“Je mag het niet zeggen in Nederland, maar het wordt tijd dat die wolf wordt afgeschoten,” zegt schapenhouder Dirk de Bruijn tegen DPG media eind 2021, en roept iedereen op een landelijke petitie te ondertekenen die pleit voor het zo nodig mogen jagen op wolven. 1Hij is boos want in de periode daarvoor heeft een wolf een aantal dagen achter elkaar schapen doodgebeten, die De Bruijn liever zelf naar het slachthuis had gebracht. BN DeStem schreef verder op 29 december 2021: “Schapenhouder Dirk de Bruijn (29) heeft het helemaal gehad. Voor de derde keer in vier dagen kreeg hij melding van doodgebeten dieren. De laatste slachtoffers in Wouwse Plantage.
Door recentelijk verkregen informatie, waaronder taxatierapporten van BIJ12, heeft Animal Rights kunnen afleiden dat de kudde schapen van de schapenhouder in slechts tien weken tijd maar liefst zestien keer slachtoffer is geworden van predatie door wolven. De schapenhouder heeft daarmee aantoonbaar herhaaldelijk nagelaten zijn schapen tegen predatie te beschermen.
Met zijn vader Cor drijft Dirk een schapenhouderij met zo’n drieduizend dieren. Vooral ‘vleeslammeren’ die in de weides van vooral koeienboeren staan.
“Degene die het hardst roepen om het afschieten van wolven, zijn meestal de fanatiekste verdedigers van het uitbuiten en vermoorden van andere dieren,” zegt Animal Rights directeur Susan Hartland. “Hypocrieter kom je ze zelden tegen.”
In een bezwaar dat De Bruijn stuurt naar Bij12 legt hij bij monde van een ingehuurde advocaat uit hoe zijn verdienmodel werkt: “Cliënt heeft een schapenhouderijbedrijf. Jaarlijks passeren ca 7000 schapen het bedrijf van cliënt. Afgelopen jaar had cliënt 3300 schapen lopen op 50 verschillende locaties tegelijkertijd (na 6 tot 8 weken op één perceel gaan de schapen weer door naar een ander perceel). Als de schapen voldoende vlees hebben gaan de dieren naar de slager.”
“Degene die het hardst roepen om het afschieten van wolven, zijn meestal de fanatiekste verdedigers van het uitbuiten en vermoorden van andere dieren.”
– Susan Hartland, Animal Rights
16 aanvallen, 70 doden & geen maatregelen
Tussen 12 december 2021 en 22 februari 2022, komen zo’n 70 onbeschermde schapen van De Bruijn – hij komt zelf tot 93 slachtoffers – om na wolfaanvallen. Een deel sterft door de wolf en gewonde dieren worden vaak afgemaakt door de schapenboer of een dierenarts. Voor de wolf is dit natuurlijk gedrag. Deze kan zich uitleven op de schapen, omdat veeboeren, zoals Dirk de Bruijn, weigeren de dieren die ze in slavernij houden te beschermen tegen roofdieren.
Opnieuw uit het bezwaarschrift van 8 juni 2022: “Cliënt zet de percelen af met een tijdelijk raster met een stroomsterkte van 5 tot 6 volt. Een en ander was tot aan de komst van de wolf voldoende om de schapen binnen en predatoren buiten te houden. Sinds de komst van de wolf is dat anders. Afgelopen jaar is de wolf op diverse van de 50 locaties langs geweest en heeft bij zijn 16 bezoeken 93 schapen van cliënt gedood.”
”Ze grazen momenteel op wel vijftig verschillende plekken in West-Brabant,” beweert hij ook tegen de krant, maar verzwijgt daarbij dat de schapen bijna allemaal op dezelfde lokatie worden doodgebeten: De weilanden rondom een melkveehouderij aan de Hopmeerweg in Wouwse Plantage.
Na 15 aanvallen besluit De Bruijn om de lage stroomdraadjes die hij normaal spant uit te breiden naar drie stroomdraadjes en deze te behangen met flapperende linten. De wolf is hem echter voor: “had het naastliggende perceel zondag en maandag afgezet met linten zoals afgesproken: drie stroomdraden en bovenste draad met linten. Ook 8000 volt stroom erop. Het plan was om de rammen vandaag over te doen, dag te laat dus.” Hoe dan ook, ook deze maatregel is nog steeds volstrekt onvoldoende.
Dit waren de beschermende maatregelen voor de schapen na 14 wolfaanvallen!
Slachtoffer – niet van de wolf maar van de boer – bij de 15e wolfaanval.
Taxatierapporten
Animal Rights vroeg de taxatierapporten op die door BIJ12 worden opgesteld wanneer er een vermoeden is van een wolfaanval. Deze rapporten beschrijven niet alleen het aantal gedode dieren en wat ze ‘waard’ zijn, maar ook, hoewel summier, hoe deze dieren waren beschermd tegen roofdieren. De foto’s die zijn bijgevoegd beschrijven vaak beter dan woorden hoe laks een schapenhouder als Dirk de Bruijn is in het beschermen van de duizenden dieren die hij gevangen houdt. Op één foto is te zien hoe één enkel draadje op nog geen halve meter hoogte langs een sloot loopt. Dat was de bescherming die De Bruijn de schapen bood na 14 eerdere wolfaanvallen!
