Zes jaar na de vreselijke undercoverbeelden van het vangen van eenden uit 2018, besloot Animal Rights in 2024 te kijken wat de beloften van eendenslachter Tomassen Duck-To en de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit (NVWA) van destijds waard zijn gebleken.
De beelden waren opnieuw schokkend. Er was niets veranderd.

Nu, twee jaar na de publicatie van de beelden uit 2024, kijken we via documenten verkregen via een informatieverzoek onder de Wet open overheid (Woo) wat Tomassen en de NVWA met deze nieuwe openbaringen gedaan hebben.

In 2018 infiltreerde Animal Rights in een pluimvee-vangploeg en legde vast hoe eenden aan hun nek werden gepakt en hardhandig in kratten gesmeten. Eenden werden geschopt, doodgetrapt en doodgeslagen. Zie:

EENDEN GESCHOPT, BIJ DE NEK GEPAKT, DOODGETRAPT EN DOODGESLAGEN

Na lang procederen door Animal Rights kregen de betrokkenen uit 2018 boetes opgelegd. Zie:

GEEN WAARSCHUWING MAAR BOETE VOOR EENDENMISHANDELING

In 2024 volgde Animal Rights op veilige afstand de lege eendenvrachtwagens vanaf het slachthuis en filmde in de periode februari tot en met mei na aankomst bij de eendenmesterijen vanaf de openbare weg en met drones hoe er nog altijd misselijkmakend hardhandig met eenden wordt omgegaan tijdens het vangen en laden. Animal Rights filmde het gooi- en smijtwerk bij eendenmesterijen in Laren, Eibergen, Barneveld, Hierden en Terwolde in Gelderland, Zeewolde in Flevoland en Dalfsen in Overijssel. RTLNieuws ¹ zond de beelden op 24 augustus 2024 uit. Zie:

NIEUWE BEELDEN: EENDEN WORDEN NOG ALTIJD MISHANDELD TIJDENS HET VANGEN EN LADEN!

Animal Rights kondigde na de RTL-uitzending in augustus al aan dat de dierenrechtenorganisatie niet opnieuw jaren zou wachten met het aan de kaak stellen van de mishandelingen in de eendenindustrie. In november trokken onderzoekers van Animal Rights er opnieuw op uit om op veilige afstand een lege eendenvrachtwagen vanaf het slachthuis te volgen naar een eendenmesterij. De tocht eindigde bij een eendenconcentratiekamp in bezit van eendenslachter Duck-To aan de Parallelweg 20 te Hierden in de gemeente Harderwijk. Animal Rights filmde het vang- en laadproces van begin tot eind. De Stentor ² publiceerde de beelden op 18 januari 2025. Zie:

Eenden nog altijd mishandeld bij vangen – weer nieuwe beelden

Vervolgens filmde Animal Rights een nachtelijke vangactie bij een eendenmester in Dronten in januari 2025. Als de stal leeg is en de stilte is neergedaald, begint de boer met het opruimen van de stal. Al die tijd hebben de uitgeselecteerde, hulpbehoevende eenden in een kruiwagen in een hoek van de stal gelegen. De eendenmester slaat ze één voor één dood. Hij heeft bij iedere eend drie slagen nodig; de vierde eend slaat hij tweemaal, verplaatst het nog bewegende dier en slaat het nog tweemaal. Bij geen van de eenden controleert de eendenmester of het dier ook daadwerkelijk dood is. NPO programma Dierenridders zend de beelden op 30 juni 2025 uit. Zie:

En:

Eenden doodslaan voor dummies

Op 22 en 23 januari 2025 filmde Animal Rights nogmaals bij de eendenboeren. Ketenregisseur Tomassen koos na de recente onthullingen niet voor transparantie, maar voor het verbergen van haar praktijken en tracht filmen onmogelijk te maken. Het opbouwen van stellages en het openen en sluiten van deuren en rolluiken maakt het vangproces arbeidsintensiever, maar dat doet Tomassen blijkbaar liever dan fatsoenlijk omgaan met haar slachtoffers, de eenden. Zie:

Eendenslachter Tomassen Duck-To kiest in plaats van transparantie voor maatregelen tegen drones

Animal Rights is van mening dat uit deze nieuwe beelden blijkt dat er nog altijd sprake is van een bedrijfscultuur van minachting voor en veronachtzaming van het welzijn van de dieren. Het toont aan dat het bestaande interventiebeleid van de NVWA niet effectief is, dat de opgelegde boetes en waarschuwingen niet tot gedragsverandering hebben geleid en er dus geen “afschrikwekkend effect” vanuit gaat. Er zijn overduidelijk geen “grote stappen” gezet.

Al deze beelden werden met de NVWA gedeeld. Op 3 februari 2026 liet de NVWA een persbericht uitgaan: “De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) legt boetes op aan 6 eendenhouderijen en 2 vangbedrijven vanwege het ruw vangen van eenden. Het gaat om boetes van 1.500 tot 4.500 euro per bedrijf. De betrokken vangbedrijven krijgen de hoogste boetes, omdat zij herhaaldelijk in overtreding waren. Aanleiding voor het opleggen van de boetes zijn undercoverbeelden die de NVWA tussen augustus 2024 en januari 2025 ontving.”

Wat er tussen augustus 2024 en februari 2026 achter de schermen gebeurde, wordt inzichtelijk via de publicatie van twee informatieverzoeken onder de Wet open overheid (Woo). ^{3 4}

En zo gaat midden augustus 2024 het interne alarm af bij de NVWA. 15 augustus 2024:
“Dag collega’s,
Middels deze mail wil ik jullie graag alvast informeren. Donderdag 14 augustus heeft onderzoeksjournalist [gelakt] (RTL Nieuws) contact gezocht met woordvoering NVWA over schendingen in de eendensector. […]  In het kort:

• RTL beschikt over dronebeelden waarop dierenwelzijnsschendingen te zien zijn bij het vangen van eenden. Dit zijn duidelijke beelden waarop de misstanden te zien zouden zijn.
• Op de beelden is te zien dat er met eenden wordt gegooid en dat de eenden hardhandig in kratten worden gegooid/gestopt. Ook komen de hoofden van de eenden tussen de kratten.
• Er is een aantal maanden gefilmd bij diverse eendenhouderijen in Nederland. Waarschijnlijk door Animal Rights.
• Eenden zijn bestemd voor Tomassen.
• In 2018 heeft RTL nieuws al een item gemaakt over het ruw vangen en mishandelen van eenden.
Ondertussen lijkt er weinig te zijn verbeterd. N.a.v. beelden uit 2018 heeft de NVWA uiteindelijk handhavend opgetreden door berispen van een aantal bedrijven en is er een boete opgelegd.
Op de beelden die gemaakt zijn in 2024 zijn ook dezelfde bedrijven te zien die op de beelden uit 2018 te zien zijn.

RTL wil een compilatie van de beelden graag volgende week woensdag/donderdag aan de NVWA voorleggen en vragen daarnaast om een reactie voor camera. Vanuit communicatief oogpunt willen we deze reactie graag geven. Vraagt om een stevige reactie, maar is ook kwetsbaar m.b.t. handhaving. Daarom bereiden we de komende dagen een draaiboek voor.
Daarnaast m.i. goed om een issuegroep te vormen waarbij we ook kijken naar wie dit intern kan coördineren.

Wordt vervolgd.”

En een dag later. 16 augustus 2024:
“Ha [gelakt] en collega’s in cc,

Dank en fijn dat je dit issue intern coördineert. Paar zaken even op een rij om meer duidelijkheid te scheppen.

– RTL wil de beelden niet op voorhand met ons delen. Dat betekent dat we RTL volgende week woensdag of donderdag moeten uitnodigen in Utrecht om met een select groepje deskundigen de beelden te beoordelen.
– RTL zal een compilatie aan ons laten zien, de ruimte verlaten zodat we aan oordeelsvorming kunnen doen en afsluitend geven we een reactie voor camera.
– Lijkt me verstandig dat er afgevaardigden zijn van de directies Keuren, Handhaven en SCC [Supply Chain Compliance]. Wellicht ook PBZ [Politiek-Bestuurlijke Zaken] omdat ik verwacht dat de journalisten er een politiek component aan toevoegen. SCC omdat op de beelden dezelfde bedrijven te zien zouden zijn die ook te zien waren op de beelden uit 2018.
– We kunnen redelijk inschatten hoe het item eruit komt te zien. De beelden zullen voor zich spreken en dit is natuurlijk onacceptabel. Daarnaast verwacht ik dat er ook naar onze handhaving wordt gekeken (sinds 2018 is er weinig verbeterd – waar is de toezichthouder?). Destijds hebben we gezegd dat de sector inmiddels ‘verbeteringen heeft doorgevoerd’ en dat de ‘NVWA haar werkwijze heeft verbeterd naar aanleiding van beelden AR’. Ik kan op basis van het voorgesprek de vragen bedenken die aan ons worden gesteld en daar gaan we ons bij communicatie op voorbereiden. A.s. di heb ik hierover een gesprek met [gelakt] Ik zal de statements uiteraard ook aan de issuegroep voorleggen.
– V.w.b. eerste reactie op camera hangt alles natuurlijk af van de beelden en hoe we deze ter plekke beoordelen, maar de strekking zal inderdaad zijn dat we de beelden misselijkmakend en onacceptabel vinden, en dat we de beelden willen ontvangen, onderzoeken en daar waar dat kan gaan handhaven. Maar daarmee zijn we er dus niet want er zal ook naar onze handhaving worden gevraagd. Voel hier wel de noodzaak om adequaat en stevig op te reageren.”

De NVWA stelt ook zichzelf vragen over hoe er is gehandeld na de undercoverbeelden van Animal Rights uit 2018:
“Hoe houdt de NVWA toezicht op de eendensector?
Is de omgang met de eenden die we zien op de beelden staande praktijk in de eendensector?
Animal Rights heeft in 2018 al handhaving afgedwongen bij de NVWA maar dit kostte veel moeite. Uiteindelijk heeft de NVWA een boete opgelegd. Waarom duurde dit zo lang?
Wat heeft de NVWA na de beelden uit 2018 m.b.t. handhaving gedaan in de eendensector?
Hoe vaak worden eendenbedrijven geïnspecteerd?
Wat zijn de resultaten van die inspecties?
Als er nauwelijks inspecties zijn uitgevoerd, wat was hier de reden van?
Hoe vaak zijn boetes opgelegd aan eendenhouderijen?
Het lijkt structureel mis te gaan bij het vangen van eenden. Heeft de NVWA daar weet van? Zo niet, wat gaat de NVWA hieraan doen?
Zijn de eendenhouderijen eigendom van Tomassen?
Wat kan de toekomstige/bredere aanpak van de NVWA zijn rondom eendensector?
Wat kan de NVWA anders of meer doen in het toezicht? Bv handhavingsregie, want het vraagt om een gedragsverandering bij de sector. Maar ook innovaties als bv inzet drones.
Heeft de NVWA de problematiek besproken met de sector?
Wat was de reactie van de sector?”
Antwoorden volgen er echter niet.

Op 3 september 2024:
“Er zijn Kamervragen binnengekomen over het vangen van eenden naar aanleiding van de beelden van Animals Rights en de uitzending van RTL daarover.”

5 september 2024 stuurt slachthuis en ketenregisseur Tomassen Duck-To BV een brief aan de eendenhouders:
“Beste eendenhouders,

Wij sturen deze brief naar aanleiding van de camerabeelden die vorige week in het nieuws zijn verschenen. Op de beelden is te zien hoe eenden worden gevangen en geladen op zeven verschillende eendenhouderijen in Nederland.
Uit de beelden blijkt dat het vangen en laden van de eenden niet conform protocol gaat.
Daarom hebben wij diverse gesprekken gevoerd met de vangploegen, chauffeurs, eendenhouders en branche organisaties om adviezen in te winnen hoe dit beter moet. Wij hebben besloten dat we actie dienen te ondernemen.

In 2018 hebben wij al verscherpte maatregelen aangekondigd om er voor te zorgen dat de eenden op een correcte manier worden geladen. Wij weten dat er sindsdien gelukkig veel verbeteringen zijn doorgevoerd. Daar zijn we dan ook trots op. Echter, uit de nieuwe beelden blijkt dat het nog steeds niet overal goed gaat.
Daarom brengen wij de juiste manier van laden nogmaals onder de aandacht en scherpen wij de maatregelen rondom het vangen aan.”

Tomassen schuift vervolgens alle verantwoordelijkheid af op de eendenhouders:
“U bent als eendenhouder verantwoordelijk voor wat er op uw bedrijf gebeurt.
Daarom ook de maatregel dat u tijdens het laden aanwezig bent en toeziet op een correcte wijze van vangen en laden. Als u er niet bij kunt zijn dan moet u een geschikte vervanger regelen. Wij vinden het belangrijk dat er meer toezicht komt op het vangen en laden van de eenden. Wij zijn van mening dat er een goede basis tussen de vangploeg en de eendenhouder moet zijn om het hele proces goed te laten verlopen. Als er miscommunicatie of problemen ontstaan omtrent het laden, dient Tomassen Duck-To daarvan op de hoogte gesteld te worden. Als u (of een capabele vervanger) niet aanwezig bent, leggen wij vanaf heden een sanctie op. Er zal dan een korting van € 0,01 per kilo worden toegepast op de uitbetalingsprijs. Onze chauffeurs zullen op de vangrapporten melden of er iemand bij is geweest of niet.”

En over het laden zelf:
“Het van een afstand gooien van eenden in de kratten is niet toegestaan, de eenden worden rustig in de kratten geplaatst.
Het is ook belangrijk dat de vangploeg de tijd krijgt om zijn werk goed te doen. Dat betekent dat u ook moet accepteren dat het vangen soms langer kan duren. Er kan ook voor gekozen worden om eventueel meer mensen in te huren. Dat zorgt mogelijk voor extra kosten, maar dat is in het belang van de dieren.”

Vanwege de certificering van het dons als ‘duurzaam’ laat Ducky Dons, de afnemer van Tomassen’s eenden dons en veren, audits uitvoeren. Die worden nu geïntensiveerd:
“Ten derde worden de externe controles op het vangen verhoogd.
Control Union gaat de intensiteit van de onaangekondigde audits verhogen naar 2x per week.”

Wat Tomassen ook in 2018 al deed, wordt nu nog eens herhaald: de tien geboden van het eendenvangen:
“Naar aanleiding van de getoonde beelden is er veel onrust ontstaan binnen onze sector en ook bij consumenten en afnemers van eenden en eend-gerelateerde producten. Ook al zijn we ervan overtuigd dat de getoonde beelden excessen zijn, eisen we maximale zekerheid dat dit in de eendenhouderij niet meer gebeurt. We roepen u daarom op uw eigen werkwijze kritisch te beoordelen en desnoods aan te passen. De getoonde misstanden mogen vanaf nu niet meer in onze sector voorkomen!

1) Vanaf heden dient de eendenhouder, of een duidelijk aangewezen vervanger, bij het laden van zijn eenden aanwezig te zijn om toezicht te houden op de manier van laden en de gedragingen van het ingehuurde personeel.
Indien nodig treedt deze persoon corrigerend op. Is dit niet het geval, dan volgt een korting van € 0,01/KG op de uitbetalingsprijs.

2) Alle eenden worden in de kratten gezet. Het van een afstandje ingooien van de eenden is niet toegestaan. Eenden worden geladen op de manier zoals Tomassen Duck-To BV dat voorschrijft. Alle bij ons bekende vangploegen zijn hier over geïnstrueerd en moeten deze methode beheersen en toepassen.

3) Eenden worden aan de hals gepakt en kortstondig gedragen. Het laden dient in een rustige, vloeiende beweging gedaan te worden zodat onnodig lang vasthouden en vangletsel zoveel mogelijk voorkomen wordt. De eendenhouder zorgt voor een vervoermiddel in de stal om dieren over een langere afstand te kunnen verplaatsen indien nodig.

