De haas (Lepus europaeus) behoort net als het konijn tot de Lagomorpha: de orde van de haasachtigen. Het is een inheemse diersoort, met een schouderhoogte van ongeveer 30 centimeter en een gewicht van 2500 tot 7000 gram.
Men treft de haas vooral aan in weilanden. Hier fungeert hij als een bio-indicator: wanneer het goed gaat met de haas, duidt dit vaak op een meer divers landschap met voldoende voedsel en dekking.
De haas is een strikte herbivoor. Dat wil zeggen dat dit dier enkel plantaardig eet; in de zomer betreft dit grassen, scheuten en veldgewassen. In de winter, wanneer de hiervoor genoemde gewassen minder beschikbaar zijn, zal een haas zich voeden met bijvoorbeeld knollen, wortels en twijgen van jonge bomen en struiken. Daarnaast doen hazen aan coprofagie: het opnieuw innemen van zachte keutels. Zo krijgen ze extra voedingsstoffen binnen.
In Nederland staat de haas op de Rode Lijst van bedreigde diersoorten. Sinds 1950 is het aantal hazen in ons land aantoonbaar afgenomen, zo was de bevinding van de Zoogdiervereniging in 20201. De belangrijkste oorzaak hiervan is opnieuw menselijk handelen: de intensivering van de landbouw heeft geleid tot het verdwijnen en verarmen van het leefgebied van de haas. Verkeer, ziekten en de jacht helpt uiteraard ook niet mee in de groei van de populatie.
Na publicatie van dit onderzoek kwam de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging (KNJV) in 2022 met een eigen studie, uitgevoerd in samenwerking met Bureau Waardenburg. Hierbij zijn de telgegevens van de KNJV zelf gebruikt. Volgens dit onderzoek zou het aantal hazen bijna tweemaal zo hoog liggen als eerder werd aangenomen. De KNJV stelde dan ook dat het “niet meer dan logisch is dat deze nieuwe bevindingen worden meegenomen in de beoordeling van onder meer de gunstige staat van instandhouding en de plaatsing op de Rode Lijst.”
Vervolgens heeft deze jagersvereniging, samen met enkele andere belangenorganisaties en individuele jagers, een kort geding aangespannen tegen het overheidsbesluit om de jacht op hazen in Limburg, Groningen en Utrecht te verbieden. Animal Rights voegde zich hierbij aan de kant van de Staat. Dit hebben ze uiteraard verloren. 2
Al sinds de jaren zeventig gaat het zorgwekkend slecht met de haas in Vlaanderen. Hoewel de exacte oorzaken niet volledig zijn vastgesteld, wijst vrijwel alles erop dat de intensivering van de landbouw de belangrijkste boosdoener is. Door schaalvergroting, monoculturen en het verdwijnen van kleinschalige landschapselementen is het leefgebied van de haas steeds verder verschraald.
Meer recent lijkt ook de ziekte myxomatose een aanzienlijke impact te hebben op de Vlaamse hazenpopulatie, al is verder onderzoek nodig om de precieze invloed ervan te bepalen. Zelfs vanuit de kant van de jagers geeft men toe dat het niet goed gaat met deze diersoort: “Vlaamse jagers signaleren een zorgwekkende toename in hazensterfte. Tijdens jachtdagen worden in sommige regio’s nauwelijks nog hazen waargenomen, zelfs in provincies zoals West-Vlaanderen die traditioneel een redelijk groot hazenbestand hebben.” 3
De Vlaamse Rode Lijst van 2014 classificeerde de haas al als “bijna in gevaar”. Sindsdien is de situatie er niet beter op geworden. 4 Alles wijst erop dat de soort bij een nieuwe beoordeling een nog zorgwekkendere status zal krijgen.
Toch wordt er in Vlaanderen nog steeds op grote schaal op hazen gejaagd. Jaarlijks vinden tienduizenden dieren de dood door toedoen van jagers. Dat aantal neemt de laatste jaren wel iets af – niet omdat men uit compassie minder schiet, maar simpelweg omdat er steeds minder hazen overblijven om op te jagen.
De conclusie is onvermijdelijk: de combinatie van landbouwintensivering, ziekten en jachtdruk vormt een dodelijke cocktail voor de Vlaamse haas.