Kosten
De redenen waarom De Bruijn weigert de schapen te beschermen zet hij uiteen in zijn bezwaar: “Met de huidige zeer smalle marges: schapenwol is feitelijk onverkoopbaar en in ieder geval niets meer waard (recent nog landelijk in het nieuws) en schapenvlees levert met de normaal al benodigde inspanningen maar een marginale opbrengst. Door de grote aantallen kan cliënt er een boterham aan overhouden, doch de marges zijn zodanig klein dat met het de door de wolf veroorzaakte extra kosten en benodigde inspanningen eigenlijk niet meer uit kan. Het probleem van de geringe marges is ook meteen een probleem als het gaat om mogelijk te nemen maatregelen tegen de wolf. Nog even daargelaten de vraag of de suggereerde maatregelen de wolf daadwerkelijk bij de schapen weg houdt, zijn de kosten verbonden aan die maatregelen voor een bedrijf als dat van cliënt (met jaarlijks 7000 dieren op 50 verschillende graaslocaties) niet op te brengen …”
De Bruijn heeft een wettelijke verplichting om de dieren te beschermen, en niet alleen tegen roofdieren. Ook beschutting en voer kosten geld en ook die kosten rechtvaardigen niet dat de dieren adequate bescherming of voedsel wordt onthouden. Als je het je niet kan veroorloven, of simpelweg niet bereidt bent om te doen wat nodig en wettelijk verplicht is, dan moet je geen dieren exploiteren.
Lakse schapenboeren
In November 2022 kopt Trouw: “Veel schapenhouders beschermen hun vee niet tegen de wolf: ‘Wie afrastert, geeft toe’,” en schrijft: “Op het stille Noord-Brabantse provinciehuis in ‘s-Hertogenbosch duidt niets op protest. ‘Wolvenambtenaar’ Johan Mees appt een dag eerder dat hij de hele dag kan afspreken. Een beetje vertwijfeld neemt hij met een bak koffie plaats aan een tafel. Alle Brabantse schapenboeren kunnen subsidie aanvragen voor bescherming tegen de wolf, maar Mees keurde dit jaar slechts één aanvraag goed. Twee andere aanvragen waren nauwelijks serieus. Een schapenhouder had een enkel stroomdraadje op zijn hek bevestigd en vroeg daar geld voor. En dat terwijl Noord-Brabant sinds de wolf in 2015 naar Nederland kwam de provincie is met de meeste door een wolf gedode schapen (374), na Drenthe (526). Dat blijkt uit cijfers van het schademeldpunt van BIJ12, de uitvoeringsorganisatie van de provincies.
De angst onder Nederlandse schapenhouders strookt niet met de bereidheid hun vee te beschermen. […] Het Brabantse potje dat Johan Mees beheert, bevatte dit jaar twee ton, en na die ene subsidieaanvraag nog 196.000 euro. Hetzelfde beeld is te zien in bijvoorbeeld Gelderland en Limburg. ”
Door de luiheid en desinteresse van de schapenboeren ‘trainen’ we in Nederland de wolven in het jagen op de makkelijkste prooi: schapen. Vervolgens maken volksophitsers als tripelB-boegbeeld Van der Plas hiervan gretig gebruik om op te roepen tot het afschieten van wolven. 2
Slachtoffer van de 11e aanval.
De onvoldoende maatregelen na de 16e wolfaanval.
De Wet
Artikel 1.6, derde lid, van het Besluit houders van dieren bepaalt dat een dier, indien het niet in een gebouw wordt gehouden, door de houder bescherming moet worden geboden tegen slechte weersomstandigheden, gezondheidsrisico’s en zo nodig roofdieren. Het is evident dat De Bruijn dit artikel meermaals heeft overtreden.
Artikel 2.1, eerste lid, van de Wet dieren bepaalt vervolgens dat het verboden is om zonder redelijk doel of met overschrijding van hetgeen ter bereiking van zodanig doel toelaatbaar is, bij een dier pijn of letsel te veroorzaken dan wel de gezondheid of het welzijn van het dier te benadelen. Artikel 2.1, zesde lid, van de Wet dieren bepaalt dat een ieder een hulpbehoevend dier – en dat is een gehouden dier dat door een roofdier bedreigd wordt – de nodige zorg verleent. Animal Rights meent dat De Bruijn ook artikel 2.1, eerste en zesde lid, van de Wet dieren heeft overtreden, omdat De Bruijn zijn hulpbehoevende schapen niet de nodige zorg heeft geboden door hen te blijven blootstellen aan bedreiging van predatie door de wolf, terwijl het hem duidelijk was of had moeten zijn dat die bedreiging actueel en reëel was, waardoor hij in het minste geval de gezondheid en het welzijn van zijn schapen benadeelt.
Doordat De Bruijn onvoldoende voorzorgsmaatregelen heeft getroffen – zoals het plaatsen van een wolf werend raster of ophokken van de dieren – om predatie te voorkomen, heeft hij de aanmerkelijke kans aanvaard dat de schapen zouden worden verwond of gedood. Daarmee heeft De Bruijn artikel 1.6, derde lid, van het Besluit houders van dieren en artikel 2.1, eerste en zesde lid, van de Wet dieren willens en wetens overtreden.
Het is om bovengenoemde redenen dat Animal Rights de NVWA verzoekt met spoed handhavend op te treden tegen de geconstateerde overtredingen door De Bruijn.
Animal Rights verwacht van de NVWA dat ze optreedt tegen alle veeboeren die de dieren die ze houden niet beschermen tegen roofdieren.
De lijst van aanvallen.
De onvoldoende maatregelen na de 16e wolfaanval.
Asterix
Een wolf met de codenaam ‘Grey Wolf 1954 male’ werd in de nacht van 27 op 28 april 2020 geboren als zoon van Noëlla (GW1479f) en August (GW979m) in wat de Hechtel-Eksel-roedel zou gaan heten. Hij en zijn vier broertjes en zusjes gingen daarmee de geschiedenis in als de eerste succesvolle wolvenvoortplanting in België sinds 1799.
De twee zusjes, GW1922f en GW1923f komen in oktober van datzelfde jaar nog om in het verkeer. Van de drie broers is GW1963m spoorloos sinds april 2021 en trok GW1924m in 2022 naar Duitsland.
GW1954m werd op 26 november 2021 nog bemonsterd op uitwerpselen in zijn ouderlijk territorium. Op 2 december 2021 wordt hij twee keer aangereden op de Weg naar Zwartberg, maar overleeft. Op 6 december 2021 werd in Schilde (provincie Antwerpen) op schapen een onvolledig genotype gevonden dat echter wel overeenkomt met dat van GW1954m. Hij werd vervolgens met zekerheid op 27 december bemonsterd op een gedood schaap in Stabroek en op 29 december op uitwerpselen in de Kalmthoutse heide. Na deze datum wordt aan Vlaamse zijde geen DNA-spoor meer van deze wolf gevonden, maar op 18 december doodt hij schapen bij Steenbergen in Nederlands West-Brabant. In totaal werd op 14 locaties zijn DNA vastgesteld bij gedode schapen, waaronder vijf maal bij Dirk de Bruijn. In maart 2022 wordt hij, voorlopig voor de laatste maal, in Nederland bevestigd, in Zeeland. Mogelijk is hij daarna teruggekeerd naar de Kalmthoutse heide. 34
Hij kreeg in Vlaanderen de naam ‘Asterix’, omdat hij voor het eerst gespot werd in de buurt van Tabaknatie Asterix in de Antwerpse haven. 5
Klaas
GW2402m, een alpiene wolf, verbleef een drietal weken rond november 2021 in de buurt van Kalmthout. Begin november was hij nog in Goch (Nedersaksen). Zijn DNA werd op 11 en 12 november aangetroffen op gedode schapen in de Ooijpolder. Daarna in Den Bosch. In december trok hij door het Westen van Noord-Brabant. Tussen 11 november en 9 januari 2022 worden op 15 locaties gedode schapen en een geit aangetroffen met zijn DNA, waaronder drie keer bij Dirk de Bruijn. Die 9e januari was in de buurt van Helenaveen. In februari 2022 werd GW2402m weer in Duitsland waargenomen. 67
De organisatie ‘Welkom Wolf’ gaf de wolf een naam: Klaas(je), “naar Sinterklaas die ook rond deze dagen in de grensstreek erg actief was geweest.”8
Op 18 januari 2024 verklaarde de NVWA het bezwaar ongegrond, op 7 mei 2025 dient Animal Rights haar beroepsgronden in. De zitting in deze zaak zal op 3 september 2025 plaatsvinden in Den Haag.
Ondertussen leeft wolvin Emma nog steeds in het grensgebied tussen de provincie Antwerpen en het oosten van Noord-Brabant rondom het Grenspark Kalmthoutse Heide. 9 Als zij een partner vindt en een roedel vestigt zullen veehouders in dat gebied daar rekening mee moet houden.
Update – De NVWA heeft liever bloed aan haar handen dan dat ze opkomt voor onbeschermde dieren
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) oordeelde op 2 december 2025 naar aanleiding van het beroep van Animal Rights tegen de afwijzing van haar handhavingsverzoek om enkele schapenhouders te dwingen tot (verdere) maatregelen om hun schapen te beschermen tegen de wolf, dat de betreffende schapenhouders hun schapen moeten beschermen tegen wolven. Dat was een grote winst, omdat het standpunt van de minister en de NVWA was dat dit van een veeboer niet verlangd mag worden.
De rechter vernietigde het besluit van de NVWA met betrekking tot schapenboeren De Bruijn uit Wouw, Oost-Brabant en eiste dat de NVWA verder onderzoek deed en een nieuw besluit nam. Die nieuwe beslissing op bezwaar kwam op 24 februari 2026.
Het onderzoek van de NVWA bestond uit het opvragen van taxatierapporten, een gesprek met de boeren en het bezoeken van 3 locaties waar schapen staan op 4 februari 2026.
Vader en zoon Cor en Dirk de Bruijn verklaren: “We zijn bekend met de kit van BIJ12, maar daar springen ze toch overheen. We houden het bij 1 of 2 draden rondom het perceel. Dit deden we in het verleden zo, dat doen we nu en dat zal ook zo blijven.”
Nadat ze zich realiseerden dat dit wel een erg domme was, paste Dirk op 15 februari hun tekst per email aan: “Het stukje “dat zal ook zo blijven” wil ik graag vervangen door; “dat wij nu geen wolfwerende rasters plaatsen omdat er al 4 jaar geen incidenten meer zijn geweest. In de toekomst gaan we kijken welke wolfwerende rasters het meest geschikt zijn voor ons bedrijf.”
Vervolgens bezochten de twee toezichthouders van de NVWA drie locaties waar de De Bruijns schapen hebben staan. Op alle drie percelen staan de schapen achter 2 draadjes waarvan de bovenste nergens 50 cm haalt. De toezichthouders noteren braaf: “De door de houder getroffen maatregelen, welke hierboven zijn beschreven, voldoen niet aan de door BIJ12 geadviseerde Wolvenkit afrastering”
De opmerking van de toezichthouders: “vermoedelijk waren de aanvallen van een rondtrekkende wolf”, laat vooral zien hoe intensief het ‘onderzoek’ van de NVWA was. We weten immers om welke wolven het ging.
De schapen op de 3 gecontroleerde locaties staan in hetzelfde (risico)gebied als in 2021-22, op dezelfde afstand van de Kalmthoutse Heide waar destijds Klaas (GW2402m) en vervolgens Asterix (GW1954m) tijdelijk verbleven (maar niet lang genoeg om als gevestigd te gelden) en waar nu Emma (GW3449f) permanent is gevestigd. Van Emma is bekend dat ze voornamelijk van wild leeft. Ze is nog steeds single, maar als er een mannetje bij komt en zich een roedel vormt, verandert dat de situatie natuurlijk.
Dat de door de NVWA bezochte percelen net buiten het territorium van de wolvin zouden vallen is onzin. Emma leest geen kaarten.
De NVWA verschuilt zich vervolgens weer achter haar incompetente minister met wat citaten: “In Nederland moeten dierhouders hun dieren die niet in een gebouw worden gehouden beschermen tegen roofdieren. […] Het is momenteel niet duidelijk waar dit precies betekent met het oog op de bescherming tegen de wolf.”
En: “Omdat de wolf lange tijd afwezig was in Nederland, hebben veel dierhouders nog geen ervaring met het nemen van wolwerkende maatregelen.”
In haar functie als lakei van de vee-industrie weigert de NVWA dus structureel om op te treden tegen de dood door schuld van tientallen schapen op dit bedrijf en vele honderden schapen landelijk. Animal Rights blijft daarom van mening dat het bloed van deze voorkoombare slachtoffers mede kleeft aan de handen van de NVWA.
Op 14 februari 2020 vond een chauffeur van destructiebedrijf Rendac uit Son op zijn of haar ronde om kadavers op te halen bij de vee-industrie een aantal levende eenden in een kadaverton. Dit blijkt uit informatie die Animal Rights via een verzoek via de wet openbaarheid van bestuur (Wob 20-0819) ontving. De chauffeur heeft maar kort een blik op de dieren geworpen want de brief die Rendac naar de veeboer stuurde, na deze eerst telefonisch geïnformeerd te hebben, spreekt van “4 a 5 aangeboden eenden” die niet dood waren.
Op 18 februari voert de NVWA een ‘onderzoek’ uit, maar vult op het ‘Rapport welzijn vleeseenden’ in dat ze de “[a]lgemene welzijnseisen niet gecontroleerd” heeft. Uit de ‘bevinding’ die de NVWA-inspecteur noteert bij de rubriek ‘Omschrijving omstandigheden en onderzoek’, spreekt de kille, empathie-loze houding waarmee de NVWA dierenwelzijn benadert: “Bij het afleveren van de slachtrijpe eenden zijn er altijd een aantal dieren die niet geschikt zijn om ter slachting aan te bieden. Deze worden gedood en in de kadaver ton gedaan.”
De NVWA-inspecteur typt in zijn ‘bevinding’ bijna letterlijk de verklaring van de Barneveldse eendenhouder over. Deze zei: “Ik vind dit heel vervelend. Bij het afleveren van de eenden zijn er altijd een aantal die niet geschikt zijn voor de slacht, deze worden volgens de regels gedood en in de ton gedaan. We schrokken dan ook heel erg toen Rendac belde dat er nog levende dieren in de ton zaten. Dit was ons nog niet eerder overkomen en dit hoort ook niet. Ik zal in het vervolg nog beter controleren of de doding goed heeft plaats gevonden.” Op deze wijze het boetekleed aantrekken is de standaard reactie van veeboeren die betrapt worden op het aanbieden van levende dieren ter destructie: “geschrokken”, “de eerste keer”, “nog beter opletten”, etc.
