Op 27 juli 2017 brandde een intensieve varkenshouderij aan de Burensewal in Kapel-Avezaath, die bekend stond als de Knorhof, volledig af. Meer dan 20.000 varkens stierven een verschrikkelijke dood.
Sinds 2019 poogt het bedrijf Sebava van Adriaan Straathof en Maarten Verdoorn de vergunningen weer op orde te krijgen. Maar zowel de provincie Gelderland als de gemeente Buren zijn inmiddels van mening dat de herbouw van een intensieve varkenshouderij op deze locatie niet meer gewenst is.
De provincie is voornemens de bestaande milieuvergunning uit 2010-2011 in te trekken, en de aanvragen voor (her)bouw en nieuwe milieuactiviteiten zijn buiten behandeling gesteld, omdat Sebava niet de vereiste informatie voor vergunningverlening heeft aangeleverd. Dit betekent dat er al jaren geen zicht is op verwezenlijking van de huidige bestemming, wat de gemeente de kans gaf met een nieuw bestemmingsplan te komen; een waarin geen plaats is voor intensieve veehouderij. 1
Ontwerpbestemmingsplan
Het ontwerpbestemmingsplan werd op 24 januari ter inzage gelegd. 2 Sebava heeft tegen het besluit van de Burense gemeenteraad bezwaar gemaakt. 3 Dit noopte Animal Rights ertoe een ondersteunende zienswijze in te dienen met de oproep aan het college van burgemeester en wethouders van Buren om in het besluit te volharden.
Bibob
We wijzen het college er verder op dat de provincie Flevoland hetzelfde bedrijf een aangevraagde omgevingsvergunning geweigerd heeft én al verleende omgevingsvergunningen heeft ingetrokken. Dit is gedaan op grond van de resultaten uit onderzoek in het kader van de Wet Bibob. Deze wet geeft overheidsinstanties de mogelijkheid om de achtergrond van bedrijven en personen met wie zij zakendoen, te screenen. Zo kan worden voorkomen dat de overheid criminele activiteiten financiert of faciliteert. Uit de verkregen (vertrouwelijke) informatie zou zijn gebleken dat een ernstig gevaar bestaat dat deze vergunningen voor Sebava mede zullen worden gebruikt om strafbare feiten te plegen.
Er is geen reden aan te nemen dat eventuele strafbare feiten niet ook zullen worden begaan wanneer de bestemmingsplanwijziging in Buren niet doorgaat en Straathof de gewenste doorstart zou kunnen maken. Wat betreft Animal Rights zou deze wijziging dan ook een zeer effectieve preventieve stap zijn.
Beter voor de natuur en de dieren
Verder onderschrijft Animal Rights de wijziging, waarmee intensieve veehouderij op deze locatie onmogelijk wordt gemaakt, in het licht van het belang voor de fysieke leefomgeving en het milieu dat hiermee wordt gediend. Ruimte moet worden geboden aan de natuur en in het wild levende dieren die daarvan afhankelijk zijn, niet aan een dieronterende ‘varkensfabriek’ die ook nog eens zeer vervuilend is en niet langer te verantwoorden is binnen de huidige stikstofcrisis.
Animal Rights
Met deze zienswijze verzoekt Animal Rights de gemeente Buren om het ontwerpbestemmingsplan te bekrachtigen in een definitieve besluit en Animal Rights op de hoogte te houden van verdere procedures.
Update
Op 25 april 2023 besloot de gemeenteraad van Buren om het bestemmingsplan vast te stellen. Straathof/Sebava kan tot 23 juni beroep aantekenen, wat ongetwijfeld zal gebeuren. De gemeente neemt de ondersteunende zienswijze van Animal Rights ter kennisgeving aan en weerlegt die van Sebava:
“Nu ruim vijf jaar na tenietgaan van het bedrijf geen herbouw heeft plaatsgevonden en daarvoor ook geen omgevingsvergunning is verleend komt de raad tot de afweging dat het maatschappelijk belang van een goede ruimtelijke ordening, landschappelijke kwaliteiten, een gezonde leefomgeving en de realisatie van woningen in Erichem in dit geval zwaarder wegen dan het individuele belang van herbouw van de veehouderij.” 4
“Wij menen dat in deze unieke situatie, mede gelet op het voorzorgsbeginsel, in redelijkheid niet meer belang hoeft te worden gehecht aan de onzekere uitkomst van de diverse vergunningprocedures, dan aan het ‘vergroenen’ van het landschap, verbeteren van het woon- en leefklimaat, reduceren van overlast en gezondheidsrisico’s en het creëren van mogelijkheden van woningbouw in Erichem.”