4) Zieke, zwakke of gewonde eenden worden bij voorkeur voorafgaand aan het laden verwijderd. Tijdens het laadproces worden dergelijke dieren apart gehouden en na afloop van het laad proces door de veehouder conform wetgeving met een percuterende klap op de kop, of het breken van de nek, gedood en opgeruimd. Het is niet toegestaan eenden dood te knijpen, te drukken of te trappen.

5) Eenden worden zo rustig mogelijk opgedreven, daarbij waar nodig gebruik makend van hekjes en/of vlaggetjes.
Eenden worden niet aan de kop, 1 vleugel of aan de poten gedragen of vastgepakt en ook niet gebruikt om andere dieren op te jagen.

6) De eendenhouder en het ingehuurde vangpersoneel is ervoor verantwoordelijk dat de eenden tijdens het transport niet met hun kop of ledematen bekneld zitten tussen container en lades. Mocht dit tijdens het laden toch gebeuren, dan wordt dit per direct verholpen.

7) Tomassen Duck-To BV zorgt voor goed en voldoende materiaal om de eenden, met inachtneming van de toegestane beladingsgraad, goed te kunnen transporteren. De eendenhouder dient voldoende tijd te nemen voor het laden, maar niet langer dan noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de eenden niet onnodig lang in de kratten hoeven te wachten.

8) Indien onze chauffeurs misstanden zien zullen zij dit bij de eendenhouder melden en ook een melding maken bij de integratie-managers.

9) Op iedere eendenhouderij hangen “vanginstructie-borden” op een plek duidelijk zichtbaar voor de vangploeg.

10) Er zullen onaangekondigde audits plaatsvinden door Control Union als onafhankelijke partij. De intensiteit wordt verhoogd naar 2x per week.”

Op 10 september 2024 komt ook de Vereniging van de Nederlandse Pluimveeverwerkende Industrie (NEPLUVI) op de lijn bij de NVWA. Het is tijd voor ‘damage control’:
“Eind augustus heeft RTL dronebeelden uitgezonden met daarin beelden waarop ruwe handelingen bij het vangen en laden van eenden zichtbaar waren. NEPLUVI heeft naar aanleiding van de uitzending contact gehad met het betreffende bedrijf waar de eenden naar vervoerd worden (Tomassen Duck-To) en met hen gesproken over de mogelijke acties die genomen kunnen worden naar aanleiding van deze uitzending.

[…]

Tomassen Duck-To heeft contact gezocht met alle aangesloten eenden houders, om hen nogmaals op het belang van het volgen van de bestaande protocollen te wijzen, ten aanzien van het vangen en laden van eenden. Daarnaast is een verbeterplan opgesteld, waarin verbeteringen zijn opgenomen ten aanzien van onder andere het begeleiden van het vang- en laadproces. Het doel hiervan is dat onjuiste handelingen en/of incidenten in de toekomst voorkomen worden.
Het schrijven en het verbeterplan vindt je in de bijlage van deze mail.

Het bedrijf is ten zeerste bereid om met de NVWA en NEPLUVI in gesprek te gaan. Enerzijds om met elkaar te spreken over de stappen die reeds gezet zijn in het verbeteren van het dierenwelzijn en anderzijds inzichtelijk te krijgen welke verbetermogelijkheden er nog zijn. Daarnaast willen zij jullie hiermee graag aangesloten houden bij de vervolgstappen naar aanleiding van dit incident. Graag verneem ik van jullie of de NVWA bereid is om hierover in gesprek te gaan. Een vergelijkbaar verzoek wordt naar het ministerie van LVVN gestuurd.”

Op 18 september 2024 neemt een ‘senior inspecteur van de NVWA’ contact op met de Universiteit Utrecht voor wetenschappelijk advies. De naam is in de Woo-documenten gelakt, maar het is aannemelijk dat het gaat om Prof. dr. ir. Bas Rodenburg, die de beelden ook voor RTL Nieuws reeds beoordeelde:
“Geachte [gelakt],

Recent heeft de NVWA drone-beelden ontvangen van stichting Animal Rights waarop het vangen van eenden op verschillende locaties te zien is.
Uit de media heb ik begrepen dat u een gedeelte van deze beelden, op verzoek van RTL, ook reeds heeft beoordeeld.

Vraagstelling
De NVWA is van mening dat de wijze waarop de eenden worden gevangen door sommige vangers ruw is, maar dat andere vangers juist laten zien hoe het ook op een rustigere manier kan plaatsvinden. De NVWA verneemt graag uw mening met betrekking tot de volgende vragen:

De eenden worden vrijwel altijd aan de bovenkant van de nek, vlak onder de kop, opgetild. Alhoewel in de Transportverordening (Vo. 1/2005) geen verbod voor het tillen aan de nek of hals van dieren is opgenomen, zal het langdurig tillen naar mijn mening een aantasting van het dierenwelzijn opleveren.
– Brengt naar uw mening de huidige methode van het vangen van eenden aan de nek vermijdbaar letsel en lijden met zich mee?
– Wat is uw mening over een acceptabele tijdsduur voor het tillen aan de nek?
– Kunt u een advies geven hoe het vangen, middels het tillen aan de nek, het best dient te worden uitgevoerd?
– Wat is uw mening over de wijze waarop de eenden aan de nek worden opgetild?

Naast het tillen aan de nek, is op de beelden ook te zien dat de eenden (soms) ruw in de kratten worden geplaatst. Voornoemde verordening stelt dat het vervoer, en dus ook het laden en lossen, moet worden uitgevoerd zonder dat dit onnodig lijden of onnodige pijn veroorzaakt.
– Is er naar uw mening sprake van het veroorzaken van onnodig lijden of onnodige pijn, door de wijze waarop de eenden op deze beelden worden geladen cq in de kratten geplaatst? Wilt u dit beargumenteren? Kunt u ook iets zeggen over de (eventuele) ernst van dit lijden/deze pijn?

En tenslotte:
– Kunt u toelichten hoe eenden binnen de huidige kaders van de Transportverordening (op basis van meest recente wetenschappelijke inzichten, zie onder andere Welfare of domestic birds and rabbits transported in containers \ EFSA (europa.eu)) gevangen zouden kunnen worden zodat geen onnodige lijden of pijn ontstaat?

Ik ga er vanuit dat u, om voornoemde vragen te kunnen beantwoorden, graag (nogmaals) de betreffende beelden zou willen beoordelen. Ik ben uiteraard bereid om u deze beelden te tonen.
Zou u willen aangeven of u bereid bent antwoorden op voornoemde vragen te geven? Zo ja, bent u in de gelegenheid deze vragen binnen 3 weken te beantwoorden?”

De dierenartsen van de NVWA hebben de beelden al tegen midden oktober bekeken. Op 16 oktober 2024 neemt de NVWA weer contact op met de Universiteit Utrecht:
“Zoals je zult zien, zijn het erg veel fragmenten. Alle fragmenten zijn reeds door collega’s beoordeeld; om je, zo nodig, te helpen bij het selecteren van beelden die relevant zijn in dit kader, stuur ik je het overzicht dat is gemaakt als Excel-bestand mee. De nummers in kolom E verwijzen naar de file-naam; de kleuraanduidingen in kolom G geven de relevantie weer: groen betekent ‘geen bijzonderheden’, op de fragmenten die met licht en donker oranje zijn aangegeven zijn handelingen zichtbaar die in dit kader relevant zijn.”

Er is dan ook weer contact geweest met NEPLUVI op 18 oktober 2024:
“Ik heb net contact gehad met Nepluvi en gevraagd wat zij voor verwachting hebben bij het eendenoverleg met Tomassen.
De reactie van Nepluvi is dat zij facilitator zijn in het proces voor Tomassen en dat zij ook aan tafel zitten om het verbeterplan van Tomassen te horen omdat ze als brancheorganisatie niet blij zijn met de beelden. Ze geven aan dat de bal bij Tomassen ligt en dat die het inhoudelijk verhaal doet.”

Op 28 oktober 2024 zijn er nog wat extra vragen voor de professor: 
“Goedemorgen,

Ik zou graag nog beantwoord willen hebben of het optillen van de eenden van een persoon en aanreiken aan de volgende persoon die de eend dan in de container plaatst gewenst is. Dat is namelijk de gangbare methode.

Moet het vastpakken aan de nek van voor of achter gebeuren? (Volgens mij van achter onderaan de nek). Bei twee personen die de eenden pakken (een om op te tillen en aan te reiken en de tweede persoon om de opgetilde eend aan te nemen en dan in de container te plaatsen) kan alleen een persoon de eend van achter aan de nek pakken.

Kan [gelakt] nog iets zeggen over het vangen met een vangmachine wat ook in een video te zien is. De eenden komen in een hoog tempo op een tafel terecht naar het vangen met de vangmachine en worden daarna opgepakt en gegooid.

Vind hij het vangen met een vangmachine beter, vooropgesteld dat het in een gepast tempo gaat?

Met vriendelijke groet,”

In november zijn er updates over de voortgang van het eendenonderzoek door de NVWA. 12 november 2024:
“Uit analyse van de beelden bleek dat er voor 5 bedrijven met 7 filmbeelden te zien waren, waarin de dierenwelzijnsomissies te zien waren aangaande de Transportverordening.
In de voorbereiding zijn vanuit deze filmbeelden heeft een toezichthoudend dierenarts een veterinaire verklaring opgemaakt, die de omissies beschrijven en aangeven of er pijn en/of ondragelijk lijden plaats heeft gevonden tijdens het iaden van de vleeseenden, die op transport gingen naar slachterij Tomassen Duck-To BV te Ermelo.
Op dit moment zijn er 4 vleeseendenbedrijven bezocht en zijn de vleeseendenhouders een RvB [Rapport van Bevindingen] aangezegd. i.h.k.v. het niet voldoen aan regelgeving t.a.v. de Transportverordening.
Aankomende woensdag 13 nov 2024 word het laatste vleeseendenbedrijf bezocht en hem ook een RvB aangezegd.
Uit de bedrijfsbezoeken is naar voren gekomen dat er tot nu toe 2 vangploegen naar voren kwamen. Beide vangploegen worden in de komende weken bezocht en ook hen wordt een RvB aangezegd i.v.m. het overtreden van de transportverordening aangaande de wijze waarop de vleeseenden werden geladen door medewerkers van de vangploegen.
De komende 3 a 4 weken worden de voorbereidingen getroffen om de 2 vangploegen RvB aan te zeggen.
Er wordt ook gewerkt om het Eerste RvB van een van de vleeseendenbedrijven in concept klaar te hebben …
[…]
Omdat er vanuit de vleeseendenbedrijven wordt aangegeven dat er voldoende zicht is tijdens het laden van de vleeseenden door de chauffeur. Heeft ook de vervoerder hierin een verantwoordelijkheid voor het toezicht op het iaden van de vleeseenden. Hierdoor wordt vervoerder Tomassen Duck-To BV ook meegenomen in het onderzoek en RvB aangezegd i.h.k.v. de Transportverordening.”

27 november 2024:
“Zoals het nu lijkt komen de RvB’s voor de 5 eendenhouders (in hoofdlijnen) deze week af.
De afspraken met de 2 vangploegen zijn gemaakt. Morgen gaan we de 1e bezoeken en maandag de 2e.
Volgende week willen we de RvB’s van de vangploegen opmaken en het verhoor van Tomassen voorbereiden en inplannen.
Afhankelijk van het verhoor gaan we bekijken of het horen van medewerkers van de vangploeg meerwaarde kan hebben.”

Op 2 december 2024 vindt het overleg plaats tussen de NVWA, LVVN, NEPLUVI en Tomassen. Uit het verslag:
“Nepluvi heeft namens Tomassen-Duck To gevraagd om een overleg naar aanleiding van de beelden die in de media zijn verschenen over het vangen van eenden. Fijn dat de mogelijkheid om te overleggen er is. Doel van het overleg is te bespreken hoe gaan we dit soort gevallen in de toekomst voorkomen.”

“Tomassen Duck-To (TDT) wordt geïntroduceerd. TDT is een integratiebedrijf en heeft het grootste deel van de keten in handen en is ketenregisseur. Er zijn op dit moment ongeveer 50 eendenhouders. Ongeveer 10 daarvan zitten aan de grens in Duitsland. TDT is een bedrijf die zich proactief inzet en dat naar een score 10 streeft. Dat lukt niet altijd. Vaak is een score een 9 ook voldoende. De wereld is breder dan wat we hier zien in Nederland. De NVWA slachthuismonitor geeft aan dat Tomassen weinig overtredingen begaat. TDT vraagt de NVWA / LVVN met realiteitszin naar de eendensector te blijven kijken.”

“TDT licht toe hoe het houden en vangen van eenden werkt in de praktijk. DuckTo Farm houdt de opfok, en levert deze aan de moederdieren bedrijven. De eieren worden in onze broederij ingelegd en de kuikens worden verkocht aan de vleeseendenhouders. Eendagskuikens worden gedurende 6 tot 7 weken gehouden. De boer is zelfstandig ondernemer, maar TDT voelt zich wel verantwoordelijk. Aan het einde van deze periode worden de eenden weer teruggekocht van de eendenhouder, gevangen en naar het slachthuis vervoerd.
Eenden worden in een vanghok gedreven. Vervolgens worden ze opgepakt en overgedragen naar een andere vanger en in de container geplaatst. In de beelden zien we dat bepaalde dingen duidelijk zijn misgegaan. Zoals het gooien van een (te) grote afstand en het onoplettende sluiten van de lade van de container wat tot beklemmingen leidde.
Het vangproces lijkt weinig invloed te hebben op het vangletsel dat wordt geconstateerd op het slachthuis. Daardoor waren de houders niet snel geneigd om iets aan te passen aan het vangproces.”

“Het vangen is onder toezicht en de eindverantwoordelijkheid van de eendenhouder. Niet van TDT, maar TDT voelt hier zich verantwoordelijk voor als ketenregisseur. Om die reden hebben zij meteen de Duck-To Academy ingericht. Tijdens deze bijeenkomst is men het gesprek aangegaan met de vangploegen, eendenhouders om gedachtes uit te wisselen en te leren van elkaar. Het gaat hier wel om een integratiebedrijf met eigen transport, eigen slachthuis en eigen verwerking.
Er zijn maar een paar vangploegen die eenden vangen (gespecialiseerd). Er zijn zorgen dat de vangploegen eenden niet meer willen vangen.”

“TDT geeft instructies aan de chauffeurs. Ze moeten melden als er afwijkingen zijn. De beelden die nu in de media zijn getoond zijn schokkend en niet zoals het hoort te gaan. Er is discussie over hoe een eend in de container gezet moet worden. Beklemmingen kunnen soms ontstaan maar moeten onmiddellijk verholpen worden.”

“NVWA vraagt hoe TDT omgaat met de maatschappij en de NGO’s. TDT ligt vaak onder een vergrootglas. TDT licht het toe: we doen ons best. We hebben geen illusie. Mensen die tegen ons zijn zullen niet opeens voor ons zijn als we met een statement komen. We gaan niet in gesprek met Animal Rights, omdat we hier niets mee zullen bereiken. Er mist perspectief bij de maatschappij en deze organisaties.”

“De NVWA attendeert TDT op het feit dat het vangen onder de aandacht van de rechter staat. Ook als eenden niet aan de poten worden gevangen. Er wordt benoemd dat de sector zich hiermee niet te rijk moet rekenen, omdat het dierenwelzijn een belangrijk onderwerp van discussie is, ook wanneer het vangen op een andere manier plaatsvind zoals bij eenden het geval is. TDT is zich hiervan bewust.”

“Nepluvi vraagt naar een update over handhaving n.a.v. de beelden zoals is benoemd in de antwoorden van de Kamervragen die zijn gesteld naar aanleiding van de beelden. Er werden 5 bedrijven vorige week bezocht door inspecteurs. As we speak worden 2 vangploegen bezocht. De NVWA voert gesprekken met experts. Op basis van de gesprekken, beoordeling van de beelden en resultaat van inspecties besluiten we hoe gaan we handhaven. We streven om begin volgend jaar een uitspraak te kunnen doen.”

