Eendenslachter Tomassen Duck-To is niet het enige hoofdpijndossier in Ermelo. Ook pallet- en timmerbedrijf Ten Hove bezondigde zich aan illegale praktijken geruggesteund door de lokale politiek. Ermelo zou echter Ermelo niet zijn als er niet ook in dit corruptiedossier een verband was met de eendenindustrie.

Voor het legaliseren van de uitbreiding van Ten Hove, het bouwen van 42 woningen en de uitstoot van een nieuwe bio-energiecentrale wordt gebruik gemaakt van de stikstofrechten van een aantal voormalige eendenbedrijven aan de zogenoemde Haspelstrook. Die eenden zijn echter reeds jaren geleden verdwenen en daarmee de vergunde stikstofuitstoot. Dat deze rechten nu mogelijk worden gebruikt voor deze nieuwbouw- en legalisatie-activiteiten komt in de praktijk neer op nieuwe, extra stikstofuitstoot. Het kwetsbaar, overbelaste Natura 2000-gebied Veluwe ligt binnen 100 meter.

Het college van burgemeester en wethouders van Ermelo, weten we uit het Duck-To-dossier, is moreel erg flexibel: “De gemeente zegt niet precies te weten hoe lang daar al geen eenden meer worden gehouden en überhaupt niet zeker te weten of álle activiteiten zijn beëindigd. Maar op papier bestaan de bedrijven nog, zegt de gemeente. De rechten zijn er nog en dat is de juridische werkelijkheid waar de gemeente naar moet handelen,” berichtte de Stentor in mei 2024.

Op 19 juli 2024 wordt het bestemmingsplan Haspel 99-129 door de gemeenteraad vastgesteld. Maar als het aan Animal Rights en Mobilisation for the Environment ligt, komen de stikstofrechten van de voormalige eendenmesterijen ten goede aan de natuur en aan niets anders.

Intrekkingsverzoeken

Animal Rights en Mobilisation hebben de provincie Gelderland op 5 juni 2024 gevraagd om de vigerende natuurvergunning voor het bedrijf aan de Haspel 121-125 in te trekken. Dit bedrijf beschikt over een vergunning voor het houden van 24 paarden en 11.762 eenden, met een bijbehorende ammoniakemissie van 2.569,72 kg per jaar, wat resulteert in een maximale stikstofdepositie op de Veluwe van ruim 9 mol/ha/jaar. Het bedrijf ligt op 60 meter van natura 2000-gebied Veluwe.

Op diezelfde dag vroegen de twee organisaties de gemeente Ermelo om de vergunning in het kader van de Wet milieubeheer voor het houden van diezelfde 24 paarden en 11.762 eenden in te trekken.

Animal Rights en Mobilisation hebben de gemeente Ermelo op 17 september 2024 gevraagd om de vigerende milieuvergunning voor het bedrijf aan de Haspel 127-129 in te trekken; het bedrijf heeft geen natuurvergunning. Het betreft ook hier een vergunning voor het exploiteren van eendenhouderijen. Naar weten van de organisaties is de huidige vergunde situatie dat nog toestemming bestaat voor het houden van 5940 vleeseenden en 2039 ouderdieren van vleeseenden, met een bijbehorende totale ammoniakemissie van 1899,88 kg/jr. Het bedrijf ligt op 40 meter van natura 2000-gebied Veluwe.

De feitelijke situatie is kennelijk zo dat van deze vergunningen al aanzienlijke tijd geen gebruik meer wordt gemaakt, blijkens onderzoeksbronnen van de organisaties. Op het moment dat de bedrijven onverhoopt toch wel de bedrijfsvoering willen herstarten en er weer gebruik kan worden gemaakt van de natuur-/milieuvergunningen, of de stikstofrechten worden ingezet in het kader van externe of interne saldering, zal dat resulteren in een feitelijke toename van stikstofdepositie, wat verslechterende of significant verstorende gevolgen kan hebben voor omliggende natura 2000-gebieden, met name de reeds sterk overbelaste Veluwe.

