Dinsdag 24 augustus 2021 werden in een varkensstal aan de Broekhuizerdijk in het Limburgse Melderslo honderden dode varkens gevonden. De luchtwasser van de stal was uitgevallen waardoor de dieren stikten. In de stal zaten 700 varkens waarvan volgens de brandweer 95% van de dieren het niet overleefden. Hoe dit kon gebeuren, werd nooit bekendgemaakt.

Voor het bedrijf uit Melderslo was dat niet de eerste keer dat daar een ramp plaatsvond. Op 2 juni 2014 komen 1300 varkens om het leven als de stal waarin ze zitten opgesloten, uitbrandt.

Zie:

Animal Rights wilde en wil graag weten welke conclusies de onderzoekers van dit staldrama hebben getrokken en trachtte dat in 2021 en opnieuw in 2023 via informatieverzoeken onder de Wet open Overheid (Woo) te achterhalen.

Uit de verstrekte informatie bleek dat deze zaak en nog vier andere vergelijkbare zaken, ergens tussen november 2022 en mei 2023 geseponeerd werden. Dit ondanks verhoren, processen verbaal en tenlasteleggingen.

Zie:

Wjsg en Wpg
Een groot deel van de gevraagde informatie werd geweigerd. Al bleef onduidelijk wat er nu precies geweigerd werd.

Gegevens uit strafdossiers en justitiële documentatie (zoals strafbladen en persoonsdossiers van het Openbaar Ministerie) vallen onder de Wet justitiële en strafvordelijke gegevens (Wjsg) en zijn uitgezonderd van het algemene openbaarmakingsregime van de Woo.

Hetzelfde geldt voor informatie die kwalificeert als een ‘politiegegeven’ – dat wil zeggen: een persoonsgegeven dat wordt verwerkt in het kader van de politietaak – dan is de Wet politiegegevens (Wpg) van toepassing.

De NVWA beroept zich op deze weigeringsgronden maar maakt niet duidelijk wat er dan geweigerd wordt. 

Uitspraak 10 april 2026
Animal Rights ging hiertegen in beroep. In de uitspraak van 10 april 2026 “overweegt de rechtbank dat de Woo geen verplichting kent tot het vervaardigen van documenten zoals een inventarislijst, maar dat het zorgvuldigheidsbeginsel kan vereisen dat het bestuursorgaan toch een inventarislijst opstelt. De rechtbank stelt vast dat voor eiser niet inzichtelijk is van welke documenten de minister openbaarmaking geheel heeft geweigerd en dat de minister in strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel heeft gehandeld om documenten die vallen onder de Wet politiegegevens (Wpg) en de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg) in zijn geheel niet op de inventarislijst te vermelden. Met de enkele vermelding van een documentnaam en de mededeling of dit valt onder Wpg of Wjsg wordt geen informatie uit dat document prijsgegeven. Zonodig kan de minister voor de documentnaam een algemene bewoording gebruiken.”

NVWA in hoger beroep / verzoek om een vovo
De NVWA is het hier om onduidelijke redenen niet mee eens, of het moet zijn dat het Openbaar Ministerie achter de schermen aan de touwtjes trekt. Hoe dan ook is het een nieuwe poging om transparantie tegen te werken en de Wet open overheid te ondermijnen. Op 6 mei 2026 vraagt de NVWA om een voorlopige voorziening om deze uitspraak te schorsen omdat de NVWA van mening is dat de rechtbank Oost-Brabant in deze uitspraak “de bijzondere openbaarmakingsregelingen van de Wjsg en Wpg ondermijnt”. Op 26 mei gaat ook het OM in hoger beroep.
De zitting is op donderdag 28 mei 2026 bij de Raad van State.

