Plantaardige kaas wint de laatste jaren flink aan populariteit. De smaak van zuivelkaas kan misschien nog niet op álle gebieden geëvenaard worden, maar de kaasmakers van de toekomst komen steeds dichter in de buurt. Hoe ziet de plantaardige kazenmarkt er tegenwoordig uit en wat is nou eigenlijk dat veelbesproken ‘caseïne’?
Van Gouda tot Old Amsterdam, Nederlanders staan bekend als échte kaaskoppen. We eten per persoon zo’n 54 kilo aan zuivelkaas per jaar.1 Het is daarom voor velen best een ‘dingetje’ om een leven zonder kaas voor te stellen, en kaas is dan ook vaak het laatste dat ‘vegans in wording’ laten staan. Maar waarom is kaas eigenlijk zo verleidend? Uit onderzoek blijkt dat kaas, samen met chocolade en ijs, een van de meest verslavende voedingsmiddelen is.2 Kaas bevat veel vet, wat de productie van dopamine door de hersenen kan verhogen, en dat wordt geassocieerd met plezier en beloning. Een soortgelijk effect wordt opgewekt door caseïne; het hoofdbestanddeel van kaas. Het is het primaire eiwit en zorgt voor de unieke kenmerkende textuur en smaak. Hoe harder de kaas, des te groter de hoeveelheid caseïne.
Er is nog een reden waarom Nederlanders zo veel kaas eten: van jongs af aan wordt ons geleerd dat dierlijk zuivel gezond en goed is. De zuivelindustrie heeft een krachtige lobby, waaronder organisaties als de Nederlandse Zuivel Organisatie (NZO), Land-en Tuinbouwbond (LTO Nederland) en het Koninklijk Nederlands Rundvee Syndicaat (KLN). De slogan ‘melk, de witte motor’ komt uit de koker van NZO. En het Centraal Schoolmelkcomité deelde al in 1935 voor het eerst schoolmelk uit. Deze organisaties zijn er, met hulp van de Nederlandse overheid, in geslaagd het idee te promoten dat zuivel een essentieel onderdeel van een gezond dieet is. Gezien de hoge niveaus van verzadigd vet en cholesterol, en het bewijs van plantaardige bronnen van calcium en eiwitten (die net zo gunstig zijn voor de menselijke gezondheid), blijkt zuivel helemaal niet zo essentieel te zijn.
Lees ook: [Koemelk, ook kinderen hebben het niet nodig. ](https://www.animalrights.nl/koemelk-ook-kinderen-hebben-het-niet-nodig)
Gelukkig is er inmiddels een groeiend aantal plantaardige kaasproducten beschikbaar op de Europese markt, zowel ontwikkeld door multinationals als door startups. Zo heeft het Zweedse bedrijf Oatly een assortiment van kazen gemaakt op basis van haver en heeft het Britse bedrijf Violife kazen gemaakt van kokosolie! Een artikel door het Good Food Institute, een non-profitorganisatie die plantaardige en gecultiveerde vleesalternatieven promoot, beschrijft dat plantaardige kaasproducten momenteel afhankelijk zijn van een verscheidenheid aan eiwitbronnen, zoals soja, erwten en noten, maar dat geen van deze eiwitten de unieke en verslavende eigenschappen van zuivelcaseïne kan nabootsen.
Alhoewel, het smelt- en smeervermogen van sommige veganistische kazen zijn al bijna identiek aan die van zuivelkaas – en dicht bij huis te vinden! De plantaardige plakken van Albert Heijn doorstaan bij velen de tostitest en Wild Westland heeft zelfs smoky en chili smeltkaas uitgebracht. Ook de plantaardige smeersels zijn niet meer uit de schappen weg te denken, met kruidenroomkaas van Boursin tot Johma’s kaas-mosterd.
