van mannelijke kuikens geleidelijk af te schaffen, vertelde voedselveiligheidscommissaris Stella Kyriakides op 17 oktober 2022 tijdens een bijeenkomst van de EU-ministers van Landbouw in Luxemburg. 4
Onwil in Nederland
Minister Piet Adema blijft in zijn ‘Verzamelbrief dierenwelzijn van dieren in de veehouderij’ van 8 november 2022, 5 echter stug volhouden dat doden van eendagshaantjes “een zeer complex vraagstuk“ is, “dat geen simpele oplossing kent.“ Hij maakt zich met deze houding, in het licht van de maatregelen in onder andere Duitsland en Frankrijk, volstrekt belachelijk.
Als er in Nederland voorstellen wordt voorgesteld om het dierenwelzijn te verbeteren, roept de vee-industrie en haar handlangers op het Landbouwministerie al snel om een ‘level playing field’. Maar niet als de zaken andersom liggen. Nederland loopt niet voorop in dierenwelzijn, maar hobbelt tegenstribbelend achter andere landen aan.
Een stuurloze groep
Een ‘stuurgroep’ waarin naast de pluimvee-industrie ook de Dierenbescherming zetelt, stelde eind vorig jaar voor om “een duidelijk doel [te] stellen met welk percentage het aantal gedode eendagshaantjes in 2026 ten minste moet zijn afgenomen. […] Wanneer het gestelde doel niet wordt behaald, zal er per 2028 een verbod komen op het doden van eendagshaantjes op een manier die goed is voor dier, boer en consument, tenzij uit evaluatie in 2026 blijkt dat ondanks voldoende inspanning dit geen haalbaar geachte termijn is.” 6 Terwijl Duitsland en Frankrijk het verbod in een handomdraai wisten te realiseren, zou dit in Nederland blijkbaar niet mogelijk zijn. De Dierenbescherming zet hier ondertussen haar handtekening onder. Met dergelijke ‘beschermers’ hebben de dieren als het zo doorgaat geen meer vijanden nodig.
Een gebrek aan respect
Het doden van eendagshaantjes is net als alle andere vormen van moord op dieren een kwestie van gebrek aan respect voor de waarde en rechten van het dier. Dat veel mensen zich dit gebrek aan respect bij eendagshaantjes duidelijker realiseren dan bij het slachten voor vlees, komt waarschijnlijk vooral door de overduidelijke nutteloosheid van de praktijk: een levend, voelend wezen als afvalproduct.
Smoesjes
In de praktijk worden vermoorde eendagshaantjes als voedsel gebruikt voor roofdieren die door particulieren worden gehouden en dierentuinen. Minister Adema gebruikt dit als een argument voor de rechtvaardiging van de huidige praktijk. Als minister van Landbouw hoor je geen immorele handelingen te verdedigen zoals het vermoorden van eendagshaantjes. Helemaal niet met als argument het in stand houden van andere immorele praktijken, zoals het houden van dieren in gevangenschap.
Het Centre for Sustainable Animal Stewardship (CenSAS) van de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht stelt dan ook dat “dit slechts een gelegenheidsargument is om het doden te verdedigen. De intentie van de handeling is immers niet het opzetten van een productie van diervoeding, maar het oplossen van een probleem dat binnen het huidige systeem van eierproductie ontstaat. Daarom stelt deze visie dat het argument dat haantjes als bron voor diervoering dienen geen bestaansrecht geeft aan het doden van de haantjes, omdat context waarbinnen dit mogelijk wordt bekritiseerd wordt.” 7
Vlaanderen
In Vlaanderen zegt minister van Dierenwelzijn Ben Weyts achter een verbod op het doden van eendagshaantjes te staan, maar hij wacht er nog even mee. Hij beroept zich op aspecten zoals doorvoersnelheid, accuraatheid, kostenefficiëntie, lange analysetijd van de eieren, en hij wil een techniek die het geslacht kan bepalen vóór dag 7. Ook bij Weyts komt het ‘gelijke speelveld’ weer aan bod: “Een mogelijk verbod op het doden van eendagskuikens heb ik op de agenda van de Europese Landbouwraad gezet. Over die maatregel wordt het best op EU-niveau beslist, om een gelijk speelveld te creëren, maar vooral ook om te vermijden dat door zo’n verbod bepaalde praktijken worden geëxporteerd naar andere lidstaten, waardoor de maatregel zijn effect totaal zou missen en integendeel zou zorgen voor een verhoogd transport van eendagskuikens naar de landen waar het verbod niet geldt.” 8
In 2021 werden er in Vlaanderen 23,63 miljoen eendagshaantjes vernietigd.
