In een uitspraak van de meervoudige kamer van de rechtbank Den Haag van 16 september 2025 werden de beroepen van Animal Rights en Fauna4Life gegrond verklaard en daarmee de konijnenjacht in Zuid-Holland stilgelegd. De rechtbank had de beroepen op 5 juni 2025 op zitting behandeld.

Het besluit van het college van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland om het ‘Faunabeheerplan konijn Zuid-Holland 2023-2029’ goed te keuren (en het bezwaar van Animal Rights en Fauna4Life daar tegen af te wijzen), werd vernietigd. Evenals het besluit van het college om een ontheffing te verlenen van verboden op grond van de Wet natuurbescherming (Wnb) voor het doden van konijnen.

Lees ook: BEROEPSZAAK: ZUID-HOLLAND WIL DOOR MET HET MASSAAL AFSLACHTEN VAN KONIJNEN

Het standpunt van het college dat het faunabeheerplan inzichtelijk maakt dat andere bevredigende oplossingen (dan het afschieten van konijnen) ontbreken is onvoldoende gemotiveerd.

De eis dat eerst gekeken moet worden naar ‘andere bevredigende oplossingen’ komt uit de Habitatrichtlijn en de daarbij behorende ‘richtsnoeren’. Het college bracht naar voren dat het strikte beschermingsregime van de Habitatrichtlijn niet van toepassing is op nationale soorten, zoals het konijn, en dat de richtsnoeren daarom ook niet relevant zijn in het kader van de beoordeling van een ontheffing voor het konijn.

Naast dat de konijnenjacht nu stil ligt, is dit oordeel van de rechtbank de grote winst in deze zaak:

“De rechtbank volgt het betoog van eisers dat de richtsnoeren relevant zijn bij de uitleg van de toetsingscriteria die zijn genoemd in artikel 3.8, vijfde lid, van de Wnb. Dit artikel is van overeenkomstige toepassing verklaard voor de andere (nationale) soorten’. De rechtbank volgt het college daarmee niet in het betoog dat de richtsnoeren niet relevant zijn in het kader van de beoordeling van een ontheffing voor een andere soort. Dat betekent niet dat het regime van de Habitatrichtlijn van toepassing is op de nationale soorten, maar wel dat voor de invulling van de toetsingscriteria de richtsnoeren van belang zijn. Eisers hebben er naar het oordeel van de rechtbank terecht op gewezen dat het toetsingskader voor andere soorten ten opzichte van de Habitatrichtlijnsoorten ruimer is in die zin dat bij de nationale soorten meer wettelijke belangen aan een ontheffing ten grondslag kunnen worden gelegd, gelet op artikel 3.10, tweede lid van de Wnb. Voor zover het college ter zitting heeft verwezen naar het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) overweegt de rechtbank dat — nog afgezien van het gegeven dat het Bkl in dit geval niet van toepassing is — daarin niet kan worden gelezen dat de drie toetsingscriteria voor andere soorten anders moet worden ingevuld dan bij de Habitatrichtlijnsoorten.”

“Dat ook gedeeltelijk bevredigende oplossingen in de beoordeling moeten worden betrokken, volgt niet alleen uit de richtsnoeren, maar ook uit de memorie van toelichting bij de Wnb. Daarin staat immers (ook) met betrekking tot het beschermingsregime voor de nationale soorten dat moet worden getoetst of er geen redelijke alternatieven aan de orde zijn en of door de ontheffing of vrijstelling geen afbreuk wordt gedaan aan de staat van instandhouding van de betrokken soorten. Als het doden van de betrokken dieren geheel of gedeeltelijk vermijdbaar is door het treffen van geschikte en proportionele mitigerende maatregelen, is het niet verlenen van de ontheffing of vrijstelling, of het daarbij voorschrijven van dergelijke maatregelen, uitgangspunt.”

Animal Rights is vanzelfsprekend blij met deze uitspraak. Het gaat slecht met het konijn in Nederland. Zo heeft de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op 14 oktober 2020 besloten om het konijn op te nemen op de Nederlandse Rode Lijst Zoogdieren. Ook uit het rapport ‘Staat van instandhouding haas en konijn’ van Wageningen Environmental Research van maart 2022 (hierna: WENR-rapport) blijkt dat de staat van in instandhouding van het konijn zeer ongunstig is. De Minister voor Natuur en Stikstof heeft op 28 juli 2022 het konijn niet voor niets geschrapt als vrij bejaagbare soort.

Zuid-Holland moet nu binnen twaalf weken na de dag van verzending van deze uitspraak nieuwe besluiten nemen met inachtneming van deze uitspraak. De provincie kan ook in hoger beroep gaan.

Puur formeel heeft de rechtbank geoordeeld over een besluit op bezwaar en zou een kwaadaardig, gewetenloos college kunnen claimen dat het primaire besluit in stand is gebleven en besluiten ondanks een ontoereikend faunabeheerplan gewoon door te schieten. Om er zeker van te zijn dat dat niet gebeurt hebben Animal Rights en Fauna4Life op 17 september de Rechtbank Den Haag verzocht tot het treffen van een voorlopige voorziening en een ordemaatregel tot aan de zitting van de voorzieningenrechter.

Update – Alle toestemming voor ‘bestrijding’ van konijnen ingetrokken in Zuid-Holland

De directeur van de Directeur Faunabeheereenheid Zuid-Holland laat weten dat afgelopen dinsdagmiddag, 16 september 2025, vrijwel meteen na ontvangst van de uitspraak van de rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2025:16921), alle toestemmingen voor het uitvoeren van konijnenbestrijding in het havengebied van Rotterdam ingetrokken zijn. Alle toestemmingshouders en relevante organisaties zijn diezelfde middag via mail op de hoogte gebracht van de uitspraak.