Om de unieke eigenschappen van zuivelcaseïne in plantaardige kaas na te kunnen bootsen, zijn onderzoekers bezig met de ontwikkeling van plantaardige caseïne: een relatief nieuw gebied van onderzoek en ontwikkeling in de plantaardige voedselindustrie.
Een studie gepubliceerd in het tijdschrift Nature beschrijft hoe onderzoekers genetische manipulatie gebruiken om een plantaardige versie van caseïne te creëren. Ook Those Vegan Cowboys (je weet wel, van de Vegetarische Slager) is het gelukt met behulp van hun roestvrijestalen ‘koe’ Margaret.3 Een cruciale mijlpaal waardoor volgens Those Vegan Cowboys binnen een paar jaar elke kaas plantaardig gemaakt kan worden. Nog even geduld dus, want aangezien de plantaardige variant alle eigenschappen van gewone kaas heeft, moet het wel nog even rijpen.
Volgens FOSS Analytics loopt Nederland voorop met het consumeren van plantaardige producten én is de verkoop van plantaardige kaas in de afgelopen twee jaar gestegen met 400 procent.4 Gedreven door factoren als dierenwelzijn, gezondheids- en milieuoverwegingen, en smaakvoorkeuren zal de markt blijven groeien. Op naar een zachtaardige wereld waarin Nederlandse boterhammen met plantaardige kaas de norm zijn!
En laten we eerlijk zijn: het leven van een melkkoe is zo veel meer waard dan een hap kaas. Kies vandaag nog plantaardig.
Lees ook: [De vijf meest gestelde vragen over zuivel.](https://www.animalrights.nl/de-5-meest-gestelde-vragen-over-zuivel)
Het debat over de oorsprong van het coronavirus duurt nu al drie jaar. Er zijn nog altijd aanhangers van de lab-lek-theorie, maar een dierlijke oorsprong is opnieuw een stap waarschijnlijker geworden.
Een nieuwe analyse van genetisch materiaal wijst naar de wasbeerhond als gastheer die het virus overdroeg op de mens. 1
In maart zetten Chinese onderzoekers ruwe gegevens van virusmonsters kortstondig en zonder aankondiging op Gisaid, een website waar wetenschappers genetische data uitwisselen. 2 Europese wetenschappers downloadden de gegevens en een internationaal onderzoeksteam voerde de officiële analyse van de genetische vingerafdrukken uit. De resultaten werden de derde week van maart 2023 online gezet. 4 Zes monsters genomen van twee verkoopstalletjes in de zuidwesthoek van de markt bleken wasbeerhond-dna te bevatten. Een van die monsters genomen op een karretje bevatte heel veel wasbeerhond-dna en geen detecteerbaar menselijk dna. Omdat precies die zuidwesthoek overeen komt met een eerder gedefinieerde hotspot van vroege virusinfecties onder de handelaren en bezoekers, vermoeden de onderzoekers sterk dat de bron van het virus daar moet zijn geweest.
Het idee dat wasbeerhonden de gastheer van een coronavirus zijn is niet nieuw en mogelijk ook niet de eerste keer. Christian Drosten, ontdekker van Sars-CoV-1 in 2003, en wetenschappelijk adviseur van de Duitse regering, zegt in april 2020 in een interview met de Guardian: “Er bestaat een interessant stukje informatie in de oude Sars literatuur. Het virus werd gevonden in civet katten, maar ook in wasbeerhonden – wat de media niet oppikte. Wasbeerhonden zijn een enorme industrie in China, waar ze gefokt worden op boerderijen en in het wild gevangen worden voor hun bont. Als iemand me een paar honderdduizenden dollars zou geven en vrije toegang tot China om de bron van het virus te vinden, zou ik kijken op de plaatsen waar wasbeerhonden worden gefokt.”3
Hij voegde daar aan toe: “Ik neem niet aan dat het gestart is op de markt in Wuhan. Het is waarschijnlijker begonnen daar waar het dier – de tussengastheer – gefokt werd.” China kent een populatie van ongeveer 14 miljoen in gevangenschap gefokte wasbeerhonden. De provincie Hebei is verantwoordelijk voor 60%, Shandong volgt met 23%. De reden? De bontindustrie!
Tot nu toe is er in de wetenschappelijke literatuur geen enkel onderzoek terug te vinden waarin onderzocht is of er in China nertsen of wasbeerhonden besmet zijn geraakt met Sars-Cov-2.
Verrassend (lees: ongeloofwaardig) is het feit dat er officieel geen enkele Chinese nertsenfokkerij besmet is geraakt met Sars-Cov-2, terwijl in heel Europa en Noord Amerika dit wel gebeurde. Het zou een verbazingwekkende anomalie zijn: alle grote producerende landen werden getroffen, Nederland, Denemarken, Polen, Canada, de Verenigde Staten, maar de allergrootste zou een uitzondering zijn.
Je zou denken dat het vreemd is dat er geen onderzoek is uitgevoerd om een hypothese te bevestigen of te ontkennen die zo voor de hand ligt: die van een oorsprong van de pandemie op een fokkerij met pelsdieren. China is zowel ’s werelds grootste markt als producent van bont, een industrie die misschien wel twintig miljard dollar per jaar, of meer waard is en waarin miljoenen Chinezen werkzaam zijn.
Hier en daar wordt gesuggereerd dat China destijds zodanig heeft gemanoeuvreerd en/of gemanipuleerd dat de onderzoeken naar Sars-Cov-1 de economisch van weinig belang zijnde civetkat als tussengastheer aanwees, zodat de wasbeerhond en de bontindustrie buiten schot konden blijven. Dit zou zich nu opnieuw afspelen met Sars-Cov-2.
Dna-sporen kunnen aantonen dat een bepaald dier op een bepaalde plek is geweest. De aanwezigheid van virusmateriaal in datzelfde monster bewijst, echter, niet dat dat dier ook geïnfecteerd was. Het meest voorkomende dier in de genetische monsters kan, maar is niet noodzakelijk, ook de bron van het virus in het monster.
Op 7 maart hebben Gedeputeerde Staten van Flevoland besloten om de aanvraag voor een omgevingsvergunning voor varkenshouderij Creil Exploitatie te weigeren en de reeds verleende omgevingsvergunningen in te trekken om “strafbare feiten te voorkomen”.
De ‘Knorpolder’ in Creil is een ‘varkensflat’, vergelijkbaar met de Knorhof in Buren, die in juli 2017 afbrandde. 20.000 varkens stierven een gruwelijke dood. De kans dat Straathof een doorstart mag maken met Knorhof 2.0 wordt ondertussen ook steeds kleiner. 1
Er zijn in Creil overtredingen van september 2017 tot en met juli 2018. Bij brief van 16 juli 2018 is er een last onder dwangsom opgelegd omdat de brandstoftoevoerleiding (gasleiding) van een stookinstallatie niet was geïnspecteerd. Twee dagen later, op 18 juli 2018 is geconstateerd dat de overtreding is beëindigd.
Er is gehandeld is in strijd met de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), op 12 oktober 2012, door kortgezegd persoonlijke huisvesting in een daarvoor niet geschikte ruimte.
Ondersteunende zienswijze van Animal Rights
De omgevingsaanvraag van 8 oktober 2020 ging om 20.342 varkens, de verleende omgevingsvergunning van 2006 om 20.217 dieren. Aanvrager Creil Exploitatie B.V. kent als bestuurder Maarten Verdoorn, adviseur van Sebava, een vennootschap van de familie Straathof.