Animal Rights
Animal Rights verwacht van de ministers dat deze ophouden met het zoeken van uitvluchten, en het naar de pijpen van deze verwerpelijke industrie te dansen. Toon daadkracht en fatsoen en verbied deze schandelijke, immorele praktijk!
Dit alles natuurlijk op weg naar een voedselindustrie zonder dieren. Het beëindigen van het vermoorden van eendagshaantjes redt het leven van geen enkele ‘leghen’.
Animal Rights vroeg de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit NVWA om informatie openbaar te maken over door de NVWA uitgevoerde inspecties bij kalkoenenhouderijen vanaf 1 januari 2017. 1 Over deze periode van vijf jaar zijn slecht 54 documenten opgemaakt van 15 kalkoenbedrijven, een teken aan de wand. Meer dan 80% van deze documenten heeft niets met dierenwelzijn te maken. Wanneer er iets met betrekking tot dierenwelzijn werd geconstateerd was dat over het algemeen ‘bijvangst’ bij inspecties op administratieve malversaties.
Omdat we weten dat het antibiotica gebruik in de kalkoenenhouderij ontzettend hoog is en we recent nog verschrikkelijke omstandigheden filmden in Vlaamse kalkoenenhouderijen, waren we natuurlijk vooral nieuwsgierig naar hoe vaak de NVWA controleert op dierenwelzijn. Helaas blijkt dit zelden tot nooit te gebeuren. Praktisch alle inspecties hebben te maken met het bijhouden van de administratie door de veeboer, en niets met de omstandigheden voor de dieren.
In 2017 telde Nederland volgens het CBS 653.173 kalkoenen op 29 houderijen, in 2022 waren dat er 550.479 op 26 bedrijven. 2 De kans om als kalkoenhouderij gecontroleerd te worden, zeker als je je administratie op orde hebt, is minimaal.
I&R
De administratieve inspecties zijn er in twee soorten die vaak in combinatie worden uitgevoerd: De ‘Identificatie en registratie (I&R) van gevogelte’ (18 inspecties) en de ‘Monitoring zoönotische Salmonella’ (9 inspecties). Deze vinden vaak zelfs telefonisch plaats.
De I&R rapporten gaan meestal over het niet tijdig (binnen 5 dagen) aanmelden van verplaatsingen van dieren in het registratiesysteem van AVINED, de aanvoer vanaf de broederij en de afvoer naar het slachthuis. Het gaat om de Artikelen 38dd en 38ff van de Regeling identificatie en registratie van dieren: “Een houder van gevogelte registreert iedere verplaatsing van gevogelte van of naar een inrichting waar hij gevogelte houdt” en “De houder registreert de gegevens binnen vijf werkdagen, te rekenen vanaf de dag na de dag van de verplaatsing.”
7 van de 10 uitgedeelde waarschuwingen sinds 2017 zijn voor overtredingen op dit vlak.
Zoönotische salmonella
Binnen de pluimveesector komen verschillende dierziekten voor waaronder salmonella. Sommige typen salmonella kunnen worden overgedragen van dieren op mensen. In dergelijke gevallen spreken we van zoönotische salmonella. Zoönotische salmonella kan bij mensen voedselvergiftiging veroorzaken. Uitbraak van deze ziekte kan een gevaar vormen voor de volksgezondheid. Natuurlijk ook voor de gezondheid van de kalkoenen, maar daar maalt niemand om.
Om een mogelijke besmetting van salmonella bij mensen via kalkoenen te voorkomen, is de houder verplicht om zijn dieren te monitoren. Het is een Europese verplichting via Verordening (EG) nr. 2160/2003. Bij kalkoenen moeten 3 weken voor de slacht monsters genomen worden. 3456
1 van de 10 waarschuwingen was hiervoor.