Een dag later houdt de NVWA / LVVN een nabespreking over het overleg met Tomassen. 3 december 2024:
“Overleg was gericht op de presentatie en plan van aanpak van Tomassen. Leidraad was dat TDT het 90% goed doen en dat 100% niet mogelijk is. Ze beweren dat de verantwoordelijkheid voor het vangen ligt bij de houders. Grootste discrepantie is dat ze een integratiebedrijf zijn en dus ook ketenregisseur, maar ze hadden nog niet gedacht over hoe ze de vangploegen zouden kunnen meenemen in de keten. Intrinsieke motivatie om dierwelzijn te verbeteren bestaat niet. Wat betreft TDT ze doen het al goed. Doel van het overleg was werken aan verwachtingsmanagement en dat de overheid een beeld heeft van wat haalbaar is in de sector. Inhoud van het overleg was mager.
Gevoel dat ze dit hebben ingepland om alléén aan te geven dat ze in gesprek zijn met de overheid.
Vervolgoverleg nodig? Weinige meerwaarde in vervolgoverleg.”

Hier lijkt ook het idee te ontstaan bij de NVWA om samen te werken met Control Union. De NVWA negeert hierbij dat Control Union al jaren inspecties uitvoert en het hun al die tijd volledig is ontgaan dat de eendenindustrie vooral een eendenmishandelingsindustrie is. 5 december 2024:
“NVWA heeft nu inspecties uitgevoerd bij 5 houders en 2 vangploegen en de beelden beoordeeld. De inspecteurs hebben een goed beeld van de critical control points van het vangen. Control Union gaat blijkbaar 2x per week het vangen controleren. Laten we ons (NVWA en Control Union) van gedachten wisselen.
Waar let Control Union op? Is er ruimte voor verbetering? Als zij een overleg nodig vinden, horen we dat graag. Dit kan de naleving bevorderen.”

Op 6 december 2024 maakt de NVWA een einde aan het ‘issueoverleg eenden’. Men lijkt van mening te zijn dat het werk er bijna opzit:
“Vandaag hebben we het issueoverleg eenden afgerond. We hebben na het verkrijgen van de beelden van Animal Rights in goede samenwerking tussen HH [handhaving] en SL [slacht], ondersteund door JZ [juridische zaken] veel werk verzet:
– Uitlezen beelden en identificeren overtredingen
– Identificeren bedrijven en vangploegen
– Bedrijven bezoeken, vangploegen bezoeken: opmaken van veterinaire verklaringen en op grond daarvan de RvB’s (RvB naar 5 bedrijven, 2 vangploegen en mogelijk ook nog Thomassen)
– Animal Rights op de hoogte gehouden van onze aanpak
– Expert opinion gevraagd aan [gelakt] naar aanleiding van de beelden; zijn advies, dat hij onlangs heeft toegelicht, wordt gebruikt voor de inrichting/aanscherping van ons toekomstig toezicht)

Inhoudelijke werk is nagenoeg afgerond, juridische verwerking van de RvBs (aanzegging etc.) loopt. Door hele overleg is de manier van samenwerking als prettig en efficiënt ervaren. De afronding van de laatste zaken kan verder worden gedaan zonder tussenkomst van het issueoverleg.”

Op 18 december 2024 levert Universiteit Utrecht de definitieve versie in van de expert opinion over de beelden van Animal Rights en het vangen en laden van eenden in zijn algemeenheid:
“Hierbij treft u de beantwoording aan van de onderzoeksvragen over het vangen van eenden.

Opdracht
Recent heeft de NVWA drone-beelden ontvangen van stichting Animal Rights waarop het vangen van eenden op verschillende locaties te zien is. Uit de media heb ik begrepen dat u een gedeelte van deze beelden, op verzoek van RTL, ook reeds heeft beoordeeld.

De NVWA is van mening dat de wijze waarop de eenden worden gevangen door sommige vangers ruw is, maar dat andere vangers juist laten zien hoe het ook op een rustigere manier kan plaatsvinden. De NVWA verneemt graag uw mening met betrekking tot de volgende vragen en subvragen:

1. De eenden worden vrijwel altijd aan de bovenkant van de nek, vlak onder de kop, opgetild.
Alhoewel in de Transportverordening (Vo. 1/2005) geen verbod voor het tillen aan de nek of hals van dieren is opgenomen, zal het langdurig tillen naar mijn mening een aantasting van het dierenwelzijn opleveren.

a. Brengt naar uw mening de huidige methode van het vangen van eenden aan de nek vermijdbaar letsel en lijden met zich mee?

Bij eenden is het niet de praktijk om ze bij de poten te vangen, omdat dit tot letsel kan leiden bij de dieren (de poten kunnen relatief makkelijk uit de kom schieten). De geadviseerde methode is om de eenden lopend tot vlak bij de containers te drijven en ze daar te vangen en in de containers te plaatsen. Bij het vangen kan het dier voor korte tijd bij de onderkant van de nek opgepakt worden, maar daarna moet het lichaam van de eend ondersteund worden met de andere arm. De Humane Slaughter Association heeft er deze korte instructie voor: https://www.hsa.org.uk/catching-and-handling/ducks

Verder is het van belang dat de dieren rustig in container worden geplaatst (en dus niet worden gegooid). Bij het gooien met dieren lopen dieren het risico op pijn en op verwondingen doordat ze met hun lichaam tegen de harde rand van de container klappen. Ook is het gooien onnodig stressvol voor de dieren. Bij het afsluiten van de container moeten beknellingen worden voorkomen. Ook deze stap moet rustig en gecontroleerd uitgevoerd worden en geconstateerde beknellingen moeten direct worden opgelost.

In artikel 1.8 (lid d) van de Transportverordening (Bijlage 1, Technische Voorschriften) staat dat het ‘verboden is om de dieren bij kop, oren, horens, poten, staart of vacht op te tillen of voort te trekken, of ze zodanig te behandelen dat het hun onnodige pijn of onnodig lijden berokkent’. De nek wordt in dat rijtje niet expliciet genoemd, maar het is de vraag of dat terecht is (zeker als het lichaam niet wordt ondersteund) (https://eurlex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/?uri=celex%3A32005R0001).

In artikel 1.8 (lid b; Bijlage 1, Technische Voorschriften) staat verder dat het verboden is ‘op een bijzonder gevoelig deel van het lichaam op zodanige wijze druk uit te oefenen dat het de dieren onnodige pijn of onnodig lijden berokkent’. Hier zou het tillen van een eend aan de nek ook onder kunnen worden geschaard, zeker als dit langdurig is, met meerdere eenden vastgehouden in dezelfde hand en zonder ondersteuning van het lichaam (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/?uri=celex%3A32005R0001).

EFSA (2022) komt in de zienswijze over het transport van pluimvee tot de conclusie dat alle pluimvee rechtop gevangen zou moeten worden, en niet bij de nek of vleugels: ‘Domestic birds should be carried upright by holding the wings against the body, and not inverted or by their neck or wings. Birds should not be swung, thrown or dropped during the process of catching and crating’ (recommendations, pagina 155; https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/7441).

Ook staat er dat dieren zorgvuldig in de containers geplaatst moeten worden en dat deze zorgvuldig gesloten moeten worden: To prevent injuries, birds should be placed carefully into the containers avoiding impacting the birds against any hard objects. Birds should be moved gently towards the back of the drawers and be loaded from the top, ensuring that heads, wings and legs are fully inside the container and that every bird is sitting upright before closing. A designated person should be dedicated to closing the containers after ensuring that the correct number of birds has been inserted and the other above mentioned requirements are fulfilled’ (recommendations, pagina 155; https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/7441).

In de Responsible Down Standard, die o.a. welzijnseisen stelt voor het houden en vangen van eenden die dons produceren, staat aangegeven dat vangen bij de nek ongewenst is, evenals het gooien met dieren en het ruw omgaan met dieren: ‘A W4.1.1 Mistreatment includes rough physical contact such as kicking, striking, throwing or dropping animals, dragging or pulling waterfowl by the feathers, wings, head, neck, tail, or legs.’ pagina 22). Deze staat zelfs benoemt als ‘critical risk’, en zou dus bij overtreding direct moeten leiden tot schorsing van het bedrijf.
(https://textileexchanqe.org/knowledge-center/documents/responsible-down-standardrds/).
Voor zover mij bekend wordt het meeste eendendons in Nederland verhandeld onder de Responsible Down Standard.

b. Wat is uw mening over een acceptabele tijdsduur voor het tillen aan de nek?

Tillen aan de nek (zonder ondersteuning van het lichaam) is momenteel de standaardmethode voor het vangen van eenden. De eenden zijn dan opgedreven tot voorin de stal, tot in de buurt van de containers. Ze worden meestal door één persoon opgepakt bij de nek en doorgegeven aan een ander persoon. Qua tijdsduur zou ik zeggen dat het moment van tillen aan de nek zo kort mogelijk moet zijn: een rustige, vloeiende beweging van de grond naar de container zou normaal binnen de 10 seconden mogelijk moeten zijn (als de dieren inderdaad opgedreven zijn tot vlak bij de containers). Dat pleit wellicht wel voor een vang- en laadstrategie waarbij de dieren niet worden doorgegeven door de vanger aan de lader, maar direct door dezelfde persoon in de container worden geplaatst.

c. Kunt u een advies geven hoe het vangen, middels het tillen aan de nek, het best dient te worden uitgevoerd?

Indien het niet wordt voorgeschreven om het lichaam van de eend met de andere hand te ondersteunen (zoals beschreven door de Humane Slaughter Association en Eyes on Animals), zou ik zeggen dat het het beste is als er maximaal twee eenden tegelijk gevangen mogen worden (één in elke hand) en worden vastgehouden aan de achterkant van de nek. Zo voorkom je dat de nek van de dieren ernstig beklemd raken doordat er in één hand meerdere dieren bij de nek worden vastgehouden. Ook brengt dit meer rust bij het plaatsen van de eenden in de container. Momenten waarop het mis gaat in de video’s zijn vaak momenten waarop te veel dieren tegelijk in de container worden geplaatst. Dit lijkt ook ruw gedrag van de vangers op te roepen (gooien met dieren, hard dicht schuiven van containers en dicht schoppen van containers). Gedrag dat zeer ongewenst is en veel risico oplevert voor de dieren (beknellingen, potentiële breuken, pijn en stress).

d. Wat is uw mening over de wijze waarop de eenden aan de nek worden opgetild?

De dieren worden vrij hoog aan de nek, net onder de kop opgetild. Als ik kijk naar het advies van de HSA, zou lager aan de nek oppakken een betere methode zijn. De dieren lijken wel opgedreven te zijn naar het gebied tot vlak bij de kratten, waardoor het moment van tillen bij de nek zo kort mogelijk wordt gehouden. In de beelden is wel te zien dat de eenden vaak door één persoon worden opgepakt en dan worden doorgegeven aan de persoon die ze in container zet. Dat zal er ook toe leiden dat de ene persoon de eenden bij de achterkant van de nek vasthoudt en de andere bij de voorkant. Bij het vasthouden van de voorkant van de nek is de kans op ademnood groter i.v.m. risico op beklemming van de luchtpijp. Zoals hierboven aangegeven, vind ik het ook problematisch wanneer er in elke hand meerdere dieren bij de nek worden vasthouden. Dit zal in mijn ogen eerder lijden tot beknelling van de nek in vergelijking met één dier per hand en is stressvol voor de dieren. Dus mijn advies zou zijn om dieren niet door te geven en om per hand één dier tegelijk op te pakken en in de container te plaatsen.

2. Naast het tillen aan de nek, is op de beelden ook te zien dat de eenden (soms) ruw in de kratten worden geplaatst. Voornoemde verordening stelt dat het vervoer, en dus ook het laden en lossen, moet worden uitgevoerd zonder dat dit onnodig lijden of onnodige pijn veroorzaakt.

e. Is er naar uw mening sprake van het veroorzaken van onnodig lijden of onnodige pijn, door de wijze waarop de eenden op deze beelden worden geladen c.q. in de kratten geplaatst? Wilt u dit beargumenteren?

Ja, de dieren worden op verschillende video’s niet rustig in de kratten geplaatst, maar in de kratten gegooid. Dit kan pijn en stress veroorzaken bij de dieren en vergroot ook het risico op rugliggers (eenden die in de container op de rug blijven liggen). Rugliggers kunnen vaak niet meer overeind komen. Dit kan leiden tot ademhalingsproblemen en uiteindelijk tot de dood. Deze ruwe manier van het plaatsen van dieren in de kratten is in mijn ogen volstrekt onnodig.

Ook worden de containers soms erg lomp en onvoorzichtig gesloten of zelfs dicht getrapt.
Er lijkt op die momenten geen controle te zijn op beknellingen, waardoor deze handelingen een groot risico hebben op breuken, pijn, stress en beknelde dieren. Ook dit gedrag is in mijn ogen volstrekt onnodig. Er zou één persoon verantwoordelijk moeten zijn voor het correct sluiten van de containers/lades en die zou ook moeten controleren dat er geen rugliggers en beknelde dieren zijn. Valkova et al. (2021) laten weliswaar zien dat het percentage verwondingen aan poten/vleugels en aan de romp bij eenden relatief laag is vergeleken met andere soorten pluimvee, maar dat betekent niet dat beknellingen en harde landingen niet pijnlijk en stressvol zijn voor de dieren.

f. Kunt u ook iets zeggen over de (eventuele) ernst van dit lijden/deze pijn?

Zoals EFSA (2022) ook aangeeft, is stress door hanteren niet te voorkomen als pluimvee gevangen moet worden en in kratten moet worden geplaatst. Het doel moet wel zijn om deze stress tot een minimum te beperken. Een eend die kort bij de nek wordt opgetild en direct, rustig in de container wordt geplaatst ervaart veel minder stress en pijn dan een eend die met meerdere soortgenoten in één hand aan de nek wordt opgetild, hardhandig in de container wordt gezet (of gegooid), waarna de container hardhandig wordt gesloten (of dicht getrapt). Deze tweede werkwijze veroorzaakt pijn en ongemak door een beknelde nek, pijn en ongemak door een harde landing in de container en een vergroot risico op pijn door beknelling of vangletsel.

3. Op de beelden is ook het gebruik van een vangmachine te zien, waarbij de dieren in hoog tempo op een tafel belanden. Wat is je mening over het vangen van eenden met een vangmachine, in vergelijking met de ‘normale’ methode. Wat vind je van de snelheid waarmee de eenden op de tafel belanden en de wijze waarop ze vervolgens in de kratten worden geplaatst?

Het gebruik van een vangmachine heeft als voordeel dat de dieren niet meer vanaf de grond opgepakt hoeven te worden. Bij vleeskuikens bleek uit onderzoek dat gebruik van een vangmachine leidde tot minder kneuzingen van poten en vleugels en tot minder angstige dieren (Smith en Pierdon, 2023). Vergelijkbare resultaten werden gevonden door Knierim en Gocke (2003). Cruciaal hierbij is wel dat de snelheid van de band dusdanig gereguleerd wordt dat de dieren rustig op verzameltafel belanden en dat er daar altijd een medewerker staat die hier toezicht op houdt. Voor het plaatsen van de dieren in de containers gelden verder dezelfde aandachtspunten als bij handmatig vangen.

En tenslotte:

4. Kunt u toelichten hoe eenden binnen de huidige kaders van de Transportverordening (op basis van meest recente wetenschappelijke inzichten, zie onder andere Welfare of domestic birds and rabbits transported in containers I EFSA (europa .eu)) gevangen zouden kunnen worden zodat geen onnodige lijden of pijn ontstaat?

Het EFSA rapport focust met name op vleeskuikens, leghennen en eendagskuikens, gezien de grotere aantallen dieren en de beschikbaarheid van literatuur, maar de aanbevelingen zijn ook relevant voor het vangen van eenden (en waar mogelijk is specifieke informatie over eenden opgenomen; eenden worden 57 keer genoemd in het rapport). EFSA (2022) komt in de zienswijze over het transport van pluimvee tot de conclusie dat alle pluimvee rechtop gevangen zou moeten worden, en niet bij de nek of vleugels.
‘Domestic birds should be carried upright by holding the wings against the body, and not inverted or by their neck or wings. Birds should not be swung, thrown or dropped during the process of catching and crating’ (recommendations, pagina 155; https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/7441).

Ook staat er dat dieren zorgvuldig in de containers geplaatst moeten worden en dat deze zorgvuldig gesloten moeten worden:
‘To prevent injuries, birds should be placed carefully into the containers avoiding impacting the birds against any hard objects. Birds should be moved gently towards the back of the drawers and be loaded from the top, ensuring that heads, wings and legs are fully inside the container and that every bird is sitting upright before closing. A designated person should be dedicated to closing the containers after ensuring that the correct number of birds has been inserted and the other above-mentioned requirements are fulfilled’ (recommendations, pagina 155; https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/7441).

Verder geeft EFSA aan dat verwondingen voorkomen kunnen worden door containers te gebruiken met voldoende ruime openingen en door toezicht op het laden: ‘Injuries due to hitting or pushing birds against the edges of the crate or container entrance can be prevented by using crates or containers with large doors or openings. Injuries due to jamming and crushing of birds’ body parts can be prevented by careful supervision when placing the birds into the containers and before and after loading and unloading the containers.’ (recommendations, pagina 155).

De Europese Commissie is bezig met de herziening van de Europese Transportverordening (https://food.ec.europa.eu/system/files/2023-12/aw_in-transit_reg-proposal 2023-770_0.pdf). Binnen deze herziening zal ook de annex die gaat over het vangen en hanteren van dieren aangepast worden, o.a. op basis van bovenstaande EFSA Opinion.”

Op 18 december 2024 bespreken twee ‘Inspecteurs Vervoer Dierenwelzijn’ het rapport van de Universiteit Utrecht. Ze zijn niet blij met de conclusie dat het oppakken, vasthouden en dragen bij de nek eigenlijk niet toegestaan zou zijn. De inspecteurs cherry-pick-en uit het rapport”
“Hoi
Mooi dat wij zijn reactie zo snel hebben ontvangen!
De volgende dingen heeft hij aangepast:
1. Hij stelt nu zonder twijfel dat “…het vangen van eenden bij de nek kan gezien worden als het tillen van dieren aan de kop”. Eerder stond er dat “…de nek wordt niet expliciet genoemd, maar het is de vraag of dat terecht is (zeker als het lichaam niet wordt ondersteund)..”
Maar hierin gaan wij niet mee en benoemen deze standpunt van hem NIET in onze rapporten.
2. Hij stelt nu ook dat het tillen van een eend aan de nek ook onder artikel 1.8 (lid b; Bijlage 1, Technische Voorschriften) zou kunnen worden geschaard, zeker als dit langdurig is, met meerdere eenden vastgehouden in dezelfde hand en zonder ondersteuning van het lichaam.
Maar ook hierin gaan wij niet mee en omdat het wordt niet tenlastegelegd benoemen wij deze standpunt van hem NIET in onze rapporten.
3. Nu staat er expliciet genoemd dat zijn advies zou zijn om dieren niet door te geven en om per hand één dier tegelijk op te pakken en in de container te plaatsen.
4. Hij heeft toegevoegd dat “…het percentage verwondingen aan poten/vleugels en aan de romp bij eenden relatief laag is vergeleken met andere soorten pluimvee, maar dat betekent niet dat beknellingen en harde landingen niet pijnlijk en stressvol zijn voor de dieren.”
De twee laatste punten kunnen wij zeker in onze rapporten gebruiken.”

Een dag later, zelfde onderwerp. 19 december 2024: 
“Hoi
Er is een fout in mijn mail van gisteren (gelukkig door een oplettende collega opgemerkt).
Ten aanzien van punt 1 heb ik twee versies door elkaar gehaald. Het is precies anders om.
1. Hij stelde in de eerste versie zonder twijfel dat “…het vangen van eenden bij de nek kan gezien worden als het tillen van dieren aan de kop”. In de nieuwe versie staat dat “…de nek wordt niet expliciet genoemd, maar het is de vraag of dat terecht is (zeker als het lichaam niet wordt ondersteund)..”
Dus hij is niet meer zo stellig, dat het vangen van eenden bij de nek kan gezien worden als het tillen van dieren aan de kop.”

Na Kerst en oud en nieuw gaan opnieuw de alarmbellen af bij de NVWA als een journalist van De Stentor met nieuwe eendenvangbeelden, gefilmd met een drone door Animal Rights, aanklopt bij de NVWA voor een reactie. 8 januari 2025:
“Er zijn weer beelden opgedoken van het vangen van eenden. Daarop is te zien dat de dieren niet worden behandeld zoals het hoort. Reden om snel weer een issueoverleg te beleggen om met elkaar te bespreken hoe we hierop kunnen acteren.

Betreffende brief van TDT die als aanstuurder van de integratie de beschreven maatregelen per 5/9/24 heeft laten ingaan.”

De NVWA is woedend en sommeert op 9 januari 2025 de directeur van Tomassen Duck-To op het NVWA hoofdkantoor te verschijnen:
“Bij deze verzoek ik u, als Managing Director van Tomassen Duck-To B.V., om op dinsdag 14 januari 2025 om 13:00 uur bij ons op het NVWA hoofdkantoor te komen voor een gesprek wat betrekking heeft op nieuwe overtredingen ten aanzien van het vangen van eenden.”

Gespreksnotitie 14 januari 2025:
“De directeur Slachttoezicht opent het gesprek en legt uit waarom Tomassen is ontboden.
Er zijn opnieuw beelden gemaakt van het ruw vangen van eenden die binnenkort in de media te zien zullen zijn. Dit is in 2024 voor de tweede keer en de derde keer in totaal . Daarnaast is er een opeenstapeling van een grote hoeveelheid aan overtredingen op verschillende domeinen. De situatie rondom Tomassen blijft maar voortduren en het beeld ontstaat dat Tomassen geen verantwoordelijkheid pakt als ketenregisseur en onvoldoende eigenaarschap toont van de problematiek. De NVWA is er helemaal klaar mee en waarschuwt Tomassen “dat het inmiddels vijf over twaalf is”. De NVWA zal daar waar mogelijk hard ingrijpen op de begane overtredingen en indien vanaf nu geen overall verbetering optreedt zal de NVWA zich serieus beraden op mogelijk te nemen stappen die grotere gevolgen zullen hebben.

De directeur somt vervolgens de volledige lijst aan overtredingen op die in 2024 door Tomassen zijn begaan. Dit zijn (herhaalde) overtredingen op dierenwelzijn, voedselveiligheid, diergezondheid, dierlijke bijproducten en R&O. Daarnaast loopt er nog een strafrechtelijk onderzoek naar aanleiding van de inval van de NVWA-IOD. Ook opvallende zaken waarop Tomassen door de lokale NVWA is aangesproken worden hierin meegenomen. Tenslotte wordt het overleg wat op 2 december 2024 heeft plaatsgevonden op het NVWA kantoor aangehaald. In dat gesprek heeft Tomassen aangegeven de nodige maatregelen en verbeteringen te hebben doorgevoerd. De vraag wordt gesteld hoe de brancheorganisatie NEPLUVI op deze situatie zal reageren aangezien NEPLUVI zelf in een recent statement in de Volkskrant aan heeft gegeven dat de pluimveebranche het goed doet.

De beelden kunnen helaas door ICT perikelen nu niet getoond worden, Wel volgt er een beschrijving wat er op de beelden is te zien, o.a.: ruw gooien van eenden in containers van een te grote afstand, beklemming van een eend, eend die opzij wordt geschopt met de voet, vanger die een dansje lijkt te doen met eenden in de hand.”

Tomassen wordt om een reactie gevraagd, maar de directeur reageert ontwijkend:
“Ik ben in veel buitenlandse slachterijen geweest, we zijn één van de beste, zo niet het beste slachthuis ter wereld. Ik wil eerst e.e.a. laten bezinken voordat ik inhoudelijk reageer. Ik bagatelliseer de situatie niet. Ik wacht ook nog altijd op een inhoudelijke reactie op de inval van de NVWA.”

“NVWA: dit gesprek is een allerlaatste waarschuwing, we geven Tomassen een laatste kans om structurele aanpassingen te doen en verbeteringen door te voeren in de gehele keten en we zullen ons beraden op grotere stappen die nodig zijn om dit te stoppen. Tomassen claimt ketenregisseur te zijn, maar pakt niet de verantwoordelijkheid die daarbij hoort.

De directeur stelt de vraag: waarom doen jullie niets in de bedrijfsvoering? Mist de inkeer van Tomassen in zijn geheel.

Tomassen: Nogmaals, ik wil de situatie niet bagatelliseren, we moeten streven naar een 10 in onze werkzaamheden. Het is zwaar werk voor de vangers. Het is moeilijk om invloed uit te oefenen op het transportonderdeel van de keten. Het is moeilijk invloed uit te oefenen op de vangploegen.
Eendenhouders zijn eigenaar van de dieren en verantwoordelijk voor wat er op het bedrijf gebeurt.
Zij huren de vangploegen in (en zij betalen de vangploegen ook). Transportplanning wordt door ons gedaan.

NVWA: Tomassen heeft op 5 september 2024 een brief met een 10 puntenplan uitgestuurd in de hele keten, hieruit worden twee punten als voorbeeld genoemd. Een daarvan is de aanscherping van het aantal audits door Control Union. Hoe verhouden de auditresultaten zich tot de nieuw opgenomen beelden”’

Tomassen: Ik weet niet wat er precies te zien is op de beelden. Wij horen niet van Control Union dat de zaken niet op orde zouden zijn tijdens het vangen en gaan er daarom vanuit dat alles goed gaat. Ik bagatelliseer het echt niet, maar we mogen daar dan wel vanuit gaan.

NVWA: Het in september uitgerolde verbeterplan komt niet tot uitvoer, dat bevestigen de beelden opnieuw. In december hebben we de zorg al geuit dat het een ‘papieren werkelijkheid’ zou zijn. Hoe zorgt Tomassen ervoor dat het geen papieren werkelijkheid blijft en dat de keten zich zal houden aan de in het plan beschreven punten?

We missen een proactieve houding op alle domeinen van Tomassen. We zien een defensieve en afwachtende houding richting (vooral de lokale) NVWA.

Tomassen: De boodschap is begrepen.”

In de bijlage met overtredingen door Tomassen in 2024 zitten een aantal interessante observaties van de NVWA die de algehele houding van Tomassen perfect illustreren:
“2018/ 2024: Er zijn inmiddels 3 x beelden naar buiten gebracht (februari en maart 2018, 24 augustus 2024, november 2024) over het ruw vangen van eenden waarbij inzichtelijk wordt dat het bedrijf onvoldoende verbetering laat zien op dit onderwerp.”

“30 april 2024: controle documenten bij aankomst ontbreekt, waarbij niet wordt gecontroleerd of het meegeleverde VKI [Formulier Voedselketeninformatie] overeenkomt met het van tevoren aangeboden VKI. Dit geldt ook voor Traces.
Geen actie door het bedrijf totdat NVWA daartoe opdracht heeft gegeven”

“17 december 2024: tijdens NVWA Audit zijn er de volgende bevindingen geconstateerd betreffende hygiëne = condens aanwezig bij meerdere plekken, stickerresten in contact met naaktvlees aangetroffen (daarvan RvB opgemaakt), ongedierte uitwerpselen aangetroffen bij dozen opslag (RvB opgemaakt), kapotte deksel met kruiden erin met risico dat stukjes deksel in het vlees stonden, THT suiker voor vleesbereidingen verlopen (andere bevindingen onder andere onderwerpen)
Dit benadrukt een trend van verslechtering in het beheer van het bedrijf, evenals een reeds genoemde gebrek aan initiatief, aandacht en kennis van de geldende hygiënevoorschriften“

“4 juni 2024: eenden poten met lokale ontsteking (pododermatitis) krijgen de bestemming “geschikt voor humane consumptie” terwijl die tot DBP materiaal behoren [Dierlijke bijproducten (DBP): Materialen van dierlijke oorsprong die niet bedoeld zijn voor menselijke consumptie]. Dat speelt al lang maar dit jaar heeft NVWA een grote stap voorwaarts gezet
Het bedrijf heeft niet ingegrepen totdat de NVWA hierom heeft verzocht. Het heeft meerdere maanden van verzoeken en een beschikking gekost voordat zij maatregelen namen. De termijn van de beschikking eindigde op 10 januari 2024 en ze kwamen pas op deze datum met een voorstel. Dit geeft ons een gevoel van een groot gebrek aan in initiatief en de wil om te verbeteren.”

“06 december 2024: een terughoudende reactie op het verzoek van NVWA om hun R&O [Reinigen en Ontsmetten] protocol aan te passen op basis van de meest recente ontwikkelingen.
Het bedrijf wilde protocol niet aanpassen, pas na aangeven van NVWA dat slachten uit een AI [avian influenza = vogelgriep] toezicht/beschermingsgebied dan niet mogelijk zou zijn werd protocol aangepast . Dat wijst op een gebrek aan samenwerking om de protocollen op een meer effectieve manier te verbeteren.”

“17 december 2024: Tijdens de Audit reed een particulier het aanvoer binnen om de auto te tanken.Vervolgens vertrok deze persoon zonder beschermende maatregelen te nemen in het kader van Al. Op de datum van de audit was er nog steeds een AI bewakingszone van kracht.
Het bedrijf is een aangewezen slachterij die koppels uit een AI gebied mag ontvangen. Dat toont hoe weinig inzet ze tonen bij het uitvoeren van hun protocollen en hoe beperkt hun betrokkenheid is bij de risicoanalyse”

“13 december 2024: het etiket op product heeft een andere slachtdatum dan het etiket op de doos
Na de inval was het van groot belang dat het bedrijf de tracering/etikettering goed in de gaten hield en op de hoogte was van de huidige wetgeving. Dit is niet gebeurd.”

“13 september 2024 inval bij bedrijf op niet slachtdag mbt ompakken vlees en andere THT aangeven
september 2024: Een deel van deze niet te traceren partijen (zie onderwerp inval) was al verkocht naar een klant in Groot Brittannië
Het bedrijf kwam niet zelf in actie wat volgens de Vo 178 [Europese levensmiddelenwetgeving] wel zou moeten bij vermoeden van een risico voor de consument.
Een deel van deze partijen was al verkocht naar een klant in Groot Brittannië, hierop is door het bedrijf op aandringen van de NVWA een recall uitgevoerd, Het bedrijf kwam niet zelf in actie wat volgens de Vo 178 wel zou moeten bij vermoeden van een risico voor de consument. Het bedrijf was hier vervolgens na het verzoek van de NVWA niet pro actief in en de NVWA moest meerdere malen verzoeken om verdere acties en informatie van het bedrijf. Op 14-10-2024 en op 29-11-2024 is een grondig traceringsonderzoek uitgevoerd op de geblokkeerde partijen. Het bleek voor het bedrijf onmogelijk om deze partijen vlees te traceren en terug te brengen naar de daadwerkelijke veehouder waar deze dieren gehouden zijn.

Het bedrijf heeft met deze acties een enorm risico voor de volksgezondheid genomen door vlees in de handel te brengen wat niet meer te traceren is.
Tevens nam het bedrijf het risico om de verkeerde veehouder aansprakelijk te maken voor het vlees indien er bijvoorbeeld salmonella of een ander risico voor de volksgezondheid in aangetroffen zou worden.

Bovendien ontstaat door het aanbrengen van een verkeerde productiedatum misleiding van de consument over de leeftijd van het product.”