Het trieste bestaan in een eendenschuur
Waarschuwing
De NVWA-inspecteur deelt vervolgens de standaard waarschuwing uit: “Op 14 februari 2020 omstreeks 12:12 uur is door Rendac Son B.V. een aantal levende eenden in een aangeboden kadaverton aangetroffen, waarbij bij deze eenden pijn is veroorzaakt dan wel het welzijn is benadeeld zonder dat hiervoor een redelijk doel was.” Ook hier weer die harteloze, ambtelijke taal. Als de veeboer een “redelijk doel” had weten te verzinnen voor het opsluiten van 4 of 5 eenden, die het doodtrappen of -slaan hebben overleefd, in een kadaverton bij de lijken van hun vermoorde soortgenoten, dan was het wel OK geweest?
Wat “volgens de regels gedood” inhoudt en hoe deze 4 a 5 eenden alsnog afgemaakt zijn, wordt in het rapport niet vermeld. Het zal de NVWA-inspecteur waarschijnlijk ook niet genoeg geïnteresseerd hebben om daar naar te vragen.
Dit rapport is een duidelijke aanwijzing dat de misstanden tijdens het vangen van eenden voor transport naar het slachthuis, die Animal Rights in 2018 filmde en naar buiten bracht, nog altijd voortduren. De kans om twee maal betrapt te worden is miniem en de NVWA straft dus niet.
Geen op zich zelf staand incident
Dat het geen op zichzelf staand incident is blijkt ook uit een ander verzoek via de Wet open overheid (Woo 21-0820). Op 26 november 2018, wordt tijdens een controle van het vangen van eenden “1 levende eend in kadaverton tussen meerdere andere eendenkadavers” aangetroffen. Ook hier is de reactie van de veeboer veelzeggend: “Ik dacht dat de eend dood was. De kadaverton stond nog niet aan de weg om geleegd te worden van Rendac. Had ik later gezien dat de eend toch nog leefde had ik ze alsnog dood gemaakt.” Er werd hier wel proces-verbaal opgemaakt. Of dat tot een boete heeft geleid is onbekend.
Eendenslachter Tomassen Duck-To
Eendenslachter Tomassen Duck-To is de zogenaamde ketenregiseur; de eenden zijn het ‘bezit’ van het Ermelose bedrijf van gelegd ei tot het karkas in de vriezer. De mannen die de hierboven beschreven misdaden begaan, zijn in principe in dienst van Tomassen en bij Tomassen ligt dan ook de eindverantwoordelijkheid voor dit leed.
Speech van Animal Rights campagneleider Els Van Campenhout bij de demonstratie op 15 maart 2023 tegen de plannen van Columbi Salmon om de grootste zalmkwekerij van Europa te bouwen in Oostende.
Bedankt allemaal om zo massaal aanwezig te zijn vandaag. Vandaag staan we hier samen om op te komen voor de miljoenen vissen die zouden gaan lijden in Oostende.
Vissen leven onder water en we kunnen hen niet horen schreeuwen, maar het feit is dat deze dieren kunnen lijden en pijn ervaren. Onderzoek heeft intussen al overduidelijk aangetoond dat vissen pijn, angst en stress voelen. Pijnreceptoren zitten in het hele lichaam, tot in de toppen van de vinnen en ook rond de mond van vissen. Wanneer de receptoren ‘gestimuleerd’ worden, verandert het gedrag van een vis.
Het feit dat zalmen in het wild duizenden kilometers kunnen afleggen naar hun geboortewateren om zich voor te planten duidt in ieder geval op niet alleen een bewustzijn, maar ook een vorm van herinnering.
Om deze redenen alleen al, zou het voor zich moeten spreken dat zo’n massaslacht nooit toegelaten mag worden. In tijden waarin vol verwachting wordt uitgekeken naar kweekvis – dat net zoals kweekvlees het dierenleed de wereld moet uithelpen – is het idee om jaarlijks 3 miljoen zalmen op elkaar te gaan proppen in landtanks een volledig krankzinnig idee. Bij Columbi Salmon zouden tot wel 18 zalmen samen gepropt zitten op 1 kubieke meter in de landtanks.
Dat laten wij niet zomaar gebeuren. Vorig jaar dienden we samen met Bite Back, Sea First Foundation, Sea Shepherd, Climaxi, GAIA en nog meer milieuorganisaties bezwaar in tegen deze absurde plannen. De Provincie van West-Vlaanderen wilde nog steeds de vergunning afleveren, ondanks de bezwaren. Daarop gingen onder andere Animal Rights, Sea First, Climaxi en GAIA in beroep. Het dossier ligt nu op het bureau van Vlaams minister van Omgeving, Zuhal Demir. Zij zal beslissen of dit project groen licht krijgt of niet.
Columbi Salmon schrijft op hun website, dat ze willen bijdragen aan een betere en meer duurzame wereld. Er staat letterlijk te lezen: “Onze aanpak is transparant en circulair met een minimale CO2-voetafdruk.” Maar tegelijk is er in hun aanvraag nergens iets terug te vinden over wat er precies met al dat water gaat gebeuren dat ze gebruiken.
Animal Rights ging eerder deze maand persoonlijk in gesprek met de CEO van Columbi Salmon. Uit dat gesprek bleek dat de CEO geen idee heeft wat er met al het vervuilde water zal gebeuren. Op de vragen vanwaar de ouderdieren en eieren zouden komen, waaruit de zalmen geboren worden die in de landtanks een kort en miserabel bestaan tegemoet gaan, kon evenmin een antwoord gegeven worden. Dit project roept steeds meer vragen op!
Zelfs als we het dierenleed even buiten beschouwing laten, is het alleen al om de vraagtekens die bij de afvallozing komen kijken totaal onvergunbaar. De stad Oostende en de Provincie zien alleen maar jobs, jobs en nog eens jobs. Economisch rendement op de kap van de dieren krijgt groen licht zonder nog maar naar de échte details van die vergunningsaanvraag te gaan kijken.
Zalmkwekerijen zijn kweekvijvers voor dierenleed, en niet meer dan een uitwas van de vee-industrie die dieren ziet als product dat kost wat kost zo efficiënt mogelijk geproduceerd moet worden. Europa wil in 2027 kooisystemen voor landbouwdieren verbieden en tegelijk worden enorme aantallen vissen op elkaar gepropt in landtanks zodat ze amper nog kunnen bewegen. Ook dit soort systemen zouden moeten verboden worden. En daarom is het zo belangrijk dat wij hier allemaal samen zijn vandaag. Een stem voor de dieren, want zij worden in dit verhaal van greenwashing en milieutechnische documenten en vergunningen, helemaal vergeten. En dat laten wij niét gebeuren!
Jonge kalfjes in zogenaamde iglo’s. Archief Animal Rights.
We kunnen er niet omheen: de BBB is in alle provincies de grootste partij geworden. We horen over de mogelijke gevolgen van de stikstofaanpak, maar hoe zit het eigenlijk met de dieren en hun leefomgeving? Wat betekent deze verkiezingsuitslag voor de kalfjes in de bio-industrie, de wolf en de ecosystemen? We vragen het aan Marco van Duijn, dierenrechtenadvocaat, en Ines Kostić, Statenlid voor de Partij voor de Dieren in Noord-Holland.
Voor iedereen die zich ook maar een beetje betrokken voelt bij het welzijn van dieren en natuur kwam de uitslag van de Provinciale Staten als een klap. Winst voor de BBB van Caroline van der Plas was voorspeld, maar dat de boerenpartij in álle provincies de grootste zou worden en maar liefst zeventien zetels in de Eerste Kamer zou behalen, kwam toch nog onverwacht.
Om maar meteen met de deur in huis te vallen: Hoe erg is het?
Van Duijn: “Laat ik beginnen met een nuancering. De winst van de BBB gaat ten koste van andere partijen die ook niet bepaald diervriendelijk zijn. Sterker nog, Forum voor Democratie is nog dieronvriendelijker dan de BBB. FvD stemde in december vorig jaar tegen de motie om een einde te maken aan het gebruik van stroomstootwapens op dieren. Daar was zelfs de BBB voor. Bovendien zijn PVV en CDA ook niet bepaald diervriendelijk te noemen. Er is dus vooral sprake van een verschuiving en niet zozeer een toename van dieronvriendelijke partijen.”
Kostić: “Ik ben er nog niet gerust op. Als ik kijk naar de media-optredens van de BBB, dan valt het ontkennen van dierenleed me op. Zo van: ‘Onze boeren doen alles goed.’ We hebben in Noord-Holland nu nog maar een zwakkere progressieve meerderheid en er zitten nu ook veel dierenhouders in de Provinciale Staten: dat is geen goed nieuws voor de dieren. De vraag is: wat gaan de andere partijen doen?”
Van Duijn: “Gelukkig gaat de provincie niet over proefdieren, huisdieren of over het welzijn van landbouwhuisdieren. Daar is landelijke wet- en regelgeving voor. De BBB heeft het niet opeens overal voor het zeggen.”
Kostić: “Inderdaad, ze kunnen niet nu opeens de varkenshokken kleiner maken of andere dieronvriendelijke wetten invoeren. Maar met zeventien zetels kunnen ze wel invloed uitoefenen in de Eerste Kamer. En daar kunnen nieuwe diervriendelijke wetten worden tegengehouden.”
De provincie gaat wel over ruimte en landelijke ordening, toch? Kan de BBB er nu voor zorgen dat er meer megastallen worden gebouwd?
Kostić: “Ja, dat kan zeker. Nu staat er in de Noord-Hollandse omgevingsverordening dat er geen nieuwe megastallen bij mogen komen – dat kan de BBB wijzigen als ze daar een meerderheid voor vinden.”