Vogelgriep & mestboekhouding
Daarnaast gaan nog drie rapporten over de controle op maatregelen tegen vogelgriep, waar kalkoenen net als eenden extra gevoelig voor zijn, en één document heeft betrekking op de mestadministratie van een kalkoenboer. Vijf documenten waren dubbel, vielen niet binnen de reikwijdte van het informatie verzoek, of hadden niets met kalkoenen te maken.
44 van de 54 documenten hebben niets van doen met welzijnsinspecties en 8 van de slechts 10 uitgedeelde waarschuwingen van de laatste vijf jaar waren voor administratieve overtredingen.
Hittestress
Op 25 juli 2019 moet in het Limburgse Bocholtz de brandweer er aan te pas komen om 9.000 kalkoenen in stallen waarin het 32 graden is, af te koelen, nadat de houder zelf al twee dagen bezig was om de temperatuur met nevelkanon en veldspuit omlaag te krijgen.
Dit zou afdoende moeten zijn om te concluderen dat de huisvesting niet voldoet, maar net als bij eenden grijpt de NVWA niet in.
Overbezetting
In Biddinghuizen gaat de kalkoenhouder over de bezettingsgraad-norm heen van 59 kg kalkoen per m2. Daar ziet de NVWA weer allerlei excuses voor: “Enerzijds wordt dit veroorzaakt doordat Custers in de veronderstelling was dat de maximale norm 61 kg/m2 is, daarnaast is de door gecontroleerde gehanteerde rekenmethode anders dan de door de NVWA gehanteerde rekenmethode.” Ook deze controle vond plaats omdat dit bedrijf structureel faalde in het administreren van verplaatsingen van de dieren.
In 2018 filmde Animal Rights hoe vol de stallen op dit bedrijf zitten. Op 24 maart 2020 kwamen hier 8.000 kalkoenkuikens om toen de stal waarin ze opgesloten zaten in de fik vloog.
Op 29 september 2017 vindt in Sevenum een hercontrole op overbezetting plaats. Deze is akkoord. De inspecteur: “Houder zet 10% minder dieren op.”
Dag- en nachtritme
Het ontbreken van een wettelijk verplicht dag- en nachtritme is een bekend probleem in de kalkoenhouderij. Kalkoenhouders zijn bang dat in het donker de kalkoenen elkaar kapot pikken. Om dezelfde reden wordt bij kalkoen nog altijd de snavelpunt afgebrand. Artikel 2.76g van het Besluit houders van dieren zegt: “De lichtintensiteit in een ruimte bestemd voor vleeskalkoenen bedraagt op dierhoogte ten minste 20 lux, tenzij een lagere lichtsterkte tijdelijk noodzakelijk is om letsel als gevolg van pikkerij te voorkomen.” Dat “tijdelijk” wordt al snel permanent.
In Uithuizen blijkt op 1 februari 2018 dat het dag- en nachtritme niet op orde is: “Er wordt gewerkt met een licht en donker periode. Echter is de donkerperiode ingeregeld met gedimd licht in plaats van volledig donker.” De NVWA vindt dit niet bezwaarlijk want: “Dit doet veehouder uit welzijnsoverwegingen.”
Op 14 februari 2018 blijkt dat in Hellum: “In de stallen de waarde van 20 lux niet gehaald kan worden.” ”In elke stallen zijn een aantal lampen defect. Gevolg hiervan is dat de vereiste 20 lux niet overal gehaald kan worden. In verband met pikkerij en het voorkomen van meer pikkerij was de verlichting al wel gedimd.” Ook dit bedrijf werd gecontroleerd vanwege administratieve tekortkomingen: ”Sinds 26-10-2016 was geen melding van verplaatsing (aan- en afvoer) gemeld aan Avined.”
Ook bij een kalkoenboer in Helden was eerder de verlichting niet in orde, zo blijkt uit een hercontrole die wel akkoord is.
Animal Rights
Uit het feit dat bij kalkoenen de snavel ‘moet’ worden afgebrand, het antibioticagebruik enorm hoog is en de dieren niet kunnen worden voorzien van een dag- en nachtritme, blijkt dat kalkoenen ongeschikt zijn voor het houderijsysteem.
