Op zaterdag 18 januari publiceerde De Stentor 1 nieuwe beelden van Animal Rights met misstanden bij het vangen van eenden: ”Op nieuwe camerabeelden is te zien hoe ruw met dieren wordt gesmeten en beknellingen optreden. Landbouwminister Femke Wiersma noemt dat onacceptabel. Toezichthouder NVWA kondigt maatregelen aan tegen bedrijven én werknemers.”
”De minister noemt het onbegrijpelijk dat dit nog steeds gebeurt, nadat de sector verzekerde maatregelen te zullen nemen. ,,Ik heb het al eens gezegd en zeg het nogmaals: dergelijke praktijken vind ik onacceptabel”, aldus Wiersma. ,,Voor de NVWA is de maat vol”, zegt NVWA-woordvoerder Bjorn Elsebrock.”
”De beelden van augustus leiden hoogstwaarschijnlijk tot boetes voor eendenhouderijen, vangploegen en de transporteur, zegt Elsebrock. Ook onderzoekt de NVWA de rol en verantwoordelijkheid van de slachterij, die vanuit Ermelo de sector aanstuurt.”
”De NVWA heeft alle beelden opgevraagd bij Animal Rights om werknemers te identificeren en net als de bedrijven te vervolgen. Er komen vaker inspecties en zwaardere sancties. ,,Dat kan een (nog) hogere boete zijn, maar ook een last onder dwangsom, extra toezicht of het schorsen van de transportvergunning.””
”De minister steunt die aanpak.”
”Met de beelden van augustus – gemaakt op boerderijen in Dalfsen, Hierden, Eibergen, Zeewolde, Barneveld, Laren en Terwolde – zette Animal Rights de misstanden opnieuw op de kaart. Er werden Kamervragen over gesteld en Wiersma benadrukte: ,,Zo hoor je niet met dieren om te gaan.””
”Concrete maatregelen verbond de minister daar echter niet aan, ze legde de verantwoordelijkheid bij de sector. Daarom plande Animal Rights de vervolgactie die op 4 november werd uitgevoerd. ,,Haar scherpe woorden doen niets voor de eenden”, aldus woordvoerder Erwin Vermeulen. ,,We wilden daarom niet nogmaals zes jaar wachten om dit in beeld te brengen.””
”De Stentor vroeg hoogleraar dierenwelzijn Bas Rodenburg (Universiteit Utrecht) om ze als onafhankelijk deskundige te beoordelen. ,,Ze laten zien dat er nog niets veranderd is”, beaamt Rodenburg. ,,Er wordt nog steeds gegooid met eenden, beknellingen worden niet voorkomen en ontsnappende eenden worden ruw gecorrigeerd. Een en ander wordt verergerd doordat veel dieren tegelijk worden opgepakt.””
”,,Volgens de transportverordening mag bij het vangen en laden van dieren geen onnodig lijden worden veroorzaakt”, benadrukte hij in augustus. ,,Dat is hier wel het geval.””
”De NVWA vroeg hem daarna hoe het vangproces kan worden verbeterd. De professor opperde onder meer: minder eenden tegelijk en zo kort mogelijk oppakken, zorgvuldig in de containers plaatsen, geen dieren meer aan elkaar doorgeven en beknellingen voorkomen.”
”Nu uit de nieuwe beelden blijkt dat er nog steeds misstanden zijn, vroeg de Stentor het bedrijf opnieuw om een reactie. Tomassen-directeur Jeroen IJzerman meldt de beelden niet te hebben gezien en onthoudt zich van commentaar.”
”De NVWA zegt Tomassen te hebben geïnformeerd in ‘een stevig gesprek’ dat dinsdag met het bedrijf is gevoerd. ,,We hebben het in kennis gesteld van nieuwe overtredingen bij het vangen van eenden.” De beelden zijn daarbij niet getoond, bevestigt Elsebrock.”
Maandag 20 januari – De Stentor
”Het is een schande dat deze ernstige dierenmishandeling niet wordt aangepakt,’’ laat PvdD-fractievoorzitter Esther Ouwehand de maandag daarna optekenen in De Stentor. 2 ”[Ze] stelt wegens nieuwe misstanden op eendenboerderijen het voortbestaan van de sector ter discussie. Net als Thom van Campen (VVD) wil ze er landbouwminister Femke Wiersma over bevragen.”
”Ouwehand wil drastische maatregelen. ,,Ik roep de minister op om de eendenindustrie zo snel mogelijk te beëindigen.””
”Na de beelden van augustus riep ze de minister met schriftelijke Kamervragen ook al op om in te grijpen. ,,Maar dat weigerde ze. Ze wil het volledig overlaten aan de eendensector zelf, maar die laat keer op keer zien niets te geven om het welzijn van de dieren’’, aldus Ouwehand. ,,De eendenindustrie is maatschappelijk echt niet meer te verantwoorden: enorme overlast op de omgeving, risico’s door vogelgriep en natuurlijk de verschrikkelijke manier waarop de dieren worden gehouden, vervoerd en geslacht.’’”
”Van Campen zegt geschrokken te zijn van de eendenbeelden en blij te zijn met de scherpe veroordeling die de minister zaterdag in de Stentor uitsprak. ,,Maar daar hoort ook actie bij. Daar wil ik dinsdag om vragen.’’”
”Wat bij de eendenboeren gaande is, doet hem sterk denken aan Gosschalk, zegt hij. ,,Dat heeft er toe geleid dat na drie ontoelaatbare schendingen van dierwaardigheid een slot op de deur gaat. De NVWA is daar heel serieus mee aan de slag gegaan. Na Gosschalk hebben meerdere bedrijven een tik op de vingers gekregen. Wat hier dan nu misgaat, weet ik niet.’’”
”Na een amendement op de Wet dieren, dat hij vorig jaar samen met Tjeerd de Groot (D66) indiende, is hij in afwachting van een algemene maatregel van bestuur, waarmee de minister voor een dierwaardige veehouderij per sector moet zorgen. Hij wil daar opnieuw de aandacht op vestigen.”
Maandag 20 januari – Partij voor de Dieren
Op haar website reageert de Partij voor de Dieren ”met verontwaardiging op de schokkende beelden van Animal Rights, die ernstige misstanden in de eendenindustrie laten zien.”3
”Op de beelden, gemaakt bij een boerderij van Tomassen Duck-To in Hierden, is te zien hoe eenden ruw bij de nek worden gegrepen, in transportlades worden gesmeten en bekneld raken bij het sluiten van de lades. Ondanks eerdere waarschuwingen en toezeggingen vanuit de sector blijft de situatie onveranderd. De Partij voor de Dieren wil dinsdag 21 januari mondelinge vragen stellen aan minister Wiersma en dringt aan op een Kamerdebat.”
”Fractievoorzitter Esther Ouwehand is helder in haar oordeel: “Het is een schande dat deze ernstige dierenmishandeling niet wordt aangepakt. Ik roep de minister op om de eendenindustrie zo snel mogelijk te beëindigen.””
”De beelden tonen aan dat de sector niets heeft geleerd van eerdere ophef. Al sinds 2018 zijn er meldingen van mishandeling, maar tot nu toe is er geen zichtbare verbetering. “De minister weigert in te grijpen en legt de verantwoordelijkheid volledig bij de sector zelf. Maar die laat keer op keer zien niets te geven om het welzijn van de dieren,” zegt Ouwehand.”
”De Partij voor de Dieren benadrukt dat de eendenindustrie op uiteenlopende gebieden problemen met zich meebrengt. “De eendenindustrie is maatschappelijk echt niet meer te verantwoorden: enorme overlast voor de omgeving, risico’s door vogelgriep en natuurlijk de verschrikkelijke manier waarop de dieren worden gehouden, vervoerd en geslacht,” aldus Ouwehand.”
”Hoewel de NVWA heeft aangegeven harder te willen optreden, blijft het toezicht tot nu toe tekortschieten. Boetes uit eerdere zaken zijn nooit geïnd vanwege procedurefouten. “De beelden laten zien dat deze industrie niet te verbeteren is. Wat we nodig hebben, is structurele verandering en daadkracht van de NVWA en de minister,” zegt Ouwehand.”
Dinsdag 21 januari 2025 – het mondelinge vragenuur
Op dinsdag stelt Esther Ouwehand mondelinge vragen aan minister Wiersma over de nieuwe dronebeelden. Ook Thom van Campen (VVD), Caroline van der Plas (BBB) en Laura Bromet (GroenLinks-PvdA) spreken hun afschuw uit. 4
Esther Ouwehand: ”Het is niet de eerste keer dat we daar beelden van hebben gezien. Dat was al in 2018 het geval. De toenmalige minister zei toen: daar moet de sector mee aan de slag, want ik vind het onacceptabel. In augustus 2024 waren er weer dezelfde beelden. Toen zei deze minister: dat vind ik onacceptabel en daar moet de sector mee aan de slag. Nu, in januari 2025, is het weer aan de orde. Er verandert niks. Die dieren worden mishandeld en de NVWA zegt: het is bizar dat we hier weer staan. Wat gaat de minister doen? Het is tijd voor een einde aan deze industrie die eenden structureel mishandelt.”
Femke Wiersma: ”Laat ik vooropstellen dat ik blijf bij het standpunt dat ik in augustus had. Dat is dat het ruw behandelen, mishandelen, van eenden op het moment dat zij gevangen worden om naar het slachthuis te gaan, onacceptabel is. Dat heb ik toen gezegd en dat vind ik nog steeds. Ik vind het zelf ook onbegrijpelijk dat, ondanks dat er al een aantal keren veel aandacht geweest is voor misstanden in deze sector, de zelfregulering onvoldoende functioneert om hier echt in de hele keten mee aan de slag te gaan. Ik vind het prematuur om te zeggen dat we op basis van deze beelden een hele sector gaan beëindigen, maar ik ben wel van mening dat er echt iets moet gebeuren. Op basis van de beelden van augustus is er door de NVWA begonnen met verscherpt toezicht en verscherpte handhaving. Ik ondersteun dat ook. In de handhavings- en toezichtstrategie van 2025 wordt er echt geïntensiveerd gecontroleerd op de bedrijven. Dat juich ik ook van harte toe. Ik wil daarbij wel de kanttekening maken dat de NVWA zelf de overtredingen niet heeft gezien, ook niet bij een inspectie. Op dit moment is de NVWA echter de beelden die naar buiten gekomen zijn, aan het analyseren om te kijken of er ook daadwerkelijk sprake is van vast te stellen overtredingen in deze aangeleverde beelden. Ik kan uw Kamer toezeggen dat ik bereid ben om een brief met u te delen met de bevindingen over de beelden, zodra deze resultaten er zijn en ik die van de NVWA heb ontvangen. Uiteraard heeft de NVWA ook mijn volle steun bij het intensiveren en het opvoeren van de inspecties en het toezicht. Mevrouw Ouwehand geeft ook aan dat er in deze sector, los van deze beelden, ook andere welzijnsaspecten van toepassing zijn. Ik ben daarom van plan om deze sector in het vervolg ook mee te nemen in het traject van de dierwaardige veehouderij, om daarin te komen tot concrete afspraken die ook afdwingbaar zijn. Daarbij is deze sector echt aan de beurt om nu te leveren. Het gaat om de sector in zijn geheel. Het is een kleine sector met een duidelijke keten, van de slachterij tot aan de vangbedrijven en de primaire producenten. Ik verwacht echt dat deze sector nu zelfregulering laat zien en dat we daar concrete afspraken over gaan maken, die we vastleggen in het vervolgtraject voor de dierwaardige veehouderij. De eendensector werd expliciet benoemd in de toelichting bij het amendement-De Groot/Van Campen dat daarover gaat. In dat vervolgtraject zullen die dierenwelzijnsvraagstukken ook aan de orde komen. Het gaat me wel te ver, moet ik zeggen, om op basis hiervan een hele sector af te schaffen waarin ook bedrijven zitten die het goed doen. Er zijn ook beelden van bedrijven waar geen overtredingen geconstateerd zijn. Dus dat gaat wat mij betreft te ver, maar ik ben wel van mening dat er echt iets moet gebeuren.”
Esther Ouwehand: ”De NVWA heeft geen overtredingen vastgesteld, zei de minister. In 2018 ze de NVWA al letterlijk: we kunnen niet bij elk moment van het vangen en laden van de dieren aanwezig zijn, en als we controles uitvoeren, vinden die misstanden natuurlijk niet plaats. Dat is een letterlijk citaat van inmiddels zesenhalf jaar geleden. De NVWA weet dat ze zich gedragen als er een inspecteur is. De andere woorden die de minister spreekt, namelijk dat de sector aan de lat staat voor een dierwaardige veehouderij, zijn een echo van die van minister Verburg van het CDA. Die zei: “Het is onacceptabel hoe die dieren lijden; ze kunnen niet zonder zwemwater. Ik vertrouw erop dat de sector ermee aan de slag gaat, want ik meen het echt, hoor. Echt waar. Het moet allemaal dierwaardig.” […] Ze kan helemaal niet onderbouwen dat er bedrijven zijn die het goed doen. Dit gebeurt in al die bedrijven; dat lijden is structureel. De minister moet niet beweren dat er een soort diervriendelijke eendenstal is waar alles goed gaat en de eenden blij zijn, en dat er een paar rotte appels zijn. Zo is het niet. In de hele sector lijden deze dieren structureel. Ik vind dat de minister de feiten moet vertellen. […] Deze slachterij houdt zich al jarenlang niet aan de regels. Dat is illegaal. Zelfs de gemeente, die ze nota bene alle kansen heeft gegeven om te legaliseren, is het nu spuugzat. Het is dus niet: ik vind het te ver gaan om nu een hele sector te verbieden. Nee, de minister moet aan de kant van de gemeente gaan staan en zeggen: “Het is afgelopen. Er is sprake van structureel dierenleed. Structureel wordt de wet niet nageleefd. Er is overlast voor de omgeving en stikstofuitstoot. Afgelopen ermee.””
Femke Wiersma: ”Het is mijn uitgangspunt om nu met deze sector concrete stappen te zetten op de door mevrouw Ouwehand aangedragen punten. Ik zie daarin absoluut een heel grote verantwoordelijkheid voor die hele keten, en het is een kleine keten. Juist omdat het een kleine keten is, is er sprake van vermogen om tot zelfregulering over te gaan. Die kans hebben ze inderdaad gehad, ook bij toenmalig minister Verburg. Dat geeft mevrouw Ouwehand ook aan. Daarom zeg ik dat we dat gaan meenemen in de dierwaardige veehouderij en dat we concrete afspraken gaan maken. Ik verwacht ook dat er nu gewoon geleverd wordt. Het is uiteraard zo dat de NVWA toezicht houdt op eendenslachterijen. Ik ondersteun de advisering die zij mij daarover geven. Op dit moment is de NVWA goed in gesprek met deze slachterij en worden hier afspraken over gemaakt. Het toezicht is geïntensiveerd. Ik heb van de inspecteur-generaal van de NVWA begrepen dat ze kijken of er ook toezicht gehouden kan worden met behulp van drones, omdat het punt dat mevrouw Ouwehand, terecht, aangeeft, herkend wordt, namelijk dat de beelden bij een aangekondigde inspectie niet goed naar voren komen. We zullen dus onderzoeken of en hoe we dit mogelijk kunnen maken. Dit heeft namelijk nog best wel met wet- en regelgeving te maken. Ik ondersteun het ten volle om drones in deze sector in te kunnen zetten.”
Caroline van der Plas: ”Dit bedrijf is al vaker de fout in gegaan. Het is gewoon te walgelijk voor woorden wat we op die beelden zien. Dat kan echt niet. Aanpakken die handel, zou ik zeggen! Dit moet je gewoon keihard aanpakken. Een sector verbieden op basis van wat individuele bedrijven doen, lijkt me te ver gaan. Want anders gaan we dat doortrekken naar alle bedrijven in Nederland. Ik denk niet dat dat een goede zaak is. Maar dit moet gewoon kei-, keihard aangepakt worden. Ik wil de minister het volgende vragen. De minister heeft het over “afdwingbaar”. Ik zou de minister willen vragen om uit te leggen wat dat afdwingbare precies is en de Kamer op de hoogte te houden van de inspecties en de interventies die de NVWA hierop pleegt. Bedrijven zoals dit bedrijf, met deze gruwelijke dierenmishandelingen, moeten geen plek hebben in Nederland.”
Femke Wiersma: ”Als bedrijven herhaaldelijk de fout in gaan, heeft de NVWA ruimte om boetes uit te delen. Dat doet de NVWA ook. Die boetes worden ook hoger bij herhaaldelijke overtreding. Als het gaat om afdwingbare afspraken: we werken ook toe naar een AMvB dierwaardige veehouderij. Daarin staan afspraken, die straks worden opgenomen in wet- en regelgeving zodat daar ook op gehandhaafd kan worden. Datzelfde moeten we dus ook voor deze sector gaan doen, met concrete stappen en maatregelen. Ik ben het er helemaal mee eens dat er hard moet worden opgetreden tegen herhaaldelijke misstanden. Ik zie dat de NVWA zich daar ook tegen uitspreekt, en ik ondersteun dat uiteraard ten volle.”
Laura Bromet: ”De minister maakt geen keuze. GroenLinks maakt die keuze wel, want de eendenfokkerij in Nederland heeft geen enkele toegevoegde waarde. Wij eten helemaal geen eenden. Ik ga hier al jaren over die misstanden rondom eenden in debat met achtereenvolgende bewindspersonen.”
Thom van Campen: ”Deze walgelijke dierenbeulerij moet gewoon stoppen. Als je deze beelden ziet, draait je maag daarvan om. We weten dat de NVWA dit kan. Dat hebben we bij het bedrijf Gosschalk ook gezien; daar ging gewoon het slot op de deur. Ook hier zien we weer de herkenbare tendens van het slachthuis dat wijst naar de transporteur, de transporteur die verwijst naar de vangers, de vangers die verwijzen naar de boerenbedrijven … Iedereen in die keten is verantwoordelijk voor een verantwoorde omgang met het dier. Deelt de minister de opvatting van de VVD dat bij three strikes, dus bij drie grote schendingen van de rechten van dieren, het slot op de deur moet? Deelt zij dat het slachthuis ook een verantwoordelijkheid draagt voor de wijze waarop dieren worden ingeladen op transport, en is zij bereid om de sector op die manier aan de ketting te leggen?”
Femke Wiersma: ”Ik heb zojuist ook gezegd dat ik juist in deze sector die ketenverantwoordelijkheid van groot belang vind. Die zie ik dus. Wat betreft het “three strikes out”-principe: dat is het licht waarin de NVWA ook naar deze situatie kijkt, met name bij het door de heer Van Campen genoemde bedrijf. Zo verloopt de beoordeling van deze incidenten in de praktijk. Ik ben het er helemaal mee eens dat we dit niet willen. Dit willen we gewoon niet zien. Ik kan dat alleen maar onderschrijven.”
Woensdag 22 januari 2025 – Harderwijk
Na de Tweede Kamer duikt ook de politiek in de gemeente Harderwijk op de misstanden die Animal Rights heeft blootgelegd op een eendenboerderij in Hierden. 5 PvdA en GroenLinks willen opheldering over hoe een externe partij twee keer in korte tijd misstanden kan filmen, terwijl de dienst die namens de gemeente toezicht houdt – Omgevingsdienst Veluwe (ODV) – er niets van meekrijgt.
De eendenmesterij in Hierden kwam al eerder in opspraak, toen bleek dat daar in de stallen tienduizenden eenden meer verbleven dan toegestaan. GroenLinks vroeg toen welke verantwoordelijkheid de gemeente voelt voor het dierenwelzijn. Bij de controles van de omgevingsdienst op de boerderij waren geen signalen binnengekomen dat het dierenwelzijn in gevaar is, antwoordden burgemeester en wethouders. Zodra daar wel twijfels over zijn, wordt contact gezocht met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), die verantwoordelijk is voor toezicht op dierenwelzijn en de omgevingsdienst kan fungeren vanuit een “oog en oor functie” .
De misstanden in Hierden beperken zich er helaas niet toe dat er te veel eenden in de stallen zaten, constateren raadsleden Wietske Hollanders, Arthur Beek (beiden GroenLinks) en Wilco Bos (PvdA). 6 Hoe de eenden worden behandeld voordat ze naar de slachterij worden gereden, noemen ze in navolging van de Kamerleden dierenmishandeling. Ze willen weten of het college van B en W zich er wel van bewust is ‘dat er al jarenlang misstanden in deze sector zijn rond dierenwelzijn’. En zo ja: waarom is er dan niet adequaat gecontroleerd?
De gemeente Harderwijk heeft nog geen formeel commentaar gegeven op de zorgen van de politieke partijen, maar het is duidelijk dat de kwestie de nodige aandacht krijgt op zowel lokaal als nationaal niveau. 7
In haar antwoord 8 van 18 februari 2025 zegt het college van burgemeester en wethouders van Harderwijk dat ze, hoewel ze zich wel bewust is van de jarenlange misstanden in de eendensector, niet bevoegd is voor het toezicht op dierenwelzijn bij veehouderijen. Ook de omgevingsdienst, die namens de gemeente uitsluitend de milieu VTH-taken uitvoert, heeft die bevoegdheid niet. Op basis van ‘oog-en-oor-principe’ zijn geen signalen waargenomen ten aanzien van dierenwelzijn. Wel zegt de gemeente: “Op het moment dat bij de gemeente het signaal binnenkwam over misstanden in deze sector is er een melding gemaakt bij het NVWA.” En: “De enige mogelijkheid die wij hebben is constateringen doorgeven aan het bevoegd gezag. Het college heeft dat gedaan en bij de NVWA het verzoek neergelegd voor meer onaangekondigde controles op locatie.” En: “ODVeluwe heeft primair het toezicht gericht op de dieraantallen uitgevoerd en bij overtreding is daartegen opgetreden.”
Respectloze omgang met gewonde wolf in Hengelo (Gelderland) op 20 januari 2025
In Nederland lijkt het niet mogelijk om een werkend protocol op te stellen over hoe om te gaan met een wolf die mogelijk in de problemen is én waarbij het belang van het dier voorop staat. Dat heeft waarschijnlijk vooral te maken met het gebrek aan kennis bij de politie die niet beter weet dan bij iedere zaak met een wild dier jagers in te schakelen en de kwaadwillendheid bij BBB-politici en andere anti-wolf notabelen.
In een schuurtje in de achtertuin van een woning in het Gelderse Hengelo vonden de bewoners op 20 januari een wolf. Het was mogelijk geweest dat deze wolf gewoon een dutje lag te doen. Iedere wolf is tenslotte een individu met een eigen karakter wat vaak wordt vergeten door de zelfverklaarde wolvenexperts wanneer ze algemene uitspraken doen over het gedrag van dé wolf. Dan had het dier met rust moeten worden gelaten en de mogelijkheid worden gegeven om zelf te vertrekken.
Veel waarschijnlijker is dat het dier gewond was. Ondanks tegenstrijdige berichtgeving lijkt het oordeel van een dierenarts ter plaatse te zijn dat de vrouwelijke wolf beurs was aan één kant van haar lijf en waarschijnlijk het slachtoffer was van een aanrijding. De wolf had ook snijwonden in haar tong.
Behalve dat de dierenarts eerst naar het verkeerde Hengelo reed, doet een uitspraak van hem in de Gelderlander verder de wenkbrauwen fronsen: “In het geval de wolf bijvoorbeeld twee of meer gebroken poten zou hebben, zou er niets anders opzitten dan euthanasie. Dat laatste komt vaker voor. ,,Een wolf is namelijk geen dier dat je in een hokje zet met gips om de poten heen en kunt verplegen.””1
Dit is precies wat wel kan en gedaan moet worden met een gewonde wolf. In andere landen, neem Italië, is het volstrekt normaal om gewonde wolven op te lappen en vervolgens de vrijheid terug te geven. Animal Rights en anderen hebben de politie gisteren dan ook geïnformeerd dat er een opvangcentrum beschikbaar was in België. Het Vlaamse Natuurhulpcentrum heeft ook zelf met de politie gebeld en hulp aangeboden.
Het woord euthanasie wordt door jagers, veeboeren en autoriteiten voortdurend misbruikt om het afmaken van dieren uit gemakzucht of economisch belang de schijn van genade mee te geven. Ook bij recente nooddodingen van aangereden wolven op 29 oktober in Hoog Soeren (Gelderland), op 5 december in Ede (Gelderland) en op 27 december in Pesse (Drenthe) moeten vraagtekens worden gezet. Helaas komen dierlijke verkeersslachtoffers in Nederland vaak in de handen terecht van de jagers van Stichting Wildaanrijdingen Nederland, die over het algemeen maar een handelswijze kennen: de kogel. Dat geldt niet alleen voor wolven, maar ook voor bijvoorbeeld reeën.
Animal Rights sluit niet uit dat deze wolf het enkel overleefd heeft, omdat de pers lucht kreeg van de zaak en er volgens getuigen aanwezig waren. Het gaf Animal Rights in ieder geval de mogelijkheid om via een chatbericht bij de politie te benadrukken dat dit een strikt beschermde diersoort is, dat het doden ervan onacceptabel is, dat, onder andere gezien het tijdsverloop, er geen sprake was van een bedreigende situatie die doding via de gemeentewet toestond, en dat het handelen van de politie, gemeente en provincie tegen het licht zal worden gehouden en, indien kwalijk, juridische consequenties zal hebben.
Animal Rights is van mening dat de keuze die door de dierenarts en de provincie is gemaakt onverantwoord is naar het dier toe. Bij een verkeersslachtoffer moet een scan gemaakt worden. Er kan sprake zijn van inwendige bloedingen en/of hersenletsel. Een observatieperiode is wel de minste maatregel die genomen had moeten worden. De gekozen handelswijze is onprofessioneel, niet in het belang van het dier en mogelijk illegaal.
In plaats van dat de minister, de staatssecretaris en provinciale landbouwgedeputeerden zich concentreren op het verlagen van de bescherming van de wolf en het herdefiniëren van ‘probleemwolf’ om afschot makkelijker te maken, zouden ze zich, als ze enig fatsoen in hun donder hebben, beter bezig kunnen houden met het voorkomen van aanrijdingen en het opvangen van verkeersslachtoffers. De wolf is hier, gaat niet meer weg en er zullen meer situaties als die in Hengelo voor gaan komen. Er moeten ruimte en middelen komen om een wolf te kunnen opvangen en revalideren en vervolgens terug te plaatsen in de vrije natuur!
Update: Analyse van de gebeurtenissen rondom de wolf in Hengelo aan de hand van beantwoorde vragen en Woo-informatie
De provincie erkent (gelukkig) dat er geen acuut (dreigend) gevaar was en daarom geen noodzaak tot acuut ingrijpen door de burgemeester op grond van de Gemeentewet.
Er is geen omgevingsvergunning aangevraagd voor handelingen/activiteiten met de wolvin, zoals verdoven, vangen, onder zich hebben, vervoeren, uitzetten. Het verdoven is gebeurd vanwege de verplichting die voortvloeit uit de Wet dieren: het is verboden om dieren de nodige zorg te onthouden.
Volgens het rapport van Stichting Wildaanrijdingen Nederland (SWN) kreeg hun ‘afhandelaar’ onmiddellijk bij aankomst ter plaatse om 10:15 van de aanwezige politie te horen dat de wolf eerder op de ochtend vermoedelijk was aangereden op de naastgelegen provinciale weg N316. De provincie brengt echter het verhaal de wereld in dat de wolf niet is aangereden en blijft ook in de beantwoording van de vragen van de PvdD halsstarrig: ”Aanvankelijk was onduidelijk of de wolf was aangereden. Hier is naderhand inzicht in verkregen waardoor een aanrijding niet kan worden uitgesloten.” Het zijn dit soort ontwijkingen die het vertrouwen in de goede bedoelingen van een provincie schaden.
De dierenarts, in samenspraak met provincie en SWN, namen het besluit om het dier gesedeerd achter te laten in een bos. De volgende ochtend is vastgesteld dat de wolf vertrokken was.
Er is geen veterinair rapport opgesteld door de dierenarts.
De dierenarts
De provincie geeft in de antwoorden verder aan dat er geen protocol is, noch zal worden opgesteld, voor de handelingen en beslissingen van de dierenartsen die worden ingeschakeld om te beoordelen of een gewonde, nog levende wolf wel of niet kan worden behandeld en teruggeplaatst?
De provincie geeft ook aan dat ze niet (snel) zullen twijfelen aan de beoordeling van een dierenarts.
De betreffend dierenarts is een ”gerenommeerd wildlife dierenarts”, zegt de provincie, en aan hen geadviseerd door Wageningen Environmental Research (WenR). Daar komt de gebruikelijke belangenverstrengeling in wolvenzaken om de hoek kijken. WenR heeft (ook) een eigen agenda.
De zenderaars
Uit de communicatie tussen, onder andere, de provincie, politie, BIJ12, WUR en WenR blijkt dat die laatste om 11:45 al oppert om de wolf snel even te zenderen, zodat deze later ook makkelijker af te schieten is: ”Mocht er in NL een halsbandzender incl alle vergunningen klaarliggen, dan zou het goed zijn die te laten bevestigen zodat het herstel goed gemonitord kan worden. Mocht het dier toch teveel beperkingen ondervinden en noodgedwongen voor makkelijke prooien (lees: huisdieren / vee) moeten kiezen, dan kan een evt ontheffing om het dier te doden effectief uitgevoerd worden.”
Om 12:32 trekt (vermoedelijk, want gelakt, maar de ‘ZV’ spreekt voor zich) ook de Zoogdiervereniging aan de bel om te kunnen zenderen: ”Hallo [gelakt], je zal inmiddels wel weten van de wolf in een tuin in de Achterhoek. Is het een optie om een zender om te hangen als er verdoofd gaat worden? Er ligt een zender in Utrecht, die kan met enige spoed deze kant op komen. De keus is aan jou (provincie Gelderland). De overige toestemming heeft de ZV op orde.” Dat laatste, over de toestemming, is juridisch twijfelachtig en mogelijk leugenachtig.
De jager
Naast de dierenarts was er als ‘expert’ alleen nog een ‘valwildafhandelaar’ van SWN betrokken. Een jager dus, die normaliter aangereden dieren afmaakt en zijn kwalificatie als ‘deskundige’ ontleent aan het IPO-wolvenplan. Deze jagers worden via de meldkamer van de politie direct ingeschakeld; bij de politie weet men niet beter.
Het negeren van de optie opvang en revalidatie
De provincie geeft aan dat er op basis van IPO-interventierichtlijn ‘Melding van een aangereden dier – mogelijk wolf of goudjakhals’, na onderzoek en eventueel behandeling ter plaatse, slechts twee opties zijn: terugplaatsen in de natuur of euthanaseren. De provincie negeert hiermee opzettelijk de optie opvang en revalidatie.
De provincie citeert hierbij uit het IPO-wolvenplan onder 6.2: ”In het geval er sprake is van een gewond, dus nog levend, dier wordt een deskundige ingeschakeld om een oordeel te kunnen geven of het dier nog kan worden teruggeplaatst in de nabijheid van de vindplaats. Indien dit niet mogelijk is wordt het dier geëuthanaseerd. Een deskundige is bijvoorbeeld degene die ter plekke de wildaanrijding/valwildafhandeling afwikkelt of een ter plaatse aanwezige opgeroepen dierenarts of een andere wolvendeskundige die hierover een oordeel kan vellen. Het is aan de provincie hier nadere invulling aan te geven.”
Tegelijkertijd moet de provincie toegeven dat er volgens datzelfde Wolvenplan uit 2019 een opvanglocatie beschikbaar dient te zijn voor het opvangen van wolven die na een aanrijding gewond zijn geraakt. De provincie vindt dat duidelijk minder belangrijk: ”Wij zijn echter niet bekend met opvanglocaties in Nederland die geschikt zijn voor het opvangen van wolven. Vraag is ook of de medewerkers van de opvanglocaties die beschikbaar zijn voldoende opgeleid zijn voor het opvangen en verzorgen van wolven.”
Onprofessionele afhandeling
De provincie heeft geen behoefte aan een nadere schriftelijke evaluatie van de besluitvorming en uitgevoerde handelingen.
Dat is niet alleen vreemd, maar ook onverantwoordelijk, als je het verslag van de SWN leest en moet constateren dat er een groot probleem is met betrekking tot het nemen van verantwoordelijkheid. Er was geen regie.
(10:52): ”De agent [gelakt] weet ook niet want hij moet doen want volgens Politie TM [Team Milieu] is het is aan de provincie want die is verantwoordelijk? Er is nu sprake van onduidelijkheid en de situatie duurt nu al geruime tijd. Iedereen lijkt naar elkaar te wijzen en niet te weten wat nu te doen.” (grammaticale fouten zijn van SWN)
Ruim een uur later (12:15): ”Niemand lijkt verantwoordelijkheid te (willen) nemen en het dier ligt ondertussen al uren in een tuin. Ook de media heeft inmiddels kennis genomen van de situatie en er komt steeds meer publiek op af. De politie inzet is opgeschaald om het rustig te houden. Zowel provincie als SWN zijn van mening dat het onacceptabel is dat niemand regie en verantwoordelijkheid neemt.”
Weer driekwartier later (12:58): ”Tussen provincie en SWN wordt besproken dat er wel regie moet komen, want op deze wijze duurt het allemaal nog veel langer en is niet in het belang van het dier.”
Animal Rights
Animal Rights blijft van mening dat er een duidelijk protocol moet komen over hoe om te gaan met een dier in nood, dat als uitgangspunt het belang van het betrokken dier heeft. Bij een dier dat zodanig gewond is dat hij of zij belang zou kunnen hebben bij nader onderzoek, moet gekozen worden voor tijdelijke opvang, vakkundig en uitgebreid medisch onderzoek, indien nodig revalidatie en waar mogelijk terugplaatsen in de natuur.
Animal Rights is van mening dat (provinciale) subsidie om opvang voor gewonde wilde dieren te realiseren noodzakelijk is. Zolang deze opvang er niet is, moeten er afspraken worden gemaakt met opvangcentra in naburige landen.
Dierenartsenorganisatie Caring Vets zegt hierover: ”Het is daarom belangrijk dat elke provincie tenminste één gespecialiseerd opvangcentrum voor wilde dieren heeft, waar inrichting en personeel de juiste veterinaire zorg kunnen waarborgen. Financiële ondersteuning van deze opvangcentra is noodzakelijk aangezien er immers geen eigenaren zijn op wie de kosten verhaald kunnen worden.”
Natuurlijk moet er ook ruime aandacht en financiële middelen komen voor preventieve maatregelen om aanrijdingen met wilde dieren te voorkomen.
Op 24 augustus zond RTLNieuws dronebeelden van Animal Rights uit waarin te zien was hoe eenden die gefokt worden voor de slacht, hardhandig behandeld worden. De dieren werden hard in kratten gegooid met het risico op letsel en het oplopen van stress.
De NVWA reageerde meteen: “De NVWA heeft deze, en andere niet in de uitzending getoonde beelden, voorafgaand aan de uitzending gezien. De NVWA constateert op basis hiervan dat de eenden veelvuldig onnodig ruw worden gevangen. Zo is te zien dat medewerkers van vangploegen eenden hardhandig in kratten stoppen en bij het sluiten van kratten op sommige momenten de nek van een eend bekneld raakt. Hierdoor lijden de dieren onnodig.”
Een woordvoerder van de NVWA haalde in de uitzending van RTLNieuws de eerdere Animal Rights undercoverbeelden van het vangen van eenden uit 2018 aan: ”Het is natuurlijk bizar dat we hier weer staan. We hebben die beelden gezien in 2018 en we zien dat de dieren nog steeds op een ruwe manier worden behandeld en er nog steeds overtredingen worden begaan.”
Aan de hand van de beelden uit 2018 concludeerde de NVWA: “Uit de beelden die u mij hebt toegestuurd blijkt een dergelijke minachting voor het welzijn van de dieren, in woord en daad, dat ik niet anders kan dan concluderen dat er sprake was van een bedrijfscultuur van veronachtzaming van het welzijn van de dieren.”
Animal Rights kondigde na de RTL-uitzending in augustus al aan dat de dierenrechtenorganisatie niet opnieuw jaren zou wachten met het aan de kaak stellen van de mishandelingen in de eendenindustrie. In november trokken onderzoekers van Animal Rights er opnieuw op uit om op veilige afstand een lege eendenvrachtwagen vanaf het slachthuis te volgen naar een eendenmesterij. De tocht eindigde bij een eendenconcentratiekamp in bezit van eendenslachter Duck-To aan de Parallelweg 20 te Hierden in de gemeente Harderwijk. Animal Rights filmde het vang- en laadproces van begin tot eind.
Uit deze nieuwe dronebeelden blijkt dat ook de onthullingen uit augustus 2024 Tomassen Duck-To niet tot inkeer hebben gebracht. De “minachting voor het welzijn van de dieren” is structureel. Aan de “bedrijfscultuur van veronachtzaming van het welzijn van de dieren” is niets veranderd.
Ook nu weer brengt Animal Rights in beeld hoe eenden ruw in de transportlades worden gegooid; hoe de laatste eenden in de lades worden gepropt als vuile was in een wasmachine; hoe de eenden door het smijtwerk keer op keer tegen het frame van de container en tegen bovenliggende lades aan klappen; hoe eenden bekneld raken waneer lades achteloos worden dicht geduwd; hoe eenden uit lades op de grond vallen en ruw weer worden opgeraapt en terug in een lade gesmeten; hoe eenden te lang bij de nek worden vastgehouden en zelfs soms aan één van de vleugels. Een aantal keren is te zien hoe eenden die waarschijnlijk te klein, of om een andere reden ongeschikt zijn voor de slacht, weer uit een lade worden gerukt en als afval op de grond belanden.
Animal Rights zal de beelden opnieuw delen met de NVWA. De NVWA is nog bezig met het onderzoek naar de beelden uit de eerste helft van 2024.
Landbouwminister Wiersma antwoordde in september op vragen van de PvdD: “Op de beelden is te zien dat het vangproces niet altijd zorgvuldig uitgevoerd wordt en dat vind ik onacceptabel.” En: “De manier van vangen die op de beelden te zien is, leidt tot onnodige stress en mogelijk tot pijn en lijden.”
De stevige woorden doen niets voor de eenden. Ze liet het net als haar voorgangers aan de eendensector zelf over om verbeteringen aan te brengen. Animal Rights hoopt dat deze nieuwe beelden haar tot inkeer brengen.
Donderdagochtend 16 januari 2025 was de spoedzitting bij de Raad van State waar Tomassen Duck-To trachtte extra tijd te krijgen om haar illegale praktijken te legaliseren. De eendenslachter staat tegenover de gemeente Ermelo die de dwangsommen van 50.000 euro per week, oplopend tot maximaal een half miljoen, wil doorzetten.123
Ermelo gaf Tomassen al twee keer uitstel om alle gegevens aan te leveren die voor die vergunning nodig zijn, maar nog steeds is de aanvraag niet op orde. Het geduld van de gemeente is eindelijk op. Woensdag 22 januari gaat er als hamerstuk een streep door de vergunning door middel van een ontwerpbesluit.
Bij de Stentor wentelt directeur Gerard Elbertsen zich in zelfmedelijden: ”Dit heeft een enorme invloed op onze bedrijfsvoering. Als we dat geld moeten overmaken is dat heel lastig, gezien de huidige marktsituatie. De Europese eendenmarkt staat enorm onder druk. We kunnen momenteel niets lijden en bij banken hoeven we niet aan te kloppen om dat te financieren. Dan zouden we dus moeten sluiten. We kunnen 500.000 euro niet ophoesten.”
Vervolgens valt Elbertsen terug op wat bij Duck-To een tweede natuur is: het verkopen van leugens: ””Er is geen enkel alternatief in België of Duitsland. Als wij ze niet kunnen slachten, dan moeten al die eenden op de boerderijen worden afgemaakt. Dan krijg je net als bij vogelgriep de situatie dat de NVWA daar langskomt met mannen in witte pakken en met gasmaskers op.”
De waarheid is daar mijlenver van verwijderd. Als Tomassen vandaag stopt met eendeneieren in de broedmachines leggen, dan zijn er over 10 weken geen eenden meer. De eieren brengen zo’n 4 weken in de broedmachine door en de eendagspulletjes worden vervolgens in 6 weken vetgemest voor de slacht. De slachterij kan dus eind maart zijn deuren voorgoed sluiten zonder dat er nog een eend in de stallen zit.
De uitspraak zou binnen twee weken moeten volgen.
Update
Op 30 januari 2025 schorst de Raad van State de dwangsommen van in totaal meer dan 500.000 euro voor eendenslachter Tomassen Duck-To. 4 Gemeente en omwonenden kunnen nog wel even wachten, vindt de Raad van State, omdat er snel een nieuwe zitting komt. In die zitting worden de dwangsommen uitvoerig tegen het licht gehouden en volgt er een definitief oordeel van de Raad van de State. Dat zal waarschijnlijk in het tweede kwartaal van dit jaar gebeuren. De gemeente kan dan de Raad van State verzoeken om de opschorting van de dwangsom op te heffen.
Op 13 mei 2019 bezetten dierenrechtenactivisten onder de noemer ‘Meat the Victims’ een stal van de Van Sleuwen Groep aan de Brede Heide in Boxtel.
Volgens de dierenactivisten was het doel om actie te voeren tegen dierenleed, meer in het bijzonder door aandacht te vragen voor een maatschappelijke misstand, te weten de slechte leefomstandigheden van varkens in een binnen de vleesindustrie representatieve varkensstal, en deze misstand in de publiciteit te brengen.
Pers en publiek richten vooral hun pijlen op de activisten. De boer werd alleen als slachtoffer ten tonele gevoerd en de varkens verwerden bijna tot figuranten. Animal Rights trachtte in de daaropvolgende dagen de aandacht terug te richten op het leven en lijden van deze dieren en liet zien dat deze boer en zijn familie nog iets meer zijn dan ‘slachtoffer.’
Tijdens een inspraak mogelijkheid voor de gemeenteraad stelde Animal Rights: ”Het is volstrekt zinloos om het over deze bezetting te hebben zonder over het waarom van deze actie te praten, over het leven en lijden van varkens in Nederland en elders, de criminele daden van deze boer en zijn vakgenoten, en de rechten van dieren die er onvermijdelijk gaan komen.”
In hoeverre de stalbezetting heeft bijgedragen aan maatschappelijk inzicht in de vreselijke omstandigheden in de vee-industrie zal wel altijd een punt van discussie blijven. Feit is wel dat het deze mooie uitspraak van de rechtbank heeft opgeleverd (ECLI:NL:GHSHE:2024:4005).
Eerdere veroordeling en hoger beroep
Op 16 december 2024 deed het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch uitspraak in het hoger beroep tegen het vonnis van de politierechter in de rechtbank Oost-Brabant, zittingsplaats ‘s-Hertogenbosch, van 6 november 2019, over de stalbezetting in Boxtel op 13 mei 2019.
Bij dat vonnis heeft de politierechter de verdachte ter zake van: ”in het besloten erf bij een ander in gebruik, wederrechtelijk binnendringen, terwijl twee of meer verenigde personen het misdrijf plegen en/of wederrechtelijk in het besloten erf vertoevende, zich niet op de vordering van of vanwege de rechthebbende aanstonds verwijderen, terwijl twee of meer verenigde personen het misdrijf plegen, veroordeeld tot een geldboete ter hoogte van € 300,- subsidiair 6 dagen hechtenis, met aftrek van voorarrest naar rato van € 50,- per in voorarrest doorgebrachte dag, en een voorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 2 weken met een proeftijd van 2 jaren.”
De advocaat-generaal vroeg het hof om in beroep het vonnis te bevestigen maar zonder oplegging van straf.
Tijdlijn 13 mei 2019
Tussen 12:45 uur en 13:00 uur zijn de dierenactivisten de stallen binnen gegaan. Om 12:57 uur was de politie ter plaatse en omstreeks 14.30 uur kwamen de eerste agenten de stallen binnen. Gedurende de dag kwamen er boeren vanuit het hele land om Van Sleuwen steun te betuigen. De situatie werd steeds grimmiger. Er werd kennelijk alcohol genuttigd door de aanwezige boeren en er werd een soort ‘tegenprotest’ gevoerd. Ook werden auto’s van de dierenactivisten in de sloot geduwd, omgeduwd of anderszins beschadigd. Omstreeks 18:00 uur heeft de politie de toegangsdeuren van de stallen afgesloten. De dierenactivisten konden niet meer naar buiten. Omstreeks 21:27 uur heeft de politie middels een megafoon de dierenactivisten gevorderd de stallen te verlaten, gevolgd door een mededeling dat men 5 minuten de tijd kreeg om het pand te verlaten. Na enkele minuten heeft de politie nogmaals de dierenactivisten gevorderd de stallen te verlaten. Na deze vorderingen heeft een groep van 30 personen uit de groep van dierenactivisten de stallen verlaten. Deze personen werden op de binnenplaats van de boerderij tijdelijk opgehouden om ze op een later moment veilig te kunnen begeleiden. Een grote groep dierenactivisten bleef op dat moment in de stallen achter. Omstreeks 22.02 uur begonnen de overige personen die zich nog in de stallen bevonden zich in de richting van de uitgang te begeven.
Oordeel van het hof
”Anders dan de politierechter is het hof van oordeel dat het bewijs tekort schiet dat de varkensstallen zijn betreden doordat de dierenactivisten de staldeuren hebben geforceerd. De dierenactivisten hebben ontkend dat zij dat hebben gedaan.”
”Van wederrechtelijk binnendringen als bedoeld in art. 138 Sr is volgens de Hoge Raad evenwel geen sprake indien buiten twijfel is gesteld dat ‘dit uit anderen hoofde gerechtvaardigd is’, waarbij onder andere kan worden gedacht aan het binnen de grenzen van proportionaliteit en subsidiariteit uitoefenen van het demonstratierecht.”
”Het hof is van oordeel dat voor het door de dierenactivisten beoogde doel (het aan de kaak stellen van misstanden in de varkenshouderij) het noodzakelijk is om de situatie in de stallen met eigen ogen te zien teneinde daaraan publiciteit te kunnen geven.”
”De demonstratie heeft – van de zijde van de dierenactivisten – steeds een vreedzaam karakter gehad.”
”Indien de varkensstallen zouden zijn betreden middels braak of verbreking, zou dat afbreuk kunnen doen aan de proportionaliteit. Echter, zoals hiervoor overwogen, kan het bestanddeel braak en/of verbreking niet worden bewezen.”
”Een te lang verblijf van de dierenactivisten in de stallen kan afbreuk doen aan de proportionaliteit, maar naar het oordeel van het hof is dat in de onderhavige zaak niet het geval, althans kan dat niet aan de verdachte worden tegengeworpen. Aanvankelijk was het kennelijk niet de bedoeling om zo lang in de stallen te blijven, […] Kortom, de dierenactivisten moesten langer in de stallen blijven om een confrontatie met de buiten aanwezige boeren te vermijden. Op enig moment heeft de aanwezige politie – kennelijk met datzelfde doel – de staldeuren zelfs afgesloten.”
”Gelet op het vorenstaande, in onderlinge samenhang beschouwd, is het hof van oordeel dat niet is gebleken dat bij het uitoefenen van het demonstratierecht de grenzen van proportionaliteit en subsidiariteit zijn overschreden.”
”Gelet op het vorenstaande is het hof van oordeel dat de wederrechtelijkheid van het binnendringen als bedoeld in art. 138 lid 1 Sr in de stallen niet wettig en overtuigend is bewezen, zodat de verdachte van dat onderdeel van de tenlastelegging dient te worden vrijgesproken.”
”Datzelfde geldt, op dezelfde gronden als hierboven weergegeven, ook voor de wederrechtelijkheid van het vertoeven in die stallen.”
”Daarnaast is het hof van oordeel dat het bewijs ervoor tekort schiet dat de dierenactivisten zich niet aanstonds op vordering van de politie (zijnde een vordering vanwege de rechthebbende) hebben verwijderd. Daartoe overweegt het hof, dat aan de hand van het dossier aannemelijk is dat de dierenactivisten, althans een deel van de dierenactivisten, niet op de hoogte zijn geweest van de aanmaning(en) van de politie. Uit het dossier komt naar voren dat sprake was van een hectische, verwarrende situatie.”
”Naar het oordeel van het hof is het bovendien niet aannemelijk dat de dierenactivisten de varkensstallen niet wilden verlaten toen zij daartoe door de politieagenten werden opgeroepen. Zij waren immers al veel langer dan de bedoeling was in de stallen geweest, waarin zij bovendien enige tijd opgesloten waren geweest. […] Zij hebben de varkensstallen uiteindelijk ook vrijwillig verlaten; daar hoefde geen politie-ingrijpen aan te pas te komen.”
Geen cassatie
Op 8 januari blijkt dat het Openbaar Ministerie niet in cassatie gaat tegen de uitspraak van het gerechtshof in Den Bosch over de stalbezetting in Boxtel. Een woordvoerder van het OM laat weten dat er aanvankelijk wel een cassatieprocedure was opgestart, omdat dit binnen twee weken moet. Na het intensief bestuderen van het vonnis van het Hof ziet het OM te weinig grond om cassatie goed door te voeren. Bij de hoogste rechter zou de zaak niet meer inhoudelijk worden behandeld, maar zou alleen worden beoordeeld of juridisch gezien de zaak op een correcte manier is behandeld. Daarmee is de uitspraak onherroepelijk geworden.
Winst
Zelfs als de stalbezetting niet het beoogde doel van het aan de kaak stellen van de vee-industrie gehaald zou hebben, dan levert deze uitspraak alsnog een overwinning op voor de dierenrechtenbeweging.
Deze uitspraak schept een mooi en belangrijk precedent, zoals de uitspraak in de Gosschalk undercover-zaak op 4 september 2024 dat ook deed (ECLI:NL:RBGEL:2024:6124):
“De enige manier om aandacht te vragen voor deze structurele dierenmishandeling tegenwoordig is het maken van – soms schokkende – beeldopnames teneinde de verantwoordelijke autoriteiten zover te krijgen eindelijk in actie te komen. Dat kan vaak alleen via ‘undercover-operaties’ en in dat verband is het welhaast onontkoombaar zelf in zekere mate deel te nemen aan de bewuste handelingen. Verzoeker heeft dat gedaan, maar is er zelf ook van geschrokken achteraf. Bij vervolging is het bepaald niet denkbeeldig dat verzoeker met succes een beroep zou kunnen doen op de rechtvaardigingsgrond noodtoestand, die overmacht kan opleveren als verdachte bij een conflict van maatschappelijke plichten de gerechtvaardigde keuze maakt de wet te overtreden om een ander, zwaarwegend belang te dienen. In zekere heeft verzoeker het onderzoek gedaan dat de controlerende overheidsinstellingen voortdurend laten liggen (of niet aan toe komen door structurele onderbezetting).”
Wat waarschijnlijk heeft bijgedragen aan de vrijspraak van de stalbezetters is het sterke contrast tussen hun vreedzame protest en de vernielzucht en agressie van de dronken meute boeren buiten.
De ontgoocheling en verontwaardiging bij de vertegenwoordigers van deze agrarische relschoppers – FDF, Agractie, (Z)LTO, POV, BBB en VVD – over deze vrijspraak is de kers op de vegan taart.