De tijdlijn
8 oktober 2020 vroeg Sebava BV een omgevingsvergunning aan. Op 25 januari 2021 werd het op verzoek van de provincie ingevulde Bibob-formulier ingeleverd. De Wet Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) is een (preventief) bestuursrechtelijk instrument. Als er een ernstig gevaar dreigt dat bijvoorbeeld een vergunning wordt misbruikt, kan de bevoegde overheidsinstantie de aanvraag weigeren of de afgegeven vergunning intrekken. Het Landelijk Bureau Bibob (LBB) is onderdeel van Justis en voert op verzoek van overheden integriteitsscreeningen uit. De provincie wordt per brief op 12 maart 2021 geïnformeerd over de naamsverandering in Creil Exploitatie B.V.. In mei 2021 verzoekt de provincie om aanvullende Bibob-informatie, die men op 5 juni ontvangt. Op 23 juli 2021 laat Flevoland aan Creil Exploitatie weten dat men een adviesaanvraag heeft ingediend bij het Landelijk Bureau Bibob. Op 7 maart hebben Gedeputeerde Staten van Flevoland dus besloten om de aanvraag voor een omgevingsvergunning voor varkenshouderij Creil Exploitatie te weigeren en de reeds verleende omgevingsvergunningen in te trekken om ‘strafbare feiten te voorkomen’.
Op 27 januari diende Animal Rights een ondersteunende zienswijze in. Animal Rights verwijst onder andere naar de reeks veroordelingen van Straathof:
In de periode 2007-2014 zijn er in Nederland ernstige overtredingen geconstateerd, met, wat wordt genoemd, ernstig verminderd dierenwelzijn tot gevolg. Straathof kreeg onder meer forse boetes en er werd een voorwaardelijke stillegging opgelegd;
In de periode 2014-2018 zijn er in Nederland wederom ernstige overtredingen geconstateerd. Tegen de geconstateerde overtredingen is bestuursrechtelijk opgetreden. Er is ook strafrechtelijk opgetreden;
Met deze voorbeelden is naar het oordeel van de Animal Rights voldoende gebleken dat Straathof strafbare feiten heeft gepleegd bij “activiteiten die overeenkomen of samenhangen met de activiteiten waarvoor de bestreden ontwerpbeschikking is gegeven”. Anders gezegd: het risico dat Straathof opnieuw de wet zal overtreden is groot. Daarom verzocht Animal Rights om het ontwerpbesluit te bekrachtigen in een definitief besluit, wat nu gebeurd is.
Creil Exploitatie B.V. gaat in beroep
Ook milieu- en natuurorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) diende een zienswijze in, net als vergunninghouder Creil Exploitatie B.V. zelf. Het college heeft de drie ontvangen zienswijzen betrokken bij de totstandkoming van het definitieve besluit. 2
Er is sprake van een openbare en een niet openbare versie van het besluit vanwege de in artikel 28 van de Wet Bibob vastgelegde geheimhoudingsplicht met betrekking tot Bibob-informatie. Het openbare besluit en de aanvraag met bijbehorende documenten liggen ter inzage gedurende de beroepstermijn tot en met 19 april 2023. 3 Op 17 mei ontvangt Animal Rights het beroepschrift en bijbehorende procesdossier en stuurt op 14 juni een reactie in met als slotsom: “Voor iedere overtreding lijkt er wel een excuus te kunnen worden gevonden; het nemen van verantwoordelijkheid lijkt uit de weg te worden gegaan, maar in de werkelijkheid vinden er aan de lopende band overtredingen plaats in alle vestigingen van Straathof, de locatie in Creil niet uitgezonderd. De gewijzigde bedrijfsstructuur van Creil Exploitatie doet daar niet aan af. Immers, er is een sterk zakelijk samenwerkingsverband tussen Verdoorn en Straathof, gelet op hun reeds 30 jaar durende werkrelatie.” Op 21 september stuurt de advocaat van Creil exploitatie B.V. nog een reactie in. Op 21 juli werd Animal Rights als derde belanghebbenden uitgenodigd voor de zitting van “het beroep van Creil Exploitatie BV te Creil” op 9 november 2023.