Voorzieningenrechter
De voorzieningenrechter moet bij de vraag of aanleiding bestaat tot het treffen van een voorlopige voorziening beoordelen of het hoger beroep van de NVWA een redelijke kans van slagen heeft en daarnaast de betrokken belangen in de afweging betrekken. Indien het aangewende rechtsmiddel geen redelijke kans van slagen heeft, weegt het belang van openbaarheid zwaarder dan opschorting van de uitvoering van de uitspraak in afwachting van de bodemprocedure. 

Reactie Animal Rights
De NVWA miskent in het verzoekschrift tot een voorlopige voorziening het fundamentele onderscheid tussen enerzijds openbaarmaking van documentinhoud en anderzijds het enkel administratief vermelden van het bestaan van een document op een inventarislijst. De rechtbank heeft nadrukkelijk niet geoordeeld dat politiegegevens of strafvorderlijke gegevens openbaar gemaakt moeten worden. De rechtbank heeft uitsluitend overwogen dat inzichtelijk moet worden gemaakt welke documenten onder de reikwijdte van het verzoek vallen, ook indien die documenten integraal worden geweigerd. 

Het verzoekschrift bevat geen enkele concrete toelichting waarom reeds de enkele vermelding van het bestaan van een document op een inventarislijst strijdigheid zou opleveren met de bijzondere openbaarmakingsregelingen van de Wpg of Wjsg.
De rechtbank heeft juist gewaarborgd dat eventuele door de Wpg en Wjsg beschermde belangen behouden blijven, terwijl Animal Rights wel inzicht verkrijgt in welke documenten onder de reikwijdte van het Woo-verzoek vallen.

Zonder een overzicht in de vorm van een inventarislijst valt immers niet te controleren welke documenten precies onder de reikwijdte van het verzoek vallen en of de daarop toegepaste uitzonderingsgronden terecht zijn toegepast. Juist in Woo-zaken is dat essentieel voor effectieve rechtsbescherming en voor de mogelijkheid om in bezwaar en beroep de rechtmatigheid van een besluit te toetsen. 

Het standpunt van de NVWA komt er feitelijk op neer dat bestuursorganen – zoals de NVWA – documenten volledig aan het zicht van een Woo-verzoeker – zoals Animal Rights – én rechter kunnen onttrekken door enkel te stellen dat sprake is van Wpg- of Wjsg-documenten. Dat zou leiden tot een oncontroleerbare situatie waarin niet meer toetsbaar is welke documenten daadwerkelijk onder de reikwijdte van het Woo-verzoek vallen en of weigering daarvan terecht is. Woo-verzoekers en de rechter zouden het bestuursorgaan in dat geval feitelijk enkel op diens woord moeten geloven.

De uitspraak van de rechtbank sluit bovendien aan bij de ‘Rijksbrede instructie voor het behandelen van Woo-verzoeken’, waar de NVWA zich als onderdeel van de Rijksoverheid eveneens aan te houden heeft. Daarin staat expliciet vermeld: 
“Als niet alle documenten worden geïnventariseerd die vallen onder de reikwijdte van het Woo-verzoek, dan moet er in ieder geval wel een inventarislijst worden opgesteld van de integraal geweigerde documenten, zodat verzoeker en rechter hier goed zicht op hebben.” 

Het vermelden van documenten op een inventarislijst, ook indien deze integraal worden geweigerd op grond van een bijzondere openbaarmakingsregeling, betreft bovendien reeds jarenlang vaste praktijk, óók bij de NVWA zelf. Des te opmerkelijker en tegenstrijdiger is het dan ook dat de NVWA zich daar in onderhavige procedure ineens tegen verzet.

Slotsom
Animal Rights is van mening dat het hoger beroep geen redelijke kans van slagen heeft. Daarom weegt het belang van Animal Rights bij uitvoering van de uitspraak zwaarder dan het belang van de NVWA bij schorsing daarvan. Animal Rights verzoekt de voorzieningenrechter daarom het verzoek om voorlopige voorziening af te wijzen. 

Zie voor eerdere artikelen in deze serie: