De gemeente Apeldoorn wil de mannelijke zwijnen die al jaren gevangen worden gehouden in Park Berg en Bos, nabij de Apenheul, afmaken. Animal Rights heeft Apeldoorn al eind januari in contact gebracht met een dierenarts die bereid is de dieren te steriliseren. De gemeente claimt dat anticonceptie “steeds lastiger uitvoerbaar is en niet het gewenste effect heeft” 1 en sterilisatie van de mannelijke of vrouwelijke dieren zou daarom een passend alternatief zijn.
Wilde zwijnen staan sinds 1 juli 2024 (gelukkig) niet meer op de positieflijst van het Besluit huis- en hobbydierenlijst. Dit betekent dat het houden van deze dieren niet langer is toegestaan. Voor zwijnen die al aanwezig zijn, geldt een overgangsregeling – een uitsterfconstructie – waarbij er niet langer met de dieren gefokt mag worden.
Er is absoluut geen noodzaak of verplichting om de dieren die reeds in gevangenschap worden gehouden af te maken! Toch is dit waar de gemeente Apeldoorn voor kiest – uit gemakzucht en harteloosheid, vindt Animal Rights.
Apeldoorn heeft daarbij de brutaliteit om het te doen voorkomen dat men afziet van anticonceptie en sterilisatie in het belang van de dieren. De gemeente is “van mening dat operaties risico’s met zich meebrengen, zoals infecties en complicaties. Bovendien zou het gefaseerd uitvoeren van zoveel ingrepen veel onrust veroorzaken in de zwijnengroep. Hoewel castratie volwassen mannetjes rustiger zou maken, is een groep met zoveel gecastreerde mannetjes onnatuurlijk. Tot slot is de castratiewond pijnlijk voor de dieren.” 2
Het gevangen houden van deze dieren heeft de gemeente jarenlang geen enkel probleem gevonden, laat staan “onnatuurlijk”. Nu nieuwe wetgeving deze jarenlange praktijk van Apeldoorn illegaliseert, slachtoffert Apeldoorn de dieren opnieuw.
Dit is voor Animal Rights onacceptabel. De gemeente die jarenlang met deze dieren heeft gefokt, dient met een dierwaardige oplossing te komen, die in het belang van deze dieren is. Net als bij mensen geldt dat de belangrijkste belangen zijn: in leven blijven, niet vermoord worden, tot bloei komen, een leven voltooien.
Apeldoorn heeft de morele en mogelijk ook wettelijke plicht om hiervoor te zorgen!
Update
Op Witte Donderdag, 2 april 2026, organiseert de Partij voor de Dieren Apeldoorn samen met de Faunabescherming en Animal Rights Nederland een bijzondere vegan maaltijd bij het weitje van de tamme wilde zwijnen in Park Berg en Bos. Tussen 16.00 en 18.00 uur is iedereen welkom om samen te eten, kennis te maken met de dieren en meer te horen over hun toekomst.
De bijeenkomst staat in het teken van aandacht voor het welzijn van de tamme wilde zwijnen in Park Berg en Bos. Al ongeveer 60 jaar leven er wilde zwijnen in een veel te klein weitje, waar ze hun natuurlijke gedrag niet volledig kunnen uiten. Bezoekers kunnen de dieren voeren en zo zijn de dieren steeds tammer geworden.
“Sinds 1 juli 2024 staan wilde zwijnen niet meer op de positieflijst van het Besluit huis- en hobbydierenlijst, vertelt Jacky Kroon namens de Partij voor de Dieren Apeldoorn. “Dat betekent dat ze niet meer gehouden mogen worden zoals dat nu gebeurt. Voor de dieren die al aanwezig zijn, geldt een overgangsregeling: ze mogen alleen blijven als voortplanting wordt voorkomen. Het college van Apeldoorn koos in juni 2024, na gesprekken met Harry Voss van de Faunabescherming, voor anticonceptie van de dieren via vaccinaties om het moeten doden van de dieren te voorkomen en het welzijn van de dieren te waarborgen”.
Uit evaluatie blijkt echter dat deze aanpak niet werkt. De vaccinaties veroorzaken blijkbaar steeds meer onrust in de groep, en ondanks de ingrepen werden in 2025 toch drie biggen geboren. Dat gaat in tegen de geldende regels. Bovendien zouden de mannelijke zwijnen voor spanningen en verwondingen binnen de groep zorgen door de beperkte leefruimte en onnatuurlijke groepssamenstelling. De Partij voor de Dieren is altijd fel tegenstander geweest van deze manier van huisvesten.
