Op 15 mei 2024 publiceerde de gemeente Ermelo een ontwerpbesluit van 26 april. Met dit ontwerpbesluit maakt het College van B&W van de gemeente Ermelo haar voornemen kenbaar om een omgevingsvergunning te verlenen voor het realiseren van een eendenstal op de locatie Telgterweg 200 en 202 te Ermelo. De stal lijkt echter al (illegaal?) gebouwd te zijn.

Lees ook: De juridische strijd tegen eendenslachter tomassen

Zienswijze

Animal Rights diende via haar advocaat een zienswijze in. In de eerste plaats is onduidelijk wat de bestaand vergunde situatie / referentiesituatie is. Verder voorziet het ontwerpbesluit niet in eisen ten aanzien van de algemene brandveiligheid bij het bedrijf.

Bovendien is er het voornemen om een vergunning te verlenen waarin het gebruik van luchtwassers wordt toegestaan. Voor de monitoring van de goede werking van de wassers dienen aanvullend voorschriften te worden opgenomen, zeker aangezien reeds uitvoering in de jurisprudentie is geoordeeld dat deze systemen ‘niet (zonder meer) doen wat ze beloven’.

De aanvraag is daarom onzorgvuldig beoordeeld en het ontwerpbesluit had niet mogen worden genomen.

Intrekkingsverzoek

Gelijktijdig met de zienswijze diende Animal Rights, samen met Mobilisation, een intrekkingsverzoek in voor (een deel van) de natuurvergunning van dit bedrijf. Dit bedrijf beschikt over een vergunning in het kader van de Natuurbeschermingswet voor het houden van in totaal 95.011 dieren (11 vrouwelijk jongvee en 70.000 vleeskuikens en 25.000 vleeseenden) uit 2012 met een bijbehorende ammoniakemissie (6.763 kg/ jaar). Op ongeveer 1,5 kilometer afstand is het Natura 2000-gebied ‘de Veluwe’ gelegen.

Nu is de feitelijke situatie kennelijk zo dat van deze vergunning nooit in het geheel gebruik is gemaakt. De vergunde stal N voor 44.000 ‘vleeskuikens’ is nooit gebouwd. Bovendien zijn de vergunde runderen sinds 2012 afwezig en worden er sinds 2018 beduidend minder eenden ‘opgezet’ dan vergund.

Op het moment dat het bedrijf toch in de gehele omvang van de natuurvergunning gebruik wil gaan maken, zal dat resulteren in een feitelijke toename van stikstofdepositie. Wanneer de vergunde activiteiten alsnog worden uitgevoerd, of worden ingezet in het kader van ex- / interne saldering, zou dit verslechterende of significant verstorende gevolgen kunnen hebben voor omliggende Natura 2000–gebieden, met name het reeds sterk overbelaste gebied ‘de Veluwe’.

Volgens artikel 5.40, lid 2, sub b, van de Omgevingswet kan een vergunning worden ingetrokken als gedurende een jaar of een in de vergunning bepaalde langere termijn geen activiteiten zijn verricht met gebruikmaking van de vergunning. Animal Rights verzoekt het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland dan ook van deze bevoegdheid tot intrekking gebruik te maken, voor in ieder geval de vergunde veebezetting van de 44.000 vleeskuikens uit stal N die niet zijn gehouden.

Los van de omstandigheid dat de vergunning niet in het geheel wordt gebruikt, acht Animal Rights het ook nodig de vergunning in te trekken in het belang van de bescherming van het milieu en de natuur. Ook hiertoe is het college bevoegd.

Illegale bouw?

De reactie op de zienswijze en het besluit op het intrekkingsverzoek zullen waarschijnlijk ook duidelijkheid geven over de ‘plotseling’ verrezen stal N die nooit gebouwd werd voor 44.000 ‘vleeskuikens’, maar er nu ineens al (illegaal?) lijkt te staan voor de aangevraagde 22.000 eenden.

Het past natuurlijk helemaal binnen de normale gang van zaken in Ermelo om eerst een gebouw illegaal te plaatsen en er daarna pas een vergunning ter legalisatie voor aan te vragen. Zou de gemeente Ermelo hier uit zichzelf gaan handhaven?

Update

Na de ontvangstbevestiging van het verzoek tot intrekken van de vergunning op 18 juni 2024 heeft het college van Gedeputeerde Staten van Gelderland niets meer van zich laten horen. Na het verstrijken van de wettelijke termijn voor het nemen van een besluit op het handhavingsverzoek, zonder dat het college de termijn heeft verlengd, heeft Animal Rights per post en mail (d.d. 7 januari 2025) het college in gebreke gesteld. De ontvangst van deze ingebrekestelling is bevestigd, maar inhoudelijk is daar geen gehoor aan gegeven. Bijna driekwart jaar na dato wacht Animal Rights nog altijd op een besluit op haar verzoek. Op 14 maart 2025 stelde Animal Rights beroep in tegen het niet tijdig beslissen op het intrekkingsverzoek bij de Rechtbank Gelderland. Animal Rights vraagt de rechtbank om de provincie op te dragen alsnog een besluit te nemen en een dwangsom op te leggen voor iedere dag dat daar geen gehoor aan wordt gegeven.

Update 2

Op 12 februari 2025 besloot het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Ermelo een omgevingsvergunning af te geven voor het (ver)bouwen/veranderen van de pluimveehouderij op de locatie Telgterweg 200 en 202 te Ermelo.

Animal Rights en Mobilisation tekenden op 21 maart 2025 beroep aan tegen dit besluit. Een wettelijk vereist Milieueffectrapportage-beoordelingsbesluit ontbreekt, niet alle op de zaak betrekking hebbende stukken zijn ter inzage gelegd en een deel van de voorschriften met betrekking tot het bouwen zijn niet uitvoerbaar, aangezien de nieuw te bouwen stal vooruitlopend op onderhavige vergunningverlening al illegaal gebouwd is.

Daarom dienden Animal Rights en Mobilisation diezelfde dag ook een handhavingsverzoek in bij de gemeente Ermelo wegens de illegale bouwactiviteiten van dit bedrijf.

De bouw zelf lijkt nu met de voornoemde omgevingsvergunning te zijn ‘gelegaliseerd’, echter, aangezien deze bouw vóór vergunningverlening, dus illegaal, heeft plaatsgevonden lijkt het onmogelijk dat daarmee ook is gehandeld overeenkomstig de voorschriften voor deze bouw zoals aan de vergunning verbonden.

Daarnaast ligt de illegale bebouwing ten dele buiten het daarvoor bestemde bouwvlak.

De organisaties vragen Ermelo handhavend op te treden op een tweetal wijzen:
a. Bestraffend ten aanzien van de geconstateerde overtredingen;
b. Bestraffend /herstellend ten aanzien van de waarschijnlijk nog altijd voortdurende overtreding, zodat de illegale situatie wordt beëindigd.

De zitting in de beroepszaak vindt plaats op 4 februari 2026.

Update 3

Van 14 mei 2025 dateert een ‘Ontwerp besluit op verzoek intrekking natuurvergunning Telgterweg 200 te Ermelo’. Het is een reactie op het intrekkingsverzoek van Animal Rights en Mobilisation. De provincie Gelderland is van plan om dit verzoek om intrekking te weigeren. Dat betekent dat de natuurvergunning blijft gelden en de maatschap deze mag blijven gebruiken.

De provincie neemt niet meteen een definitief besluit. Eerst komt er een ontwerpbesluit. Iedereen kan over dat ontwerp een zienswijze geven.

Uit de Habitatrichtlijn volgt dat de provincie passende maatregelen moet nemen om ervoor te zorgen dat er geen verslechtering optreedt in Natura 2000-gebieden die verband houdt met gebeurtenissen, activiteiten of processen die te voorzien zijn, zoals door de provincie afgegeven natuurvergunningen.

In het kort komt het er op neer dat de provincie van mening is dat ze al genoeg andere maatregelen neemt om de noodzakelijk reductie van stikstofdepositie te realiseren binnen een afzienbare termijn. In dat betoog zijn genoeg gaten te schieten. Dat gaat Animal rights ook doen, wanneer het ontwerpbesluit gepubliceerd is.

Update 4

Ook met betrekking tot het handhavingsverzoek over het illegaal bouwen van een nieuwe eendenstal zet de gemeente Ermelo in op vertraging: “Wij hebben besloten gebruik te maken van de wettelijke mogelijkheid om de beslistermijn eenmalig te verlengen (artikel 4:14, derde lid, Algemene wet bestuursrecht). De beslistermijn wordt daarom verlengd tot uiterlijk dinsdag 30 September 2025. Deze extra tijd hebben wij nodig om voldoende onderzoek te kunnen doen en het besluit zorgvuldig te kunnen voorbereiden. Ook de hoeveelheid zaken die bij het team handhaving in behandeling is, is mede debet aan de noodzaak om de beslistermijn te verlengen.”

Misschien is het voor Ermelo een goed idee als de gemeente zelf eens het initiatief neemt tot handhaven op illegale activiteiten in plaatsvan te wachten totdat stichtingen dat eisen!

Update 5

Op 26 augustus 2025 geeft Animal Rights haar zienswijze tegen het ontwerpbesluit om het verzoek tot (gedeeltelijke) intrekking van de natuurvergunning van de eendenmesterij gelegen aan de Telgterweg 200-202 te Ermelo af te wijzen.

Vaststaat dat het bedrijf bijdraagt aan stikstofdepositie op diverse Natura 2000-gebieden, waaronder de Veluwe en Landgoederen Brummen. Deze gebieden zijn reeds zwaar overbelast.

Artikel 5.40, tweede lid, onder b van de Omgevingswet bepaalt dat het bevoegd gezag, hier de provincie Gelderland, een omgevingsvergunning kan intrekken indien gedurende een jaar of langer geen gebruik van de vergunning is gemaakt. De vergunde veebezetting van 44.000 vleeskuikens in stal N is reeds twaalf jaar niet gebruikt. Zoals toegelicht in het intrekkingsverzoek, is daarmee aan deze voorwaarde voldaan en verzocht de stichting om (in ieder geval) intrekking van de vergunning voor dit aantal vleeskuikens (zodat de bijbehorende stikstofuitstoot niet gebruikt kan worden om meer eenden te houden).

Gelderland lijkt het gewicht van het belang aan de kant van de vergunninghouder bij het behoud van de vergunning zwaarwegender te achten dan het natuurbelang dat wordt gediend met intrekking. Ook zouden er al voldoende andere passende maatregelen worden getroffen met stikstofreductie als gevolg.

Deze redenering is onvoldoende gemotiveerd. Gelderland dient aan te geven dat het maatregelenpakket de verslechtering van natuurwaarden stopt. Daartoe is een ecologische beoordeling nodig. Het ontwerpbesluit bevat een dergelijke ecologische beoordeling niet.

Daarnaast is relevant dat Gelderland uitsluitend heeft beoordeeld of intrekking geboden is, zonder te overwegen of een gedeeltelijke intrekking of wijziging van de vergunning noodzakelijk zou kunnen zijn om tegemoet te komen aan het natuurbelang. Daarmee is de belangenafweging beperkt en onvolledig uitgevoerd.

Animal Rights verzoekt Gelderland om haar voornemen te heroverwegen en in het definitieve besluit het verzoek tot intrekking dan wel wijziging van de voorliggende omgevingsvergunning alsnog in te willigen.

Update 6

Op 6 november 2025 dienden Animal Rights en Mobilisation een bezwaarschrift in bij de gemeente Ermelo, nadat deze op 25 september besloot het handhavingsverzoek met betrekking tot de eendenhouderij van het bedrijf Maatschap D + R Staal-Staal aan de Telgterweg 200 en 202 te Ermelo wegens illegale bouwactiviteiten, gedeeltelijk af te wijzen.

Zoals gebruikelijk in deze gemeente legaliseert Ermelo illegale bouwwerken achteraf: “Op basis van luchtfoto’s is geconstateerd dat stal ’N’ reeds in de periode 2022-2023 is gebouwd, dus illegaal en vooruitlopend op de vergunningverlening. Door het verlenen van de vergunning op 12 februari 2025 is het bouwwerk gelegaliseerd. Er is op dit moment dan ook geen sprake van een overtreding.”

Aangezien de bouw voorafgaand aan de vergunningverlening (en dus illegaal) heeft plaatsgevonden kan onmogelijk overeenkomstig de voorschriften gehandeld zijn, omdat daarin onder andere staat dat drie weken voor aanvang van de werkzaamheden gegevens moeten worden aangeleverd en de wapening moet worden gecontroleerd voordat met het storten wordt begonnen.

Maar in Ermelo hoef je je, als je toch al illegaal bouwt, verder ook niet aan de overige regels te houden: “In dit geval was het voor de vergunninghouder ook niet mogelijk om aan deze voorwaarden te voldoen, aangezien de betreffende vergunning pas is verleend nadat de bouw was voltooid.”

Wel legt Ermelo een last onder dwangsom op voor de silo die buiten het bouwvlak is gebouwd, 1.500 euro per week oplopend tot maximaal 15.000 euro, ingaand op 5 januari 2026.

Echter, ook voor de luchtwasser geldt dat deze buiten het bouwvlak is gebouwd en dat betwist Ermelo ook niet. De redenering van Ermelo is wederom tenenkrommend: “Daarnaast nemen wij in onze overweging mee dat de luchtwasser reeds op deze locatie stond op het moment dat de vergunning werd verleend. Uit de aanvraag voor de bouwvergunning kan dan ook worden afgeleid dat het bouwwerk in strijd met het bestemmingsplan zal worden gebruikt. Wij hebben de omgevingsvergunning desondanks verleend en hiermee is de luchtwasser vergund.”