Van Duijn: “De provincies verlenen bovendien ontheffingen om dieren dood te mogen schieten. Nu al worden elk jaar honderdduizenden vogels doodgeschoten omdat deze letterlijk en figuurlijk een graantje meepikken van de oogsten van boeren. Ik verwacht dat deze ontheffingen nu sneller verleend zullen worden. Maar gelukkig worden veel dieren ook beschermd door Europese richtlijnen en verdragen.”
Kostić: “De BBB wil ook dat de wolf bestreden wordt. Op de Veluwe mogen ’te tamme’ wolven inmiddels worden beschoten met een paintballgeweer. De wolf wordt dan wel door Europese wetgeving beschermd, maar je ziet dat de grens al aan het opschuiven is. En de haat die tegen de wolf wordt aangewakkerd kan ervoor zorgen dat mensen zich aangemoedigd voelen om illegaal op de wolf te gaan jagen.”
Van Duijn: “De provincie gaat ook over de gebieden die behoren tot Natuurnetwerk Nederland. Anders dan de Natura 2000-gebieden zijn die niet op Europees niveau beschermd. Daar heeft de provincie veel ruimte om vervelende dingen te beslissen, zoals in provinciale verordeningen. Regels kunnen worden versoepeld zodat er meer boerenactiviteiten mogen plaatsvinden. Daar maak ik me wel zorgen over.”
Dus de plannen van de BBB worden beperkt door Europese regelgeving, maar er is wel degelijk ruimte om te schuiven?
Kostić: “Inderdaad. En vergis je niet: uiteindelijk is ook Nederland deel van Europa. Nederland kiest ervoor om zich wel of niet te committeren. Wat gaat Europa dan doen? Ingrijpen? Europa maakt zelden gebruik van handhavingsmogelijkheden: er is altijd een neiging tot compromis of uitstel. Daar ben ik niet optimistisch over. De Partij voor de Dieren en natuur- en dierorganisaties moeten scherp blijven.”
Van Duijn: “Ik verwacht dat dier- en natuurorganisaties vaker naar de rechter moeten stappen en dan ook in het gelijk worden gesteld. Aan de andere kant: juridische procedures kunnen wel jaren duren. De verleiding om Europese regels aan de laars te lappen zal heel groot zijn. Dat is niet gunstig.”
“Tot slot, wat kunnen we zelf doen om op te komen voor de dieren?”
Van Duijn: “We zullen meer dan ooit afhankelijk zijn van juridische mogelijkheden om dier en natuur te beschermen. Ik roep iedereen op om hier een bijdrage aan te leveren en donateur te worden van organisaties zoals Animal Rights.”
Kostić: “Spreek volksvertegenwoordigers aan, spreek in bij vergaderingen en neem mensen mee. Politici zijn gevoelig voor de publieke opinie. Als je in Noord-Holland woont, waar ik Statenlid ben, kun je contact met me opnemen.”
Lees ook: [‘Zonder visserij géén gezonde zee’, zegt BBB. Maar klopt dat wel? ](https://www.animalrights.nl/zonder-visserij-g%C3%A9%C3%A9n-gezonde-zee-zegt-bbb-maar-klopt-dat-wel)
Baviaan met kind in het Institute of Primate Research in Kenia. Credit: Cruelty Free International.
Onderzoekers van de universiteiten van Maastricht en Leuven hebben met Canadese collega’s samengewerkt aan onderzoek op vijftien bavianen dat plaatsvond aan het Institute of Primate Research (IPR) in Nairobi, Kenia. De studie werd vorig jaar gepubliceerd. Het onderzoek werd mogelijk uitgevoerd op in het wild gevangen bavianen of hun directe nakomelingen. Al sinds 2010 is er een Europees verbod om proeven te doen op in het wild gevangen dieren.
Animal Rights en het Britse Action for Primates vragen de Nederlandse minister Adema en Vlaams minister Weyts om opheldering over de vraag of in het wild gevangen bavianen zijn gebruikt in dit Keniaanse onderzoek.
De onderzoeksgroep ontwikkelde een ‘oestrogeenproductieremmer’ als mogelijke therapie voor endometriose.1 Endometriose is een aandoening waarbij cellen die lijken op het slijmvlies van de baarmoeder, buiten de baarmoeder groeien. Dit leidt tot weefselschade. Ongeveer 10 procent van de vrouwen in de pre-menopauze wordt door de aandoening getroffen. De belangrijkste symptomen zijn chronische pijn, dysmenorroe (ernstige en frequente menstruele krampen en pijn tijdens de menstruatie) en verlies van vruchtbaarheid. Drie van de onderzoekers hebben een eigendomsbelang in een octrooi voor de remmer.
De onderzoekers claimen dat de remmer moet worden getest op dieren die dicht bij de mens staan, zoals de baviaan, alvorens over te kunnen gaan tot klinische proeven. Bavianen hebben vergelijkbare menstruatiecycli als menselijke vrouwen en endometriose kan ‘gemakkelijk’ worden geïnduceerd, wat leidt tot de productie van weefselschade zoals bij mensen.