Varkensimperium brokkelt af
Zo brokkelt het varkensimperium van Adriaan Straathof steeds verder af. In februari 2023 begon de sloop van de al jaren leegstaande varkensstallen op de ‘Straathoflocatie’ in Marienheem, Overijssel. Op 8 maart maakt de provincie Gelderland haar intentie bekend om de omgevingsvergunning van de ‘Knorhof’ in Buren in te trekken en doet dat ook daadwerkelijk op 26 september. Verder hebben Animal Rights en MOB de provincie Limburg verzocht om de natuurvergunning van Sebava’s varkenshouderij in Koningsbosch in te trekken of te wijzigen. De locatie in Lierop staat ondertussen leeg.
Update
Op 9 november 2023 vond de zitting plaats van het hoger beroep van Creil Exploitatie BV, een varkensfabriek uit het Straathof imperium, tegen het besluit van de provincie Flevoland om een aangevraagde vergunning niet te verlenen en een bestaande vergunning in te trekken. Animal Rights en Mobilisation fungeerden hierin als zogenaamde ‘derde belanghebbenden’ aan de kant van de provincie.
Er stond niet ter discussie dat er (op grote schaal) dierenmishandeling binnen het Straathof imperium heeft plaatsgevonden. Één NVWA-rapport en de getuigenis van de eigen dierenarts moesten als (mager) bewijs dienen dat sinds een verandering in de bedrijfsstructuur in 2020 “het stukken” beter gaat in Creil. Niet ontkent kon worden dat Adriaan Straathof nog altijd de eigenaar is van het ontroerend goed en ook nog altijd op het bedrijf komt.
Waar de rechters over moeten oordelen is of het intrekken van de vergunningen proportioneel is of niet. De advocaten van Creil Exploitatie BV beweerden dat die definitieve intrekking alleen kan leiden tot sloop van het bedrijf.
De uitspraak stond gepland voor 21 december 2023, maar werd met 6 weken verdaagd.
Woensdag 15 maart 2023 organiseren Animal Rights en Bite Back een demonstratie tegen de komst van de grootste zalmkwekerij van Europa in Oostende. De plannen van Columbi Salmon werden blindelings goedgekeurd door de Provincie West-Vlaanderen. Wij tekenden beroep aan tegen het verlenen van de vergunning.
Animal Rights campagneleider Els Van Campenhout: “12.000 ton zalmen zullen hier elk jaar lijden en sterven. Dat zijn miljoenen dieren die bewustzijn hebben en pijn, angst en stress kunnen voelen. In een wereld waarin al vol verwachting wordt uitgekeken naar kweekvis, is het idee om 12.000 ton zalmen op elkaar te gaan proppen in landtanks een volledig absurd idee.”
“12.000 ton zalmen zullen hier elk jaar lijden en sterven. Dat zijn miljoenen dieren die bewustzijn hebben en pijn, angst en stress kunnen voelen.”
– Els Van Campenhout, Animal Rights
Bezwaar en beroep
Animal Rights tekende vorig jaar bezwaar aan en dit jaar beroep tegen de plannen van Columbi Salmon. Ook Sea First Foundation, Bite Back, Sea Shepherd, Climaxi, GAIA, West-Vlaamse Milieufederatie en 4Sea (Bond Beter Leefmilieu, Greenpeace, Natuurpunt en WWF-België) dienden bezwaar in tegen de plannen om de grootste zalmkwekerij van Europa in Oostende te bouwen. Animal Rights ging samen met onder andere Sea First Foundation, Climaxi, GAIA en 4Sea in beroep. Het dossier ligt nu bij minister Demir, zij zal beslissen of het project groen licht krijgt of niet.
Alle actiegroepen samen om het project van Columbi Salmon in Oostende een halt toe te roepen
Demonstratie
De actiegroepen Animal Rights, Bite Back, Sea Shepherd, Climaxi, GAIA en XR Rebellion verzamelden op woensdag 15 maart van 11 tot 13uur voor een statische demonstratie op het Sint-Petrus en Paulusplein in het centrum van Oostende. Met de actie vroegen zo’n 60 aanwezigen aandacht voor het onnoemelijke dierenleed en de niet-onderzochte effecten op het milieu dat bij het project komen kijken. Er was heel wat pers aanwezig tijdens de actie.
