Op 14 november 2023 besluit het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Lingewaard aan het bedrijf Bouwens Melkgeiten Vof een omgevingsvergunning te verlenen ten behoeve van een geitenhouderij aan de Angerensestraat 38 te Gendt. De vergunning gaat vooral om het gedeeltelijk veranderen van de indeling en uitvoering van de stallen ten opzichte van de vergunning van 27 juli 2010 en dan met name het in gebruik nemen van stal 2/3 voor het houden van de melkgeiten in plaats van stal 7, welke niet is gebouwd.

Animal Rights tekent hiertegen op 23 januari 2024 beroep aan na eerder al een zienswijze te hebben ingediend naar aanleiding van het ontwerpbesluit van 7 maart 2023.

Lees ook: LINGEWAARD EN GELDERLAND LAPPEN GEITENSTOP AAN HUN LAARS

Mogen er helemaal geen geiten gehouden worden, of ‘slechts’ 705?

Animal Rights stelt dat het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Lingewaard de vergunde situatie, op basis waarvan de bestreden vergunning wordt verleend, niet juist heeft vastgesteld. Niet de omgevingsvergunning van 27 juli 2010 is voor de inrichting de vigerende vergunning, maar de melding in het kader van de Wet milieubeheer van 10 oktober 1998. Dat zit zo:

Op 6 april 2006 is door Bouwens Melkgeiten Vof een aanvraag ingediend voor een revisievergunning. Deze vergunning was aangevraagd voor het omzetten van een varkenshouderij met 810 varkens naar een geitenhouderij met 2.225 geiten; 705 in stal 1, 2 in stal 4 en 1518 in nieuw te bouwen stal 7.

Onder het destijds geldende systeem van de Wet milieubeheer was er sprake van coördinatie tussen milieuvergunningen in het kader van deze wet en bouwvergunningen in het kader van de Woningwet.
De bouwvergunning voor stal 7 was ten tijde van de vergunningverlening in 2010 nog niet aangevraagd en derhalve ook niet verleend.
Een milieuvergunning treedt niet eerder in werking dan nadat alle bijbehorende benodigde bouwvergunningen zijn verleend. Dit betekent dat de aangevraagde activiteiten – het houden van geiten – pas kunnen worden uitgeoefend nadat alle benodigde bouwvergunningen zijn verleend.

Bouwens Melkgeiten Vof beschikt nog altijd niet over de benodigde bouwvergunning. Op 1
augustus 2016 was een omgevingsvergunning verleend voor, onder meer, de realisatie van stal 7. Deze vergunning werd echter bij uitspraak van de rechtbank Gelderland van 26 april 2017 vernietigd. Bij besluit van 19 december 2017 heeft het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Lingewaard de omgevingsvergunning vervolgens alsnog geweigerd omdat de gemeenteraad geen verklaring van geen bedenkingen heeft verleend.
Stal 7 is dus nooit gerealiseerd en dus is tevens de vergunning uit 2010 nooit in werking getreden.

Na vergunningverlening in 2010 is Bouwens de aangevraagde activiteit – geiten houden – echter wél gaan uitvoeren, nog vóórdat alle benodigde bouwvergunningen waren verleend; de dieren zijn immers tot de dag van vandaag simpelweg in een niet daartoe bestemd gebouw (stal 2/3) gehouden.
Die overtreding tracht men via de bestreden omgevingsvergunning van 14 november 2023 ten onrechte alsnog te legaliseren: het in gebruik nemen van stal 2/3 voor het houden van de melkgeiten in plaats van stal 7, welke niet is gebouwd.

De essentie van deze zaak is niet dat de geiten in een verkeerde stal worden gehouden – wat het college met dit besluit snel even tracht te corrigeren – maar dat er überhaupt geen dieren gehouden mochten (en mogen) worden. De 2000+ geiten zoals aangevraagd in 2006 staan bij Bouwens Melkgeiten Vof illegaal, aangezien, nogmaals, de vergunning uit 2010 nooit in werking is getreden.

Het bestreden besluit is in strijd met het wettelijke vergunningstelsel genomen. Hierin ziet Animal Rights een gebrek in de zorgvuldige voorbereiding van het besluit door verweerder; het bestreden besluit kan geen stand kan houden. Animal Rights vraagt daarom de rechtbank Gelderland haar beroep gegrond te verklaren en het bestreden besluit te vernietigen.

Update 2026

Op 23 januari 2024 heeft Animal Rights beroep ingediend tegen het besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Lingewaard van 14 november 2023. Met dit besluit wordt aan het bedrijf Bouwens Melkgeiten v.o.f. een omgevingsvergunning verleend ten behoeve van de geitenhouderij aan de Angerensestraat 38 te Gendt.

Op 2 april 2025 kwam bericht van de rechtbank Gelderland dat het beroep van Animal Rights is doorgezonden aan de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vanwege samenhang met een lopende hoger beroepsprocedure bij de Afdeling.

Op 20 mei 2025 ontving Animal Rights een schriftelijke reactie van het college op het door de stichting ingediende beroepschrift. De behandeling ter zitting bij de Afdeling is gepland op 29 juni 2026.