Zeker in het licht van deze grote welzijnsrisico’s is het voor Animal Rights onaanvaardbaar dat de NVWA deze sector niet controleert.
Animal Rights kreeg beelden in handen van hoe op donderdag 6 april 2023 bij een Aveve-filiaal in het West-Vlaamse Rollegem in België tientallen jonge leghennen op elkaar gepropt zitten in een buitenverblijf in de aanloop naar Pasen. Volgens onze bron zouden de dieren er al sinds vorige week in deze omstandigheden zitten.
Animal Rights campagneleider Els Van Campenhout: “De gestresste dieren kunnen elkaar niet ontwijken en bij het bij elkaar plaatsen van teveel kippen op een te kleine oppervlakte is de kans op ‘piling’ reëel. ‘Piling’ gebeurt wanneer kippen onder en op elkaar kruipen, waardoor de kippen helemaal onderaan een akelige dood kunnen sterven door vertrapping en/of verstikking.”
Elk jaar opnieuw worden rond de Paastijd levende dieren aangeboden in tuincentra zoals AVEVE. Het is zo verleidelijk: mooie jonge hennen, een schattig kuikentje of konijntje kopen voor Pasen. Maar de dieren worden groot, ze hebben ruimte nodig en evenveel medische zorgen als een hond of kat. Ze hebben hun eigen karakter en willen misschien niet zo veel interactie met mensen.
“De gestresste dieren kunnen elkaar niet ontwijken en bij het bij elkaar plaatsen van teveel kippen op een te kleine oppervlakte is de kans op ‘piling’ reëel. ‘Piling’ gebeurt wanneer kippen onder en op elkaar kruipen, waardoor de kippen helemaal onderaan een akelige dood kunnen sterven door vertrapping en/of verstikking.”
Els Van Campenhout, Animal Rights
Kippen: dierenleed op vele niveaus
Kippen zijn wereldwijd de meest gefokte en gedode diersoort in de veehouderij. Zowel vleeskuikens als legkippen lijden onnoemelijk. Niet alleen in de industrie, maar ook in achtertuinen hebben het niet altijd goed: er bestaat in België geen regelgeving rond hoe kippen door particulieren gehouden moeten worden. Er bestaat zelfs geen wettelijke vastgelegde minimumoppervlakte voor kippen en is er amper tot geen controle over het particuliere slachten van kippen in de achtertuin. Ook in Nederland gaat het bijna altijd over aanbevelingen en amper over verplicht op te volgen regels.
Wil je meer weten over eieren? Lees dan hier onze Q&A over eieren.
Adopt, don’t shop
Het is absurd: dieren kopen in winkels terwijl de asielen vol met dieren zitten die wachten op een nieuwe thuis. in België staan er op www.adopteereendier.be nog zo veel lieverds ter adoptie. In Nederland kan je hiervoor bijvoorbeeld naar https://ikzoekbaas.dierenbescherming.nl/. Daarnaast zijn er nog tal van organisaties met opvangdieren die popelen om geadopteerd te worden. Koop nooit dieren die zijn gefokt voor de verkoop. Net zoals bij honden in de broodfok, leven de ouderdieren van die schattige hamsters, kuikens, konijnen,… vaak in treurige omstandigheden. Bovendien red je twee levens door te adopteren: dat van het dier zelf en dat van een ander dat nu een plekje kan krijgen in de opvang.
Voormalig minister van Justitie en Veiligheid Grapperhaus (CDA) heeft zich ‘onvoldoende de-escalerend opgesteld’ toen hij te gast was bij een vergadering van varkenshouders in 2019. Dat blijkt uit een rapport van de Nationale Ombudsman 1 dat op 20 oktober 2022 verscheen. Een reactie van de huidige minister van Justitie en Veiligheid Yeşilgöz bleef lang uit. Pas toen de Vaste Kamer Commissie (VKC) Justitie en Veiligheid daarom vroeg, kwam de minister op 20 januari 2023 met een uiterst slappe respons.2
Grapperhaus loog, Yeşilgöz reageert laf
Dankzij een twitterende aanwezige kon heel Nederland volgen hoe Grapperhaus op 25 november 2019 tijdens de algemene ledenvergadering (ALV) van de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) zich uitgesproken neerbuigend uitliet over dierenrechtenactivisten. Hun auto’s zouden mogen worden ingeladen en meegenomen, ze zouden met een hogedrukspuit verjaagd mogen worden en moeten worden beboet ’tot ze alleen nog maar een krantenwijk zouden kunnen lopen’ (sic).