Buiten het havengebied was er door eerdere voorlopige voorzieningen-uitspraken geen bestrijding mogelijk en stonden er dus ook geen toestemmingen uit.

Binnen drie maanden wil de provincie Zuid-Holland een nieuw besluit nemen die bestrijding weer mogelijk maakt. Voorlopig, echter, is de massamoord op konijnen tot staan gebracht!

Update – Zuid-Hollandse jagers in hoger beroep om toch bedreigde konijnen te kunnen afslachten

Op 29 oktober 2025 bericht de Raad van State aan Animal Rights en Fauna4Life dat de Faunabeheereenheid Zuid-Holland – die kantoor houdt in het provinciehuis van Zuid-Holland – in hoger beroep gaat tegen de uitspraak van de Rechtbank Den Haag van 16 september.

In die uitspraak werden de beroepen van Animal Rights en Fauna4Life gegrond verklaard en daarmee de konijnenjacht in heel Zuid-Holland stilgelegd.

Animal Rights walgt van de moordenaarsmentaliteit van de jagers, maar voorlopig ligt die konijnenmassamoord gewoon stil.

Update – Reactie op het nieuwe besluit op de bezwaren van Animal Rights en Fauna4Life door Zuid-Holland

Op 9 december 2025 ontving de Raad van State een nieuw besluit op bezwaar dat de provincie Zuid-Holland was opgedragen te nemen door de rechtbank Den Haag op 16 september 2025. Voorspelbaar laat de provincie de originele goedkeuring van het faunabeheerplan konijn in stand, maar tracht men de door de rechtbank geconstateerde mankementen te repareren.

Ook de Omgevingsdienst Haaglanden verleent op 26 november 2025 gewoon een nieuwe ontheffing voor afschot. Moordenaarsbendes zijn hardnekkig.

Andere bevredigende oplossingen

Als bevredigende oplossingen noemt het addendum, dat ter reparatie aan het faunabeheerplan is toegevoegd, de aanwezigheid van konijnenwering en het ongeschikt maken van het terrein als konijnenhabitat. Dat zijn maar twee van de vele (gedeeltelijk) bevredigende oplossingen die mogelijk zijn. Andere alternatieven, zoals het verstevigen van de kwetsbare voorzieningen, zoals tankwallen, grondkabels, dijken en taluds worden ten onrechte buiten beschouwing gelaten. Dat kan met onder andere gaas, klei, anti-erosiematten en kabelbuizen.

Vervolgens zijn er voor het plaatsen van een konijnenwerend raster zoveel vage uitzonderingen geformuleerd dat er vrijwel geen locaties zullen zijn waar een konijnenwerend raster zal worden vereist.

Ook ten aanzien van de enige andere (deels) bevredigende oplossing die het nieuwe besluit op bezwaar noemt, het ongeschikt maken van een habitat voor konijnen, geldt dat via een groot aantal uitzonderingen toepassing van deze (deels) bevredigende oplossing kan worden voorkomen.

Op voorhand verlenen

De door de Wet natuurbescherming aan Zuid-Holland opgedragen beoordeling van de vraag, of er (deels) andere bevredigende oplossingen bestaan, wordt in het faunabeheerplan en het addendum de facto uitbesteed aan de faunabeheereenheid. Deze beoordeling leidt in de praktijk tot een besluit van de faunabeheereenheid om het gebruik van een ontheffing vaker wel dan niet toe te staan.

Dit ‘op voorhand verlenen’ van een ontheffing, is in strijd met de beoordelingssystematiek zoals deze door de wetgever in de Wet natuurbescherming is voorgeschreven.

Onderbouwing

Het bestreden besluit herhaalt wat er volgens het faunabeheerplan in theorie allemaal zou kunnen gebeuren, maar dat dient dan wel aannemelijk te worden gemaakt. Een foto van een konijnenhol of een doemscenario bewijst niets.

Animal Rights en Fauna4Life stellen zich op het standpunt dat Zuid-Holland van elke “specifieke locatie” op verifieerbare wijze aannemelijk zal moeten maken wat voor schade zich in welke mate, ondanks de te nemen diervriendelijke maatregelen, zou kunnen voordoen. Anders is er van een fatsoenlijk gemotiveerd besluit geen sprake. Aan deze voorwaarde wordt in het bestreden besluit niet voldaan.

Staat van instandhouding

Het gaat slecht met het konijn in Nederland. Het is om deze reden dat de Minister van LNV op 14 oktober 2020 heeft besloten om het konijn op te nemen in de Nederlandse Rode Lijst Zoogdieren. Echter, provincies overal in het land compenseren het sluiten van de jacht door het verlenen van ontheffingen en het goedkeuren van faunabeheerplannen waarin het gebruik van de landelijke vrijstelling mogelijk wordt gemaakt. Telkens klinkt het excuus dat dit genomen besluit geen invloed heeft op de staat van instandhouding van de soort op het eigen grondgebied. 

Door deze praktijk dreigt een “dood door duizend sneden”, zoals ook in de richtsnoeren wordt onderkend, want wanneer afwijkingen van de verbodsbepalingen op subnationaal niveau worden toegestaan, zoals in Nederland het geval is, dringt de Europese Commissie – logischerwijs – aan op coördinatie en monitoring op het niveau van de lidstaat. Nu deze nationale coördinatie ontbreekt (er is geen Actieplan Konijn) rust er een extra zware verantwoordelijkheid op Zuid-Holland om nadelige cumulatieve gevolgen voor de staat van instandhouding van het konijn en het herstel daarvan, te voorkomen. Het besluit om de komende zes jaar nog eens tienduizenden konijnen dood te schieten, doet afbreuk aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan en dat gegeven staat goedkeuring van het faunabeheerplan in de weg.