Nog altijd worden er afschuwelijke proeven gedaan op dieren om cosmeticaproducten te testen. Dat is onnodig en onethisch. In aanloop naar Wereldproefdierendag op 24 april heeft Animal Rights de handen ineen geslagen met Shop Like You Give a Damn, het grootste vegan, fair en duurzame online warenhuis van Europa. Samen komen we voor deze dieren op.
Shop Like You Give a Damn heeft [de meest uitgebreide Nederlandstalige dierproefvrije en vegan cosmeticalijst](https://www.shoplikeyougiveadamn.nl/nederlandse-dierproefvrije-cosmetica-lijst) waarop je eenvoudig kunt zien welke merken je met een gerust hart kunt gebruiken. En om de jarenlange strijd van Animal Rights tegen dierproeven te ondersteunen, doneren ze op 24 april van iedere aankoop in hun warenhuis 5 procent aan ons!
We hebben twee in house experts in dierproeven en die stellen we graag even aan je voor. Jen Hochmuth is toxicoloog en campagnecoördinator Vervang dierproeven bij Animal Rights. Jopie Louwe Kooijmans is de dierproefvrije en vegan cosmetica-expert bij Shop Like You Give a Damn. Samen beantwoorden zij de meest gestelde vragen over dierproeven en EU-wetgeving.
Jopie: “Jazeker, dat gebeurt helaas nog op grote schaal. Volgens een onderzoek onder de 50 grootste cosmeticamerken ter wereld is 88% niet dierproefvrij.1 Dat betekent dat 44 van de 50 grootste cosmeticamerken zelf op dieren testen of dierproeven laten uitvoeren door derden.”
Jopie: “De belangrijkste reden waarom er nog dierproeven worden uitgevoerd voor cosmetica is omdat de wetgeving in China dit vaak verplicht. China is een van de grootste en snelst groeiende markten voor cosmetica ter wereld. Merken willen hun producten daar verkopen en nemen de dierproeven op de koop toe.”
“Daarnaast zijn er wereldwijd landen en regio’s die verplichten dat bepaalde grondstoffen getest worden op dieren. Ook hebben veel regio’s die effectief een verbod op dierproeven hebben, zoals de EU, clausules in de wet waardoor een grondstof of product op dieren getest kan of moet worden. In het geval van de EU gaat dit meestal om het kunnen garanderen van de veiligheid van de fabrieksmedewerkers. Maar dat is natuurlijk eigenlijk onzin, omdat er gewoon voldoende veilige alternatieven bestaan waar geen dieren voor gebruikt hoeven worden.”
Jen: “Muizen, ratten, cavia’s, konijnen, vissen en zelfs honden worden allemaal ingezet in pijnlijke en vaak langdurige giftigheidsexperimenten. Zo lijden cavia’s of konijnen bijvoorbeeld in pijnlijke huid- en oogtests. Deze dierproeven veroorzaken ontzettend veel pijn, angst en stress bij de dieren. Ratten en honden worden ingezet in acute giftigheidstesten, waarbij ze een absurd hoge en dodelijke dosis chemicaliën krijgen toegediend via de bloedbaan of via dwangvoeding.”
Jen: “Langdurige dierproeven kunnen maanden of zelfs de hele levensduur van de proefdieren duren. Zwangere ratten, konijnen of honden, worden gedwangvoederd met een stof om te zien of hun nakomelingen geboren worden met misvormingen of zelfs sterven tijdens hun zwangerschap. Na afloop van de dierproef worden de proefdieren meestal afgemaakt – als ze niet al tijdens het experiment sterven.”
Jopie: “Koop alleen cosmeticaproducten die zowel dierproefvrij als vegan zijn. Daarmee geef je een sterk signaal af dat er vraag naar is. Steeds meer merken zullen dan uiteindelijk kiezen om niet meer op dieren te testen. Omdat het niet eenvoudig is om zelf te onderzoeken welke merken nou écht dierproefvrij en vegan zijn, kun je altijd onze [cosmeticalijst](https://www.shoplikeyougiveadamn.nl/nederlandse-dierproefvrije-cosmetica-lijst) raadplegen. Shop Like You Give a Damn doet onafhankelijk onderzoek en geeft de lijst regelmatig een update.”
Jen: “Help ons het verbod op dierproeven voor cosmetica in de EU te beschermen en te versterken door het Europees burgerinitiatief te ondertekenen!”
Scroll naar beneden voor meer informatie over het belang van dit burgerinitiatief.
.
