Nieuwe campagne op Europese schaal belicht het lijden van meer dan 100.000 muizen per
jaar.
De European Coalition to End Animal Experiments (ECEAE), waarvan Animal Rights lid is,heeft onlangs de nieuwe campagne “Stop Botox Animal Testing!” gelanceerd. Ondanks dat er al jaren dierproefvrije methoden beschikbaar zijn, geven huidige schattingen aan dat er nog steeds meer dan 100.000 muizen per jaar worden gebruikt en op pijnlijke wijze gedood voor zogenaamde kwaliteitscontroletesten van botoxproducten in de EU en het Verenigd Koninkrijk.
Botulinetoxine – beter bekend als botox – is een van de krachtigste bekende neurotoxinen. De stof wordt toegepast voor bepaalde medische behandelingen, zoals cervicale dystonie en blefarospasme, maar wordt voornamelijk gebruikt voor het verminderen van rimpels in het gezicht. Vanwege de hoge toxiciteit wordt elke geproduceerde batch getest; daarnaast worden tijdens het productieproces extra tests uitgevoerd.
Bij de dierproeven die nog vaak voor dit doel worden gebruikt, worden muizen geïnjecteerd met verschillende doses van het neurotoxine. De dieren ontwikkelen geleidelijk verlammingen en ernstige ademhalingsproblemen; velen sterven door verstikking. Volgens EU-wetgeving vallen deze tests onder de hoogste ernstcategorie voor dierproeven: ‘ernstig’.
Recente onderzoeken van de Universiteit Utrecht tonen aan dat dierproeven voor botox nog steeds wijdverbreid zijn in Europa. Volgens de bevindingen zijn Ierland en het Verenigd Koninkrijk, en tot voor kort ook Duitsland, belangrijke locaties voor deze tests.
Toch zijn er al meer dan tien jaar betrouwbare dierproefvrije testmethoden beschikbaar. Verschillende bedrijven gebruiken deze moderne celgebaseerde methoden al in ten minste enkele fasen van de botoxproductie, waarbij niet alleen dierenleed wordt voorkomen, maar ook wetenschappelijk relevantere resultaten worden verkregen. Desondanks blijft de muizentest de standaard in de Europese Farmacopee.
Volgens de ECEAE wijst dit op een ernstig tekort in de erkenning en implementatie van dierproefvrije methoden binnen de regelgeving. De organisaties zijn met name kritisch op het feit dat botox, ondanks het overwegend esthetische gebruik, juridisch wordt geclassificeerd als een geneesmiddel en daardoor niet onder het Europese verbod op dierproeven voor cosmetica valt.
Dr. Dilyana Filopova, vicevoorzitter van de ECEAE, zei: “Het is schokkend dat dierproeven voor botoxproducten voor esthetische doeleinden nog steeds worden toegestaan. Ze zouden volgens EU-wetgeving verboden moeten worden, omdat ze de schade-batenafweging niet zouden moeten doorstaan. Dat ze toch worden goedgekeurd, laat een fundamenteel gebrek in de regelgeving zien, waarbij dierenleed in werkelijkheid nauwelijks wordt meegewogen.”
De organisatie bekritiseert ook het gebrek aan transparantie rondom botox-dierproeven. Informatie over het aantal gebruikte dieren en de specifieke doeleinden van de tests is niet openbaar toegankelijk en moeilijk te achterhalen. Consumenten zijn zich er over het algemeen ook niet van bewust dat de producten in uiterst wrede dierproeven zijn getest.
Daarom roept de ECEAE in de recent gelanceerde online petitie op tot het schrappen van de muizentest uit de Europese Farmacopee, evenals tot transparantie over het aantal gebruikte dieren en het doel van de tests. Producenten zouden bovendien verplicht moeten worden consumenten te informeren over dierproeven die voor de producten zijn uitgevoerd.
Al in 2023 heeft de Europese Coalitie om Dierproeven te Beëindigen ongeveer 164.000 handtekeningen, verzameld in heel Europa, overhandigd aan het Europees Geneesmiddelenbureau in Amsterdam. Met de nieuwe campagne doet de organisatie opnieuw een beroep op de EU-instellingen om de botox-muizentest eindelijk definitief af te schaffen.
Aanvullende informatie
Watkins J. et al.: Botulinetoxine: Het volgen van de overgang van letale dosis naar in vitro-modellen. NAM Journal 2025; 100040