In de uitzending van het programma Zembla van 10 maart 2024 is door een gedeputeerde van het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland de uitspraak gedaan met de strekking dat het niet wenselijk is om ‘slapende bedrijven’ in stand te houden. Onderhavige bedrijven zouden dergelijk ‘slapend bedrijven’ zijn. In dit kader achten de organisaties het passend dat de nog vigerende natuur/milieuvergunningen worden ingetrokken.

De organisaties baseren het intrekkingsverzoek op artikel 5.40, lid 2, sub b, van de Omgevingswet, dat bepaalt dat het bevoegd gezag een omgevingsvergunning kan intrekken als gedurende een jaar of een in de vergunning bepaalde langere termijn geen activiteiten zijn verricht met gebruikmaking van de vergunning.

Animal Rights en Mobilisation verzoeken de colleges dan ook van deze bevoegdheid tot intrekking gebruik te maken. Zeker aangezien het ook zeer onwaarschijnlijk is dat in de toekomst nog van deze vergunningen gebruik kan worden gemaakt nu tevens het bestemmingsplan wordt gewijzigd door de gemeente.

Los van de omstandigheid dat de vergunningen niet meer worden gebruikt, achten de organisaties het ook nodig de vergunningen in te trekken in het belang van de bescherming van het milieu en de natuur, want stikstofdepositie wordt ook als groot knelpunt genoemd in de natuurdoelanalyse van de Veluwe.

Het is niet wenselijk om ongebruikte vergunningen en rechten in stand te laten; zeker wanneer het vergunningen betreft met een dergelijke aanzienlijke omvang als de onderhavige en de zwaarwegende natuur-milieubelangen die bij intrekking gebaat zijn.

Update

Op 25 september stellen de PvdD en SP er vragen over aan de Gedeputeerde Staten van Gelderland. Onder andere:
Klopt het dat de provincie in juni verzoeken heeft ontvangen om de slapende vergunning in te trekken van een eendenhouderij in Ermelo? Zo ja, wanneer gaat u de vergunning intrekken?
Waarom heeft u vorige week in antwoord op onze schriftelijke vraag over het bestemmingsplan Haspel niet naar deze intrekkingsverzoeken verwezen?
Wist het college, op het moment dat de provincie haar goedkeuring verleende aan het bestemmingsplan Haspel, dat er werd gesaldeerd met slapende vergunningen van bedrijven die al tientallen jaren zijn gestopt? Zo ja, waarom heeft u niets met deze informatie gedaan? ¹

De antwoorden van gedeputeerde Ans Mol, diezelfde dag, zijn ontwijkend: “Waarom hebben we niet eerder geantwoord dat bij de beantwoording hebben we niet… Ik wil het inkorten met de vraag. Dus daarom hakkel ik een beetje van… Waarom hebben we bij het bestemmingsplan Haspel niet naar deze intrekkingsverzoeken verwezen? Zoals in ons vorige antwoord ook uiteen is gezet, was het bestemmingsplan al vastgesteld. Het vaststellen van de bestemmingsplan is de bevoegdheid van de gemeente. Daarnaast zijn de vergunningen nog steeds van kracht. Enkel een verzoek van intrekking betekent nog niet dat de vergunning ook wordt ingetrokken en gebruikt kan worden. Wisten wij dat er met slapende vergunningen die al tientallen jaren zijn gestopt zijn gesaldeerd? Er was ten tijde van de toetsing door de provincie van dat bestemmingsplan Haspel nog een milieuvergunning actief van een agrarisch bedrijf wat is gevestigd in het plangebied. Dit bedrijf zou stoppen en op dat moment is de afspraak met de gemeente gemaakt om deze vergunning in te trekken, waarmee een grote stikstofbron zou worden verwijderd. Over het salderen met de stikstofrechten heeft GS de gemeente geadviseerd. GS adviseert om goed uit te zoeken of het salderen met de voormalige kalkoenhouderij in dit geval, wel mogelijk is.” ²

Op 16 december schrijft de Stentor dat uit een bericht van wethouder Ronald van Veen aan de gemeenteraad blijkt dat met name de stikstofproblematiek nog voor onduidelijkheid zorgt. Om alle ontwikkelingen in de zogenoemde Haspelstrook mogelijk te maken worden stikstofrechten van niet meer bestaande eendenboerderijen gebruikt. ³

MOB en Animal Rights hebben intrekkingsverzoeken ingediend voor die vergunningen waarmee de voormalige eendenhouderijen stikstof mochten uitstoten. Daarmee wil het uitsluiten dat die oude rechten van ‘slapende’ bedrijven alsnog worden ingezet om andere ontwikkelingen mogelijk te maken die de natuur schaden.

Omdat de gemeente zelf niet genoeg stikstofkennis in huis heeft schakelde ze een advocatenkantoor in om te onderzoeken of de kritiek terecht is. Het advocatenkantoor heeft laten weten dat de stikstofonderbouwing inderdaad niet juist is en dat een nieuwe onderbouwing moet worden opgesteld. Aan de gemeenteraad meldt Van Veen dat de gemeente de door het bedrijf aangeleverde onderbouwing had laten controleren door een deskundige. ‘Die controle is niet goed gegaan’. Het negatieve advies van het advocatenkantoor is reden geweest om na te gaan hoe het proces is doorlopen, zegt hij. De conclusies brengt hij echter niet naar buiten. Op die evaluatie is geheimhouding gelegd.

Als een nieuwe onderbouwing volgens het advocatenkantoor wel door de beugel kan, kan het proces worden vlotgetrokken door een ‘herstelbesluit’ te nemen, geeft Van Veen aan.

De intrekkingsverzoeken zijn nog in behandeling, meldt de wethouder.

Op 9 januari 2025 meldt het Ermelo’s Weekblad dat het door de gemeente ingeschakeld bureau de conclusie heeft getrokken dat de stikstofberekening inderdaad onjuist is en een nieuwe onderbouwing moet worden vastgesteld. Daarmee is inmiddels begonnen waarbij het bureau meekijkt. Mobilisation for the Environment (MOB) heeft bezwaar aangetekend tegen de stikstofberekening. ⁴

Door middel van een herstelbesluit wil het college van burgemeester en wethouders vervolgens de huidige, onjuiste onderbouwing vervangen door een nieuwe onderbouwing in het bestemmingsplan. Indien nodig wordt de raad gevraagd hierover een besluit te nemen.

Het naast Ten Hove gelegen recreatiebedrijf Jacarja blijkt eveneens beroep ingesteld te hebben. Zij zijn het nog steeds niet eens met het landschappelijke inpassingsplan.

Een derde beroep tegen het bestemmingsplan, dat onder meer illegale activiteiten van de pallethandel en timmerfabriek moet legaliseren, is afkomstig van een omwonende. Hij vindt dat de drie meest noordelijke nieuw te bouwen woningen te dicht op zijn eigendom staan.

De intrekkingsverzoeken van Animal Rights en MOB zijn nog altijd in behandeling bij het Ermelose college.

Op 28 januari 2025 bericht de Stentor dat Ermelo externe kennis moet inhuren om duidelijkheid te krijgen over de gevolgen van een uitspraak over stikstof die de Raad van State vorige maand deed. ⁵ Tot die tijd durven burgemeester en wethouders niet te zeggen wat deze bijvoorbeeld voor woningbouwprojecten betekent. Het gaat maanden duren voor die duidelijkheid er is.

Naast het Hart van Horst (mogelijk 95 nieuwe woningen) gaat het om de vergunning om alle illegale omstandigheden bij eendenslachter Tomassen te legaliseren en de uitbreiding van Ten Hove met daarbij de bouw van 42 woningen. De raad heeft al een besluit genomen om niet mee te werken aan een vergunning voor de slachterij. Voor de Haspelstrook (Ten Hove) is een herstelbesluit in voorbereiding, maar lopen intrekkingsverzoeken van Animal Rights en Mobilisation om de gebruikte stikstof ruimte ten goede te laten komen aan de natuur.