Er werd in het artikel niets vermeld over de herkomst of leeftijd van de bavianen. In het verleden heeft het IPR wilde bavianen gevangen om in laboratoria te gebruiken. Een verklaring die in een publicatie van de IPR in 2010 verscheen, suggereert waarom er geen leeftijd is opgegeven voor de bavianen die in het huidige onderzoek worden gebruikt: “Opgemerkt moet worden dat de bavianen die voor onderzoek bij IPR worden gebruikt, in het wild worden gevangen en het daarom moeilijk is hun exacte leeftijd te bepalen.”2
Animal Rights en Action for Primates willen opheldering over de vraag of in het wild gevangen bavianen zijn gebruikt in dit onderzoek waarbij Nederlandse en Belgische onderzoekers betrokken waren.
Ook is het niet duidelijk onder welke omstandigheden deze vijftien individuen werden vastgehouden, terwijl deze exact worden omschreven als het om de Canadese muizen gaat die in dit onderzoek werden gebruikt. De temperatuur, de luchtvochtigheid, het dag- en nachtritme, hun toegang tot water en voedsel, welk voedsel, en met hoeveel muizen ze werden gehuisvest.
Van de bavianen weten we niets.
Hoewel endometriose een ernstige en pijnlijke aandoening is, werden deze levende, voelende wezens er opzettelijk mee opgezadeld. Of dit onder narcose gebeurde wordt nergens vermeld, noch hoe de dieren werden gehuisvest. De controlegroep werd ziek gemaakt en niet behandeld.
Hoewel de precieze gebruikte methoden – inclusief of anesthesie werd gebruikt – niet in het artikel worden genoemd, is het duidelijk dat delen van het baarmoederweefsel van elke baviaan werden weggesneden en vervolgens terug in de buikholte van dezelfde baviaan werden geïnjecteerd. De bavianen werden ook onderworpen aan meerdere kijkoperaties, wederom zonder enige vermelding van verdoving.
De ‘behandeling’ van de vijf bavianen die de remmer kregen toegediend, gebeurde via dwangvoeding – twee maanden lang, zes keer per week – per sonde: een buis die door de keel in de maag wordt geduwd.
Na vijf maanden werden alle bavianen afgemaakt. Hoe de muizen in Canada werden ‘opgeofferd’ wordt nauwkeurig beschreven; over hoe de bavianen werden gedood is niets terug te vinden. Men vermeldt alleen: “De dieren ondergingen vervolgens necropsie [lijkschouwing] en verschillende weefsels werden verwijderd.”
De resultaten waren zoals verwacht: de hoeveelheid weefselschade nam af bij de groep die met de remmer werd behandeld. De controlegroep vertoonde daarentegen een toename. Toch ‘klagen’ de onderzoekers: het aantal bavianen per groep moest worden teruggebracht als gevolg van bezuinigingen; bovendien was de gebruikte dosis niet optimaal en zou een langere behandelingsduur beter zijn geweest.
Men vat het samen als: “Ondanks de interessante tendensen die deze eerste studie over bavianen aan het licht heeft gebracht, zal een tweede studie nodig zijn om de efficiëntie van de remmer te bevestigen.”
In 2019 berichtte Animal Rights al over ‘horrortoestanden’ met medewerking van de KU Leuven. Bij vrouwelijke bavianen werden eierstokken weggesneden, ingevroren en vervolgens teruggeplaatst om te testen of ze nadien nog zwanger konden worden.
In weer een andere studie werden bavianen verslaafd gemaakt aan qat, een stimulerende drug waarvan de effecten vergelijkbaar zijn met die van amfetaminen of cocaïne. Nadien werd de kwaliteit van hun sperma beoordeeld door ‘electro-ejaculatie’, een pijnlijke techniek waarbij de mannetjes met een elektrisch toestel in de anus gepord werden.
De KU Leuven gaf toe dat er tot 2016 experimenten op wilde bavianen in Kenia liepen.3 Bovendien sloot men nieuwe testen op bavianen niet uit, omdat er ‘ondertussen gefokte bavianen in Kenia beschikbaar zouden zijn’. Dit kunnen alleen maar de nakomelingen van de in het wild gevangen dieren zijn. Moreel gezien is de scheidslijn flinterdun, áls die al bestaat.
Animal Rights en Action for Primates willen opheldering van de verantwoordelijke ministers over de herkomst van de gebruikte bavianen. Terwijl er bij ons wordt gestreefd naar een afname van dierproeven en steeds strengere voorwaarden, lijkt het er sterk op dat onderzoekers van onze universiteiten uitwijken naar het buitenland om daar obscure dierproeven uit te (laten) voeren die hier niet mogelijk zijn. De Nederlandse en Belgische overheid moeten direct een einde maken aan dit ‘dierproeventoerisme’.
Het lijkt er sterk op dat Nederlandse en Belgische onderzoekers EU-wetgeving bewust omzeilen door mee te werken aan afschuwelijke proeven op wilde apen in Kenia. Dit is schandalig.