De milieuvergunning uit 2010 is ten onrechte als referentievergunning aangemerkt
Op grond van de voormalige Wet milieubeheer geldt dat een milieuvergunning niet eerder in werking treedt dan nadat alle bijbehorende benodigde bouwvergunningen zijn verleend. Dit betekent tevens dat de aangevraagde activiteiten pas kunnen worden uitgeoefend (op grond van de milieuvergunning) nadat alle benodigde bouwvergunningen zijn verleend. Zonder bouwvergunning(en) treedt de milieuvergunning niet in werking en kan de milieuvergunning dus ook niet als referentietoestemming voor opvolgende vergunningen worden gebruikt.

In het voorliggende geval is de in 2016 verleende bouwvergunning vernietigd door de rechtbank en nadien alsnog geweigerd door Lingewaard. Een vernietigd besluit dient in beginsel geacht te worden nimmer rechtskracht te hebben gehad. Dat betekent dat niet kan worden uitgegaan van een rechtsgeldige bouwvergunning die de inwerkingtreding van de milieuvergunning mogelijk heeft gemaakt.

De voorgenomen ontwikkeling is strijdig met het bestemmingsplan en de goede ruimtelijke ordening
Een inrichting met meer dan 2.000 geiten is in strijd is met het bestemmingsplan. De beoogde activiteit bestaat uit het houden van in totaal 2.225 geiten. Het bestemmingsplan bevat weliswaar een overgangsrechtelijke regeling voor gebruik van gronden en bouwwerken dat reeds bestond op het tijdstip van inwerkingtreding van het bestemmingsplan en daarmee strijdig werd, maar die bepaling ziet uitsluitend op de voortzetting van reeds bestaand (en voorafgaand aan inwerkingtreding van het bestemmingsplan nog legaal) gebruik. Van een dergelijk bestaand legaal gebruik is in de onderhavige zaak geen sprake.

Animal Rights staat op het standpunt dat de milieuvergunning uit 2010 nimmer in werking is getreden. Dat betekent dat vóór de inwerkingtreding van het bestemmingsplan in 2013 geen rechtsgeldige toestemming bestond om meer dan 2.000 geiten te houden.

Als de rechtbank daarin niet meegaat dan nog kan de milieuvergunning op zijn vroegst in werking zijn getreden met de verlening van de bouwvergunning in 2016. Dat moment ligt ná zowel de invoering van de relevante drempelwaarde als na het moment van inwerkingtreding van het bestemmingsplan in 2013. Ook daarom kon vóór 2013 geen sprake zijn van legaal bestaand gebruik van een inrichting met meer dan 2.000 geiten.

Daar komt bij dat de onderneming feitelijk ook nooit legaal meer dan 2.000 geiten heeft kunnen houden. De milieuvergunning uit 2010 ging uit van realisering van stal 7, waarin 1.518 geiten zouden worden gehuisvest. Vaststaat dat deze stal nooit is gerealiseerd. De thans bestreden vergunning strekt er juist toe alsnog mogelijk te maken dat de vergunde capaciteit wordt benut, zij het over bestaande stallen verdeeld in plaats van de nooit gerealiseerde stal 7. Van een reeds bestaand legaal gebruik dat slechts wordt voortgezet, is derhalve geen sprake.

De provincie Gelderland heeft ten onrechte een verklaring van geen bedenkingen (vvgb) afgegeven om af te wijken van de provinciale geitenstop
Gelderland bepaalde dat een bevriezing is beoogd van de bestaande legale situatie per 30 augustus 2017. Het aantal op dat moment legaal aanwezige geiten in de provincie mag niet toenemen. Daarbij is kennelijk expliciet tot uitgangspunt genomen dat uitsluitend bestaand legaal gebruik wordt beschermd.

Gelderland heeft gebruik gemaakt van haar discretionaire bevoegdheid om een ontheffing van het verbod van de Omgevingsverordening te verlenen, inhoudende het oprichten van een dierenverblijf voor een geitenhouderij en het in gebruik nemen van gebouwen of gronden voor het houden van geiten, omdat geen sprake zou zijn van een uitbreiding van het aantal geiten, noch feitelijk noch planologisch/vergund.

Dat is een onjuist uitgangspunt. De huisvesting van geiten in stal 2/3 was een niet vergunde situatie. Uit dient te worden gegaan van het bestaande legale gebruik; dat maakt volgens Animal Rights dat niet kan worden volgehouden dat er geen sprake is van een uitbreiding van het aantal geiten.

Milieueffectrapportage
Lingewaard dient ten tijde van het nemen van de milieueffectrapportage-beoordelingsbeslissing zelf te beoordelen of sprake is van mogelijke belangrijke nadelige milieugevolgen. Lingewaard mag die beoordeling niet afwentelen op de toetsing in een latere natuurvergunningsprocedure door Gelderland. In het voorliggende milieueffectrapportage-beoordelingsbesluit gebeurt dat toch.

Daar komt bij dat Lingewaard in het milieueffectrapportage-beoordelingsbesluit ten onrechte uitgaat van een gelijkblijvend dieraantal. Er kan geen sprake zijn van een deugdelijke en zorgvuldig milieueffectrapportage-beoordelingsbesluit wanneer dat is gebaseerd op onjuiste uitgangspunten.

Slotsom
Animal Rights verzoekt de Afdeling om het bestreden besluit te vernietigen, onder gegrondverklaring van het beroep.