Zie:

INVAL BIJ EENDENSLACHTER TOMASSEN DUCK-TO VANWEGE EENDENVLEESFRAUDE

Er volgen nieuwe updates. 15 januari 2025:
“JZ [juridische zaken] geeft deze week duidelijkheid over de stand van zaken met betrekking tot de afhandeling van de RvB’s die zijn opgemaakt naar aanleiding van de beelden die we in 2024 hebben ontvangen( [gelakt]/[gelakt]) Rapporten zijn alle bij JZ binnengekomen en zijn inmiddels opgepakt. Uiterlijk komende maandag is er duidelijkheid of er nog aanvullingen op de RvB’s nodig zijn om ze door te kunnen zetten en aankondiging de deur uit te doen.”

“[Gelakt] gaat bij [gelakt] na of Animal Rights definitief op de hoogte is gesteld van de afloop van onze actie naar aanleiding van de beelden die we in 2024 van hen hebben ontvangen. Contacten met AR lopen.”

“Zodra we de originele beelden van Animal Right hebben ontvangen, zal de uitleesgroep bij elkaar worden geroepen om alle beelden te bekijken en te categoriseren in type overtreding. Beelden zijn ontvangen en worden al uitgelezen. Naar verwachting eind volgende week alle beelden bekeken + categorisering van mogelijk geconstateerde overtredingen.”

“Het eendenslachthuis wordt nog bezocht in het kader van een verhoor naar aanleiding van de in 2024 ontvangen beelden. Dit verhoor wordt in samenwerking met JZ en SL voorbereid om (1) feiten te verzamelen die kunnen leiden tot juridische duidelijkheid over de rol van het eendenslachthuis in de keten en de maatregelen die ten aanzien van het slachthuis in verband met geconstateerde overtredingen bij het vangen genomen kunnen worden en (2) oog te hebben voor de overige vraagstukken waarmee de NVWA ten aanzien van dit slachthuis te maken heeft. Verhoor wordt voorbereid”

“Er wordt een gesprek met Nepluvi/Tomassen georganiseerd om hen opnieuw duidelijk te maken wat de NVWA van hen verwacht en met welke actie de NVWA bezig is om hen bij hun verantwoordelijkheid te houden. Gesprek Tomassen heeft plaatsgevonden (onder leiding van directeur SL). Duidelijke boodschap overgebracht dat we gaan ingrijpen naar aanleiding van tekortkomingen op verschillende domeinen. Verslag van gesprek wordt nog met Tomassen gedeeld.”

“Er wordt een HHO [handhavingsoverleg] georganiseerd om alle constateringen vanuit de NVWA ten aanzien van het slachthuis integraal te kunnen beoordelen en tot gecoördineerde actie over te gaan.”

“Er wordt voorlopig weer een wekelijks issue-overleg bijeen geroepen.”

“Actiedag eendenhouders wordt op korte termijn georganiseerd. Bedrijven worden dan gericht geselecteerd op basis van de dagplanning van de eendenslachterij.”

Op 20 januari 2025 worden vanuit de politiek vragen gesteld over de nieuwe beelden van Animal Rights. Er moet dus snel een dossier worden opgesteld met Q&A, factsheets en spreeklijn:
“Er is een mondelinge vraag aangekondigd door de VVD over de eenden.”

“Mondelinge vraag Ouwehand (PvdD) aan de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur over de onveranderde structurele mishandeling van eenden, en de toekomst van de eendenindustrie in Nederland (Destentor.nl, 18 januari 2025)

Wat is de aanleiding van het brondocument op basis waarvan vragen worden gesteld?

Beelden van stichting Animal Rights waarop te zien is dat eenden op een mesterij bij het vangen en laden ruw worden behandeld. Zo wordt er met de eenden gegooid en raken eenden beklemd tussen de kratten.

Wat is de kern van de kritiek uit dit document op de feitelijke situatie en het door de minister gevoerde beleid?

Dit is niet de eerste keer dat dergelijke beelden naar buiten komen. Ook in 2018 en augustus 2024 werden soortgelijke beelden gepubliceerd. De sector heeft na beide eerdere keren aangegeven deze misstanden aan te pakken en gepaste maatregelen te nemen. Tot op heden hebben deze maatregelen blijkbaar nog niet tot voldoende verbetering geleid.
Daarnaast spelen ook andere zaken rondom de eendensector, zoals het gebrek aan zwem- en poetswater, vogelgriep, hoge stikstofuitstoot en overlast voor omwonenden bij de slachterij. De kritiek op de eendensector is dus meeromvattend dan alleen de ruwe behandeling van eenden en u wordt gevraagd hier actie op te ondernemen en mogelijk wordt ook gevraagd naar een beëindiging van de gehele sector.

Is de minister het eens met de kritiek? Zo ja, wat doen we al om dit probleem op te lossen/ wat hebben we in werking gezet? Wat gaat ze hieraan extra doen? Zo nee, wat is haar weerlegging? (Kan ook beide deels het geval zijn)

U bent het ermee eens dat de behandeling van de eenden die op de beelden te zien is, onacceptabel is en u vindt het onbegrijpelijk dat dergelijke beelden nog steeds naar buiten komen, terwijl de sector steeds verbetering heeft beloofd. Ook in het gesprek met de NVWA en LVVN in december 2024 heeft de sector wederom verbetering beloofd, maar LVVN en de NVWA hadden na het overleg niet de overtuiging dat de sector zich uitermate enthousiast inzet om echte verbeteringen te realiseren tijdens het vangen en laden. Zo is er bijvoorbeeld niet gesproken met de vangers zelf en waren vertegenwoordigers van de vangploegen niet bij het gesprek aanwezig.
Op 14 januari j.l. is Tomassen Duck-To BV ontboden op het NVWA hoofdkantoor, naar aanleiding van de laatste beelden. De NVWA zal daar waar mogelijk hard ingrijpen op de begane overtredingen en indien er vanaf nu geen overall verbetering optreedt zal de NVWA zich serieus beraden op mogelijk te nemen stappen die grotere gevolgen zullen hebben. Er is een lange lijst aan (herhaalde) overtredingen op dierenwelzijn, voedselveiligheid, diergezondheid, dierlijke bijproducten en R&O. De NVWA heeft Tomassen Duck-To de urgentie duidelijk gemaakt en heeft aangegeven niet te schromen om daar waar nodig de zwaarst mogelijke middelen in te zetten (zoals het schorsen van de erkenning) om Tomassen te dwingen tot naleving van de wetgeving.
In de media geeft de NVWA aan het aantal inspecties op te voeren en waar dat kan zwaardere interventies in te zetten. NVWA heeft de eerste en de tweede serie beelden bekeken en op basis daarvan betreffende bedrijven bezocht en Rapporten van Bevindingen opgesteld. U ondersteunt de NVWA in deze handhavingsaanpak.”

“Wat is het politieke risico dat de minister/ het beleid in dit vragenuur loopt?

Het risico is dat de Kamer vindt dat u niet voldoende actie onderneemt op dit dossier.

Wie is de indiener van de MV en wat is naar verwachting het politieke punt wat deze wil maken en welke vragen horen daarbij? Is een soortgelijke vraag eerder gesteld en zo ja, wat was toen de kritiek en hoe is hiermee omgegaan?

De indiener van de MV is het lid Ouwehand van de Partij voor de Dieren. Het politieke punt dat zij wil maken is dat de eendensector het dierenwelzijn onvoldoende borgt en daarnaast nog voor meerdere problemen zorgt. Zij zal waarschijnlijk aan willen geven dat er in Nederland om die redenen geen plek meer is voor de eendensector. Op sociale media heeft overigens ook Van Campen (VVD) aangegeven vragen te willen stellen n.a.v. de beelden.

In 2019 is eerder een dergelijke vraag gesteld, ook naar aanleiding van beelden van Animal Rights.
Toen werden de misstanden rondom het ruw vangen van eenden gekoppeld aan de productie van dons, o.a. door een uitzending van het programma Kassa. Daarbij kwam ook het ontbreken van zwemwater ter sprake. Naar aanleiding van de beelden van afgelopen augustus, zijn door de PvdD Kamervragen gesteld. U heeft ook toen aangegeven dergelijke incidenten onacceptabel te vinden en van de sectoren maatregelen te verwachten.

Zullen vervolgvragen uit de Kamer zich bij deze kritiek aansluiten? Zo nee, welke andere politieke punten willen andere partijen naar verwachting maken en welke vragen horen daarbij?

Het is de verwachting dat de meerderheid van de Kamer zich bij deze kritiek aan zal sluiten, zeker ten aanzien van verbetering bij het vangen en laden van eenden. Over het algemeen ondersteunt een groot deel van de Tweede kamer initiatieven die leiden tot verbeterd dierenwelzijn.

Het is niet de verwachting dat een meerderheid de oproep tot een einde van de gehele sector zal steunen. Er ook politieke partijen zijn die een ander politiek geluid willen laten horen, namelijk dat de eendensector een toevoeging is voor agrarisch Nederland en de Nederlandse economie en dat de sector zijn uiterste best doen om het dierenwelzijn te borgen.”

“Factsheet
Artikel
• De Stentor heeft op 18 januari j.l. een artikel gewijd aan beelden van stichting Animal Rights over het vangen van eenden waarop te zien is dat er wederom ruw om wordt gegaan met de eenden.
• In het artikel wordt verder ingedaan op:
• Dat er niets verbeterd is sinds het publiceren van de eerdere beelden in 2018 en augustus 2024;
• Dat de NVWA alle beelden heeft opgevraagd voor de handhaving, waarbij zij aangeeft in te willen zetten op zwaardere sancties en een hogere inspectiefrequentie;
• Dat ook de rol en verantwoordelijkheid van de eendenslachterij in Ermelo (Tomassen Duck-To, de enige eendenslachterij in Nederland) daarbij onderzocht wordt.
• De Stentor publiceerde die dag nog 1 en op 20 januari nog 2 kortere artikelen over ditzelfde onderwerp, waarbij ook bredere vraagstukken over de eendesector aan bod komen (o.a. stikstof en dierenwelzijn op de primaire houderij).“

Eendensector
• Er zijn in Nederland circa 40 bedrijven (2023), met totaal 378.000 dieren (CBS, april 2024 ). Dit is een krimp ten opzichte van de 50 bedrijven in 2019, met totaal 614.000 dieren. Het overgrote deel van de eendenhouderij is gevestigd in/rondom Flevoland, en dus in waterrijke gebieden, wat verhoogde risico’s geeft op de verspreiding van dierziekten, zoals vogelgriep.
• Er is één eendenslachterij in Ermelo, waar dagelijks zo’n 35.000 dieren worden geslacht.
• De eendensector in Nederland kent verschillende uitdagingen ten aanzien van dierenwelzijn en diergezondheid. De Kamer heeft de wens uitgesproken om ook de eendensector mee te nemen in het vervolgtraject naar een dierwaardige veehouderij. Maar vooruitlopend hierop, dient de eendensector naar aanleiding van een handhavingsverzoek komende jaren al investeringen te doen om poetswater te verstrekken, om zo aan de Wet dieren te voldoen.

Vangmethode
Eenden worden momenteel bij het inladen in de kratten aan de hals gepakt en gedragen. De huidige Transportverordening sluit niet uit dat eenden aan de nek mogen worden getild. Het EFSA advies over diertransporten (2022) wijst echter uit dat dit schadelijk is voor dierenwelzijn omdat dit voor extra stress en lijden zorgt. Zij beveelt aan om ze dan ook niet bij de hals te pakken en dragen, maar ze op te tillen door het lichaam te omvatten waarbij de vleugels tegen het lichaam aan worden gehouden. Daarnaast zijn er in 2018 en 2024 beelden naar buiten gebracht door Animal Rights waarin misstanden te zien zijn tijdens het vangen (zoals gooien).

Zwemwater
Inmiddels heeft EFSA bevestigd in haar wetenschappelijke opinie van maart 2023 dat poetswater voor eenden een minimum is om aan de behoeftes van de dieren te voldoen en geeft daarmee impliciet invulling aan de open norm.
• Daarnaast wordt de eendensector meegenomen in het vervolgtraject Dierwaardige Veehouderij, wanneer de eerste AmvB’s over de vier grote sectoren gereed moeten zijn voor voorhang (juli 2025). De eendensector is expliciet benoemd in de toelichting bij het amendement De Groot/Van Campen als één van de sectoren waarvoor ook regelgeving over dierwaardige veehouderij dient te komen.
• Dit zou kunnen betekenen dat de sector nu investeringen doet om uiterlijk in 2030 poetswater op houderijen te verstrekken om aan de Wet te voldoen, terwijl in het vervolgtraject Dierwaardig kan worden geconstateerd dat er of meer/andere maatregelen (ook omtrent waterverstrekking) moeten komen, of dat een dierwaardige eendensector zelfs onhaalbaar wordt geacht vanwege de andere uitdagingen (zie toelichting).

Andere problematiek in de eendensector
• Vogelgriep (HPAI): Eenden hebben een verhoogd risico op vogelgriep. WBVR [Wageningen Bioveterinary Research] kwam (in opdracht van LNV) tot de conclusie dat eendenbedrijven een 5x hogere kans hebben om besmet te raken dan leghennen.
• Uitloop: Eenden mogen op basis van de Nederlandse milieuregelgeving niet naar buiten. Alle eenden worden in Nederland in dichte stallen gehouden.
• Lichtregime: Een ruimte waarin dieren worden gehouden dient voldoende verlicht en verduisterd te worden om aan de ethologische en fysiologische behoeften van de dieren te voldoen. Eenden verblijven permanent in het licht, omdat zij volgens de sector in volledig donker hysterisch worden. De sector heeft daarom een plan opgesteld: tot en met 7 dagen leeftijd worden eenden permanent in volledig kunstlicht gehouden. Daarna bedraagt het lichtniveau minimaal 20 LUX voor de lichtperiode en maximaal 6 LUX voor de donkerperiode.
• Bedwelming: Er zijn veel vragen over het welzijn bij het slachten van eenden. Zowel het levend aanhangen als het bedwelmen met de elektrisch waterbadmethode zijn toegestaan door Verordening (EG) nr. 1099/2009 over de bescherming van dieren bij het doden. Een verbod op het gebruik van het elektrisch waterbad, en daarmee het levend aanhangen, kan alleen in EU verband worden bereikt. Wel zijn in de Verordening voorschriften vastgelegd voor o.a. de de uitrusting van aanhaaklijnen en de maximale duur tussen het aanhangen en het verlies van bewustzijn (2 min). De NVWA houdt toezicht op het bedwelmen en doden van eenden in slachthuizen. Gasbedwelming (CO2) lijkt geen geschikt alternatief, omdat eenden hun adem in kunnen houden. Mogelijk wordt de waterbadmethode uitgefaseerd na de EU-herziening van Verordening (EG) nr. 1099/2009, maar het is vooralsnog niet duidelijk of en wanneer de Europese Commissie een herziening van deze Verordening zal starten. Er lijkt momenteel geen alternatief voor bedwelming van eenden met het elektrisch waterbad voorhanden.
• Monitoring antibiotica: vanaf 30 juni 2027 moeten de lidstaten voor alle voedselproducerende diersoorten, waaronder eenden, gegevens over het gebruik van antibiotica gaan monitoren. Dit moet voor de eendensector nog juridisch en in de praktijk geïmplementeerd worden.”

“Spreeklijn
– Voorzitter, ik dank de indiener voor het stellen van de vraag.
– Laat ik vooropstellen dat ik de beelden waarop eenden ruw worden gevangen en behandeld onacceptabel vind.
– Ik vind het daarnaast ook werkelijk onbegrijpelijk dat dergelijke zaken nog steeds voorkomen, terwijl mij is verzekerd dat de betrokken partijen maatregelen zouden nemen om verbetering te realiseren.
– De wetgeving is duidelijk. Eenden mogen niet op deze manier behandeld worden, dit leidt tot lijden en stress.
– Ook voor de NVWA is de maat vol en zij heeft dit in een stevig gesprek met de eendenslachter duidelijk gemaakt.
– Ik steun de NVWA volledig in de aangekondigde aanpak van het opvoeren van inspecties en zwaardere interventies.
– Ook heeft de IG [Inspecteur-generaal] NVWA bij mij aangegeven extra inzet te willen plegen om drones in te zetten bij het toezicht op dierenwelzijn.
– Los van deze beelden en het vangen van eenden, spelen er nog meer dierenwelzijnsvraagstukken in de eendensector. Zoals onder andere waterverstrekking.
– Maar ik vind het nogal wat wat de Kamer hier van mij vraagt, het beëindigen van een hele sector. Dat wil ik niet doen op basis van deze beelden en dierenwelzijnsvraagstukken alleen.
– Ik vind het belangrijk om de eendensector de kans te geven dierwaardiger te worden.
– De eendensector wordt daarom ook meegenomen in het vervolgtraject Dierwaardige Veehouderij. De eendensector is namelijk expliciet benoemd in de toelichting bij het amendement De Groot/Van Campen als één van de sectoren waarvoor ook regelgeving over dierwaardige veehouderij dient te komen.
– Binnen dat vervolgtraject zullen de andere dierenwelzijnsvraagstukken dan ook aan de orde komen.”