Yeşilgöz zegt desgevraagd over de uitlatingen van Grapperhaus, dat ze “niet anders kan reageren op de conclusie van de Nationale Ombudsman in dezen dan door vast te stellen dat de lezingen van de heer Grapperhaus en de Nationale Ombudsman op dit punt uiteen lopen.”
Voor de Nationale Ombudsman, twee jaar na dato, ontkende Grapperhaus ineens de bewuste uitspraken gedaan te hebben, terwijl hij op eerdere Kamervragen over het onderwerp nog ontwijkend antwoordde. De Nationale Ombudsman oordeelt: “In reactie op de vragen van de Ombudsman heeft de minister laten weten een deel van de gestelde uitlatingen te hebben gedaan en een deel niet. Deze gedeeltelijke ontkenning is te zwak om de eerdere feitenvaststelling (zoals die is gedaan tijdens de interne klachtbehandeling) te weerleggen.”
Een belangrijke uitspraak van de Nationale Ombudsman is voor Animal Rights dan ook: “Gezien het voorgaande gaat de Ombudsman ervan uit dat de minister het merendeel van de uitlatingen heeft gedaan zoals door verzoekers is gesteld.”
De reactie van Yeşilgöz is laf en respectloos; ze tracht alsnog de conclusies van de Nationale Ombudsman te ontkrachten.
Het belang van de-escalatie door en neutraliteit van een minister
De Ombudsman toetste de uitlatingen en de opstelling van de minister tijdens de vergadering van de POV aan het vereiste van de-escalatie en concludeert: ”De ombudsman is van oordeel dat de minister met zijn uitlatingen en opstelling tijdens de ALV op 25 november 2019 het vereiste van de-escalatie heeft geschonden. […] Bij een gespannen situatie en mogelijke escalatie tussen burgers mag van een minister worden verwacht dat hij zich terughoudend opstelt en probeert escalatie te voorkomen/beperken. Dit betekent dat de minister oog heeft voor de gespannen situatie en hij de situatie niet op scherp zet. Hierbij is van belang dat woorden zorgvuldig worden gekozen en een minister stilstaat bij het effect van zijn uitlatingen en opstelling. Door het gebrek aan nuance en het afkeuren van het gedrag van een van de partijen (de activisten), heeft de minister niet bijgedragen aan de-escalatie. De onderzochte gedraging is niet behoorlijk.”
Yeşilgöz had, zonder haar voorganger direct voor de bus te gooien, tenminste het belang van de-escalatie door en neutraliteit van een minister van Justitie en Veiligheid kunnen erkennen, maar ze besloot in haar reactie dit oordeel van de Nationale Ombudsman compleet te negeren. Een gemiste kans of bewuste onzorgvuldigheid?
De klachtenbehandeling
Nietszeggende bureaucratische maatregelen zijn echter wel helemaal haar ‘ding’. De Nationale Ombudsman heeft in zijn rapport geconstateerd dat bij de interne klachtbehandeling een factsheet aan de orde is geweest die klagers niet kenden en dat de interne klachtadviescommissie minister Grapperhaus niet heeft gehoord. Deze zaken noemt de Ombudsman in strijd met het beginsel van fair play en daarmee niet behoorlijk. Yeşilgöz: “Hierdoor worden ambtenaren die klachten behandelen geïnformeerd over de constateringen van de Nationale Ombudsman in deze zaak. Het doel hiervan is te leren van de constateringen en hiermee rekening te houden in lopende en toekomstige klachtprocedures.”