Op 24 maart 2025 is er meer nieuws. ⁶ De Stentor bericht dat de gemeente Ermelo 500.000 euro aan dwangsommen van pallet- en timmerfabriek Ten Hove wil innen, omdat het zich niet aan de regels heeft gehouden. Ten Hove ging er vanuit dat de dwangsommen die de gemeente in 2021 alsnog had opgelegd, na jaren van niet handhaven onder burgemeester Baars, nooit zouden worden geïnd. Eind 2022 trok het bedrijf het beroep tegen de dwangsommen in. Dat deed Ten Hove volgens de onafhankelijke bezwarencommissie op eigen risico. Ermelo zet de invordering door, waardoor twee vennootschappen van Ten Hove elk 250.000 euro moeten betalen.
Zes bouwwerken die Ten Hove zonder vergunning plaatste moesten worden verwijderd met 100.000 euro aan dwangsom per week als stok achter de deur. Na vijf weken was het maximum van een half miljoen euro bereikt. De gebouwen stonden er echter nog steeds.
Na meerdere malen uitstel van betaling te hebben verleend, stuurden burgemeester en wethouders het bedrijf daarom in september 2024 een invorderingsbeschikking. De onafhankelijke bezwarencommissie vindt dat correct. Burgemeester en wethouders leggen de bezwaren van Ten Hove daarom naast zich neer. Ten Hove kan nog naar de Raad van State.

Uit een update in De Stentor ⁷ van 10 maart 2026 blijkt dat Ermelo voor 50.000 euro advocatenkantoor Hekkelman inhuurt om zich een weg te banen uit het stikstofdossier rondom het legaliseren van de illegale uitbreiding van palletfabriek Ten Hove. Ook blijken burgemeester en wethouders vorig jaar de dwangsom te hebben gehalveerd, geen 500.000 maar 250.000 euro, voor het illegaal plaatsen van 6 gebouwen door Ten Hove. Daarmee zeiden ze het bedrijf te belonen voor zijn “welwillende houding”. Ten Hove vocht dit aan bij de rechter en de zitting is deze week.

Op 12 maart 2026 ging de soap verder in de rechtszaal van Arnhem. Een samenvatting: Ten Hove moet dwangsommen betalen omdat het zonder vergunning zes gebouwen neerzette. Naastgelegen recreatiepark Jacarja vroeg de gemeente vanwege geluidsoverlast om daartegen op te treden. Toenmalig burgemeester André Baars weigerde dat. Baars stapte uiteindelijk op en de Raad van State beval de gemeente alsnog tot handhaving over te gaan, dwangsommen dus. Uiteindelijk werd een deal gemaakt ter legalisering van de illegale activiteiten van Ten Hove. Het nieuwe bestemmingsplan daarvoor is echter nog steeds niet definitief. Ten Hove trok het bezwaar tegen de dwangsommen in, ervan uitgaande dat het innen na de deal van de baan was. Ermelo zette echter door, al werd het bedrag van 500.000 euro gehalveerd. In de rechtbank komt Ten Hove aanzetten met een administratie fout, een vergeten initiaal. De gemeente houdt de rug voorlopig recht: Ten Hove had zichzelf dit bespaard als het geen gebouwen zonder vergunning had geplaatst. Nu de dwangsommen verschuldigd zijn, worden ze ook geïnd. “Anders zouden dwangsommen nooit meer serieus worden genomen.”

Op 27 mei 2026 stellen MOB en Animal Rights de provincie Gelderland en gemeente Ermelo ingebreke. Op 9 juni 2026 volgen dan al snel de negatieve, nauwelijks onderbouwde besluiten. Ermelo komt niet verder dan te stellen dat “het belang van de bescherming van het milieu en de natuur zich niet verzet tegen het niet intrekken van de milieutoestemmingen, omdat er afspraken zijn gemaakt met de initiatiefnemers dat de milieutoestemming(en), na realisatie van de ontwikkelingen die het bestemmingsplan mogelijk maakt, worden ingetrokken en het (herstelde) bestemmingsplan bovendien door middel van voorwaardelijke verplichtingen ook voorziet in het intrekken van de milieutoestemming(en).”

Eind juni stemmen de partijen in de Ermelose gemeenteraad in met het herstelbesluit dat uitvoering van het bestemmingsplan Haspel 99-129 mogelijk moet maken: legalisering van de bestaande activiteiten van pallet- en timmerfabriek Ten Hove en de bouw van in totaal 42 woningen. Het bestemmingsplan is in het verleden al eens goedgekeurd door zowel het college van burgemeester en wethouders als de raad en er is nu alleen een herstelbesluit noodzakelijk om het plan te repareren.