Bite Back en Animal Rights organiseerden de demonstratie
AQUACULTUUR VEROORZAAKT DIERENLEED
In de enorme tanks lijden al deze individuen een totaal onnatuurlijk en ellendig leven. In het wild zijn zalmen behendige jagers, ze leggen grote afstanden af en ze kunnen uitstekend navigeren. In gevangenschap hebben ze geen enkele mogelijkheid om hun natuurlijke gedrag uit te oefenen. Omdat ze zo dicht op elkaar gepakt zitten, hebben ze amper plaats om te bewegen, de dieren krijgen stress en worden vatbaar voor parasieten en ziektes. De sterftecijfers in de Noorse aquacultuur zijn hoog. In 2019 was er sprake van 55 miljoen dode zalmen op een productie van 1,3 miljoen ton zalm. Het sterftecijfer in het Belgische bedrijf zal waarschijnlijk vergelijkbaar zijn.
COLUMBI SALMON
Columbi Salmon profileert zichzelf als “Europe’s leading sustainable salmon farming company, with improved animal welfare and minimal environmental footprint.” Duurzaam is het allerminst als we kijken naar alle vervuiling dat zo’n kwekerij meebrengt zoals beschreven in de reportage van Telefacts. Viskwekerijen – zowel op het land als in zee – zijn pure kweekvijvers van verschrikkelijk dierenleed. In een beschaafde maatschappij is er geen plaats voor achterhaalde dierenuitbuitingssystemen zoals viskwekerijen.
De toekomst is plantaardig
Animal Rights roept op om te kiezen voor plantaardige alternatieven om de vissen een kort en ellendig bestaan vol leed te besparen.
In mei 2022 zei toenmalig Landbouwminister Henk Staghouwer ‘onaangenaam verrast’ te zijn door het feit dat er dat jaar meer kalveren vanuit Ierland naar Nederland kwamen dan andere jaren.1
Nu blijkt dat er ook in de eerste negen weken van 2023 meer Ierse kalveren naar Nederland geëxporteerd zijn dan in dezelfde periode de jaren ervoor. Dat blijkt uit de importcijfers die de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) bijhoudt en uit de exportcijfers van het Ierse Department of Agriculture, Food and the Marine. 2
Uit de RVO-cijfers blijkt dat tot en met week negen er 21.321 Ierse kalveren naar Nederland werden gehaald. In dezelfde periode vorig jaar waren dat er 14.466: een stijging van 47 procent. In 2021 werden er in deze weken 4.761 Ierse kalveren geïmporteerd en in 2020 11.237.
Staghouwer zei verder: ”Ik zet me in voor een Europees verbod op lange transporten van jonge kalveren en de transporten uit Ierland baren mij extra zorgen vanwege de overtocht met de veerboot.” Ierse kalveren zijn gemiddeld drie dagen onderweg naar Nederland, vanaf de Ierse melkveehouder naar de Nederlandse kalverhouder.
De beloftes van de kalversector en de ministers blijken tot nu toe niets waard te zijn. Gaat de huidige Landbouwminister wel met daden komen?
Iers oormerk (IE) bij een kalf in een Nederlandse schuur
Update eind mei
Het aantal geïmporteerde Ierse kalveren stijgt volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland tot en met de derde week van mei met bijna 9% tot 91.236 kalveren.
Ierland heeft dit jaar meer kalveren dan vorig jaar. Volgens het Ierse ministerie van Landbouw worden dit jaar tot en met de eerste week van mei ruim 304.000 kalveren geëxporteerd. Dat is met 78% de grootste groep van het uit Ierland uitgevoerde rundvee. Het ministerie meldt ook dat Nederland tot nu toe de belangrijkste afzetmarkt is met bijna 46% marktaandeel. 3