Animal Rights krijgt geen antwoord van de minister
In de beslisnota 3 van 7 januari 2023 behorende bij de ‘Reactie op het rapport van de Nationale Ombudsman over uitlatingen van minister Grapperhaus’ staat te lezen: “Behalve de VKC Justitie en Veiligheid heeft ook een dierenrechtenorganisatie gevraagd om een reactie naar aanleiding van dit rapport. Deze reactie zal u separaat worden aangeboden en deze zal inhoudelijk verwijzen naar bijgevoegde Kamerbrief.”
Animal Rights heeft deze reactie nog altijd niet ontvangen. We hebben de minister maar weer een herinnering gestuurd.
Update
Uiteindelijk ontving Animal Rights dan ook een brief van het ministerie van J&V met niets dan een verwijzing naar de Kamerbrief. Minister Yeşilgöz heeft dus ook geen interesse in transparantie of fatsoen.
Van bier tot roze geboortemuisjes: als veganist kom je in de meest onverwachte producten dierlijke ingrediënten tegen. Waar je op moet letten? Animal Rights zet de meest voorkomende instinkers voor je op een rij!
Slachtafval in je snoepje
Een van de meest gebruikte dierlijke bindmiddelen is gelatine. Het wordt uit dierlijk slachtafval gehaald, waaronder de botten, huid en kraakbeen van varkens (soms ook van kalveren, gevogelte en snijresten van vis). Gelatine wordt gebruikt om producten bij elkaar te houden, op te laten stijven of om ze te beschermen tegen uitdroging. Hier vallen talloze producten onder zoals snoep, kauwgom, kokosbrood, toetjes, medicijnen, vruchtensappen, wijn en bier.
Venco, het bekende Nederlandse dropmerk, beweert dat ‘vervanging van gelatine onaanvaardbare structuurwijzingen tot gevolg zou hebben’. 1 Een achterhaald standpunt: er zijn tegenwoordig talloze merken die met veel succes kiezen voor veganistische alternatieven zoals pectine, Arabische gom, agar-agar en gemodificeerd zetmeel. Katja is bijna volledig overgegaan op een veganistisch assortiment!
Dierlijk bindmiddel is te herkennen in de ingrediëntenlijst als:
Gelatine;
E-nummer E640 ‘Glycine’: wordt gebruikt als voedingsbron voor gist en als broodverbeteraar;
Je hebt het misschien al voorbij zien komen in het nieuws; de EU geeft groen licht voor het gebruik van bepaalde insecten in voedsel als alternatieve eiwitbron. 2 Maar wist je dat insecten al jarenlang verwerkt worden in voedingsmiddelen? Karmijn en schellak zijn de meest bekende soorten.
Karmijn is een kleurstof die veel producten hun rode kleur geeft en is gemaakt van vrouwelijke cochenilleluizen. Deze vrouwtjes worden levend gekookt of door blootstelling aan de zon gedood. 3 Vervolgens worden hun schalen verbrijzeld tot een rood poeder. Voor 1 kilo karmijn zijn volgens Proveg ongeveer 140.000 cochenilleluizen nodig. Karmijn kan je terugvinden in roze muisjes, roze koeken, M&M’s, rode vruchtensap, snoep, zuiveldranken en tomatensoep. Schellak is een glansmiddel gemaakt van de afscheiding van vrouwelijke lakschildluizen uit Zuidoost-Azië. Er zijn ongeveer 50.000 tot 300.000 luizen nodig om een kilo schellak te produceren. 4 Producten waar het vaak bij gebruikt wordt zijn citrusvruchten, appels, chocola, marsepein en snoep.
Dierlijk glansmiddel en kleurstof zijn te herkennen als:
Bij de filtering van bier, wijn en vruchtensappen worden door veel makers nog producten met een dierlijke oorsprong gebruikt, zoals varkensvet, vislijm (gedroogde zwemblazen van vissen), caseïne (melkeiwit), of de bovengenoemde gelatine. Wanneer deze producten als hulpstof worden gebruikt, door bieren, wijnen en vruchtensappen te ‘klaren’ (helder maken), hoeft het van de wet niet op de ingrediëntenlijst te staan omdat het niet meer in het eindproduct wordt teruggevonden. Wil je er zeker van zijn dat er bij de productie geen varkensvet, vislijm, caseïne of gelatine is gebruikt? Neem dan contact op met de fabrikant of zoek naar een V-Label keurmerk.