Volgens het college volstaat het herstelbesluit, maar stikstofdeskundige Ton Brouwer uit Ermelo vindt dat het plan geen schijn van kans maakt bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Met name omdat gebruik wordt gemaakt van de stikstofrechten van een voormalige eendenhouderij waar al jaren geen eenden meer lopen. Er ligt het intrekkingsverzoek van Mobilisation en Animal Rights en de kans dat dit wordt toegewezen acht Brouwer honderd procent. Hij voorziet ook geen alternatief voor het bedrijf op de huidige locatie. Verplaatsing is naar zijn mening de enige oplossing. Dan kan de geplande woningbouw alsnog worden gerealiseerd.

Op 3 augustus 2026 reageerden Mobilisation en Animal Rights met een zienswijze op de afwijzing van het intrekkingsverzoek voor de natuurvergunning voor Haspel 121-125 bij de provincie Gelderland en met bezwaarschriften bij de gemeente Ermelo vanwege de weigering om de milieuvergunningen in te trekken voor de bedrijven aan Haspel 127-129 en Haspel 121-125 te Ermelo.

Deze vergunningen worden reeds lange tijd niet meer gebruikt. Ermelo verwijst naar een vermeende afspraak met de initiatiefnemers van een bouwproject op grond waarvan de milieuvergunning op een later moment zou worden ingetrokken. Deze afspraak is echter niet overgelegd, noch blijkt uit het besluit wat de inhoud daarvan precies is, welke partijen daarbij betrokken zijn, of deze juridisch afdwingbaar is en op welke wijze de nakoming daarvan is verzekerd. Het college lijkt de vergunning uitsluitend in stand te willen laten teneinde de daarin besloten emissieruimte op een later moment te kunnen benutten ten behoeve van de voorgenomen gebiedsontwikkeling. Daarmee wordt de ongebruikte vergunning feitelijk als “stikstofvoorraad” bewaard. Dergelijke loze vergunningen dienen niet ‘achter de hand’ te worden gehouden als zijnde een ‘stikstofspaarpot’ maar te worden ingetrokken, juist gelet op milieubelang dat is gediend met intrekking.

Het maatregelenpakket van Gelderland dat wordt voorgeschoteld als alternatief voor het intrekken van de natuurvergunning voldoet niet. Het ontwerpbesluit bevat geen toereikende ecologische beoordeling en steunt op maatregelen waarvan effect, omvang en tijdpad onvoldoende zeker zijn. Daarmee is onvoldoende gemotiveerd dat van intrekking van de natuurvergunning kan worden afgezien. Dat klemt te meer nu het vergunde project gekwalificeerd kan worden als zijnde piekbelaster en is gelegen op slechts 50 meter afstand van de Veluwe, en daarmee dus binnen de door Gelderland zelf vastgestelde ‘500 meter randzone’ van de Veluwe ligt. Intrekking van deze vergunning is daarmee geheel in lijn met het eigen voorgenomen beleid. De gevraagde intrekking is noodzakelijk om te voldoen aan de verplichtingen van de Habitatrichtlijn.

1. Mondelinge vragen: Intrekken van natuurvergunningen in de vleeseendensector ↩︎
2. Monde­linge vragen Intrekken van natuur­ver­gun­ningen in de vlees­een­den­sector ↩︎
3. ‘Oplossing’ jarenlang hoofdpijndossier Ermelo kent toch flinke haken en ogen ↩︎
4. Dossier rond pallethandel Ten Hove nog niet gesloten, verschillende bezwaren zijn ingediend ↩︎
5. Kan woningbouw nu wel doorgaan? Ermelo huurt adviseur in na zorgen in gemeenteraad ↩︎
6. Ermelo wil 500.000 euro van bedrijf: intrekken bezwaar en beroep blijkt dure beslissing ↩︎
7. Opnieuw kopzorgen over dossier dat al jaren dicht had moeten zijn: Ermelo huurt dure advocaten in ↩︎