Het verborgen ingrediënt in veel van onze cosmetica is dierenleed. Denk aan kleine kooitjes met daarin pluizige konijnen die bloeddoorlopen ogen hebben, of cavia’s met pijnlijke ontstoken wonden op hun lijf.
Op zondag 24 april organiseert Animal Rights, naar aanleiding van [Wereldproefdierendag](https://www.animalrights.be/mars-door-leuven-voor-wereldproefdierendag), een grote mars door de straten van Leuven om aandacht te vragen voor het lot van meer dan een half miljoen proefdieren in België. Dat Animal Rights Leuven heeft uitgekozen, is geen toeval. Hier bevindt zich namelijk ook het enige proefdierencentrum in ons land dat nog dierproeven op apen uitvoert.
Volgens Jen Hochmuth van Animal Rights is Wereldproefdierendag belangrijker dan ooit: “In Europa worden er jaarlijks meer dan 10 miljoen dierproeven uitgevoerd. Waarom zouden we nog verder dieren blijven opofferen en geld verspillen aan proefdieronderzoek dat niets oplevert? Iets wat na jarenlang onderzoek niet blijkt te werken of simpelweg overbodig is, hoef je niet te vervangen. Je stopt er gewoon mee, punt.”
De KU Leuven is de enige universiteit in België die nog dierproeven op apen uitvoert. [Op dit moment zitten meer dan veertig apen in het proefdiercentrum van de KU Leuven](https://www.animalrights.be/vervang-dierproeven/proefapen-in-belgie). De KU Leuven voert intussen al [meer dan 30 jaar akelige experimenten uit op apen](https://www.animalrights.be/vervang-dierproeven/proefapen-in-belgie) die veel leed bezorgen. In het verleden maakte de KU Leuven ook apen verslaafd aan cocaïne. In de huidige dierproeven worden apen gebruikt in hersenexperimenten.
Volgens Jen Hochmuth zijn deze experimenten niet alleen moreel onaanvaardbaar maar wetenschappelijk bekeken compleet nutteloos: “Het gaat hierbij niet om wettelijk verplichte dierproeven voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen maar om achterhaalde experimenten die er enkel toe dienen de nieuwsgierigheid van gevoelloze wetenschappers te stillen”.
Dierproeven gebeuren niet enkel om nieuwe medicijnen te ontwikkelen. Ook voor cosmeticaproducten lijden proefdieren nog steeds in afschuwelijke proeven. Het verborgen ingrediënt in veel van onze cosmetica is dierenleed. “Denk aan kleine kooitjes met daarin pluizige konijnen die bloeddoorlopen ogen hebben, of cavia’s met pijnlijke ontstoken wonden op hun lijf”, zegt Hochmuth.
Op 11 maart 2013 heeft de EU een verbod uitgevaardigd dat de verkoop van cosmetische producten die na deze datum toch nog op dieren zijn getest -waar ook ter wereld- aan banden legt. Desondanks is het door een maas in de wet in sommige gevallen tóch toegestaan om cosmetica te testen op dieren. Volgens een onderzoek naar de 50 grootste cosmeticamerken ter wereld, blijkt 88% van de onderzochte merken niet dierproefvrij te zijn. Dat betekent dat 44 van de 50 grootste cosmeticamerken zelf op dieren testen of dierproeven laten uitvoeren door derden.
Animal Rights heeft samen met een internationaal netwerk, het Europees burgerinitiatief “Voor cosmetica zonder dierenleed – maak Europa dierproefvrij” gelanceerd om de Europese Commissie op te roepen om het verbod op dierproeven voor cosmetica te beschermen en aan te scherpen; de wetgeving aan te passen om nieuwe dierproeven voor chemische stoffen te stoppen en Europa écht dierproefvrij door de wetenschap in de EU te moderniseren.
Jen Hochmuth: “Europese en Belgische instanties leggen zinloze regeltjes op die verplichten om stoffen waarvan de werking of veiligheid reeds bewezen is, alsnog op dieren te testen. Met een streek van de pen veroordelen ze zo talloze dieren tot een lijdzaam bestaan.”
Er is nog tot 31 augustus 2022 tijd om 1 miljoen geldige handtekeningen van EU-burgers te verzamelen. Het Europees burgerinitiatief is inmiddels al meer dan 500.000 keer getekend.
[Teken het Europees burgerinitiatief](https://eci.ec.europa.eu/019/public/#/screen/home). Met 1 miljoen handtekeningen krijgen we de unieke kans om [Europa dierproefvrij](https://www.animalrights.be/teken-voor-een-europa-zonder-dierproeven) te maken.