Varkensvet en eendenveren
Een varken wordt in Nederland niet alleen gebruikt voor haar vlees. Ze zit ook in ruim 175 andere producten verwerkt. Naast gelatine heeft varkensvet, ook wel reuzel of smout genoemd, hier een grote rol in. Het vet, voornamelijk afkomstig uit de buik van een varken, wordt bijvoorbeeld gebruikt in kaarsen, shampoo, waspoeder, tandpasta, kleurpotloden en biodiesel. In voedsel kan je varkensvet terugvinden in slagroom, tiramisu, cheesecake en als glansmiddel op drop, snoep, pepermunt en appels.
In de ingrediëntenlijst te vinden als:
Glycerine (kan ook plantaardig zijn);
L-cysteïne (eendenveren, of varkenshaar);
Collageen (kan ook plantaardig zijn);
E471 vetzuren (kan ook plantaardig zijn);
E472 vetzuren (kan ook plantaardig zijn).
Supplementen
Als aanvulling op een gebalanceerd plantaardig dieet kan het aan te raden zijn om bepaalde supplementen te nemen. Gelukkig heeft de EU richtlijnen opgesteld om ervoor te zorgen dat supplementetiketten de inhoud nauwkeurig weergeven, inclusief de ingrediënten van dierlijke oorsprong.
Dit zijn een aantal stoffen van dierlijke oorsprong die je zou kunnen tegenkomen:
De eerder besproken gelatine en schellak;
Lanoline/colecalciferol. Door wolvet met ultraviolet licht te bestralen wordt lanoline omgezet in vitamine D3;
E542 – beendermeel (fosfaat). Beendermeel is gemaakt van dierlijke botten die zijn fijngemalen tot poeder of meel. Vaak worden hiervoor beenderen van runderen gebruikt. Het is een antiklontermiddel, emulgator en vochtbinder en komt vaak voor in voedingssupplementen. Soms wordt het gebruikt bij de productie van (riet)suiker, wat tegenwoordig in Nederland gelukkig verboden is;
E901 – bijenwas. Werksterbijen werken hard om bijenwas te produceren om wanden te maken van de cellen waarin zij honing en stuifmeel opslaan. Vaak wordt dit product door mensen ‘verwerkt’ als glansmiddel en als basis voor kauwgom;
E904 – schellak;
E913 – lanoline: een vetachtig product uit schapenwol. Dit wordt gebruikt als grondstof voor kauwgom, als glansmiddel en in zoetwaren;
E966 – lactilol: een kunstmatige zoetstof die wordt gemaakt door melksuiker, verkregen uit melkeiwit;
E1000 – cholinezuur. Dit is een emulgator gewonnen uit rundergal. Wordt meestal gebruikt in eiwitpoeder;
E1105 – lysozym: wordt gewonnen uit het eiwit van kippeneieren. Het behoort tot de categorie overige hulpstoffen en wordt vaak als conserveringsmiddel gebruikt bij babyvoeding, bier, voedingssupplementen en medicijnen.
De állerlaatste instinkers
We zijn bijna klaar, echt! Hier zijn nog een aantal losse producten die we willen benoemen:
Chips: kan melk, karmijn of dierlijk vet bevatten;
Cruesli & muesli: kan honing bevatten;
Kroepoek: de bekendste kroepoekvariant in Nederland wordt gemaakt met garnalen;
Taksi en Rivella: beide frisdranken bevatten melk;
Noedels en pasta: kan ei of schaaldieren bevatten;
Baba Ganoush: deze dip bevat soms, niet altijd, scharrelei;
Woksauzen: bij kant-en-klare kruidenpasta’s en woksauzen kan het zijn dat er gefermenteerde vis in zit.
Het goed lezen van labels is dus van het grootste belang om ingrediënten van dierlijke oorsprong te identificeren. Door de groeiende vraag naar veganistische producten kiezen veel bedrijven er gelukkig wel voor om meer duidelijke labels en keurmerken te gebruiken, of een speciaal veganistisch assortiment te introduceren. Laten we samen kiezen voor een breed palet aan groenten, fruit, peulvruchten en granen (en vooruit, ook snoepjes en toetjes) zónder verborgen instinkers.