Op 22 januari 2025 krijgt Tomassen nog officieel bericht ‘Bevestiging gesprek n.a.v. recente beelden vangen van eenden’:
“Zoals tijdens het overleg besproken verwacht ik dat u, als regisseur van de keten die zich bezig houdt met eenden bestemd voor de slacht, zich verantwoordelijk zult opstellen en eigenaarschap toont om de tekortkomingen en misstanden in uw sector per omgaande op een grondige manier aan te pakken zodat deze zich niet langer zullen voordoen. De NVWA zal daar waar mogelijk hard ingrijpen op de begane overtredingen en indien er vanaf nu geen verbetering optreedt zal de NVWA zich beraden op mogelijk te nemen stappen die grotere gevolgen zullen hebben voor Tomassen-Duck en/of andere schakels in de keten, van het primaire bedrijf tot en met het slachthuis, inclusief het transport.”

Een verder update. 23 januari 2025:
“JZ heeft verduidelijkende vragen aan Inspectie gesteld. Worden deze week beantwoord. Aanstaande maandag gaan aankondigingen boeterapporten de deur uit.”

“Alle beelden zijn uitgelezen. De houder is bezocht en heeft verklaring afgelegd. De betrokken vangploeg is bezocht en heeft geen verklaring afgelegd. Er worden 2 RvB’s opgemaakt (1 voor primaire bedrijf en 1 voor vangploeg).
Voor vangploeg is het tweede overtreding, want op grond van beelden van najaar 2024 krijgt deze vangploeg volgende week ook een aankondiging boeterapport. De RvB’s zijn eind volgende week opgemaakt en worden dan naar JZ doorgezet (incl. veterinaire verklaring).”

“HHO is bij elkaar geweest. Nu te vroeg om de vangacties er in mee te nemen. Vanuit issueoverleg wordt bezien of we tot een ketenverantwoordelijkheid van T. Kunnen concluderen, ook naar aanleiding van verhoor dat nog bij T. Gaat plaatsvinden (zie hierboven). Als we T. juridisch kunnen aanspreken, wordt opnieuw bezien hoe dit spoor kan integreren met de aanpak van het HHO.”

En nog een update met betrekking tot het eendenonderzoek en bestraffing van de daders. 29 januari 2025:
“Een update vanuit TBM [Team Bestuurlijke Maatregelen]: de voornemens zijn verstuurd!

Het gaat daarbij om overtredingen van artikel 2.5 en artikel 6.2, eerste lid, van de wet dieren, jo. artikel 4.8, van de Regeling houders van dieren, jo. artikel 3 aanhef en onder e, en artikel 8, eerste lid, bijlage I, hoofdstuk III, § 1.8 onder d, van de Verordening (EG) nr. 1/2005 (artikel 3, aanhef: Het is verboden dieren te vervoeren of te laten vervoeren op zodanige wijze dat het de dieren waarschijnlijk letsel of onnodig lijden berokkent; onder e: Het personeel dat met de dieren omgaat, heeft daarvoor de nodige opleiding of bekwaamheid, naar gelang van het geval, en voert zijn werkzaamheden uit zonder gebruikmaking van geweld of een methode die de dieren onnodig angstig maakt of onnodig letsel of leed toebrengt; hoofdstuk III, § 1.8 onder d: Het is verboden de dieren bij kop, oren, horens, poten, staart of vacht op te tillen of voort te trekken, of ze zodanig te behandelen dat het hun onnodige pijn of onnodig lijden berokkent).

Voor de goede orde: verhoogde boetes zijn pas aan de orde bij recidive. Daarvan is (volgens artikel 2.5 Besluit handhaving en overige zaken Wet dieren) sprake indien ten tijde van het begaan van een overtreding nog geen vijf jaren zijn verstreken sinds een eerder aan de overtreder opgelegde bestuurlijke boete voor eenzelfde overtreding onherroepelijk is geworden. Dan is de bestuurlijke boete gelijk aan de voor de overtreding op te leggen bestuurlijke boete en de voor die eerdere overtreding opgelegde bestuurlijke boete. Mochten bij de beelden uit november 2024 dezelfde partijen betrokken zijn, zal daarvan nog geen sprake zijn, vermoed ik. Er zou dan wel sprake kunnen zijn van een herhaalde overtreding. Dan zou je conform het Specifiek interventiebeleid kunnen opschalen naar een bestuurlijke boete en eventueel corrigerende interventie en/of gerichte aanpak.”

Ondertussen werkt de NVWA ook aan nieuwe werkinstructies voor het vangen en laden van eenden, maar baseert zich daarbij slechts gedeeltelijk op de expert opinion vanuit Universiteit Utrecht. 31 januari 2025:
“We hebben in deze instructie de keuze gemaakt dat we het tillen aan de nek niet volledig verbieden, maar dat we wel aanvullende voorwaarden stellen waaronder het is toegestaan . Immers, ook in de verordening is geen verbod op het tillen aan de nek opgenomen, en ook in de concept nieuwe transportverordening is dit niet opgenomen, ondanks het EFSA-advies.
Een absoluut verbod om aan de nek te tillen lijkt ons daarom niet haalbaar.”

Een interne reactie daarop van 5 februari 2025:
“Gelet op de staande wetgeving kan ik mij vinden in jullie keuze om het vangen aan de nek niet volledig te verbieden, maar onder voorwaarden toe te staan.

Ik vroeg me nog even af er nog iets opgenomen moet worden over ondersteuning van het lichaam, kunnen jullie daar nog iets over zeggen?

Bij bv twee tegelijk ( in elke hand 1) is dat eigenlijk niet mogelijk, behalve dat ze tegen elkaar kunnen worden gehouden.”

In februari 2025 zet de NVWA in op verdere samenwerking met Control Union. 10 februari 2025:
“Ik heb nog geen afspraak gemaakt met Control Union. Ik vroeg mij af of het slim is om Tomassen niet bij te betrekken.
Aangezien we Nepluvi moeten informeren, zal Tomassen achteraan komen dat we overleg hebben gehad met Control Union.
[gelakt] was heel terughoudend toen ik hem vertelde dat het overleg alléén tussen de NVWA en Control Union zou zijn. Hij wilde duidelijke schriftelijke instructies ontvangen waarin staat wat hij moet doen.”

11 februari 2025 NVWA aan Control Union:
“Via Nepluvi heb ik uw contactgegevens ontvangen. Ik ben senior inspecteur dierenarts bij de NVWA en houd mij onder andere bezig met het dierwelzijn van pluimvee, waaronder eenden.
Naar aanleiding van de beelden uit augustus 2024 heeft de NVWA overleg gevoerd met Tomassen Duck-To. Tijdens dit overleg gaf Tomassen aan dat Control Union regelmatig audits uitvoert bij eendenhouders. Graag zouden wij in gesprek gaan met Control Union om te bespreken waarop deze audits inhoudelijk gericht zijn en hoe deze mogelijk de NVWA-inspecties kunnen aanvullen.”

19 februari 2025 Overleg Control Union – NVWA:
“Inhoud van een audit:
Wie is de opdrachtgever? Ducky Dons is de opdrachtgever. De resultaten worden overgedragen aan Tomassen Duck-To

Hoe worden de audits gepland? [gelakt] (planner Tomassen Duck-TO) stuurt Control Union de weekplanning door. In deze weekplanning staan de begin en eindtijden iaden. Normaal gesproken worden 2 bedrijven per dag bezocht (Nederland en Duitsland). Aangezien de recente aviaire influenza gevallen is dat naar 1 bedrijf per dag teruggebracht. Per week wordt 1 bedrijf bezocht.
Control Union komt 2 keer per jaar langs bij elke bedrijf. Eendenhouders moeten aanwezig zijn bij de audit.
Een audit duurt gemiddeld 1:00 uur tot 1:30 uur. In deze tijd wordt een volle combinatie geladen,
Dit is ongeveer 4.000 eenden.
Een kopie van de auditrapport wordt gestuurd naar de eendenhouder, naar Tomassen Duck-To en naar Downpass.

In Nederland vangen [gelakt] alle eenden. In Duitsland ligt dit bij een Oost-Europese vangploeg.

On- of aangekondigde audits? Volgens Control Union zijn de audits onaangekondigd en willekeurig gepland. De avond voor de audit belt de auditor met de eendenhouder om te laten weten dat hij langskomt (veiligheidsredenen). De NVWA ziet dit als een aankondiging. Control Union noemt het semi-aangekondigd.

Hoe wordt er omgegaan met afwijkingen?
Er zijn verschillende niveaus van non-conformiteit. Soms is een aanpassing in het proces of documentatie genoeg. In het geval van een hoger niveau van non-conformiteit gaan geen dons van dat houder naar Ducky Dons. De houder krijgt 30 dagen om de non-conformiteit te herstellen.
Control Union plant een hercontrole in. Als de houder na die tijd geen maatregelen heeft genomen, worden de donzen niet meer verzameld (tracering via planning).

Checklijst is ontwikkeld door Control Union, Ducky Dons en Tomassen Duck-To. Het zou fijn zijn als er enige wetenschappelijke onderbouwing zou komen.

Een aantal punten van de checklijst werden besproken. In een vraag staat dat eenden maximaal 30s opgetild mogen worden. Control Union geeft aan dat dit veel te lang is. Meestal duurt het 10s. NVWA is het hier mee ééns. Control Union is bereid om dit aan te passen.

Er hangen borden in de kantine van alle pluimveehouders met instructies over wat mag en niet mag tijdens het vangen. Deze borden hangen er al 4 jaar.

Control Union merkt dat Tomassen, vangers en chauffeurs goed opletten tijdens het vangen van eenden. Het gaat nu veel beter dan in het verleden. Bij de vangploegen zien ze heel veel personeelsverschuivingen. Vangers blijven 1 tot 2 jaar en dan gaan ze weg. Hetzelfde gebeurt in de vleeskuikensector. Tegenovergesteld aan de vleeskuikensector, zijn de vangers bij de eendensector grotendeels Nederlanders.

NVWA geeft een suggestie over aankondiging van de audits. Kan Tomassen Duck-To bij de eendenhouders aangeven dat het mogelijk is dat een auditor deze week langskomt. Op deze manier weten de houders niet exact wanneer de auditor langskomt en de auditors kunnen veilig naar het bedrijf gaan. Control Union wil het bespreken met Tomassen.

Tomassen Duck-To heeft de protocol m.b.t. het vangen aangepast. Nu plaatst de chauffeur de containers in de stal. De deuren gaan dicht. De eenden worden gevangen en geplaatst in de containers. Als de containers vol zijn, worden de deuren open gemaakt en de vrachtwagen wordt geladen.

Control Union is open voor verbeteringen in hun checklijst. NVWA mag ook meegaan met een audit. Het delen van een ingevulde checklijst laten ze aan Tomassen.”

De Kassa-uitzending over dons:

Op 24 februari 2025 blijkt uit een nieuwe update intern bij de NVWA dat geen van de eendenhouders of vangploegen enige zelfreflectie kent; niemand gaat een minimale boete zomaar accepteren:

“Hierbij een update vanuit JZ/TBM:
– In zes zaken die betrekking hebben op de beelden van augustus 2024 zijn zienswijzen binnengekomen. De verwachting is dat de besluiten in de komende twee weken kunnen worden verstuurd. In één zaak is uitstel verleend voor het indienen van een zienswijze tot 28 februari aanstaande.
– In de twee zaken die betrekking hebben op de beelden van november 2024 zijn de voornemens op 20 februari jl. verstuurd. Nu is het afwachten of de betrokken partijen gebruik maken van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen.”

Op 3 maart 2025 NVWA volgt verder uitstel in het stapsgewijze proces:
“De actiedag eenden staat nog niet gepland. Enige reden hiervoor is het feit, dat de werkinstructie en de escalatieladder, hoe te handhaven nog niet af zijn.
Er is overleg geweest tussen R&E [Divisie Regie & Expertise] [gelakt] en ondergetekende. Dit heeft niet tot een echte oplossing geleid, waarop we bijstand hebben gevraagd van JZ Advies [gelakt]
Dit heeft in ieder geval opgeleverd, dat vorderen om aan de regelgeving te voldoen, niet passend is.
Hiervoor moet een andere mix van handhavingsmiddelen worden ingezet, zoals een RvB en/of een LOD [Last onder Dwangsom] of spoed LOD.
[Gelakt] heeft tot deze week gevraagd om e.e.a. te overdenken. Vooral het moment van inzetten van de middelen is lastig.”

Een eerste versie van wat de werkinstructie voor het vangen en laden van eenden moet worden, wordt op 26 maart 2025 intern bij de NVWA gedeeld:
“Naar aanleiding van het wetenschappelijke advies, hanteren we de volgende uitgangspunten bij het laden van eenden:
• Eenden mogen bij de nek getild worden als aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:
– De eenden worden getild aan de achterkant van de nek;
– De eenden worden met maximaal 1 per hand opgetild;
– De eenden worden niet doorgegeven aan een andere persoon tijdens het proces van vangen;
– De tijdsduur van het tillen aan de nek duurt maximaal 10 seconden.
• De gebruikelijke vangmethode is dus niet langer toegestaan. Dit betekent dus dat we niet meer toestaan dat:
– Eenden aan de voorkant van de nek worden opgetild;
– Eenden met meerdere: tegelijk in één hand worden opgetild;
– Eenden worden doorgegeven aan een andere persoon.
Voor deze nieuwe normen willen we bij een eerste overtreding volstaan met een officiële waarschuwing.
In het interventiebeleid zijn deze overtredingen aangemerkt als ‘zwaar’, een B-overtreding. Met dit voorstel wijken we dus af van het specifiek interventiebeleid.
Het afwijken van het interventiebeleid geldt niet voor overtredingen, waarvoor altijd al een RvB voor werd opgemaakt, zoals:
– Het vangen en tillen van eenden aan de poten.
– Het ruw omgaan en gooien met eenden.
– Het sluiten van de containers of kratten, waarbij vleugels, poten of koppen van eenden beklemd raken.

Voor deze werkinstructie is advies aan meerdere collega’s van JZ gevraagd.
Echter is het advies van de collega’s JZ niet eensluidend.”

Op 10 april 2025 wordt het werken met drones binnen de NVWA opnieuw besproken. Animal Rights heeft eind januari al laten zien dat Tomassen tracht het op deze wijze filmen onmogelijk te maken:

“Zij (en wij) weten, dat het vliegen met een drone (nog) niet toegestaan is, maar we doen het om aan de Minister en de Tweede Kamer te melden, dat we dit middel hebben ingezet.

Verwachting is zonder resultaat, omdat de sector heeft geanticipeerd op het maken van beelden met een drone.

Daarnaast is er ook het nadrukkelijke verzoek gedaan om de dag toezicht ‘vangen van eenden’ te organiseren.

Een dag, waarbij de gehele dag wordt toegezien op het vangen en laden van eenden.

Beiden kunnen niet op basis van de vernieuwde werkinstructie.

Die is, zoals je terecht stelt, nog niet vastgesteld en nog niet gecommuniceerd.