De gemeente Apeldoorn overweegt nu om een deel van de zwijnen af te schieten, een plan waar de Partij voor de Dieren, Animal Rights en de Faunabescherming zich fel tegen verzetten.
Tijdens de maaltijd zullen vertegenwoordigers van deze organisaties meer vertellen over de achtergrond van deze kwestie en de acties die tot nu toe zijn ondernomen, zoals schriftelijke vragen aan het college en een eerdere actie tegen het afschotplan.
Deelnemers worden uitgenodigd om een vegan gerecht en drinken mee te nemen om te delen met elkaar. Daarnaast is het belangrijk om zelf een bord, bestek en iets om op te zitten mee te brengen. Tijdens de maaltijd zullen de zwijnen waarschijnlijk nieuwsgierig naar de groep komen, wat een unieke kans biedt om deze indrukwekkende dieren van dichtbij te observeren. Wij zorgen voor geschikt voedsel voor de zwijnen. Na afloop wordt de picknickplek uiteraard netjes achtergelaten.
Iedereen die begaan is met het lot van de wilde zwijnen is welkom.
Praktische informatie
- Wanneer: Witte Donderdag, 2 april 2026, 16.00–18.00 uur
- Waar: Weitje van de tamme wilde zwijnen, Park Berg en Bos, Apeldoorn
- Praktisch: Neem een vegan gerecht, drankje, bord, bestek en iets om op te zitten mee
- Parkeren: Fietsen kunnen in de fietsenstalling aan de J.C. Wilslaan. Auto’s kunnen gratis geparkeerd worden bij de zij-ingang aan de Asselsestraat of tegen betaling aan je J.C.Wilslaan
- Aanmelden: op [email protected]
- Deelname: Op eigen risico
Update
Na eerdere vragen in januari 2026, stelde de Partij voor de Dieren Apeldoorn in maart aanvullende vragen aan het college van burgemeester en wethouders. Op de vraag “Bent u met ons van mening dat de gemeente Apeldoorn de morele plicht heeft om – als verantwoordelijke voor het jarenlange opsluiten van deze dieren – te zorgen voor een oplossing die tegemoetkomt aan de belangen van deze dieren, waaronder in ieder geval valt: gezonde dieren verder laten leven?”, antwoordt de gemeente: “Als gemeente gaan we hier uiteraard zorgvuldig mee om. Wij hebben niet voor niets allerlei opties afgewogen. Tegelijkertijd staan we nog steeds open voor realistische oplossingen om het anders te doen. Dit omdat we ons inderdaad verantwoordelijk voelen voor deze dieren.”
De gemeente wil echter niet het leefgebied van de zwijnen vergroten: “Het huidige vraagstuk hangt samen met de scheve verhouding tussen het aantal mannetjes en vrouwtjes; een groter gebied verandert deze verhouding niet en neemt de oorzaak van de problematiek dus niet weg.
Daarnaast ligt Park Berg en Bos in het Natura 2000-gebied Veluwe. Het uitbreiden van het leefgebied of het raster betekent een ingreep in een beschermd natuurgebied. Dergelijke ingrepen moeten passen binnen de instandhoudingsdoelen van het Natura 2000-gebied en mogen daar geen negatieve effecten op hebben. Het uitbreiden van een omrasterd gebied voor het houden van wilde zwijnen past niet binnen deze doelstelling.
Om die redenen wordt het vergroten van het leefgebied niet als een wenselijke of realistische oplossing gezien.”
Het gaat om 16 zwijnen, waarvan 12 mannetjes.
Ook wil de gemeente de dieren niet vrijlaten: “De NVWA heeft aangegeven dat we een UBN (uniek bedrijfsnummer) moeten aanvragen voor de gehouden wilde zwijnen, en ze individueel moeten registreren. Dit valt niet te combineren met de optie ‘verwilderen.”
Verder geeft de gemeente nog aan: “Wij zijn benaderd door Animal Rights met de vraag of wij open staan voor een advies van hun dierenarts hoe de dieren wel verplaatst kunnen worden. Wij hebben aangegeven hiervoor open te staan, mits zij ook aan kunnen geven waar de dieren dan naartoe verhuisd kunnen worden. Wij wachten nog op de uitkomsten van hun verdere onderzoek.”
Animal Rights heeft binnenkort een gesprek met de gemeente.
Lees ook:
