Bron: Animals International
Meer dan 9 miljoen dieren worden jaarlijks gebruikt in Europese laboratoria, terwijl diervrije alternatieven al bestaan. Nieuwe cijfers tonen aan dat dierproeven nog steeds op grote schaal plaatsvinden en dat echte vooruitgang uitblijft. 1
De nieuwste cijfers van de Europese Commissie, geanalyseerd door de European Coalition to End Animal Experiments, laten zien dat dierproeven in Europa nog altijd op enorme schaal plaatsvinden. In 2023 werden in de EU en Noorwegen in totaal 9.073.608 dieren gebruikt voor wetenschappelijke doeleinden. Daarvan werden 7.974.226 dieren voor het eerst ingezet, en nog eens 102.369 dieren opnieuw gebruikt in experimenten. Daarnaast werden 330.458 dieren gebruikt voor het creëren van genetisch gemodificeerde lijnen en 666.555 dieren voor het in stand houden daarvan, een stijging van 30% ten opzichte van het jaar ervoor.
Noorwegen is verantwoordelijk voor het grootste aandeel met ongeveer 1,6 miljoen dieren (16,5%), gevolgd door Frankrijk met 1,5 miljoen en Duitsland met meer dan 1,2 miljoen dieren. Deze cijfers laten zien dat het gebruik van dieren niet afneemt, maar structureel hoog blijft, ondanks de beschikbaarheid van diervrije alternatieven.
Werkelijke aantallen liggen veel hoger
De officiële cijfers geven bovendien geen volledig beeld. In verschillende lidstaten worden dieren die worden gefokt maar niet gebruikt, of dieren die worden gedood voor organen, niet meegenomen in de EU-statistieken. In Duitsland blijkt uit nationale cijfers dat ongeveer 42% van de dieren buiten deze telling valt. Dat betekent dat het werkelijke aantal dieren dat wordt gebruikt en gedood waarschijnlijk aanzienlijk hoger ligt dan de ruim 9 miljoen die nu wordt gerapporteerd.
Miljoenen dieren, inclusief honden, katten en apen
Muizen blijven met meer dan 3,5 miljoen dieren de meest gebruikte soort, gevolgd door vissen met meer dan 2,8 miljoen en ratten met ruim 570.000 dieren. Daarnaast worden ook honden, katten en andere diersoorten gebruikt in experimenten. In 2023 werden 8.352 honden ingezet. Het aantal katten steeg met ongeveer 30%, van 1.409 naar 1.840 dieren, en het gebruik van “andere carnivoren” nam zelfs meer dan zes keer toe, van 840 naar 5.154 dieren.
Ook het gebruik van andere soorten nam sterk toe, zoals koppotigen, die stegen van 2.676 naar 7.055 dieren, en zeebaars, waarvan het gebruik toenam van 116.706 naar 389.438 dieren.
Hoewel het aantal apen licht daalde naar 5.836 dieren in 2023, worden zij nog steeds ingezet in zeer ingrijpende experimenten, zoals toxiciteitstesten en langdurig hersenonderzoek. Frankrijk gebruikt met 3.459 apen de meeste primaten, gevolgd door Duitsland met 1.665. 3
Nederland en België
Ook in Nederland en België worden jaarlijks nog altijd grote aantallen dieren gebruikt voor dierproeven. In Nederland werden volgens het jaaroverzicht Zo doende 2023 van de NVWA ruim 400.000 dierproeven uitgevoerd in 2023, waarbij muizen, ratten en vissen het grootste aandeel vormen. In België werden in datzelfde jaar meer dan 500.000 dieren gebruikt voor wetenschappelijke doeleinden.3 Net als in de rest van Europa gaat het voornamelijk om knaagdieren en vissen, ingezet in onder meer fundamenteel onderzoek en toxiciteitstesten.
700.000+ dieren ondergaan extreem lijden
Van alle dierproeven werd 8,7% geclassificeerd als “ernstig”, wat neerkomt op meer dan 703.000 dieren die extreme pijn en stress ondergingen. Dit cijfer is waarschijnlijk een onderschatting, omdat de ernst van experimenten door onderzoekers zelf wordt gerapporteerd. De afgelopen jaren blijft het aandeel ernstige proeven stabiel tussen de 9% en 11%, wat laat zien dat er nauwelijks vooruitgang wordt geboekt in het verminderen van het zwaarste dierenleed.
Een voorbeeld van dit extreme lijden is de zogeheten ascitesmethode, waarbij bij muizen pijnlijke ophopingen van vocht in de buik worden veroorzaakt om antilichamen te produceren. In 2023 werden hiervoor bijna 36.000 muizen gebruikt en gedood, ondanks dat er al jaren diervrije alternatieven beschikbaar zijn. Frankrijk was verantwoordelijk voor 98,5% van deze proeven.
Alternatieven bestaan
Opvallend is dat dierproeven nog steeds plaatsvinden in gebieden waar al lang betrouwbare alternatieven bestaan. In 2023 werden 29.365 dieren gebruikt voor huidallergietesten, 2.816 dieren voor huidirritatietesten en 334 dieren voor oogtesten, ondanks dat hiervoor erkende diervrije methoden beschikbaar zijn.5 Ook het gebruik van konijnen voor pyrogentesten bleef doorgaan. In 2023 werden nog altijd 17.770 konijnen gedood, terwijl deze test uiterlijk in 2025 volledig moet verdwijnen. In sommige landen neemt het gebruik zelfs toe, met stijgingen van 13% in Spanje, 1165% in Ierland en 468% in Bulgarije vergeleken met eerdere jaren.
Nauwelijks afbouw, in sommige sectoren zelfs groei
Hoewel het aantal dieren dat voor het eerst werd gebruikt licht daalde met 4,9% ten opzichte van 2022, blijft deze afname ver achter bij de verwachtingen. Tegelijkertijd nam het gebruik van dieren voor het testen van industriële chemicaliën juist toe met 15%, tot 174.634 dieren. De meeste dieren worden gebruikt in toegepast en translationeel onderzoek (37%, ongeveer 3,1 miljoen dieren), gevolgd door fundamenteel onderzoek (34%, ongeveer 3 miljoen dieren), dat geen directe praktische toepassing heeft.
Dierproefvrije toekomst
Animal Rights roept daarom op tot een volledige afschaffing van dierproeven en een snelle overgang naar diervrije, mensgerichte methoden.6 Op 25 april voor Wereldproefdierendag organiseren we een protestmars in Maastricht.7 Terwijl miljoenen dieren in laboratoria blijven lijden, is het belangrijker dan ooit om in actie te komen.