Ik verwacht ook niet, dat werken volgens de nieuwe werkinstructie voor de zomer kan plaatsvinden.

Recentelijk heb ik een aantal van jullie gesproken over het gebruik van drones bij het toezicht op het laden van eenden.

In de komende twee weken zullen er één of meer inspecties met drones worden uitgevoerd tijdens het laden van eenden. De huidige situatie schijnt echter zo te zijn dat het laden plaatsvindt achter gesloten staldeuren of op een andere afgeschermde manier, bijvoorbeeld met zeilen. We verwachten niet dat het inzetten van dronetoezicht in deze omstandigheden van aanmerkelijke waarde kan zijn. Om deze conclusie niet voorbarig te trekken, voeren we eenmalig deze inspecties uit. Op deze manier kunnen we zelf de mogelijkheden op dit gebied inschatten, en wel op basis van onze eigen relevante bevindingen.

De operationele evaluatie van deze actie zal bijdragen aan de verdere ontwikkeling van het dronetoezicht binnen de NVWA tot een bestendige werkwijze. Samen met de inspectieresultaten zal deze evaluatie kunnen worden gebruikt voor de handhavingsaanpak richting de eendensector. Het geheel kan als inbreng dienen voor de Tweede Kamerbrief NVWA Q2.”

Op 15 april 2025 is er een nieuwere versie van de werkinstructie:
“Werkinstructie ‘vangen van eenden’ ingangsdatum 15-04-2025
Naar aanleiding van het wetenschappelijke advies, hanteren we de volgende uitgangspunten bij het vangen en laden van eenden:
Eenden worden lopend tot in de buurt van de containers gedreven en daar pas opgetild.
Tijdens het drijven worden de eenden niet door aanwezige personen gehinderd.
Eenden mogen bij de nek getild worden indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:
– De eenden worden getild aan de achterkant van de nek
– De eenden worden met maximaal 1 per hand opgetild.
– De eenden worden niet doorgegeven aan een andere persoon tijdens het proces van vangen en plaatsen in de kratten of containers.
– De tijdsduur van het tillen aan de nek duurt maximaal 10 seconden.
De gebruikelijke vangmethode is dus niet langer toegestaan. Dit betekent dus dat we niet meer toestaan dat:
– Eenden aan de voorkant van de nek worden opgetild
– Eenden met meerdere tegelijk in één hand worden opgetild
– Eenden worden doorgegeven aan een andere persoon
Eenden mogen niet aan de poten worden gevangen en opgetild.
Het plaatsen in de kratten of containers van eenden dient rustig te gebeuren, zonder dat er met dieren wordt gegooid. Voorkomen moet worden dat de eenden bij het plaatsen in de kratten of containers de randen raken.
Het sluiten van de containers of kratten gebeurt rustig, zonder dat daarbij vleugels, poten of de kop beklemd raken.
Maak, indien mogelijk, foto’s en video’s van de wijze van laden. Houd daarbij rekening met de privacy van de gecontroleerde; probeer zodanig te filmen dat je mensen niet zichtbaar in beeld brengt.

Indien er niet conform de werkwijze zoals hierboven wordt gehandeld, dan is er sprake van een overtreding van de artikelen genoemd onder ‘wettelijke grondslag’.
Indien we tijdens de inspectie een eerste keer waarnemen dat niet aan voornoemde uitgangspunten wordt voldaan, dan kan eenmalig worden volstaan met het aanzeggen van een officiële waarschuwing voor de handelingen genoemd onder punt 5, tweede gedachtestreepje. Andere overtredingen worden overeenkomstig het specifieke interventiebeleid DWZ [DWZ = dierenwelzijn], spec. 17, direct afgedaan met een rapport van bevindingen.
Indien je een overtreding waarneemt die tot een officiële waarschuwing of een rapport van bevindingen leidt, informeer dan zowel de vangploeg als de houder.
Mocht er sprake zijn van herhaalde (zware) overtredingen, overleg dan met TBM of het opleggen van een last ter voorkoming van herhaling een optie is.”

Een nieuwe update volgt op 17 april 2025:
“Het onderzoek eenden is nagenoeg afgerond .
Deze week wordt de laatste hand gelegd aan het RvB voor Tomassen Duck-To. Tomassen Duck-To is de vervoerder van de eenden van de eendenhouderij naar het slachthuis en daarmee een schakel in de keten van vervoer van de eenden.
Recent is directeur van Tomassen Duck-To hier over gehoord. Tomassen Duck-To wordt medeverantwoordelijk gehouden voor het ruwe omgaan met de eenden, ondanks dat zij deze handelingen niet zelf verrichten.

IJzerman is het (begrijpelijk) niet eens met onze uitleg . Hij stelt zich wel verantwoordelijk te voelen, maar niet verantwoordelijk te zijn. Het is nu aan de afdeling JZ om hier een oordeel over te vellen en eventueel een traject in te gaan, dat zal leiden tot een oordeel van de rechter.

Eerder zijn de RvB’s tegen de houders en de vangploegen al ingestuurd bij TBM .
Er zijn 7 RvB’s opgemaakt n.a.v. de beelden van augustus 2024. Vijf voor eendenhouders en twee voor vangploegen.
Er zijn 2 RvB’s opgemaakt n.a.v. de beelden van november 2024. Eén voor een eendenhouder en één voor een vangploeg.
Voor 22 of 23 april a.s. staan vluchten met de drone gepland. Doorgang van de vluchten is afhankelijk van de bedrijven waar geladen wordt.
[…]
De planning, waar geladen gaat worden is 1 werkdag vooraf bekend.
De actiedag, waarbij een dag het volledige vang- en laadproces van de eenden zal worden beoordeeld staat gepland voor week 18 (28-4 t/m 02-5)
Dit zal nog zijn op basis van de bestaande werkafspraken.
De nieuwe handhavingsaanpak is afgerond en klaar voor bespreking met de sector. De nieuwe handhavingsaanpak is een uitwerking van de wettelijke bepalingen en de toelichting van [gelakt] over het vangen en laden van eenden.
Bij het opstellen van de werkinstructie is uitgebreid stilgestaan bij het afdoen van overtredingen . Voor de “nieuwe normen” is afgesproken, dat er eenmalig een officiële waarschuwing wordt gegeven.
Het direct stilleggen van het vangen en laden van de eenden bij voortdurende overtreding is niet haalbaar. Er is dan ook van afgezien om dit op te nemen in de werkinstructie.”

De inspecties die vervolgens plaatsvinden tussen april en november 2025 en worden vastgelegd in ‘Rapporten preventie en dierenwelzijn bij vervoer van dieren’ worden dus niet beoordeeld op basis van nieuwe werkinstructies en dus ook niet volgens de aanbevelingen uit het rapport geschreven door de expert van de Universiteit Utrecht. Inspecties die plaatsvinden in samenwerking met Control Union worden ook nog eens vooraf aangekondigd. Je ziet dus overal het politieagent-naast-het-rode-stoplichteffect.

8 mei 2025 NVWA aan Control Union:
“We zullen nu een aantal data onderling afstemmen en alvast een datum in onze agenda’s blokkeren. Daarna geef ik de mogelijk data aan jou door. Zodra je de planning voor die week hebt ontvangen, kunnen we samen een bedrijf kiezen om mei jouw team mee Ie gaan.”

13 mei 2025 Control Union aan NVWA:
“Ik heb de planning ontvangen voor de komende week.
19 mei kunnen we naar een bedrijf in Bennekom. Hier wordt gestart rond 3 uur in de ochtend.
21 mei kunnen we naar een bedrijf in Schuinesloot. Hier wordt gestart om 2:30 uur in de ochtend.
26 mei is nog niet duidelijk. Hier krijg ik volgende week meer duidelijkheid over.
Op 19 en 21 mei wordt op beide dagen, nog bij een ander bedrijf de eenden gevangen en geladen. Maar daar ben ik zelf net geweest voor de controle.”

28 mei 2025 NVWA intern:
“Daarnaast is afgesproken, dat we inspecties gaan uitvoer bij eendenhouderijen tijdens het vangen en laden van eenden.
Afgesproken is dat we na het offerfeest gaan starten met 1 inspectie per 14 dagen. We inspecteren dit jaar dan ongeveer 15 bedrijven.
Planning kan worden opgevraagd via de collega’s op het slachthuis.
Er wordt bekeken of we een wekelijkse planning kunnen ontvangen. Deze actie ligt bij de collega’s van slachttoezicht.
Verzoek om deze inspecties te organiseren en uitvoeren.”

Die planning van 15 bedrijven wordt niet gehaald in 2025. Uit de stukken blijkt niet dat er in 2026 (tot juni, de reikwijdte van het Woo-verzoek) nog inspecties hebben plaatsgevonden.

12 juni 2025 NVWA intern:
“Het issue overleg eenden heeft besloten, dat we op zo kort mogelijke termijn inspecties gaan doen van tijdens het vangen en laden van eenden.
We willen hier uiterlijk begin juli mee beginnen.”

Maar dan klopt het programma Dierenridders met weer andere Animal Rights beelden aan bij de NVWA voor een reactie:
“Na ontvangst van de nieuwe beelden van Animal Rights willen we tijdens deze inspecties ook aandacht besteden aan het doden van de eenden, die achterblijven op het primaire bedrijf.
Deze dieren worden op de bedrijven gedood.”

25 juni 2025 NVWA intern:
“Dag collega’s,
De uitzending van Dierenridders (Ongehoord) is inmiddels online geplaatst en wordt volgende week op tv uitgezonden: Dierenridders l NPO Start
Omdat jullie betrokken zijn bij de beelden over het vangen en doden van eenden ter info deze mail.
Kort samengevat:
• Animal Rights zegt in het item dat NVWA nu eens moet handhaven, en niet boetes moet laten verjaren.
• … licht e.e.a. toe m.b.t. de beelden (controleren doden, bad/poetswater). Mensen moeten bewuster zijn van het feit dat wanneer ze eend eten hier ook dierenleed achter schuil gaat.
• Presentator gaat naar een Aziatisch restaurant en vraagt zich af of de medewerkers en bezoekers weten wat voor leven de eenden hebben gehad.
• Eendenhouder heeft de beelden bekeken en hier niet op gereageerd. Krijgt ‘de schandpaal’.
Onze reactie wordt netjes meegenomen, maar er wordt nog wel gezegd dat het “wrang voelt dat de NVWA eerder misstanden heeft geconstateerd en opgetreden, maar die boetes nooit heeft geïnd. Hoe suf is dat en daarom blijven we deze zaak op de voet volgen.“

Op 16 juli 2025 kondigt de NVWA haar nieuwe werkinstructies aan en nodigt daar een aantal partijen voor uit waarvan een deel gelakt is. Het gaat in ieder geval om NVPSB [De Nederlandse Vereniging van Pluimvee Service Bedrijven], Avined [aanspreekpunt voor de pluimveevlees- en eiersector] en LTO [Land- en Tuinbouworganisatie Nederland]:
“Bij deze wil ik u uitnodigen voor een (extra) sectoroverleg pluimvee omdat er op het domein pluimvee een aantal ontwikkelingen zijn waarover wij u willen informeren.
Waar: NVWA Hoofdkantoor, Catharijnesingel 59, Utrecht
Wanneer: woensdag 24 september van 10u00 – 12u00
• Agendapunt 1: Aanscherping van de handhaving n.a.v. ingewonnen wetenschappelijke adviezen en consequenties daarvan voor de wijze van vangen en tillen van de eenden.”

Op 17 september 2025 wordt de progressie ook aan de eigen directie van de NVWA voorgelegd:
“De volgende passage opnemen in de weekstart van de directie a.s. maandag.

Welzijnsvriendelijker vangen van eenden.

NVWA heeft eind 2024 en begin 2025 undercover beelden ontvangen van het vangen van vleeseenden waarop duidelijk misstanden te zien waren. NVWA heeft hiertegen opgetreden en daarnaast advies gevraagd van de Faculteit Diergeneeskunde over de welzijnsaspecten van de vangmethode die op de beelden te zien was. Kern van dit advies was dat het vangen van eenden diervriendelijker kan en moet en dat de huidige vangmethode waarbij dieren o.a. hoog aan de nek (lees kop) worden getild niet langer moet worden toegestaan. De NVWA is voornemens het advies m.i.v. 1 januari 2026 te hanteren bij het toezicht op het vangen van eenden. Voor de betrokken vangploegen en eendenhouders heeft het aangepaste toezicht gevolgen voor de benodigde capaciteit en ook tijdsduur omdat dieren o.a. niet meer mogen worden doorgegeven tussen vangers. Naar verwachting zal dit op weerstand stuiten en de verwachting is dan ook dat de sector gerechtelijke procedures zal voeren als reactie op onze interventies.

Ons voornemen zal op 24 september as. aan de sectorvertegenwoordigers worden voorgelegd.”

17 oktober 2025 NVWA intern:
“Op dinsdag 28 oktober staat er een werkbezoek aan de eendensector gepland. Dit n.a.v. een toezegging tijdens het sectoroverleg op 24 september.

[Gelakt] organiseert dit met/namens de eendensector. Hij heeft met mij contact gezocht met het verzoek een bezoek te brengen aan een eendenbedrijf in de regio Ermelo om daar te kijken bij het vangen. Daarna wil Tomassen ons nog op het slachthuis ontvangen zodat we een “compleet beeld” krijgen.”

21 oktober 2025 NVWA intern:
“Ik spreek vanmiddag de nieuwe directeur SL om hem bij te praten op de gevoelige dossiers van pluimvee. Het is wat kort dag, maar zouden jullie daar waar mogelijk mij per onderwerp een korte annotatie willen sturen voor 13u […]

Annotatie Tomassen Duck-To (TDT)
Achtergrond
Tomassen Duck-To (TDT) is de enige eendenslachterij in Nederland (circa 5 miljoen eenden per jaar) en beheert de volledige keten van broedei tot verkoop . Het bedrijf opereert in een complex krachtenveld van maatschappelijke, bestuurlijke en juridische spanningen.

Huidige situatie
• De vestiging in Ermelo ligt inmiddels midden in een woonwijk, wat leidt tot aanhoudende klachten en lokale weerstand,
• Stichting DOEH en Animal Rights dienen frequent Woo-verzoeken en handhavingsverzoeken in bij de NVWA.
• Er zijn meerdere incidenten vastgelegd via undercover- en dronebeelden (2018, 2024) die wijzen op ernstige dierenwelzijnsovertredingen tijdens het vangen van eenden.
De NVWA heeft hierop handhavend opgetreden (boetes, toezichtmaatregelen).

Standpunt NVWA en vervolg
De NVWA blijft in gesprek met het bedrijf en de sector. Tijdens het sectoroverleg van 24 september 2025 is afgesproken dat een NVWA-delegatie op 28 oktober meekijkt bij het vangen en slachten van eenden.

Risico’s en aandachtspunten
• Structurele overtredingen op het gebied van dierenwelzijn, voedselveiligheid en integriteit.
• Publieke en politieke druk door mediabelangstelling en Woo- en Handhavingsverzoeken.
• Juridische en reputatierisico’s bij onvoldoende naleving of inconsistent handhavingsbeleid.
• Samenloop met Bibob-procedure en lopend strafrechtelijk onderzoek vraagt om zorgvuldige afstemming met ketenpartners en communicatie.”

22 oktober 2025 NVWA intern:
“We worden op dinsdag 28 oktober 07u00 verwacht op het eendenbedrijf van [gelakt] in Zeewolde (Duikerweg 2, 3897LM in Zeewolde) . Na het vangen verplaatsen we naar Ermelo voor een bezoek aan de slachterij (Fokko Kortlanglaan 116, 3853KH in Ermelo).”

Op 28 oktober 2025 vond Tomassen’s charme offensief plaats:
“Op 28 oktober brachten [gelakt] (T&I [Toezicht & Inspectie] Levend Vee, HT [Handels- en Toezichtstaken]), [gelakt] (T&I Levend Vee, HT) en [gelakt] (TM Vervoer Dierwelzijn, HH) een bezoek aan een eendenhouderij om het vangen van eenden in de praktijk te ervaren en te beoordelen. Aansluitend werd ook Tomassen Duck-To in Ermelo bezocht. Het bezoek werd begeleid door pluimveeservicebedrijf van de Pol, NVPSB [De Nederlandse Vereniging van Pluimvee Service Bedrijven] en Tomassen Duck-To.

Dit bezoek vond plaats naar aanleiding van het sectoroverleg van 24 september, waarin de sector aangaf hun bedenkingen te willen toelichten bij het advies van (UU), opgesteld op basis van dronebeelden van Animal Rights uit 2024.

Het bezoek bleek zeer waardevol: er zijn belangrijke inzichten opgedaan in zowel het vang- als het slachtproces van eenden.

De praktijk en de theorie sluiten niet altijd volledig op elkaar aan. Het is nu aan de NVWA om te zoeken naar een evenwichtige benadering waarin de verschillende perspectieven goed worden meegenomen.”

Tomassen probeert daarna het contact warm te houden en tijd te rekken, maar de NVWA houdt de boot af.

3 november 2025 Tomassen aan NVWA:
“Vorige week zijn jullie wezen kijken bij het vangen & laden.
Van wat ik ervan begrepen had was het goed geweest om een beeld te vormen.
Graag zou ik van de situatie gebruik willen maken om input te vragen vanuit de NVWA.
Is het mogelijk om een afspraak hierover in te plannen?”

19 november 2025 Tomassen aan NVWA:
“Heeft u nog de mogelijkheid gehad om uw bezoek te evalueren?
Ik wil jullie input graag ( ook) gebruiken om op te nemen in ons sectorplan.
Elke stap voorwaarts is er eentje …”

19 november 2025 NVWA aan Tomassen:
“Uw eerdere mail heb ik gemist zie ik, waarvoor mijn excuses. Ik was toen weg voor een dienstreis.
Wij hebben op het einde van de ochtend, na het bedrijfsbezoek, een uitgebreide evaluatie gehad op kantoor bij uw slachterij waarbij wij onze bevindingen / aanbevelingen hebben meegegeven aan de medewerkers van uw bedrijf die daarbij aan tafel zaten (3 personen). Ook [gelakt] en een bedrijfsdierenarts waren daarbij aanwezig. Daarbij zijn aantekeningen gemaakt door de betreffende personen. Zij zouden onze input bespreken en (laten) verwerken in het sectorplan, dat zou dan uiterlijk 14 of 15 november in mijn mailbox zitten.
Ik ga er vanuit dat zij, met 5 man sterk, voldoende aandachtig hebben geluisterd om de punten aan u mee te geven om te verwerken. Ik zie daarom op dit moment geen reden om hierover nog een apart evaluatiemoment te plannen. Het lijkt mij raadzaam om eerst met hen om tafel te gaan zitten. Graag ontvang ik het sectorplan (met daarin onze aanbevelingen verwerkt) graag voor het einde van deze maand van u.”

20 november 2025 Tomassen aan NVWA:
“Dat kan gebeuren dat u het bericht heeft gemist, vandaar mijn reminder.
Ik denk dat er iets ruis op de lijn is ontstaan over oplevering.
Wij zijn zelf gestart met het sectorplan afgelopen maanden. Zoals in het vorige centrale overleg aangeven bestaat het plan uit drie delen (misschien iets anders benoemd).
1. Foto van hoe de eendensector nu is
2. SWOT analyse
3. Plan van aanpak
Punten een en twee zijn bijna af, we zijn nu de punten van het plan van aanpak aan het onderzoeken.
Wat willen we erin, is het haalbaar, wil de markt dit etc. We hebben gesprekken staan met diverse partijen zoals Eye on Animals. Punten die er sowieso in komen zijn vangen & laden en stal van de toekomst.
De afronding van het sectorplan dit kan nog enige tijd duren, en ik heb uitgesproken dat we dit in Q2 2026 willen presenteren.
Ik hoop dat u begrijpt dat ik geen ‘halve plannen’ kan doorsturen want er worden dan rechten aan ontleend of vooraf (verkeerde) conclusies getrokken.
Uiteraard wil ik de NVWA er heel graag bij betrekken. Dus wat is hierin wijsheid?
Omtrent het bezoek bij het vangen & laden en bezoek slachterij hier heb ik gisteren aan de desbetreffende personen een terugkoppeling gevraagd.
Ik zal dit meenemen in het sectorplan.”

Op 3 februari 2026 volgt dan het persbericht van de NVWA over het opleggen van boetes:
“Ter info. Animal Rights is reeds op de hoogte.

Hierbij laatste versie van het nieuwsbericht. We beboeten dus 6 eendenhouderijen en 2 vangbedrijven. In de vorige versie stond 3 vangbedrijven. Een vangbedrijf krijgt een verhoogde boete omdat ze meerdere keren gevangen hebben. Ik bel je wanneer alles verstuurd is.

NVWA legt boetes op voor ruw vangen van eenden
Beeld : eenden
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) legt boetes op aan 6 eendenhouderijen en 2 vangbedrijven vanwege het ruw vangen van eenden.
Het gaat om boetes van 1.500 tot 4.500 euro per bedrijf. De betrokken vangbedrijven krijgen de hoogste boetes, omdat zij herhaaldelijk in overtreding waren. Aanleiding voor het opleggen van de boetes zijn undercoverbeelden die de NVWA ontving tussen augustus 2024 en januari 2025.

De undercoverbeelden zijn gemaakt door dierenwelzijnsorganisatie Animal Rights.
De NVWA heeft de beelden onderzocht en naar aanleiding daarvan besloten om handhavend op te treden. De NVWA concludeert dat eenden onnodig leden door de ruwe manier waarop ze werden gevangen en vervolgens in kratten werden gedaan.
Zo raakten sommige dieren bijvoorbeeld langere tijd met hun kop bekneld.

Bedrijven verantwoordelijk

De NVWA heeft ook zelf onaangekondigde inspecties uitgevoerd bij eendenhouderijen tijdens het vangen en laden van eenden. Tijdens deze inspecties zijn er geen overtredingen geconstateerd.

Divisiehoofd Inspectie [gelakt] zegt daarover: “Wanneer wij erbij zijn, verloopt het vangen en laden zorgvuldig. Maar we zijn er vaak niet bij. En op de beelden zien we dat het dan dus ook heel onzorgvuldig en ruw kan gebeuren. Dat rekenen we de betrokken bedrijven zwaar aan. Daarom leggen we niet alleen boetes op. Wij hebben ook stevige gesprekken gevoerd met de betrokken bedrijven. Want het dierenwelzijn moet altijd geborgd zijn . Of wij er nou bij zijn of niet. Dat is en blijft de verantwoordelijkheid van de bedrijven zelf.”

Op 2 maart 2026 klop Tomassen weer aan bij de NVWA:
“Graag wil ik u een update geven over ons sectorplan ’toekomstig bestendige eendensector’.
Deel I (feitenrelaas) en deel II (SWOT analyse) zijn inmiddels in concept klaar. We hebben dit nog verder uitgebreid nav interviews.
Deel II (Plan van aanpak) willen we een ronde tafel plannen om diverse partijen uit te nodigen met als doel breder steun te krijgen voor dit plan zodat dit breder gedragen gaat worden. Hierbij moet u denken aan Eye on Animals en de Dierenbescherming.
Kennismaking met de onafhankelijke voorzitter staat gepland op 20 maart a.s. Vervolgens zal er meer duidelijk worden over de te nemen stappen.
Als er vragen zijn dan verneem ik dat graag”

5 maart 2026 NVWA aan Tomassen:
“Dank voor uw update.
Inmiddels zijn er 4 maanden verstreken sinds op uw kantoor werd toegezegd dat ik stukken zou ontvangen. Kunt u de stukken (feitenrelaas en SWOT analyse) horende bij deze update inmiddels ook met mij delen zodat ik wat meer context bij uw update heb?
Enkel deze update geeft mij geen zicht op de concrete verbeterslag die doorgevoerd zou worden in de eendensector.
Daarnaast is de vraag wat uw beoogde doel met deel II is? U wilt dit PvA bespreken met NGO’s, maar welk stuk ligt daaraan ten grondslag? Is dat concept ook al te delen?”

20 april 2026 Tomassen aan NVWA:
“Graag wil ik u mededelen dat we een aanvraag hebben gedaan Route- en Kansenkaart 2026 subsidie. Hierin willen we dieper in gaan op ons plan van aanplak met behulp van partijen zoals de WUR.
Zoals eerder gezegd zijn deel I en II klaar.
Gezien de perikelen (lees alles is openbaar) omtrent de WOB kan ik het niet opsturen. Echter als u wenst kunnen we een afspraak maken zodat u alles kan inzien en een beeld kan vormen van deel I + II en het voorstel van de REK.
Ik verneem graag uw reactie.”

27 mei 2026 Doorgestuurd door Tomassen aan de NVWA:
“Hierbij willen wij u informeren dat de beoordeling van de ingediende REK voorstellen uitloopt; onze excuses hiervoor.
Wij hopen u zo spoedig mogelijk te informeren over de beoordeling van uw voorstel.”

2 juni 2026 NVWA aan Tomassen:
“Dank voor uw bericht.
Ik lees dat het REK voorstel vertraging oploopt, in uw eerdere mail van 20 april gaf u aan dat deel 1 en 2 van het sectorplan wel klaar zijn.
Ik zou u daarom graag willen uitnodigen op kantoor in Utrecht om deze stukken aan ons te presenteren/met ons te doorlopen zoals u beeft aangeboden.”

3 juni 2026 Tomassen aan NVWA:
Dank voor uw reactie op mijn voorstel.
Donderdag 11 juni om 09:00 uur past mij.
Ik zal mij melden bij de receptie, graag maak ik gebruik van de garage.

8 juni 2026 NVWA intern:
Tbv het gesprek met Tomassen, hierbij de passages uit de werkinstructie die specifiek gaan over het vangen. Graag Tomassen attent maken op het feit dat ons toezicht hierop dus (sterk) is aangepast, en dat het bv nog maar toegestaan is om 1 dier per hand te tillen.

Naar aanleiding van het wetenschappelijke advies, hanteren we de volgende uitgangspunten bij het vangen en laden van eenden:
• Eenden worden lopend tot in de buurt van de containers gedreven en daar pas opgetild.
Tijdens het drijven worden de eenden niet door aanwezige personen gehinderd.
• Eenden mogen bij de nek getild worden indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:
– De eenden worden getild aan de achterkant van de hals
– De eenden worden met maximaal 1 per hand opgetild.
– De eenden mogen doorgeven worden aan een andere persoon mits beide personen de eenden niet zodanig optillen dat de luchtpijp van de eenden wordt dichtgeknepen.
– De tijdsduur van het tillen aan de nek duurt maximaal 10 seconden.
• De gebruikelijke vangmethode is dus niet langer toegestaan. Dit betekent dus dat we niet meer toestaan dat:
– Eenden aan de voorkant van de nek worden opgetild
– Eenden met meerdere tegelijk in één hand worden opgetild
• Eenden mogen niet aan de poten worden gevangen en opgetild.
Let op: het rechtop vangen of het vangen middels een vangmachine is uiteraard ook toegestaan.
• Het plaatsen in de kratten of containers van eenden dient rustig te gebeuren, zonder dat er met dieren wordt gegooid. Voorkomen moet worden dat de eenden bij het plaatsen in de kratten of containers de randen raken.
• Het sluiten van de containers of kratten gebeurt rustig, zonder dat daarbij vleugels, poten of de kop beklemd raken.

En daar stopt de informatievoorziening, totdat Animal Rights een nieuw Woo-verzoek indient. 

De verstrekte documenten brengen een aantal zaken aan het licht:

• Tomassen heeft bijna twee jaar na de uitzending van de dronebeelden nog geen eendensector-verbeterplan paraat. Ook het ultimatum van de NVWA van eind november 2025 verstrijkt zonder dat er door de NVWA sancties worden opgelegd.
• De NVWA laat dit alles, ondanks de dreigende taal: het is inmiddels vijf over twaalf!, gewoon over haar heen gaan.

• Sterker nog, de NVWA heeft er, na het ontvangen van het aangevraagde wetenschappelijk advies in december 2024, zelf anderhalf jaar over gedaan om nieuwe werkinstructies voor het vangen en laden van eenden op te stellen. Of deze zijn ingegaan en gebruikt, of dat er weer water bij de wijn is gedaan, is nog onbekend.
• De NVWA heeft tussen april en november 2025 dan wel enkele inspecties uitgevoerd, maar zonder het ingewonnen wetenschappelijke advies daarop toe te passen. 
• Er werden bij deze inspecties dus als vanouds meerdere eenden in de hand gehouden, eenden tussen de leden van de vangploeg doorgegeven, en dus ook aan de voorkant van de nek opgetild, wat volgens de nieuwe inzichten en werkinstructies allemaal illegaal zou zijn.

• De NVWA omarmt bij haar inspecties als partner dons-certificeerder Control Union dat niet alleen haar controles aankondigt, maar ook het afgelopen decennium gefaald heeft in haar taak om minimale welzijnseisen voor de eenden te bewaken, zoals de beelden van Animal Rights keer op keer uitwezen.

• Het ingewonnen wetenschappelijk advies stelt in principe, ondanks de voorzichtige en dus voor interpretatie openstaande bewoordingen, dat het vangen van eenden bij de nek in strijd is met de Europese Transportverordening en vaststaand in strijd met het recentste EFSA advies; toch negeert de NVWA dit in haar nieuwe werkinstructies.

• Hoewel Animal Rights bij haar burgerinspecties van zowel de eenden- als de konijnenindustrie heeft laten zien dat drones een nuttig gereedschap kunnen zijn om misstanden in beeld te brengen, lijkt de NVWA niet in staat te zijn het gebruik van dit instrument in haar organisatie te implementeren.

• Het lijkt er op dat de NVWA niet in staat is gebleken, of niet de inspanning heeft willen leveren, om ook ketenregisseur Tomassen Duck-To BV aansprakelijk te houden voor de misstanden bij het vangen en laden.
• Het lijkt erop dat Tomassen Duck-To BV van de NVWA jaar in jaar uit eenden mag blijven mishandelen, daar af en toe op betrapt kan worden door Animal Rights, dat het bedrijf vervolgens beterschap beterschap belooft en de eendenhouders na lange juridische procedures minimale boetes betalen en de NVWA vervolgens weer in slaap sukkelt. Aan de strenge woorden over, bijvoorbeeld, het schorsen van de licentie wordt nooit opvolging gegeven.

Animal Rights heeft inmiddels om opheldering gevraagd bij de NVWA.

Animal Rights twijfelt niet aan de goede intenties van individuele NVWA medewerkers en afdelingen. Daarom ook heeft Animal Rights ervoor gekozen om na publicatie van de beelden niet te werken met één of meerdere handhavingsverzoeken, maar de NVWA de kans te geven zonder de tijdsdruk van beslissingstermijnen het onderzoek tot een goed einde te brengen. Was dat een vergissing?

Het logge, bureaucratische monster, wat de toezichthouder ook is, lijkt niet in staat te zijn om snel veranderingen door te voeren waar de dieren, over wiens welzijn de NVWA zou moeten waken, baat bij hebben.

De afhandeling door de NVWA van het Animal Rights onderzoek naar de konijnenindustrie moet uitwijzen of de toezichthouder heeft bijgeleerd.

Animal Rights zal met betrekking tot het eendenonderzoek alsnog handhavingsverzoeken indienen over het hanteren van eenden bij de nek en over de verantwoordelijkheid van Tomassen Duck-To BV bij het vangen en laden voor de slacht.

1. Dronebeelden onthullen dierenleed: eenden nog altijd in kratten gegooid en gepropt ↩︎
2. Nieuwe beelden van misstanden met eenden: ‘Gepropt als vuile was in een wasmachine’ ↩︎
3. Besluit op Woo-verzoek over vangen en hanteren eenden ↩︎
4. Woo-besluit over ruw vangen van eenden ↩︎