Zelfs als je meegaat in de redenering dat de illegale bouw achteraf is gelegaliseerd via de vergunningverlening, dan nog geldt dat deze vergunning uitsluitend ziet op de bouw en het gebruik in milieutechnische zin. Daaruit volgt niet dat tevens is toegestaan om in strijd met het bestemmingsplan (het omgevingsplan) te handelen. Die redenering is onjuist en niet navolgbaar.

Het bestreden besluit is op dit punt volstrekt onvoldoende gemotiveerd. Uit niets blijkt op welke grondslag Ermelo afziet van handhavend optreden met betrekking tot de luchtwasser, terwijl ze zelf erkent dat sprake is van een strijdigheid met het bestemmingsplan. Daarmee voldoet het besluit niet aan de motiveringsplicht en kan het in zoverre geen stand houden.

Op 22 januari vindt er over dit specifieke onderwerp een hoorzitting plaats.

Update 7

Van 17 oktober 2025, gepubliceerd op 21 oktober, dateert het besluit van het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland om het verzoek van Animal Rights om (gedeeltelijke) intrekking van de natuurvergunning van het bedrijf gelegen aan de Telgterweg 200-202 te Ermelo, af te wijzen.

Op 1 december stelt Animal Rights hier pro forma beroep tegen in. De gronden van het beroep zullen later ingediend worden.

Update 8

Op 29 december 2025 vult Animal Rights de gronden van haar beroep aan. 

Gelderland heeft een standaard verweer tegen verzoeken om intrekking van vergunningen: we doen al zoveel andere dingen om de natuur te herstellen. De alternatieve passende maatregelen waar Gelderland naar verwijst, leiden echter niet tot de noodzakelijke daling van stikstofdepositie binnen een afzienbare termijn. Nu Gelderland niet naar aanvullende alternatieve passende maatregelen verwijst, waarmee wel inzichtelijk wordt gemaakt dat de noodzakelijke daling van stikstofdepositie binnen afzienbare termijn zal plaatsvinden, is het noodzakelijk de door Animal Rights en Mobilisation gevraagde maatregel als aanvullende passende maatregel uit te voeren.

Update 9

Ermelo blijft volharden in haar oude patroon van het achteraf legaliseren van illegale praktijken van de vee-industrie. Zo ook bij de illegaal gebouwde eendenstal aan de Telgterweg. Die is niet alleen gebouwd voordat er een vergunning was, maar steekt ook nog eens illegaal uit buiten het bouwvlak en is daarmee in strijd met het bestemmingsplan. Animal Rights vroeg om handhaving. Ermelo redeneert nu dat, omdat men achteraf de illegale bouw heeft gelegaliseerd, dat ook geldt voor bouwen in strijd met het bestemmingsplan: “Het college heeft, zich bewust van de buiten het bouwvlak geplaatste luchtwasser, de vergunning verleend. Dit is ook op de hoorzitting door het college bevestigd. De commissie is van oordeel dat daardoor het college de strijdigheid met het bestemmingsplan impliciet heeft vergund bij het verlenen van de omgevingsvergunning. Dat in de vergunning niet is opgenomen dat is toegestaan om in strijd met het bestemmingsplan te handelen, zoals door bezwaarden wordt aangevoerd, maakt dit naar oordeel van de commissie niet anders.” De gemeente Ermelo nam vanzelfsprekend dit advies van de bezwaarschriftencommissie van februari 2026 gretig over.

Update 10

Op 30 april 2026 deed de rechtbank Arnhem uitspraak in een zaak tussen Animal Rights en Mobilisation aan de ene kant en de gemeente Ermelo aan de andere. Met een besluit van 12 februari 2025 heeft Ermelo aan de Maatschap D+R Staal-Staal een omgevingsvergunning voor de activiteiten ‘bouwen’ en ’veranderen van een inrichting’ aan de Telgterweg verleend. Hierdoor kan het bedrijf groeien naar het houden van 44.000 ‘vleeseenden’ en 26.000 ‘vleeskuikens’. 

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep gegrond is, omdat het college ten onrechte geen m.e.r.-beoordelingsbesluit heeft genomen, maar de rechtbank laat de rechtsgevolgen van de omgevingsvergunning in stand. De rechtbank gaat daarmee voorbij aan het feit dat een stal voor 44.000 vleeskuikens nooit gebouwd en dus gebruikt werd en dat in realiteit (in tegenstelling tot wat er vergund was) de uitstoot met 22.000 extra eenden ondanks een luchtwasser zal toenemen.

Er loopt nog een procedure aangaande de (intrekking van de) natuurvergunning voor dit pluimveeconcentratiekamp.