Update 2
Bij besluit van 25 april 2023 stelde de raad van de gemeente Buren het bestemmingsplan “Kapel-Avezaath, Burensewal 1 en 3” gewijzigd vast. Het bestemmingsplan wijzigde de bestemming van de gronden aan de Burensewal 1 en 3 in Buren, waardoor een intensieve veehouderij op die locatie niet meer is toegestaan. De raad achtte dit type veehouderij om verschillende redenen, waaronder woningbouwplannen in de omgeving, niet meer wenselijk op deze locatie.
Straathof/Sebava exploiteerde op die locatie een intensieve varkenshouderij, de Knorhof, totdat deze door een grote stalbrand op 27 juli 2017 teniet werd gegaan met meer dan 20.000 slachtoffers. Sebava stelt dat zij nog steeds voornemens is de varkenshouderij weer op te bouwen en in bedrijf te nemen. Zij wil daarom voorkomen dat haar bedrijf door het bestemmingsplan wordt wegbestemd.
Sebava betoogt dat de raad onvoldoende rekening heeft gehouden met haar belangen. Volgens Sebava heeft het plan voor haar zodanig nadelige gevolgen dat deze onevenredig zijn in verhouding tot de met het plan te dienen doelen. Als gevolg van de vaststelling van het bestemmingsplan kan zij de verloren gegane varkenshouderij namelijk niet meer herbouwen en in bedrijf nemen. Dit kon nog wel op grond van het voorgaande bestemmingsplan.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft de zaak op zitting behandeld op 4 juni 2026 en deed op 28 oktober 2026 uitspraak. 5
Naar het oordeel van de Afdeling heeft de raad het wegbestemmen van het bedrijf van Sebava op zichzelf een geschikt middel mogen achten om de doelen van het vergroenen van het landschap, het verbeteren van het woon- en leefklimaat in de omgeving, het verminderen van hinder en gezondheidsrisico’s door geuroverlast en het creëren van mogelijkheden voor woningbouw bij Erichem te dienen. De raad heeft echter niet deugdelijk gemotiveerd waarom het wegbestemmen van het bedrijf van Sebava een noodzakelijke maatregel is om die doelen te bereiken.
Sebava heeft daarbij gewezen op de mogelijkheid om bij de herbouw van de varkenshouderij maatregelen te treffen ter voorkoming van geurhinder. De raad heeft die mogelijkheid ten onrechte niet betrokken bij de beantwoording van de vraag of met minder vergaande maatregelen eenzelfde resultaat – een aanvaardbaar woon- en leefklimaat ter plaatse van de geplande woningen – kan worden bereikt. Ook ten aanzien van de andere doelen heeft de raad ten onrechte in het geheel niet betrokken of deze met minder vergaande maatregelen kunnen worden verwezenlijkt.
Daarnaast heeft de raad naar het oordeel van de Afdeling evenmin deugdelijk gemotiveerd dat het wegbestemmen van het bedrijf van Sebava in dit concrete geval evenwichtig is.
Op grond van het hiervoor geldende bestemmingsplan “Buitengebied, eerste herziening” kon Sebava haar bedrijf nog herbouwen. Sebava heeft daartoe ook onder de zogenoemde calamiteitenregeling van dat plan een aanvraag ingediend. Dat daarbij de nodige tijd is verstreken en dat het college van GS die aanvraag uiteindelijk buiten behandeling heeft gesteld omdat deze niet compleet was, betekent niet dat de raad daarmee bij de vaststelling van het plan geen rekening had hoeven houden. Er bestond immers een concreet initiatief tot herbouw.
Gelet op het voorgaande heeft de raad de belangen van Sebava onvoldoende betrokken en niet deugdelijk gemotiveerd dat de gevolgen van het plan voor Sebava niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het plan te dienen doelen.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verklaart daarom het beroep gegrond en vernietigt het besluit van de raad van de gemeente Buren van 25 april 2023 tot vaststelling van het bestemmingsplan “Kapel-Avezaath, Burensewal 1 en 3”.
Dit betekent niet dat de Knorhof ooit nog herbouwd gaat worden. Er is geen aanvraag voor herbouw in behandeling en er is geen natuurvergunning. Wordt de oude aanvraag opnieuw opgestart of een nieuwe vergunningaanvraag ingediend dan kan Buren het advies van Animal Rights uit de zienswijze alsnog opvolgen en een Bibob-onderzoek starten.
