Elk jaar demonstreren wereldwijd activisten om de sluiting van dolfinaria en vergelijkbare parken te eisen. Ieder jaar is er een ‘Empty The Tanks’ in Nederland en wordt een protestmars gehouden door Harderwijk om de sluiting van het Dolfinarium te eisen.
Aankondiging einde van dolfijnen in gevangenschap
Op 14 oktober 2026 kondigt Staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) aan dat het kabinet wil dat er op termijn geen dolfijnen meer in Nederland worden gehouden. 1 Staatssecretaris Erkens: “Dolfijnen zijn intelligente, sociale en bijzondere dieren. Juist daarom moeten we eerlijk zijn over de vraag of we deze dieren kunnen bieden wat ze nodig hebben. Mijn conclusie is dat we daar in Nederland niet aan kunnen voldoen. Daarom wil ik dat er geen nieuwe dolfijnen meer worden gefokt.” Vanwege, wat Erkens “de verantwoordelijkheid voor de 22 dolfijnen die nu in Nederland leven” noemt, blijft het Dolfinarium in Harderwijk op deze manier nog wel lang open.
Animal Rights is tevreden dat staatsecretaris Erkens kiest voor het uitfaseren van van het houden van dolfijnen in gevangenschap in Nederland. Animal Rights pleit hier al jaren voor en het past ook binnen de wereldwijde ontwikkeling. Recent hebben bijvoorbeeld Vlaanderen en Frankrijk, maar ook Canada en Mexico vergelijkbare stappen gezet.
Verschillende stafleden van Animal Rights hebben een verleden bij Sea Shepherd Conservation Society en pleiten al decennia voor een einde aan dolfijnen in gevangenschap. Vanuit die ervaring zijn er ook kanttekeningen te plaatsen bij de route die Erkens kiest. Waarom gaat het fokverbod, bijvoorbeeld, niet onmiddellijk in? Naast een importverbod zou er ook een verbod op export naar dolfinarium-achtige parken elders moeten komen. Immers, nu we eindelijk tot de conclusie zijn gekomen dat het houden van dolfijnen in gevangenschap ethisch onverdedigbaar is, waarom het dan wel het elders voeden en in stand houden. Om dezelfde reden zou een import- en exportverbod ook moeten gelden voor sperma en eicellen van de dieren.
Verder zou de staatsecretaris moeten kijken, bijvoorbeeld samen met buurlanden als België en Frankrijk, naar de optie van huisvesting van de dolfinarium dieren in een zeereservaat in, bijvoorbeeld, de Middellandse Zee.
Animal Rights is met haar wereldwijde contacten vanzelfsprekend bereid hier bij te helpen.
Waarom?
Er is een omvangrijke hoeveelheid wetenschappelijk literatuur die er op wijst dat dolfijnen uiterst intelligente dieren zijn. Alleen al om die reden is het in gevangenschap houden van deze dieren om simplistische circuskunstjes te doen met een dode vis als beloning, denigrerend en inhumaan.
Dolfijnen bezitten zelfbewustzijn, emoties en cognitieve complexiteit, eigenschappen die vaak alleen met mensen geassocieerd worden. Aan hun basisbehoeften om een volwaardig, gezond leven te kunnen leiden kan in gevangenschap op geen enkele manier worden voldoen. En dat resulteert in lijden. De maatschappij behoort te voorzien in wetgeving die het recht op leven en vrijheid van dieren waarborgt en hen beschermt tegen het kwaad van gevangenschap.
In November 2014 aanvaarden de ondertekenaars van de Convention on Migratory Species (CMS), ook bekend als de Bonn Conventie, Resolutie 11.23 ‘Conservation Implications of Cetacean Culture’. Door middel van deze resolutie accepteerden de partijen niet alleen de sociale complexiteit van dolfijnen en andere walvisachtigen, maar ook dat deze dieren cultuur bezitten, bijvoorbeeld in de overdracht van kennis door middel van communicatie (taal), jachtstrategieën en het gebruik van gereedschap. Het CMS moedigt haar 123 leden, waaronder Nederland, aan om bij beschermingsmaatregelen hier rekening mee te houden.
Ondanks het feit dat dieren in gevangenschap buiten de reikwijdte van het CMS vallen, moet de erkenning van cultuur in dolfijnen natuurlijk consequenties hebben voor hoe wij deze dieren behandelen.
In de Wet dieren gaat het bij het gebruik van en veroorzaken van leed bij dieren over het ‘redelijk doel’. Wij moeten ons vragen stellen bij het ‘redelijk doel’ van de dolfijnen die opgesloten zitten in Harderwijk. Is drie kwartier vermaak voor toeristen en geldelijk gewin voor het Dolfinarium en de gemeente Harderwijk, voldoende reden om intelligente, sociale, culturele dieren in slavernij te houden?
Wat willen we?
Voortschrijdend inzicht zal er onvermijdelijk voor zorgen dat het doek over het Dolfinarium in Harderwijk gaat vallen. Wij willen die sluiting zo snel mogelijk gerealiseerd zien en er moeten nu maatregelen genomen worden om daar klaar voor te zijn.
Allereerst moet er een fokverbod voor dolfijnen ingesteld worden, gecombineerd met een import- en exportverbod. Dit verzekert dat tussen nu en het moment dat het onvermijdelijke verbod op het houden van dolfijnen in gevangenschap arriveert, er geen nieuwe ‘slaven’ meer worden gecreëerd. Dit verbod moet tevens de handel in dolfijnen-sperma, -eicellen en ander weefsel tegengaan en ook het verspreiden van technologie verbieden, die de Harderwijkse praktijken zou kunnen exporteren naar ontwikkelingslanden, in zowel economische als morele zin.
Natuurlijk moeten de shows en voorstellingen stoppen. Het circusverbod geldt al sinds 2015 en het dolfinarium is een circustent waarin het zaagsel in de piste vervangen is door chloorwater. Dat de dolfinaria opereren onder een dierentuinvergunning, maakt dat niet anders.
Wanneer het Harderwijkse dolfijnenkamp uiteindelijk tot sluiten is gedwongen, moet er een oplossing komen voor de overgebleven dolfijnen. Een exportverbod geldt natuurlijk niet wanneer zich de mogelijkheid voordoet om deze dolfijnen te verplaatsen naar een geschikte opvangplek, zoals een zeereservaat. Sommige dieren zullen eventueel met een rehabilitatietraject nog terug kunnen naar het wild. Voor de dieren waarvan dat niet mogelijk is, eisen we overplaatsing naar gespecialiseerde opvangcentra, bij voorkeur in afgesloten stukken zee/zeebaaien.
Het Dolfinarium, haar eigenaar(s) en medeprofiteur gemeente Harderwijk moeten ertoe gedwongen worden hiervoor alvast geld opzij te zetten, zodat ze, wanneer het einde daar is, hun verantwoordelijkheid niet kunnen ontlopen.