De 40 apen die opgesloten zitten aan de KU Leuven hebben niets aan losse woorden, we willen daden zien.
Met een streek van de pen veroordelen ze zo talloze dieren tot een lijdzaam bestaan.
In Lunteren (provincie Gelderland) is er op 21 april 2022 opnieuw op een eendenbedrijf vogelgriep H5 vastgesteld. Het gaat waarschijnlijk om een hoogpathogene variant. Om verspreiding van het virus te voorkomen worden de circa 3.000 eenden op het besmette bedrijf door de NVWA geruimd. Dit is niet het eerste bedrijf met eenden dat ‘geruimd’ wordt.
De huidige vogelgrieppandemie begon in Nederland op 26 oktober 2021. Op 4 november waren de eerste eenden aan de beurt: 10.000 werden er ‘geruimd’ in Zeewolde. Een dag later nog eens 21.000 in hetzelfde Flevolandse dorp. Op 25 januari volgden 3.000 moedereenden in Ede, 30 januari 9.700 ‘vleeseenden’ in Biddinghuizen, 3 februari 15.000 eenden in Hierden en een dag later nog eens 53.000 eenden in datzelfde dorp.1
Na een korte rustige periode was er op 12 april een nieuwe vogelgriepuitbraak op een eendenhouderij.2Alle 8.500 eenden in Lunteren werden gedood. Op 21 april worden opnieuw eenden in Lunteren afgemaakt. Dit keer ging het om 3.000 eenden.
Dat geeft een totaal van 123.200 afgemaakte eenden. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek werden er in 2021 in Nederland 632.300 eenden gehouden op 40 bedrijven. Dat wil zeggen dat bijna een vijfde (19,5%) van de gehouden eendenpopulatie in de afgelopen zes maanden is afgemaakt.
In deze cijfers zijn de eenden die mogelijk preventief geruimd werden nog niet meegeteld. In de ‘één kilometerzone’ rondom het meest recent besmette bedrijf worden nog zeven andere bedrijven met pluimvee ‘geruimd’. Animal Rights bekijkt momenteel om welke dieren het gaat in deze bedrijven.
KAMERVRAGEN
De Partij voor de Dieren stelt op 14 april terecht de vraag 3 aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport waar voor hen de grens ligt waarbij het telkens weer vergassen van eenden, en vervolgens weer opnieuw vullen van de stallen, niet langer acceptabel is.
Onder meer vanwege de “structurele, ernstige dierenwelzijnsproblemen” en omdat het vlees van de eenden die in Nederland worden gefokt, gebruikt en geslacht, voornamelijk is bestemd voor de export, vraagt de partij de ministers of deze bereid zijn “om de mogelijkheden te verkennen om de eendenhouderij in Nederland te beëindigen.”
Eenden lijden onnoemelijk in de intensieve eendenhouderij
EENDENSLACHTER TOMASSEN DUCK-TO
Niet-‘geruimde’ eenden sterven normaliter in het enige eendenslachthuis van Nederland: Tomassen Duck-To te Ermelo. Uit een recent Wob-verzoek (12 april) blijkt dat het slachthuis in 2021 6.610.949 eenden slachtte. 4 Het bedrijf mag echter ‘slechts’ 5,2 miljoen eenden per jaar slachten.
Deze en andere overtredingen worden al jaren gedoogd door de provincie Gelderland en de gemeente Ermelo. In twee recente bestuursrechtelijke uitspraken van 31 maart 56 worden de provincie en gemeente op de vingers getikt voor hun gedoogbeleid. Animal Rights zal (opnieuw) een handhavingsverzoek indienen.
POETSWATER
In een recente Kamerbrief stelde Landbouwminister Staghouwer voor om het eendenwelzijn te verbeteren door ze in 2027 te voorzien van ‘poetswater’ waarmee de dieren hun veren kunnen schoonmaken. “Animal Rights vindt dit voorstel bespottelijk! Er is zo veel mis in de eendenhouderij dat een verbod de enige acceptabele oplossing is”, besluit Susan Hartland van Animal Rights.
2025 – Opnieuw een reeks van vogelgriep besmettingen bij eendenmesters
De geschiedenis lijkt zich te herhalen. Dit is nog steeds dezelfde pandemie die in Nederland begon op 26 oktober 2021 met H5N1 als het hoogpathogene vogelgriepvirus, maar deze komt dit jaar in een iets veranderde vorm tot ons, het zogeheten DI.2.1-type. Het aantal uitbraken nam waarschijnlijk daardoor enorm toe. Ook de gehouden ‘vleeseenden’ zijn opnieuw de klos.
Op zondagavond 30 november 2025 werd bekendgemaakt dat er vogelgriep is vastgesteld in Zeewolde, bij een bedrijf dat eenden vetmest voor de slacht aan de Duikerweg. Alle circa 12.000 eenden werden vergast. 7
Op 1 december 2025 werd vogelgriep vastgesteld bij een bedrijf aan de Tweede Parallelweg in Hierden (gemeente Harderwijk, provincie Gelderland), waar op een zogenaamd vermeerderingsbedrijf eenden worden gefokt voor de vleesindustrie. Zo’n 10.000 eenden zijn vergast. 8
Op 2 december werd in Nijkerk (Gelderland) vogelgriep vastgesteld op een vermeerderingsbedrijf voor eenden aan de Prinsenweg. De circa 4700 eenden worden afgemaakt. 9
Op 5 december werd op een vierde eendenbedrijf vogelgriep vastgesteld. Deze keer in Ermelo (Gelderland aan het Rodeschuurderwegje. De circa 6.500 eenden werden omgebracht. 10
Het einde zal niet in zicht zijn. Eenden zouden voor de huidige variant extra gevoelig zijn. 11 Het is tijd om deze walgelijke industrie te beëindigen!
Animal Rights sloot zich dinsdag aan bij een actie van Animal Save Nederland. Voor pluimveeslachterij Remkes in Epe zagen we duizenden uitgeputte moederdieren uit de eierindustrie, wachtend op een ellendige dood. De dieren zaten op elkaar gepakt in kratten in grote vrachtwagens. Iedere dag worden er op deze locatie 50.000 tot 60.000 kippen geslacht.
De ellende achter ‘een lekker eitje’
Er bestaat nog veel onwetendheid over het leed in de eierindustrie. Veel mensen denken dat een ei ‘geen kwaad’ kan: een kip legt ze gewoon. En bovendien hoeft er geen dier voor gedood te worden, toch? De werkelijkheid is anders.
De kippen die geslacht worden bij Pluimveeslachterij Remkes in Epe zijn geen ‘vleeskippen’, maar moederdieren uit de eierindustrie. Dat betekent dat ze zijn gefokt om zo veel mogelijk eieren te leggen in een heel korte tijd: meer dan 300 per jaar! En dat terwijl kippen van nature maar een tiental eieren leggen – alleen in het voorjaar.
Afhankelijk van de soort kunnen kippen van nature zo’n vijf tot tien jaar oud worden. In Epe worden kippen ‘aangeleverd’ als ze zestig weken oud zijn, dus een jaar. Dan zijn ze ‘opgebruikt’. Ze leggen niet genoeg eieren meer om economisch rendabel te zijn. Hun vlees is bestemd voor de export: ze worden als ‘soepkippen’ in Duitsland verkocht.
De kippen in de vrachtwagens zijn duidelijk uitgeput. Zonder uitzonderingen hebben ze grote kale plekken op hun lichaam, vooral aan hun onderkant. De cloaca’s, waar de eieren uitkomen, zijn opgezwollen en rood. Het ziet er enorm pijnlijk uit, sommige zijn ontstoken. Veel kippen lijden aan ‘productieziekten’, Dat zijn aandoeningen die het gevolg zijn van de onnatuurlijke eisen waaraan productiedieren moeten voldoen.
In iedere vrachtwagen zitten zo’n 5.500 kippen
“Mensen weten niet dat deze dieren een vreselijk bestaan hebben gehad.”
De deelnemers aan de wake, of chicken save, kunnen eigenlijk niets meer voor de kippen betekenen: hun lot staat vast. Waarom neemt Animal Rights dan toch deel aan zo’n wake? Wat heeft het voor zin?
Animal Rights campagnecoördinator Anna Krijger: “Deze acties geven ons de mogelijkheid om het lijden van de moederkippen vast te leggen. Mensen die eieren eten weten meestal niet dat de moederdieren een vreselijk bestaan hebben gehad en een nare dood tegemoet gaan.” Door foto’s en video’s te maken van de kippen in hun laatste uren kunnen we consumenten confronteren en hopelijk op andere gedachten brengen, zegt Krijger. “Mensen hebben het recht hierover geïnformeerd te worden.”
