De vee-industrie is in al zijn facetten, van geboorte tot dood van de dieren, een weerzinwekkende aaneensluiting van uitbuiting en mishandeling. Kleine welzijnsverbeteringen rechtvaardigen op geen enkele wijze de geïnstitutionaliseerde slavernij van en massamoord op de in gevangenschap gefokte en gehouden dieren. 

Minimale welzijnsaanpassingen zijn hoogstens een schoorvoetende erkenning van een ‘over het hoofd gezien’ gebruik dat de tand des tijds niet niet geheel ongeschonden heeft doorstaan. Zo worden argeloze consumenten van vlees, zuivel en eieren gewillig terug in slaap gesust, kunnen politici de kop weer ferm terug in het zand steken en kan de industrie verder op de oude weg. Want niet het barbaarse systeem is aangeklaagd, maar een randverschijnsel ervan gemoderniseerd.

Dit zijn geen stappen op weg naar dierenrechten of naar het respecteren van de intrinsieke waarde van individuele dieren. Maatregelen als cameratoezicht, kalf-bij-koe, weidegang en welzijnscertificeringen zijn bedoeld om de vee-industrie maatschappelijk aanvaardbaar en dus in stand te houden.

Wetten en regels, die in de eerste plaats bedoeld zijn om het exploiteren van dieren te legitimeren, kunnen door de dierenrechtenbeweging wel worden gebruikt als handvaten om de vee-industrie mee te slaan. Want veeboeren, transporteurs en slachthuizen blijken steeds opnieuw niet in staat om zelfs maar de summierste voorschriften na te leven.

Ook kunnen landen aan de hand van deze welzijnsstapjes met elkaar worden vergeleken op het gebied van (hoe minimaal ook) morele vooruitgang.

Zo is het in Nederland sinds 1 januari 2018 verboden om varkens handmatig te merken. ¹ Met een ‘klopmerk’ kregen varkens die op transport gingen naar het slachthuis een tatoeage in de schouder geslagen. Deze tatoeage werd aangebracht door middel van een in inkt gedoopte tatoeëerhamer. Wel bestond er een vrijstelling voor ‘slachtvarkens’ met een gewicht van ten minste 50 kg die rechtstreeks van een Nederlands bedrijf, niet zijnde een verzamelcentrum, naar een slachthuis in Duitsland werden afgevoerd. Sinds 1 januari 2024 is het in Nederland volledig verboden om varkens een ‘klopmerk’ te geven. ²

Hoewel bij de noorderburen verboden, is deze barbaarse praktijk in België nog altijd algemeen in gebruik, zoals de beelden laten zien. Net ten zuiden van de Nederlandse grens in het Oost-Vlaamse Sint-Jan-in-Eremo worden varkens met plastic rammelaars en borden uit hun vernederende, maar vertrouwde stalomgeving gedreven en het laadplatform opgejaagd van de camions van veetransporteurs D. Blauwblomme en David Vervaecke. 

De varkens zijn al gestrest. Ze ervaren waarschijnlijk voor het eerst open lucht en daglicht en worden in een voor hen vreemde, beangstigende situatie en omgeving gebracht. Zelfs als de dieren zich niet realiseren dat ze slechts uren verwijderd zijn van hun voortijdige dood dan nog laten ze duidelijk blijken dat ze niet op transport willen. Om de varkens vervolgens nog een keer te slaan met een stalen of aluminium stuk gereedschap dat via scherpe punten inkt hun huid indrijft, is overduidelijk een vorm van mishandeling. Bovendien wordt de hamer niet alleen gebruikt om de varkens te merken; er wordt ook mee geslagen en gepookt om de dieren de menselijke wil op te leggen en voort te drijven de laadruimte in. Deze behandeling is een paar kilometer noordelijker niet voor niets illegaal.

Let ook even op de kreupele runderen die voor in beeld voorbij lopen.

Zelfs in Vlaanderen illegaal, lijkt de overbelading van vooral de bovenste laag van de Vervaecke camion. Je ziet in de beelden de varkens op elkaar kruipen om aan de drukte te ontsnappen en hoe de chauffeur de varkens moet schoppen en slaan om ze in de compartimenten te proppen.

In België is het tot op vandaag nog steeds wettelijk toegestaan om een klophamer te gebruiken ter identificatie van varkens die naar een binnenlands slachthuis vervoerd worden. Daarbij is de regel dat de varkens minstens 70kg moeten wegen én er mogen maximaal 2 klophamerstempels aangebracht worden op één varken.3

Animal Rights zal de beelden doorsturen aan de Afdeling Dierenwelzijn.

Nee, de afschaffing van het ‘klopmerk’ zal niets veranderen aan het onrecht dat varkens wordt aangedaan in de vee-industrie. Maar bestuurders die de schijn van moreel fatsoen hoog willen houden, zijn tegelijkertijd wel gedwongen om een verbod in te stellen. Animal Rights blijft pleiten voor een transitie naar plantaardige voeding.

Update – De vee-industrie reageert

In een artikel van 22 mei 2026 op de website van het Vlaams Infocentrum voor Land- en Tuinbouw (VILT) getiteld ‘Slachthuizen willen elektronische oormerken als alternatief voor omstreden klophamer’ ³ reageert Michael Gore, gedelegeerd bestuurder van de Federatie van het Belgische Vlees (FEBEV), op de beelden van het inmiddels beruchte ‘klophameren’ die Animal Rights op 19 mei verspreidde. ^{4 5 6}

Volgens het artikel zijn de slachthuizen vragende partij om de identificatie van varkens op een andere manier aan te pakken dan de huidige praktijk met de klophamer. “Met de technologie van vandaag moet het mogelijk zijn om over te stappen naar elektronische oormerken. Die klophamer is een archaïsche praktijk die moet stoppen,” zegt Gore, en pleit ervoor om dit debat binnen de keten op te nemen.

Ondanks dat Gore vindt dat de transporteur niets te verwijten valt, “Hij volgt gewoon de wet”, is ook hij van mening dat deze praktijk niet meer van deze tijd is. “Anno 2026 zijn er andere technische oplossingen, zoals elektronische oormerken, die traceerbaarheid kunnen garanderen. De slachthuizen zijn alvast vragende partij. In feite zitten we hier op dezelfde lijn als Animal Rights.”

Dat het filmen van hoe dieren binnen de vee-industrie behandeld worden – en dat kan iedereen! – een belangrijke signalerende functie heeft, blijkt ook hier: “In de tien jaar dat ik voor de slachthuissector werk, is dit nog niet op de tafel van het ketenoverleg gekomen. Ik denk dat we van dit momentum gebruik moeten maken om door te pakken. Want op vlak van dierenwelzijn zou het overstappen naar elektronische oormerken zeker een stap vooruit zijn”.

Het is vooral aan de overheden in België om dit te ondersteunen om te voorkomen dat het niet bij woorden blijft.
“De leden van FEBEV staan er in elk geval voor open om het gesprek aan te gaan. Door de klophamer te vervangen door elektronische oormerken kunnen we op vlak van dierenwelzijn een mooie stap vooruit zetten. Laat ons dit dan ook aanpakken”

Hoe Animal rights hierin staat, valt te lezen in de de eerste vier alinea’s van dit artikel.

Update – De politiek reageert

Naar aanleiding van de beelden die Animal Rights publiceerde en de reactie daarop vanuit de sector, stelde Sofie Joosen schriftelijke vragen aan N-VA-partijgenoot en Vlaams minister van Dierenwelzijn Ben Weyts: “Uit recente berichtgeving blijkt dat de slachthuissector zelf vragende partij is om af te stappen van de klophamer. Volgens de Federatie van het Belgisch Vlees (FEBEV) is de praktijk met de klophamer archaïsch en zou de overstap naar elektronische oormerken een belangrijke stap vooruit betekenen op vlak van dierenwelzijn. Tegelijk geven betrokken actoren aan dat alternatieven technisch steeds haalbaarder worden, al blijven er nog uitdagingen in verband met de kostprijs en betrouwbaarheid van het systeem. In Nederland is de klophamer al verboden sinds 2024”. ⁷

Minister Weyts geeft aan dat hij hierover zal overleggen met het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV), maar lijkt verder weinig actie te willen ondernemen: “Op lange termijn is een overgang naar elektronische oormerken mogelijk, maar op korte termijn is dat volgens mijn laatste informatie nog niet mogelijk”.
Hij schuift de verantwoordelijkheid af op de sector en de FAVV: “Het aanpassen van de regelgeving over de identificatie van varkens valt onder de federale bevoegdheid van het FAVV. Als de slachthuissector vragende partij is om alternatieven voor de identificatie van slachtvarkens te bekijken, kunnen zij dit best rechtstreeks bij het FAVV aankaarten”.

Minister Weyts zegt eigenlijk dat de mate waarin dieren mishandeld mogen worden een economische en praktische afweging is, geen ethische: “De kostprijs van elektronische oormerken is op dit moment nog beduidend hoger dan de bestaande systemen. Maar het vraagt ook een andere manier van werken waarrond de hele keten zich zal moeten organiseren. De varkenshouder zal bij een overschakeling moeten investeren in apparatuur om de oormerken uit te lezen en de data te capteren. Op elk moment zal immers elk diernummer gelinkt moeten kunnen worden aan het beslag waar het verblijft. De vervoerder moet dan bij het laden ook alle identificatienummers digitaal capteren en uiteindelijk moeten alle gegevens digitaal overgedragen worden aan het slachthuis, waar de oormerken ook zullen moeten uitgelezen kunnen worden”.

Animal Rights vindt deze reactie onvoldoende en zal verder aandringen.

1. Verbod op handmatig merken van varkens ↩︎
2. Varkens merken ↩︎
3. Slachthuizen willen elektronische oormerken als alternatief voor omstreden klophamer ↩︎
4. Opnieuw ern­stig geval van die­ren­mis­han­de­ling in Sint-Laureins ↩︎
5. Beelden van Animal Rights tonen hoe varkens massaal naar slachthuis geslagen worden, zelfs met klophamer: “Dit is mishandeling” ↩︎
6. Schokkende beelden tonen hoe varkens met klophamer worden geslagen aan bedrijf in Sint-Laureins ↩︎
7. Elektronische oormerken zullen ‘klophamer’ niet snel vervangen ↩︎