Schade
Een veelgehoord argument voor het afschieten van hazen is dat zij schade zouden veroorzaken aan landbouwgewassen. Hoewel dit incidenteel kan voorkomen, is de landelijke schade uiterst gering – zeker in vergelijking met andere diersoorten zoals meerkoeten, mezen en vinken.
Uit cijfers van BIJ12 blijkt dat er in 2024 in heel Nederland slechts vier keer een schadevergoeding is uitgekeerd wegens vermeende haasschade: drie keer in Zuid-Holland en één keer in Noord-Holland. Het totale schadebedrag bedroeg slechts € 6.798.
Ter vergelijking: schade die aan mezen werd toegeschreven, leidde in datzelfde jaar tot uitkeringen ter waarde van maar liefst € 1.199.524.
Maakt dit het afschieten van meer dan 40.000 hazen per jaar werkelijk te rechtvaardigen?
Daarbij moet worden opgemerkt dat er wel nog enkele andere schademeldingen zijn gedaan (zoals bij de meeste diersoorten), maar dat niet alle meldingen zijn gehonoreerd. Dat kan verschillende oorzaken hebben: meldingen kunnen te laat zijn ingediend, de veroorzaker van de schade is niet overtuigend aangetoond of er zijn onvoldoende preventieve maatregelen getroffen.
De jacht op hazen
In Nederland is de jacht op hazen inmiddels verboden in drie provincies – Utrecht, Limburg en Groningen – vanwege de zorgwekkend slechte staat van de populatie.5 Helaas heeft dit verbod jagers in andere provincies, of in Vlaanderen, er niet toe aangezet om zelf verantwoordelijkheid te nemen en te stoppen met het schieten op deze dieren. Integendeel: er wordt nog altijd op grote schaal op hazen gejaagd, en elk jaar sterven tienduizenden dieren direct of indirect door de kogel.
In veel gevallen gebeurt dit via de drijfjacht, een van de meer wrede jachtvormen. Overdag rusten hazen in hun zogenaamde legers – ondiepe kuiltjes in het veld waarin ze zich schuilhouden. Tijdens een drijfjacht lopen groepen jagers in linie door het terrein, waardoor de hazen in paniek op de vlucht slaan. De opgejaagde dieren worden vervolgens doodgeschoten of door honden gegrepen.
Met enige regelmaat leggen onze Hunt Saboteurs deze praktijken vast op beeld. Naast het schieten zelf en het grijpen van hazen door honden, zien we daarbij ook regelmatig hoe gewonde dieren door jagers worden doodgeslagen. Deze taferelen tonen de rauwe realiteit achter wat jagers graag presenteren als “traditie” of “wildbeheer”: een praktijk vol leed, stress en pijn, die niets te maken heeft met natuurbeheer maar alles met wreed vermaak.
Stop de jacht
We eisen dat er een direct verbod komt op de hazenjacht. Het is onacceptabel dat deze dieren het slachtoffer zijn van de lusten van individuen die niets beters kunnen bedenken om op hun vrije dag te doen dan onschuldige dieren dood te knallen.
Kom in actie.
Sluit je aan als jachtsaboteur of kies ervoor om donateur te worden.
Samen maken we een einde aan deze praktijken.
Lees hier de belangrijkste artikelen
Hieronder kun je de meest relevante en belangrijke nieuwsberichten van Animal Rights vinden over de (jacht op de) haas.
21 juni 2025 – Hoger beroepsprocedure: jagers willen hazen blijven schieten.
09 februari 2025 – Animal Rights in hoger beroep voor doodslaan haas.
20 november 2024 – Rechter en Overijssel vinden een haas doodslaan met 9 stokslagen normaal.
19 oktober 2022 – Jagersvereniging verliest kort geding: geen jacht op haas in 3 provincies.
12 oktober 2022 – Animal Rights neemt het op tegen jagers in de rechtbank.
09 december 2021 – Hazen en konijnen op de Rode Lijst, maar de jacht gaat door.
09 december 2021 – Hazen achterna gezeten en doodgeslagen.
14 november 2019 – Natuurpunt laat hazen en fazanten afschieten in natuurgebied.
18 december 2018 – Hazen redden in de polder.
12 november 2018 – Animal Rights filmt plezierjacht op hazen.
29 november 2017 – Haas opgejaagd en doodgeslagen.
29 november 2017 – Hazen gered van een gruwelijke dood.