De negen meest gestelde vragen over eieren
Bij Animal Rights krijgen we veel vragen van mensen die willen weten of de eieren die zij eten wél ‘goed’ zijn. Bijvoorbeeld omdat er alleen biologische eieren worden gekocht of omdat mensen zelf een kip in de tuin hebben rondlopen. We hebben de negen meest gestelde vragen op een rijtje gezet en van een antwoord voorzien. Bovendien hebben we smakelijke tips om eieren te vervangen.
Een jaar geleden overhandigden we [100.000 handtekeningen voor een verbod op apentesten](https://www.animalrights.be/wereldproefdierendag-kom-op-voor-proefdieren?fbclid=IwAR3qBsIxV3X0-vi0NqYNkBYTH7BYk7j4O0-XcBnIjRIpJokORVLrAZHwmi0) aan minister Ben Weyts, Nieuwe zinloze dierproeven aan de KU Leuven tonen aan dat er op dit moment nog niets is veranderd voor de proefapen. Animal Rights schreef een brief aan de minister om hem aan zijn beloftes van een jaar geleden te herinneren. Jen Hochmuth: “Deze proefapen verdienen na hun leven als gevangenen, een veroordeling die ze zomaar kregen zonder ooit een misdrijf te hebben begaan, een waardig en vreedzaam pensioen.”
De KU Leuven publiceerde onlangs nieuwe resultaten uit een onderzoek waarin ze meten hoe verschillende hersencellen van apen op elkaar reageren tijdens voortdurende sociale interacties. Deze interacties werden geforceerd door twee met elektroden geïmplanteerde apen urenlang recht tegenover elkaar in primatenstoelen te fixeren, zoals op de foto hierboven te zien is. 1 Het kost de apen veel moeite om de voor hen onnatuurlijke opdrachten voor het beeldscherm aan te leren en uit te voeren.
Om hen zo ver te krijgen, worden de dieren op een strikt waterdieet gezet. De apen hebben dorst wanneer ze uit hun kooi worden gehaald voor de trainingen en de hersenmetingen. Om een paar druppels water of sap te bemachtigen, moeten ze de opdrachten correct uitvoeren. Het onthouden van een fundamentele basisbehoefte zoals water is een wrede dwangmethode om dieren te onderwerpen aan de eisen van de onderzoekers.
Het is ondertussen absoluut mogelijk om op een ethisch verantwoorde manier menselijke hersenen op dezelfde schaal als in dierproeven te bestuderen. De alternatieven zijn er. Zelfs de KU Leuven doet al gelijkaardig onderzoek met menselijke vrijwilligers. 2
Naast de onbetwistbare ethische kwestie van dierproeven, valt de wetenschappelijke relevantie van dierproeven telkens weer in vraag te stellen. In het gerenommeerde tijdschrift Nature werd recent nog gepubliceerd dat menselijke hersencellen heel anders zijn dan die van andere zoogdieren, inclusief apen, waarop de meeste hersenexperimenten gebeuren. 3
Naar aanleiding van Wereldproefdierendag overhandigde Animal Rights op vrijdag 23 april 2021, [100.000 handtekeningen voor een verbod op het gebruik van alle apen in dierproeven](https://www.animalrights.be/wereldproefdierendag-kom-op-voor-proefdieren?fbclid=IwAR3qBsIxV3X0-vi0NqYNkBYTH7BYk7j4O0-XcBnIjRIpJokORVLrAZHwmi0) aan Ben Weyts, de Vlaamse minister van Dierenwelzijn. “We willen het aantal dierenproeven maximaal naar beneden halen”, klonk het toen.
Van een concreet actieplan is er voorlopig nog geen spoor. Daarom schreef Animal Rights een brief naar de minister om hem te herinneren aan zijn belofte van exact een jaar geleden. “De 40 apen die opgesloten zitten aan de KU Leuven hebben niets aan loze woorden, we willen daden zien”, aldus Hochmuth.
In de video hieronder is te zien hoe Fiona samen met 2 andere ex-proefapen in de zomer van 2021 in een Frans opvangcentrum aankomt. Fiona is een resusaap die 15 jaar lang door de KU Leuven in akelige hersenexperimenten is gebruikt. Resusapen worden in het wild ongeveer 30 jaar oud. Fiona heeft dus de helft van haar leven opgesloten gezeten als proefdier.
“Het uitvoeren van dierproeven gaat onherroepelijk gepaard met dierenleed. Vanuit dat oogpunt willen we met Animal Rights dat er een einde komt aan alle dierproeven. Tot dit realiteit is verdienen alle overlevende proefapen tijdig een waardig pensioen. Dat is het minste wat de KU Leuven kan doen”, aldus Hochmuth.
